1|Page IMYANZURO Y’INAMA Y’INAMA NJYANAMA ISANZWE Y’AKARERE KA RUBAVU, IGIHEMBWE CYA KABIRI 20162017 YATERANYE TARIKI YA 19 UKUBOZA 2016 Kuwa 19 Ukuboza 2016 saa tatu n’igice za mu gitondo (09h30’) mu nzu Ndangamuco ya Gisenyi habereye inama y’Inama Njyanama isanzwe y’Akarere ka Rubavu iyobowe na Perezida w’Inama Njyanama, Bwana DUSHIMIMANA Lambert. Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu yitabiriwe n’Abajyanama 25/26 aribo aba bakurikira: 01. BUHENDWA Miradji; 02. DUSHIMIMANA Lambert; 03. HABARUGIRA Nicolas ; 04. ISHIMWE Pacifique ; 05. KADUHOZE Marie Jeanne ; 06. MABETE Niyonsaba Dieudonné ; 07. MUGABUSHAKA Pierre Claver ; 08. MUGIRE KAGABA Jeannette ; 09. MUKANGIRENTE Francine ; 10. MURENZI Janvier ; 11. MURUTA Berthilde ; 12. MUREKATETE Triphose ; 13. MUTANGANA Emmanuel ; 14. NIYOYITA Dina Princesse ; 15. NIZEYIMANA Patrick ; 16. NTAKIRUTIMANA Uzziel ; 17. NYIRANSENGIYUMVA Monique ; 18. NYIRURUGO Come de Gaulle ; 19. RUDAHUNGA Gédéon ; 20. SEBUHORO Emmanuel ; 21. SINAMENYE Jérémie ; 22. UMUHIRE Josiane ; 23. UMURERWA Jeanne ; 24. UWAMBAZA Léoncie ; 2|Page 25. UWAMPAYIZINA Marie Grace. Umujyanama AYINKAMIYE Spéciose ntabwo yitabiriye inama y’Inama Njyanama bitewe n’uko yari arwaye.Inama y’Inama Njyanama yitabiriwe kandi n’Abayozi bahagarariyeinzego barimo : uhagarariye Polisi y’Igihugu mu Karere ka Rubavu, , Umuyobozi w’Ubushinjacyaha ku rwego Rwisumbuye rwa Rubavu ndetse n’Umuyobozi wa Sosiyete Sivile mu Karere ka Rubau. Nanone kandi, inama y‘Inama Njyanama y’Akarere yitabirirwe n‘Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akarere ka Rubavu, Umuyobozi Mukuru ushinzwe imirimo rusange mu Karere ka Rubavu, Abanyamakuru ba RBA n’abandi banyamakuru b’ibindi bitangazamakuru, ba Perezida b’Inama Njyanama z’Imirenge, Abanyamabanga Nshingwabikorwa b’Imirengendetsen‘Abayobozi b’amashami ku rwego rw’Akarere. Ku murongo w’ibyigwa hari ingingo zikurikira: 1.Gusoma no kwemeza inyandikomvugo y’inama y’Inama Njyanama y’Akarere yateranye ku wa 29 Kanama 2016 n’inama idasanzwe yo kuwa 10 Ukwakira 2016; 2. Gusuzuma aho imihigo y’Akarere ka Rubavu 2016-2017 igeze ishyirwa mu bikorwa; 3. Gusuzuma no kwemeza raporo z’inama y’Abaperezida zo mu kwezi kwa 9,10,11 na 12/2016; 4.Gusuzuma no kwemeza raporo y’ibikorwa bya Komite Nyobozi y’Akarere ka Rubavu; 5.Ibindi. UKO INAMA YAGENZE. IBIRI KU MURONGO W‘IBYIGWA IBYAGARAGAYE UMWANZURO WAFASHWE UZABIKORA + IGIHE 1.Gusoma no Abajyanama b’Akarere bagejejweho inyandikomvugo y’Inama Njyanama y’Akarere Nyuma yo gukosora Ubunyamaban kwemeza yateranye ku wa 29 Kanama 2016 n’inama idasanzwe yo kuwa 10 Ukwakira 2016 amakosa ga w’Inama 3|Page inyandikomvu go y’inama y’Inama Njyanama y’Akarere yateranye ku wa 29 Kanama 2016 n’inama idasanzwe yo kuwa 10 Ukwakira 2016. II. Gusuzuma aho imihigo y’Akarere ka Rubavu 2016-2017 igeze ishyirwa mu bikorwa. bakosora amakosa y’imyandire. y’imyandikire, Njyanama inyandikomvugo y’Akarere. z’inama z’Inama Njyanama zemejwe. Hagaragajwe ibimaze kurweha mu mi mihigo y’Akarere 2016-2017 ku buryo bukurikira: 1.INKINGI Y’UBUKUNGU : Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA Abajyanama bama ze kugaragarizwa aho imihigo y’Akarere ka Rubavu 2016-2017 igeze ishyirwa mu bikorwa, bafashe imyanzuro ikurikira: 1 Guhuza ubutaka 2 Guhemba aba hinzi ntanga rugero . 3 Ibigori : Ha 17 Ibigori: 7,452 Ha 040,Ibishyimbo: Ibishyimbo: 9211 Ha. Ha17040,Ibirayi Ibirayi: 6563 Ha = 49.3%. : Ha 13.000 Abahinzi 13 (Umwe muri buri Murenge n’umwe ku rwego rw’Akarere) Kongera umu Ibigori : Toni 5 kuri Ha Amarushanwa ari gu tegurwa,hamaze gute gurwa inyandiko ngen derwaho =20%. Igihe cy’isarura ntikira gera= 10%. 1.Hemejwe ko Komite Ubuyobozi bw’Aka Nyobozi, igihe rere burushaho cyose. kunoza imitangire y’amasoko no kugira igenamigam bi rinoze rifasha gushyira mu bikorwa imihigo no kuyesa ku rwego 4|Page 4 5 saruro w’ibihi Ibishyimbo : ngwa byatoran Toni 3 kuri Ha yijwe . Ibirayi : Toni 33 kuri Ha Gukoresha DAP: Toni 860 ifumbire UREA: Toni 430 NPK: Toni 2.400 Gukora Amaterasi amaterasi y’indinganire : Ha 65 . Igihe cy’isarura ntikira gera= 10%. Igihe cy’isarura ntikiragera(10%) NPK: 1074 T. DAP: 75 T UREA: 38.7 T = 37%). Hapiganiwe isoko kun shuro ya 2,ubu harimo gukorwa isesengura =5%. Amaterasiyikora: Hamaze gukorwa ikarita ha 100 . y’ahazakorwa =5%, imirimo ite ganijwe ko izakorwa mu gihembwe cya nyuma yo gusarura, UBWOROZI Nº IGIKORWA 6 Gukingira inka 7 Gutera intanga INTEGO IBIMAZE GUKORWA Inka 17.500 Igikorwagiteganijwe mugihembwe cya3 =0%. 73/2440 inka=3%, Ubu yarabonetse,hategerejwe kuboneka ba eterineri kandi bakoze ibizamini ,hatinze kuboneka Liquid Nitrogen. inka Inka 2.440 UBUHINZI NGENGABUKUNGU Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA rushimishije, 2.Hemejwe ko buri Komite mwaka Ubuyobozi Nyobozi, buri bw’Akarere bukora mwaka. urutonde rugaraga za imibare y’abatishoboye n’abakuze batazi kubara, gusoma no kwandika buri Murenge ukaba ufite urwo rutonde n’imabare fatizo. 3.Hemejwe ko hash Komite yirwa ingufu mu Nyobozi, buri itegurwa n’ikorwa mwaka. ry’umuganda kugi ra ngo ushobore kuba kimwe mu bisubizo by’ibibazo by’Akarere. 4.Hemejwe ko Komite Ubuyobozi bw’Aka Nyobozi, buri rere burushaho gihe. 5|Page Kongera umusaru ro wa kawa . Kongera umusaru 9 ro w’icyayi . 10 Kongera umusaru ro w’ibireti. INGUFU Nº IGIKORWA 8 11 Kongera umubare w’ingo nshya zica na amashanyarazi. 12 Kongera umubare wa biogaz . 13 Kongera umubare w’ingo zikoresha rondereza 14 Kongera umubare w’ingo nshya zikoresha gaz IMITURIRE Nº IGIKORWA 15 Gutunganya umu dugudu w’icyitege rerezo IDP model village mu Muren ge wa Nyundo. Toni 1,200 Isarura ntiriragera. Toni 2,550 961434/2,550T = 37.8%. Toni 130 58,074 T =44.67%. INTEGO IBIMAZE GUKORWA Ingo 3.750 120/3750 =23.7% . Biogaz 52 . 8 = 16.9%. Rondereza 3.000 . 2364 Ingo 200. 61 =78.5%. INTEGO =84.8%. IBIMAZE GUKORWA Kubaka amazu 12 (4 in 1), -Kubarura abaza habwa ingurane Gutunganya imihanda, Kubaka ibyumba 9 -Hashyizwe umukono kumasezerano na Reserve Force ,Imirimo izatangira kunoza uburyo bwo kwakira imisoro n’amahoro by’Akarere kandi bigakorwa mu buryo butabangamiye abaturage. 6|Page by’amashuri, Kubaka igikumba rusange, Koroza abatuye mu mudugudu, bitarenze 27/12/2016. Abaturage 119/160 bamaze guhabwa ingurane = 6%. Kubagezaho amazi n’ amashanyarazi . Gutunganya umu Kubaka inzu Isoko riri gukorerwa dugudu wa Muhira y’igorofa 1 (8 in 1) . isesengura=5%. mu Murenge wa Rugerero. AMAZI, ISUKU N’ISUKURA Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA 16 Kugeza amazi meza mu Mirenge ya Kanama, Nyaki liba, Gisenyi na Nyundo. IMIHANDA Nº IGIKORWA 17 18 M 20,640 z’Imiyobo ro y’amazi . Hakozwe amasezerano na WASAC =5 %. INTEGO IBIMAZE GUKORWA Umuhanda Kabu Km 6,5 hanga-Gasizi-G.S Bugeshi . 40% 7|Page Umuhanda Burin Km 7,3 35% go-Kabuhanga . 60% 20 Umuhanda Karuko Km 3,65 go-Rutagara 35 % 21 imihanda ya VUP ( Km 6 Nyundo, Cyanzar we, Rugerero, Nyakiliba, Nyamyu mba, na Kanzenze) ya 20% ya Km 3,583 Inyigo yararangiye igeze 22 imihanda kaburimbo muri kurwego rwo Gisenyi kwemezwa=5% . GUTEZA IMBERE URUBYIRUKO BINYUZE MU GUHANGA UMURIMO Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA 19 Guhanga imirimo mishya itari iy’ubuhinzi Gukangurira urubyiruko n’abagore gahunda ya NEP Gushyiraho Kope rative y’abadozi mu gakiriro . Imirimo 8,000 2854 ( 35.6%) Urubyiruko n’abagore 1,800 1803 (100%) 26 Kubaka agakiriro Kubaka Phase ya 3 27 Gufasha Transit Transit Center center gukora neza izahabwa ibikoresho 23 24 25 Koperative 1 Ubukangurambaga mubatayeri bwarako zwe, bafashijwe kubo na aho bakorera,bafa shijwe gukora amate geko abagenga= 60%. 42 % Harimo gutangwa isoko 8|Page ihabwa ibikoresho. ISHORAMARI Nº IGIKORWA ryibikoresho,bigeze mu isesengura = 5%. INTEGO IBIMAZE GUKORWA Kongera umubare Abaturage 20.000 8562 = 42.8 % . w’abagana ibigo by’imari SMES zarabaruwe 29 Gusura no kugira SMEs 500 inama SMES =12%. SMEs 300 151 = 50%. 30 Gufasha SMES kubona inguzanyo abize Abaturage 300 31 Gufasha 241 =80%. imyuga kubona inguzanyo y’ibikoresho KUBUNGABUNGA IBIDUKIKIJE N’UMUTUNGO KAMERE Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA 28 32 Gutera ibiti Ibiti bivangwa Isoko ryaratanzwe ubu n’imyaka : Ha 667,2. itubura ririmo gukor wa,ibikorwa byo gute ra ibiti byatangiye ku wa 26/11/2016 =20.5% Ibiti by’ishyamba : Ha 35,24 Ibiti byo ku mihanda : Km 112,2 9|Page Gufasha abaturage kubona ibigega bifata amazi . IMARI Nº IGIKORWA 33 Ibiti by’imitako : Ibiti 15,480 Ibigega 120 INTEGO 130= 108.3%. IBIMAZE GUKORWA Kwinjiza imisoro Amafaranga1.800.03 550,230,480 Frwa n’amahoro . 9.000Frw =30.56% 2.INKINGI Y’IMIBEREHO MYIZA : IMIBEREHO MYIZA Y’ABATURAGE Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA 34 35 36 37 38 39 Gufasha abatisho boye kubona imirimo . Kongera umubare w’imibyizi y’abako ra muri VUP . Guhemba abakora muri PW ku gihe. Koroza abatishobo ye (girinka). Gufasha koperati ve z’abafite ubumu ga bunganirwa ku ngengo y’imari yabo . Abatishoboye 3.504 1272/3504=58% Imibyizi 72 ku mwaka 12/72=41% Imirimo izaze ibyumweru 2 itangiye Igihe kitarenze iminsi 10 Inka 660 83% Koperative 4 Koperative zizafashwa zamaze gutoranywa =30%. 162 =24.5%. 10 | P a g e Gufasha imiryango ifite abana bafite ikibazo cy’ imirire mibi bahabwa amatungo magufi . 41 Gubaka no kuvugu rura uturima tw’igikoni. 42 Kwishyuza amafara nga y’ibirarane by’inguzanyo ya VUP 43 Kuvugurura amazu y’abacitse ku icumu rya jenoside yakorewe abatutsi. UBUREZI Nº IGIKORWA 40 44 45 46 47 kubaka no kuvugu rura ibyumba by’amashuri no kubaka imisarani Kugaburira abana ku ishuri Kurwanya guta ishuri mu mashuri abanza Kurwanya guta ishuri mu cyiciro rusange Imiryanga 1.260 Imiryango 1260 (100%) Uturima 44.881 Uturima 31,363 =69.8%. Amafaranga 180.000.000 84,324,163/ 180,000,000 =18.7%. Amazu 15 10 % (hamaze gutan gwa avance ku miri mo izakorwa. INTEGO IBIMAZE GUKORWA Ibyumba 12 n’imisarani 8 Hatanzwe isoko ry’ibikoresho =5%. Abana bose 100% 0% ( Drop out ) 10,580/13,964 = 75.8%. 5,922/9,537 = 62.1%. 0% ( Drop out ) 368/780= 47.2%. 11 | P a g e 48 49 Kurwanya guta 0% ( Drop out ) ishuri mu mashuri yisumbuye Gushyiraho Amarerero 5 amarerero ( ecd ) Kwigisha abakuze Abakuze 12 878 (gusoma, kubara no kwandika) UBUZIMA Nº IGIKORWA INTEGO 50 51 Kubaka Ikigo Ikigo nderabuzima nderabuzima cya Rugerero 52 Kwitabira MUSA 100% 77/317 =24.3% . Aho zizajya hose hama ze kwemezwa, hakome je gukorwa ibiganiro n’abafatanyabikorwa =5% . 7988 = 62.00%. IBIMAZE GUKORWA Hasinywe amaseseze rano n’umufatanyabi korwa Health Builders, isoko ryaratanzwe riri mu isesengura=5%, 264,094 / 370,235 =71.3%. 2,469/ 6,520 = 37.8%. Kuboneza Abagore 6.520 urubyaro UBURINGANIRE N’ITERAMBERE RY’UMURYANGO Nº IGIKORWA INTEGO IBIMAZE GUKORWA 53 54 55 Gukora inama z’u Rimwe mu kwezi mugoroba w’abab muri buri mudugudu yeyi . Guhuza abana bo Abana 38 mu muhanda, imfu Umugoroba w’ababye yi warabaye =41.6%. 35 = 92.1%. 12 | P a g e byi n’imiryango. 56 Gukemura ibibazo 100% bijyanye n’imibere ho (ibibazo by’aba na bo mu mihanda , guta ishuri, GBV, Imirire mibi,…) 3.INKINGI Y’IMIYOBORERE MYIZA Nº IGIKORWA INTEGO Komite zashyizweho = 10%. IBIMAZE GUKORWA 57 Kongera agaciro Amafaranga k’umuganda 610 000 000 Frw 244.476.841Frw = 40.7%. 58 Gushinga club za ndi Umunyarwan da mu mashuri no kuzihugura. Gutanga ibiganiro bya Ndi umunyar wanda mu nzego zose Gutoza abarangije amashuri yisumbuye binyuze mu itorero Club mu bigo by‘amashuri 40 Clubs 51/40 =60%. Ku Mudugudu, ku Kagari, ku Murege no ku Karere. Ibikorwa birakomeje =75%. Hasigaye ikiganiro 1 ku Karere. Bizakorwa mu biruhu ko,abatozwa barabaru we,hasigaye kubatoza (50 %) mu kwezi kwa 1 ,urutonde rurahari rwaratanzwe. 345/360 = 95.8%. 59 60 61 62 Abanyeshuri 2500 Gukemura ibibazo 100% by’abaturage. Gushyira mu bikor 100% wa inama z’umuge nzuzi mukuru 19/27 =70.4%. 13 | P a g e w’imari. Raporo1/43 =2.3% 63 Gukora ubugenzuzi Imirenge 12 bw’imari Akarere, inshuro2; Amashuli 20; Ibigonderabuzima 8; Ibitaro bya Gisenyi ISHUSHO RUSANGE Y’UKO IMIHIGO IHAGAZE KUGEZA KUWA 19/12/2016 Inkingi Umub Igez Haga Haga Haga Haga Hagat KURI a e ku ti ya ti ya ti ya ti ya i ya 0-9 % re 100 100 - 6950-25 24Kube ra w’imi % 70% 51% % 10% imite higo 9-0% rere y’u muhigo Ubukungu 34 2 3 4 11 5 9 2 Imibereho myiza Imiyoborer e myiza n’ubutaber a 22 1 5 3 6 4 3 7 0 2 2 2 0 1 63 3 10 9 19 9 13 -Imihigo 22 ntakibazo ifite , -Imihigo 19 Isaba gukurikiranwa muburyo budasanzwe kugirango yihutishwe; -Imihigo 22 isaba imbaraga zidasanzwe kuko iri inyuma cyane ; -Mu Mihigo 22, Imihigo 20 iteye impungenge cyane. IKIGERERANYO CY’AMANOTA KUGEZA WA 19/12/2016 Inkingi Imihigo Amanota % Ubukungu 34 1279.19 37.6% Imibereho myiza 22 936.4 42.56% Imiyoborere myiza 7 394.2 56.3% 14 | P a g e Igiteranyo 63 2609.79 41% III.GUSUZUMA NO KWEMEZA RAPORO Z’INAMA Y’ABAPEREZIDA ZO MU KWEZI KWA 9,10,11 na 12/2016 A. RAPORO YA KOMISIYO Y’IMIYOBORERE MYIZA 01.Gusuzuma ibibazo by’abaturage byagejej we ku Nama Njyana ma bireba Komisiyo y’Imiyoborere myiza . 1.BUSORO Gervain, uhagariwe na MUGUNGA Busoro Umurenge wa Gisenyi Tél: 0788431442 Yandikiye Inama Njyanama y’Akarere ayigezaho ikibazo cy’isambu ye iri mu Mudugudu wa Ruhango, Akagari ka Terimbere , Umurenge wa Nyundo kitarakemuka . Avuga ko icyahoze ari Komini Kanama cyatuje abaturage mu isambu bakatamo ibibanza 30. Avuga ko yakomeje kugikurikirana mu nzego zitandukanye ndetse haba n’igenzura rikozwe n’Akarere kemeza ko agomba guhabwa ingurane mu Kagari ka Bahimba, Umurenge wa Nyundo ingana hagitari 2 (2ha) ariko kugeza n’ubu akaba atarayibona, amaso ngo yaheze mu kirere. Ngo tariki ya 08/1/2015 Komite Nyobozi y’Akarere mu nama yayo ngo yemeje ko agomba kuhahabwa ariko kugeza ubu ntabwo yahahawe.Inama ya Biro yari yemeje ko Komisiyo y’Imiyoborere myiza ikurikirana ikibazo cya BUSORO Gervain, uhagariwe na MUGUNGA Busoro yashyikirije Inama Njyanama, Komisiyo ikazatanga raporo ku Inama Njyanama y’Akarere bitarenze ukwezi 1. Komisiyo y’Imiyoborere myiza mu nama yayo yo mu kwezi kwa 8/2016 yemeje ko ikibazo gishinzwe Umujyanama w’Akarere akaba n’Umuyobozi w’Akarere Bwana SINAMNYE Jérémie akazatanga umwanzuro mu nama itaha (inama ya Komisiyo y’ukwezi kwa 9/2016). Inama y’Abaperezida yateranye ku wa 30/9/2016 yemeje ko Perezida w’Inama Njyanama yandikira Umuyobozi w’Akarere amusaba gutanga umucyo ku kibazo cya BUSORO Gervain kandi ibaruwa yaranditswe. Hemejwe ko Komite Nyobozi yihutisha gushyira mu bikorwa umwanzuro yafashe ku kibazo cya BUSORO Gervain, ahabwe ingurane y’ubutaka yemerewe mu gihe kitarenze ukwezi 1. Komite Nyobozi, bitarenze ukwezi 1 15 | P a g e 2.NTIRIMENINDA Agnès Umudugudu wa Rwashungwe, Akagari ka Cyanzarwe, Umurenge wa Cyanzarwe, Tél: 0783427437 (Umukuru w’Umudugudu wa Rwashungwe). Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba kurenganurwa agahabwa ingurane. Avuga ko yari afite ikibanza nº 746 haza umushinga wa WASH PROJECT yubakamo umugezi w’amazi muri icyo kibanza cye ndetse basenya n’inzu ye bamubwira ko bazamuha ingurane bakana mwubakira ariko ntacyo bakoze. Avuga ko ikibazo yakigejeje mu Buyobozi kuva ku Kagari kugera ku Karere ariko ntacyo bakoze uretse Akagari n’Umurenge banditse ibaruwa bavuga ko agomba gusubizwa 374 000 frw y’inzu yasenyutse ariko arabyanga kuko inzu isakajwe n’amati 32 idashobora kugura aya mafaranga, we yasabye ko ahabwa 1 000 000frw ndetse agahabwa na 1 000 000frw y’aho hubatswe umugezi yose hamwe akaba yahabwa 2 000 000frw. Avuga ko bamusiragije cyane akaba amaze imyaka 3 arara hanze kubera ko inzu ye bayisenye ndetse n’ubutaka bwe atabubyaza umusaruro. Kubera iyo mpamvu akaba yanditse atakamba ngo arenganurwe kandi akaba amenyesha ko ari umupfakazi utishoboye ubarizwa mu cyiciro cya 1 cy’ubudehe, ngo akaba atekereza ko impamvu ikibazo cye kidahabwa agaciro ari uko atishoboye adafite n’ushobora kumukorera ubuvugizi. Inama ya Biro yemeje ko Komisiyo y’Imiyoborere myiza icukumbura ikibazo cya NTIRIMENINDA Agnès usaba kurenganurwa agahabwa ingurane kandi ikazatanga raporo mu gihe kitarenze ukwezi 1 kugira ngo Inama Njyanama izafate umwanzuro. Kubera ko Komisiyo itabonye amakuru kuri iki kibazo cyimuriwe mu nama y’ubutaha ariko hakazatumizwa NTIRIMENINDA akitwaza dosiye y’ikibazo cye yose. 2.Raporo y’isesengura Abagize Komisiyo bamaze kugenzura mu Mirenge n’Utugari ku ikorwa ry’umuga binyuranye bigize Akarere ka Rubavu hagamijwe kureba uko basanze abaturage batangira kujya aho ndangaruka kwezi mu umuganda ukorwa, igikorwa kibera mu masaha ya satatu, bamwe ugasanga Karere ka Rubavu. Inama Njyanama yemeje ko NTIRIMENINDA Agnès ahabwa indishyi zingana na 845 000frw mu gihe kitarenze ukwezi 1. Komite Nyobozi, bitarenze ukwezi 1 Inama Njyanama yemeje ko abaturage barushaho gukangurirwa kwitabira umuganda no kwitwaza Komite Nyobozi, bitarenze ukwezi 1 16 | P a g e batamenyeshejwe aho igikorwa gikorerwa n’icyateguwe gukorwa, ku muhanda uhasanga abantu benshi bamanuka berekeza mu mugi n’amamodoka agenda andi yahagaritswe na Traffic Police ariko abantu bicaye mu modoka 03.Ibindi. A.Ikibazo cy’idindira ry’inyubako z’inzibu tso za Jenosode yakorewe Abatutsi Hagaragajwe ikibazo cy’inzibutso za Jenoside yakorewe abatutsi 1994 zubakwa mu Karere ka Rubavu zahagaze kubakwa arizo urwibutso rwa Nyundo n’urwibutso rwa Gisenyi. Hagaragajwe ikibazo cy’imirimo y’inyongera (avenant) itasinywe n’Akanama k’Amasoko na rwiyemezamirimo kandi akaba yaramaze kubaka. ibikoresho bikenewe mu ikorwa ryawo. Abaturage bajye bamenyeshwa hakiri kare aho umuganda uzabera n’ibikorwa bazakora kugira ngo bamenye ibikoresho bitwaza n‘isaha yo gutangira gukora umuganda; Inama Njyanama yemeje ko Komite inshinzwe gutegura umuganda yongera ingufu mugutegura umuganda no gukangurira abaturage kuwitabira; Umuyobozi w’ Akarere wungi rije ushinzwe iterambere ry’ ubukungu, buri kwezi . Inama Njyanama yemeje ko buri kwezi Umuyobozi w’Akarere azajya ahabwa raporo y’umuganda na Komite ishinzwe umuganda ku rwego rw’Akarere n’Imirenge kugira ngo ku bufatanye na Komite Nyobozi bashobore kujya bakurikirana uko umuganda ukorwa. Umuyobozi w’ Akarere wun girije ushinzwe iterambere ry’ ubukungu, buri gihe1. Inama Njyanama yemeje ko Komisiyo y’iterambere ry’ubukungu ikurikirana imikoreshereze y’amafaranga Komisiyo y’Ina ma Njyanama y’iterambere ry’ubukungu, bitarenze 17 | P a g e yatanzwe n’Akarere ukwezi 1. mukubaka urwibutso rwa Gisenyi kandi Komite Nyobozi yihutishe iyubakwa ry’inyubako y’urwo rwibutso.. 1994 zubakwa mu Karere ka Rubavu . Hemejwe kandi ko amafaranga ari mungengo y’imari yatangwa agakoresh wa kugirango inyubako zikomeze ariko habanze hagaragazwe icyo agiye gukoreshwa. Hemejwe ko imirimo yo kubaka inzibutso za jenoside yakorewe abatutsi 1994 zirimo kubakwa mu Mirenge ya Gisenyi, Rugerero na Nyundo yihutishwa kugira ngo igihe cyo kwibuka mu kwezi kwa 4/2017 zizabe zaruzuye. Umunyamaban ga Nshingwabi korwa w’Akare re, bitarenze amezi 2. Umuyobozi w’ Akarere wungi rije ushinzwe imibereho myi za y’abaturage +Umunyama banga Nshing wabikorwa w’Akare re, bitarenze ukwezi kwa 4/2016. B.RAPORO YA KOMISIYO Y’ITERAMBERE RY’UBUKUNGU 1.Ikibazo cy’abacuru zi b’amafi. Abacuruzi b’amafi aturuka hanze y’u Rwanda bakomeje kwinubira ko Akarere katabafata kimwe aho kababujije gucururiza hafi y’umupaka wa Congo kakabereka ahandi bagomba gukorera ariko hakaba hari bamwe mu bacuruzi baza bakarenga kuri ibyo bagacururiza ku mupaka bitwaje ko ngo bafite uburenganzira bwo Inama Njyanama yemeje ko Akarere gafite uburenganzira bwo kugena aho ubucuruzi runaka bukorerwa kubera inyungu rusange, bityo Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. 18 | P a g e 2.Gusuzuma amaseze rano Akarere ka Rubavu kagiranye n’ibigo bitandukanye bikwirakwiza amazi mu Karere (AQUAVIRUNGA na OGEOH). gukorera aho bashaka mu gihugu Akarere ntikagire icyo Akarere kakaba kagomba kabikoraho . guhamagara abo bireba bose (PSF, abacuruza amafi, Umurenge wa Gisenyi ndetse na Polisi) bagafatira hamwe umwanzuro w’aho amafi agomba gucururizwa kandi ibi bikubahirizwa na bose, utabikoze akabihanirwa. Abayobozi uko ari bombi (AQUAVIRUNGA na OGEOH), -Inama Njyanama yemeje ko bitabiriye inama. Nkuko ingingo nyamukuru yari ukurebera hamwe “District Water Board“ amasezerano Akarere gafitanye nibi bigo byombi byavuzwe igomba gusesengura haruguru. byimbitse aya masezerano ikanakurukirana Amasezerano hagati ya AQUA VIRUNGA n’Akarere ka kandi ishyirwa mu bikorwa ryayo . Rubavu yo kuwa 25/06/2007 Mu rwego rwo kugerageza gusobanukirwa n‘aya masezerano, uhagarariye AQUA-VIRUNGA yasobanuye ko aya masezerano agize n’ibice by’ingenzi bikurikira : -Igice cya mbere kigaragaza igihe aya masezerano atangirira, igihe - Inama Njyanama yemeje azamara, igihe yavugururwa bibaye ngombwa ndetse n’uburyo bwo gushimangira ubufatanye kuyasesa: aya masezerano ateganyijwe kumara imyaka 15 kandi bw’impande zombi kugira ngo akaba yavugururwa igihe cyose bibaye ngombwa. Ikindi kandi serivisi zitangwe neza. impande zombi zemerewe kuba zasesa aya masezerano igihe hari uruhande rutubahirije ibyo rusabwa - Inama Njyanama yemeje ko -Igice cya 2: Kiravuga ku mitungo izakoreshwa muri aya Komite Nyobozi ikurikirana masezerano: ni imitungo izakora muri uyu munshinga yaba isanzwe igiciro cy’amazi ku mavomo cg se imishya kandi iki gice kigaragza imitungo ya buri ruhande cyane cyane inzego muri aya masezerano z’Ubuyobozi zegerejwe -Igice cya 3: Kigaragaza uburyo bwo gusana ibikoresho (amazu, abaturage kuko ahenshi imashini, imiyoboro,...): iki gice kigaragaza uburyo amazi bayahenda kubera bwumvikanyweho bwo gusana imiyoboro kugirango ikore neza gushaka inyungu nyinshi. -Igice cya 4: Gukoresha imiyoboro: Nyuma yo kwemeza ko imirimo y’isana yarangiye akarere gashyikiriza rwiyemezamirimo - Inama Njyanama yemeje ko Umuyobozi w’Akarere wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu, bitarenze ukwezi 1. Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. Komite 19 | P a g e icyemezo kibigaragaza, rwiyemeza mirimo nawe ku ruhande rwe ahita afata inshingano zo gukurikirana imikoreshereze y’imiyoboro ndetse no kubahiriza amategeko mu bijyanye n’ibyo gukwirakwiza amazi mu baturage. -Igice cya 5: Kivuga ku bihembo, kigaragaza uko amazi agurishwa, uko amafaranga ahabwa impande zombi zifitanye amasezerano, ateganyirizwa kwagura imiyoboro, amafaranga yagenewe gukora ubugenuzi by‘umushinga ndetse n’ayo gukurikirana umushinga. Iki gice kandi kigaragaza uburyo igiciro kogomba kugenda gihinduka buri mwaka bigendeye ku miterere y’ubukungu. Amasezerano hagati ya AGEOH n’Akarere ka Rubavu kuvamu mwaka 2014 Nyuma yo gusobanura muri make uko umushinga wabo ukora ukaba ukorera cyane mu gace gafatanye n‘akarere ka Rutsiro ndetse n’umushinga wabo ukaba uzamara imyaka itanu. Nyuma yo gusobanurirwa ibikubiye mu masezerano hagarajwe imbogamizi, zimwe muri zo akaba ari: -Komite de suivie idakora; -Abaturage basenya bakanagiza imiyoboro; -Akarere kadasura aho umushinga ukorera ngo kamene uko ibikorwa byifashe; -Aho amazi aturuka isuri igiye kuzahamara,bigaragarira ku ruganda rwa YUNGWE rwatunganyaga amazi angana na m3 6,500 none ubu rukaba rutunganya m3 2,000 kubera isuri; -Imihanda ijya kuruganda (BISIZI-YUNGWE) itameze neza ndetse n’isuri iyibasira; -Abaturage bafashe ifatabuguzi ariko batishyura inyemezabwishyu z’amazi bakoresheje. Akarere gakurikirana Nyobozi, imitungo yako yose ikoreshwa bitarenze muri iyi miyoboro kakareba amezi 2. ko yanditse mu bitabo byako yaba itanditse bigakorwa byihuse. - Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobozi y’Akarere ikurikirana iyi mitungo ikoreshwa no kuyigenera agaciro kajyanye n’isoko. Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. 20 | P a g e -Ikibazo cy’ibiciro kumavomo abantu bishyiriraho uko bishakiye; -Kuba Akarere gashobora kuba katarashyize mu mutungo wako ibikoresho byose bikoreshwa muri iyo miyoboro , bityo ikaba idafite aho ibarizwa . 4.Ikibazo cya 3.Organisation Vison Jeneusse Nouvelle “Organisation Vison Jeneusse Nouvelle“ PB: 238 Gisenyi Tél: 250788492443 e-mail: [email protected] Frère GABRIEL Lauzoni.e, Umuyobozi w‘ Ikipe Vison Jeneusse Nouvelle yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere asaba gukorerwa ubuvugizi bugamije iterambere ry’umupira w’amaguru mu Karere ka . Avuga ko Vision Jeneusse Nouvelle ifite ikipe ikina mu cyiciro cya 2 cy’umupira w’amaguru mu rwanda FERWAFA kandi abakinnyi bakinisha ni bamwe mu beza b’urubyiruko rw‘Akarere ka Rubavu bikaba byaragaragaye ko Vision Jeneussse Nouvelle ari igicumbi cy’abakinnyi bazamuka neza bagafasha mu guhesha abaturage ba Rubavu ibyishimo binyuze mu makipe harimo Etincelles na Marine FC. Mu masezerano y’imikoranire yakozwe hagati ya Etincelles FC na VJN FC hemejwe ko Etincelles izajya iha VJN 4,000,000frw buri mwaka mu gihe cy’imaka 5 maze Etincelles nayo ikajya ifata abakinnyi muri VJN FC ariko icyagaragaye n’uko Akarere ari nako muterankunga wa kayihaye Etincelles amafaranga ariko yo ntiyubahiriza amasezerano bagiranye kandi yaratwaye abakinnyi babo, bityo akaba ariyo mpamvu asaba ko hakwigwa uburyo mu mafaranga Akarere kagenera Etincelles hajya hakurwamo 4,000,000frw yagenewe VJV FC agashyirwa kuri konti nº 4006200477794 iri muri Equity Bank . Arasaba nanone ko Inama Njyanama y’Akarere yabakorera ubuvugizi kugira ngo mu ngengo y’imari -Inama Njyanamama yemeje ko Komite Nyobozi y’Akarere ihuza “Vision Jeneusse Nouvelle“ na Etincelles kugira ngo bagarure ubwumvikane hagati y’impande zombi. Komite Nyobozi, bitarenze ukwezi 1. 21 | P a g e 5.Ubugororangingo ku bijyanye no gukodesha amabutike yo mu masoko y’Akarere ka Rubavu mu gihe cy‘imyaka 3. y’Akarere VJN ijye igira icyo ibona nk’uko Etincelles na Marine FC bagira icyo bagenerwa mu gihe cy’itangira rya “championnat“ ya buri mwaka. Abajyanama 2 basuye abacuruzi tariki 18/10/2016 hamwe n’umukozi wa PSF.Nk’uko byemejwe n’inama ishize Abajyanama bagize Komisiyo bahuye n’abahagarariye abacuruza mu masoko ya Mahoko, Gisenyi na Mbugangari barebera hamwe ikibazo cyo kumenya niba guhindura amasezerano y’abakorera mu maduka yo mu masoko nta gihombo cyatera abacuruzi.Batanze ibyifuzo bitandukanye birimo ko amasezerano yajya amara imyaka itanu aho kuba itatu nk’uko byari byemejwe, kumenya abakorera mu myanya yabo ku bufatanye n‘abayobozi b’amasoko, kujya hakorwa isesengura ryo kureba abateye intambwe koko bashobora kwimurwa bakajya hanze y’isoko. -Inama Njyanama yemeje ko abacururiza mu mabutike ari mu masoko y’Akarere bajya bakoreramo imyaka 5 bakagirana amasezerano n’Akarere azajya avugururwa nyuma; Komite Nyobozi, bitangire gukorwa ari uko amasezerano Akarere gafitanye n’abacururiza mu mabutike -Inama Njyanama yemeje ko arangiye. hajya hakorwa igenzura buri mwaka n’igihe bibaye Komite Nyobo, ngombwa ku bakorera mu buri gihe. mabutike ari mu masoko y‘Akarere, basanga ukorera mo atariwe wagiranye amase zerano n‘Akarere agahita yirukanwa n’amasezerano agaseswa; - Inama Njyanama yemeje ko buri mucuruzi yakorerwa ifishi igaragaza imyirondoro, Komite Nyobo, ifoto n’umufasha mu kazi mu bitarenze gihe adahari ndetse no amazi 3. mugihe bihindutse akamenyesha Akarere, ibi kandi bikajya byitabwaho mu gihe Akarere gakora isuzuma; 22 | P a g e Inama Njyanama yemeje ko abacururiza mu mabutike ari mu masoko y’Akarere bajya Komite Nyobo, bamenyeshwa impinduka ku buri gihe gihe. habaye impinduka. C.RAPORO YA KOMISIYO Y’ITERAMBERE RY’IMIBEREHO MYIZA Y‘ABATURAGE 1.Gusuzuma ibibazo by’abaturage birebana na Komisiyo yashyikirijwe na Biro y’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu. 1.MUGEMANA Edouard Umudugudu w’Abahuje Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél:0784322610 Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka kubera ko atishoboye kandi afite ubumuga ku buryo ntaho yavana amafaranga yo kwishyura umusoro ndetse n’umwana wamufashaga akaba yaracitse akaguru, bakaba babarirwa mu cyiciro cya 2 cy’ubudehe. Amafaranga yose asaba gusonerwa ni 66 929frw ku butaka bwe bufite nº 1223 buherereye mu Mudugudu w’Abahuje , Akagari ka Mbugangari, Umurenge wa Gisenyi.Ku mugereka yashyizeho icyemezo kigaragaza ko atishoboye. 2.BAMPENZE François Umudugudu wa Muhabura Akagari k’Amahoro Umurenge wa Gisenyi Tél:0788817061. Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka kubera ko adashobora kuyabona bitewe n’uburwayi bwa kanseri yo mu muhogo afite kandi idakira kandi akaba yaramugaye ndetse uwamufashaga akaba atakiriho. Avuga ko mu mwaka wa 2014 Inama Njyanama yari yaramusoneye ariko kugeza ubu Nyuma y’uko Komisiyo Komite Nyobo, y’iterambere ry’ubyukungu bitarenze isuye uyu muryango wa ukwezi 1. MUGEMANA Edouard ufite ubu muga bwo kutumva bikaba bigara gara ko atishoboye kandi afite umukobwawacitse akagu ru,hemejwe ko asonerwa imisoro y’ubukode bw’ubu taka ingana na 66 929frw ariko akaba atazongera gusonerwa. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, Komisiyo y’iterambere bitarenze ry’imibereho myiza yongera ukwezi 1. gusuzuma ikibazo cya BAMPENZE François nyuma yo gusanga uyu mugabo yarigeze gusonerwa imisoro y’ubukode bw’ubutaka. 23 | P a g e ntacyahindutse kanseri barayibaze ariko biranga . Avuga ko ari mu cyiciro cya 1 cy’ubudehe akaba atabona n’amafaranga yo kugura imiti bamwandikiye, bityo akaba asaba gusonerwa burundu imisoro y’ubutaka. Amafaranga yose asaba gusonerwa ni 43 268frw ku butaka bwe bufite nº 260 buherereye mu Mudugudu wa Muhabura, Akagari k’Amahoro , Umurenge wa Gisenyi. Ku mugereka yashyizeho icyemezo kigaragaza ko atishoboye n’impapuro zo kwa muganga. 3.GASIRABO Ramadhan Umudugudu w’Umutekano Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél:0785439012. Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka kubera ikibazo cy’ubushobozi buke kandi akaba ari mu cyiciro cya 1 cy’abatishoboye. Amafaranga yose asaba gusonerwa ni 211 518frw ku butaka bwe bufite nº 2073 buherereye mu Mudugudu w’Umutekano, Akagari ka Mbugangari, Umurenge wa Gisenyi. Ku mugereka yashyizeho icyemezo kigaragaza ko atishoboye. 4.RUTIKANGA Aloys Umudugudu w’Umutekano Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél:0786412341 Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ ubutaka kubera impamvu y’ubumuga akaba ari mu cyiciro cy’abatishoboye barihirwa ubwisungane mu kwivuza. Amafaranga yose asaba gusonerwa ni 88 768frw ku butaka bwe bufite nº 2072 buherereye mu Mudugudu w’Umutekano, Akagari ka Mbugangari, Umurenge wa Gisenyi. Ku mugereka yashyizeho kopi y’icyemezo kigaragaza ko atishoboye. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, adakwiye gusonerwa imisoro bitarenze y’ubukode bw’butaka. ukwezi 1. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, asonewe imisoro y’ubukode bitarenze bw’ubutaka ingana na 88 ukwezi 1. 768frw ariko guhera mu mwaka ukurikiyeho akazajya atanga imisoro y’ubukode bw’ubutaka kuko n’ubwo RUTIKANGA Aloys n'umugore we bageze mu zabukuru biyemerera ko basonewe imisoro y’ubukode bw’ubutaka undi mwaka bazakora ibishoboka 24 | P a g e bakishyurira ku gihe. 5.NYIRARUDODO Nyirakamisha Umudugudu w’Inkurunziza Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi . Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba kongera gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ ubutaka kubera impamvu y’uko atishoboye. Avuga ko nubwo Inama Njyanama yo kuwa 30/12/2014 yafashe umwanzuro wo kumusonera kugera mu mwaka wa 2014 ngo akaba atazongera gusonerwa mu myaka itaha ariko nta bushobozi bwo kwishyura imisoro afite ntabwo yishoboye. 6.UZAMURANGA Appoline Umudugudu w’Amajyambere Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél: 0783656854/0788760472 Yandikiye Perezida w‘Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka ; UPI: 3/03/04/04/674 kubera ko nta bushobozi afite, afite ubumuga bw’akaguru, afite uburwayi bwa diyabete na “hypertension“ kandi akaba ageze mu zabukuru ndetse nta n’akazi afite katuma ashobora kwishyura imisoro. Umusoro asaba gusonerwa n‘ uw’umwaka wa 2013, 2014, 2015 na 2016, yose hamwe n‘ ibihumbi mirongo inane na bine na magana cyenda na mirongo icyenda n’arindwi ( 84 997frw). Inama ya Biro yo ku wa 16/9/2016 yemeje ko Komisiyo y’iterambere ry’imibereho myiza icukumbura ikibazo cya UZAMURANGA Appoline usaba gusonerwa imisoro kandi ikazatanga raporo mu gihe kitarenze ukwezi 1 kugira ngo Inama Njyanama izafate umwanzuro. Inama Nyanama yemeje ko Komite Nyobo, bitarenze NYIRARUDODO Nyirakamisha atakongera ukwezi 1. gusonerwa kuko yigeze gusonerwa imisoro y’ubukode bw’ubutaka, bityo nawe akaba agomba kwiyishyurira umusoro arimo w’ubutaka. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, asonewe kimwe cya kabiri bitarenze (1/2) cy’amafaranga yasabye ukwezi 1. gusonerwa, n’ukuvuga ko asonewe 42 498frw. 25 | P a g e 7.UZANYINZOGA Odette Umurenge wa GISENYI,Tél 0787168604 N’umukecuru utishoboye akaba asaba gusonerwa umusoro w’ikibanza ungana na 30 996frw kuko n’icyo kibanza yagihawe na Padiri wa Paruwasi ya STELA MARIUS. Inama ya Biro yo ku wa 22/7/2017 yemeje ko Komisiyo y’iterambere ry’imibereho myiza ibikorere ubucukumbuzi. 8.MUSEKAMPARA Eliphas Umurenge wa GISENYI Tél 0783062960 Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama asaba kuzajya asonerwa imisoro kuko. Ubusanzwe yari afite umugore nyuma aza kwitaba Imana nyamara ariwe wari atunze urugo ndetse asanzwe yishyura imisoro y,ikibanza, kuburyo nta n’ibirarane afite, ariko kuri ubu yamusigiye imfubyi z’abana 4 bityo akaba ntabushobozi afite bwo kuzajya yishyura umusoro ariyo mpamvu asaba gusonerwa burundu. Inama ya Biro yo ku wa 22/7/2017 yemeje ko Komisiyo y’iterambere ry’imibereho myiza ibikorere ubucukumbuzi 9.TWIZERIMANA Léonard, Uhagarariwe na NIYONIZERA Emerine Umurenge wa Rubavu Akagari ka Byahi Umudgudu wa Ngugo Tél :0785738926. Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu atakamba asaba gusonerwa imisoro y’ubutaka buherereye mu Murenge wa Nyamyumba, Akagari ka Rubaona, Umudugudu wa Kabuyekera bufite nº 1244 n’ubundi butaka buherereye mu Murenge wa Rubavu, Akagari ka Byahi, Umudugudu wa Ngugo bufite nº 2654. Yamugejejeho ibikubiye mu ibaruwa Umuyobozi w’Akarere ka Rubavu yamwandikiye, akaba avuga ko ari mu cyiciro cya 1 cy’ubudehe kandi akaba yaramugaye, yacitse amaguru yombi nk’uko bigaragara ku ifoto. Avuga ko ntaho yakura Inama Njyanama yemeje ko asonerwa ibirarane by’imisoro y’ubutaka ingana 30.996frw yasabye gusonerwa ariko akagirwa inama yo gushaka uko azishyura. Inama Njyanama yemeje ko MUSEKAMPARA Eliphas atasonerwa kubera ko n’ubwo ashaje yakwiyambaza abana be bakishyura kuko n‘ubundi bigaragara ko aribo bari basanzwe babikora kandi akaba ntakirarane arimo. Komite Nyobo, bitarenze ukwezi 1. Komite Nyobo, bitarenze ukwezi 1. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, TWIZERIMANA Léonard bitarenze atemerewe gusonerwa ukwezi 1. imisoro y’ubukode bw’ubutaka yasabye gusonerwa kuko umugore we akora ubucuruzi ajya kurangura ibicuruzwa mu Gihugu cya Uganda kandi iyo ugeze n’aho atuye usanga atuye ahantu heza bivuze ko nubwo afite ubumuga ariko ntabwo ari umuntu wo gusonerwa. 26 | P a g e ubushobozi bwo kwishyura kuko ngo no kubona ibyo arya ari hamana, bityo akaba asaba gusonerwa burundu. Inama Njyanama y’Akarere yateranye mu mwiherero wo kuwa 17-18/9/2015 yemeje ko asonewe imisoro ingana n’ibihumbi mirongo icyenda n’icyenda n’amafaranga magana ane mirongo itanu n’atatu (99 453frw) kubera ko atishoboye akaba afite n‘ubumuga ndetse hakaba harebwa niba haboneka ubufasha bwo kumuvuza. Inama ya Biro y’Inama Njyanama y’Akarere yateranye ku wa 11/11/2016 yemeje ko Komisiyo y’iterambere ry’imibereho myiza y’abaturage isuzuma ikibazo cya TWIZERIMANA Léonard kijyanye no kongera gusaba gusonerwa imisoro y’ubukode bw’butaka no gusuzuma harebwa ubufasha akwiye guhabwa bwo kumuvuza nk’uko byemejwe n’Inama Njyanama y’Akarere. 10.BAMURANGE Eugènie Umudugudu wa Haguruka Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél:0783295502 .Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka kubera ko atishoboye akaba ari mu cyiciro cya 1 cy’ubudehe. Amafaranga yose asaba gusonerwa ni 165 861frw ku butaka bwe bufite nº 2389 buherereye mu Mudugudu wa Haguruka, Akagari ka Mbugangari, Umurenge wa Gisenyi. Ku mugereka yashyizeho kopi y’ icyemezo kigaragaza ko atishoboye.Inama ya Biro y’Inama Njyanama y’Akarere yateranye ku wa 22/7/2016 hemejwe ko Komisiyo y’iterambere ry’imibereho myiza y’abaturage isuzuma ikibazo cy’uyu muturage ikazatanga raporo mu Inama Njyanama. 11.MUKAMANA Clesence Umudugudu wa Ruliba Akagari ka Rubavu Umurenge wa Gisenyi Tél:0789038738 Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, BAMURANGE Eugènie bitarenze asonewe imisoro y’ubukode ukwezi 1. bw’ubutaka ingana na 165.861frw ku butaka bwe bufite nº 2389 ariko ubutaha akazajya asora. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, MUKAMANA Clesence bitarenze asoneweigice ku misoro ukwezi 1. y’ubukode bw’ubutaka, akaba asonewe umusoroku kibanza 27 | P a g e 02. Gusura abana bafite ubumuga mu kigo UBUMWE COMMUNITY CENTER ndetse n’abavuye muri “orphelinat Noél“ Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka kuko ashaje afite imyaka 87 y’amavuko kandi adafite uwamwishyurira. Asaba gusonerwa amafaranga angana120 417frw ku kibanza 238 kiri mu Kagari ka Rubavu, Umudugudu wa Ruliba. 12.RUZINDANA M Désiré Umudugudu w’Icyinyambo Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél: 0783010079 Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka bw’ikibanza cye gifite nimero 708 giherereye mu Mudugudu w’Icyinyambo, Akagari ka Mbugangari , Umurenge wa Gisenyi kuko nta atishoboye, ubusaza nta mwana agira nta n’umutungo. Asaba gusonerwa imisoro y’ubukode bw’ubutaka ingana 115 911frw . 13.MUKAYIRANGA Eugènie Akagari ka Mbugangari Umurenge wa Gisenyi Tél: 0781649107 Yandikiye Perezida w’Inama Njyanama asaba gusonerwa umusoro w’ubukode bw’ubutaka bw’ikibanza cye gifite nimero 2351 giherereye mu Mudugudu wa Haguruka Akagari ka Mbugangari , Umurenge wa Gisenyi kuko ari umupfakazi utishoboye. Asaba gusonerwa imisoro y’ubukode bw’ubutaka ingana 98 576frw . UBUMWE COMMUNITY CENTER n’ikigo kigenewe kwakira abana bafite ubumuga, cyatangiye mu mwaka wa 2005 gitangizwa na DUSINGIZIMANA Zacharie afatanyije na NDABARAMIYE Fréderic Hagaragajwe ko bafite aba “beneficiaires” 450, muribo harimo 24 bavuye muri “Orphelinat Noél” yo ku Nyundo, 18 bafite ubumuga bwo kutabona bavuye mu tundi Turere n’izindi Ntara. Hagaragajwe ko ikigo UBUMWE COMMUNITY CENTER nimero 238 ungana na60.210frw, asigaye akayiyishyurira kandi akazajya yishyura imisoro yose y’ubutaha. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, RUZINDANA M Désiré bitarenze asonewe imisoro y’ubukode ukwezi 1. bw’ubutaka, akaba asonewe umusoro w’ikibanza nimero 708 ungana na 115 911frw ariko ubutaha akazajya asora. Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, MUKAYIRANGA Eugènie, bitarenze asonewe imisoro y’ubukode ukwezi 1. bw’ubutaka, akaba asonewe umusoro w’ikibanza nimero 708 ungana na 98.576frw ariko ubutaha akazajya asora. -Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobo, iki kigo cyafashwa kubona bitarenze amacumbi y’abana bavuye amezi 3. muri Orphelinat Noél” yo ku Nyundo, abana bafite ubumuga bwo mu mutwe bakorewe imiryango (C.B.L= 28 | P a g e batujwe mu murenge wa Rubavu no kurwanya ingeso mbi yo gusiga abana k’umupaka. gifite porogaramu zikurikira:“Skills programm (imyuga), inclusive education (uburezi budaheza), computer skills, special needs, music program, moving into action (porogarumu ikurikira na abarangije kwiga imyuga no kubashyira mu makoperative)”. Abana bafite ubumuga bwo mu mutwe 24 bavuye muri “Orphelinat Noél” yo ku Nyundo, ikigo kibakodeshereza amacumbi, kibashakira ibyo kurya no kwambara kandi bahora ku miti y’ uburwayi bwo mu mutwe iborohereza ndetse no guhemba abakozi 13 babana nabo kandi Akarere kabohereje ariko nta ngengo y’imari ihagije kohereza muri iki kigo mu rwego rwo kucyunganira mu mibereho y’aba bana. Community Based living); -Inama Njyanama yemeje ko iki kigo gifashwa, kigakorerwa ubuvugizi hakaboneka umuhanda ukoze neza mu rwego rwo korohereza abagendera ku magare y’abafite ubumuga dore ko bitaborohera kubera imiterere y’umuhanda udakoze neza. Komite Nyobo, uhereye ku munsi wa reaction ya Guverineri. -Hemejwe ko ikigo gikorerwa ubuvugizi kugira ngo cyongererwe ubushobozi bwo gukoresha “méthode“ ya“ braille“; Komite Nyobo, uhereye ku munsi wa reaction ya Guverineri. Hemejwe ko Ubuyobozi bw’Akarere bwakorera ubuvugizi abarangije kwiga imyuga kugira ngo bajye babona “materiels d’accompagnement“; Komite Nyobo, uhereye ku munsi wa reaction ya Guverineri. -Hemejwe ko Ubuyobozi bw’Akarere bufasha abafite ubumuga barangije kwiga Komite Nyobo, imyuga muri UCC bitarenze (UBUMWE COMMUNITY amezi 3. CENTER) bagahabwa icyumba mu gakiriro ka 29 | P a g e 3.Gusura abana b’imfubyi bavuye muri « Orphelinat » Noél ya Nyundo batujwe i Kanembwe mu Murenge wa Rubavu ndetse no gusura abana basigwa ku mupaka muto (petite barrière) basizwe n’ababyeyi babo bagiye gucururiza mu Gihugu cya Kongo. A.GUSURA ABANA B’IMFUBYI BAVUYE MURI « ORPHELINAT » NOÉL YA NYUNDO BATUJWE I KANEMBWE MU MURENGE WARUBAVU: Hasobanuwe uko batujwe, buri wese afite inzu ye ifite ibyumba 3 na “sallon“ kandi buri wese afite ubwiherero n’ubwogero (douches et toilettes), buri wese afite igikoni cye ndetse buri wese yimenyera amazi n’umuriro; Hasobanuwe ko babanje gufashwa mu gihe cy’umwaka 1 nyuma barirwariza; Hasobanuwe ko bafite amasezerano (contrat) y’imyaka 5 nyuma akazavugururwa; Hasobanuwe ko abana bose ari 23 harimo n’abiga; Hagaragajwe ko bafite Koperative IMPARANIRAKWIGIRA, bakaba bari batangiye gushaka ubuzima gatozi. Abantu 18, buri wese atanga umugabane wa 50 000Frw batangiye guhinga muri Busasamana ariko Akarere kagezaho karahabaka; Mbugangari cyo gukoreramo kugira ngo babone aho bakorera badahejwe. Inama Njyanama yemeje ko Ubuyobozi bw‘Akarere Komite Nyobo, bubafasha kubona ubuzima bitarenze gatozi butangwa na RCA. amezi 3. Bamara kubona icyo cyangombwa Ubuyobozi bw’Akarere bukabatiza isambu yo guhingamo hagakorwa amasezerano ashobora kuzajya avugururwa buri mwaka. Hemejwe kandi ko abo bana begerwa bakagirwa inama bagakora Koperative ikora imishinga itari iy’ubuhinzi hakurikijwe ibyo bize Hasobanuwe ko bafashwa n’umuryango witwa “Hope and Homes cyangwa bashoboye gukora for Children“ bakaba bahabwa imfashanyo zitandukanye; bakawushyikiriza ubuyobozi Abana bashimye cyane Akarere kabasuye nyuma y’imyaka 3 bw’Akarere ka Rubavu Ubuyobozi bw’Akarere bufashe umwanya wo kuza kubumva no kugirango babe baterwa kubaha umwanya. inkunga. Batanze ibyifuzo bikurikira: -Kongera gutizwa imirima bari baratangiye guhinga nka Koperative, -Abarangije kwiga barangirwe imirimo yabatunga; -Abize imyuga bahabwa ibikoresho bakabyaza ubusaruro ibyo bize; -Abana 4 barangije kwiga amashuli yisumbuye ariko bakabura Inama Njyanama yemeje ko Ubuyobozi bw’Akarere bukorera ubuvugizi abana 4 barangije kwiga amashuli yisumbuye mu bafatanyabikorwa bari Komite Nyobo, uhereye ku munsi wa reaction ya Guverineri. Komite Nyobo, uhereye ku munsi wa reaction ya Guverineri. 30 | P a g e ababishyurira ngo bakomeze kwiga amashuli ya Kaminuza basanzwe babafasha “Hope bafashwa kuyiga. and Homes for Children“ kugira ngo barebe ko B.GUSURA ABANA BASIGWA KU MUPAKA MUTO babafasha gukomeza kwiga (PETITE BARRIÈRE) BASIZWE N’ABABYEYI BABO amashuli ya Kaminuza. BAGIYE GUCURURIZA MU GIHUGU CYA KONGO. Inama Njyanama yemeje ko Abana basigara ku mupaka ubu basigaye bari ku isoko rya Ubuyobozi bw’Akarere ku Mbugangari ndetse no hafi y’aho mu ma “quartiers“ no ku bufatanye n’inzego Komite Nyobo, mabaraza y’inzu z’ubucuruzi cyane cyane ziri ku muhanda z’umutekano bagashyira bitarenze w’amabuye. imbaraga mu gukumira ukwzi 1. ababyeyi basiga abana Bamwe mu bababyeyi baganirirjwe bagaragaje ko bafite bandagaye kumupaka imyumvire iri hasi cyane ndetse ubona ko nta mpuhwe bafitiye abo bakajya gucuruza kandi bana aho bavuga ko umwana 1 atatuma abandi bapfa ngo nyina bagakomeza kubakorera yicaye mu rugo arimo kumurera kandi abandi bashonje. Aba ubuvugizi mukubona babyeyi bivugira kandi ko bababaruye ngo bishyire mu matsinda ibyangombwa byo biteze imbere ariko inkunga basezeranijwe zigahera ntibazibahe. kwambukana abana. Inama Njyanama yemeje ko Ubuyobozi bw’Akarere bukomeza ubuvugizi ku Komite Nyobo, miryango ifite munshingano bitarenze guteza imbere abana kugira amezi 2. ngo barebe ko bafatanya kuzamura imibereho y’abo babyeyi bakorerwa amatsinda. D.RAPORO YA KOMISIYO ISHINZWE IMIHIGO Y’AKARERE KA RUBAVU 2016-2017 ko Umunyamaban 1.Gusuzuma aho Hasobanuwe ibijyanye n’amasoko ari mumihigo 2016-2017 n’imbogamizi Hemejwe Umunyamabanga ga Nshingwabi igikorwa cyo gutanga ziyarimo, arizo zikurikira: amasoko ari mu -Gutanga isoko hakabura uripiganirwa cyangwa hakabura uritsindira (urugero: Nshingwabikorwa korwa w’Akare 31 | P a g e mihigo y’Akarere ka 66 Ha of radical teraces habuze uzitsindira), Ha 66 ziri mu isoko hari nizindi Rubavu 2016-2017 Ha 100 zizakoreshwa muri approache communautaire, abajyanama basanze ko byaba byiza ko izi Ha zose zazakoreshwa muri gahunda aproaches kigeze. communautaires ahubwo ubuyobozi buzaganiriza abaturage mugihe amafrw yatinze ntibasakuze. -Iyo habuze uritsindira bituma tujya mubukerwe -Aho usanga “target“ ihinduka kubera “recommandations“ zo ku rwego rw’Igihugu (national level); . Umuhigo wa 16,Construction of mdel houses wari 4 in 1 none ubu wahinduriwe inyito ya 8 in 1, iri soko ntirishobora gutangwa ritarahindurirwa inyito. . Umudugudu ntangarugero wo mu Murenge wa Nyundo ukozwe nk’uwo muri RWERU (Nyundo new IDP model village developed as RWERU): hamaze kubarurwa imirima y’abaturage . Umuhigo 17, Rehabilitation & Extension of 12 Km water supply, abakozi b’Akarere bagaragaje ko impamvu umuhigo udatangwa ari uko nta specification technique, abagize komisiyo bamaze gusobanurirwa ibyuyu muhigo batanze inama ko hakoreshwa Single source, isoko rigatangwa mu ma lots abiri kugira ngo umuhigo wihute, aho lot imwe yahabwa WASAC, indi igahabwa AQUAVIRUNGA . Imihigo ya 18, 19, 20 feeder roads Bigaragara ko iri imbere ku kigereranyo cya 30%. . Umuhigo wa 21, Gravel Road in Nyundo, Cyanzarwe Rugerero, Nyakiriba, Nyamyumba and Kanzenze Sectors rehabilited using VUP – PW. Abajyanama basobanuriwe ko ikibazo ari Imirenge itaratanga Komite zizafasha mu migendekere myiza y‘uyu muhigo. . Umuhigo 22, Tarmac road constructed, Abajyanama basobanuriwe ko uyu muhigo utaratangira kandi uzaba uzaterwa inkunga na Banki y’Isi (World w’Akarere re, bitarenze asuzuma mu gihe ukwezi 1. cya vuba uburyo bunoze mu kwihutisha itangwa ry’amaso ko kugira ngo Akarere kazashobo re kwesa imihigo kandi n’amasoko yamaze gutangwa hubahirizwe ibiku biye mu masezera no yakozwe hagati y’Akarere na ba rwiyemezamirimo. 32 | P a g e Bank) ko isoko ritaratangwa. Abajyanama batanze ubujyanama ko Akarere ka komeza gukurikirana imirimo ikihutishwa. kubujyanye na itinerary y’umuhanda bivugwa ko yahinduwe, abayobozi baganiriza abaturage bakabasobanurira uko byagenze. . Umuhigo wa 26, Handcraft room constructed ryaratanzwe, Imirimo yaratangiye (3rd Phase),Isoko . Umuhigo wa 32, Trees plantation area increased, abajyanama basanzehari ibiti byagiye biterwa imyaka yashyize byagiye byangirika, (Urugero Cyanzarwe-Rubavu). Hemejwe ko Komite Nyobo, Akarere gakomeza bitarenze gukurikirana mu ibumweru 2. bafatanyabikorwa umuhigo wo kubaka imihanda ya kaburimbo kugira ngo imirimo yihutishwe. . Umuhigo wa 32;525Cows Distributed in Girinka program, abakozi b’akarere basobanuriye Abajyanama bagize Komisiyo ko isoko ryatanzwe ariko hakabura uritsindira, kandi ko hapiganwe umuntu umwe, nawe agatanga igiciro kiri hejuru y’amafaranga yateganyijwe mu ingengo y’imari. Kubijyanye na Komite Nyobo, . Umuhigo wa 44, “Classrooms constructed/renovated“ ; ibyumba 9 bifitiwe “itinerary“ bitarenze ingengo y’imari naho 3 nta ngengo y’imari bifite. y’umuhanda ibumweru 2. bamwe mu . Umuhigo wa 51, Rugerero “Health Center Constructed“. Imirimo ntiratangira baturage kuko hari ibitarumvikanwaho ku bijyanye n’ingengo y’imari. batekereza ko yahinduwe, Abayobozi Inshamake y’Imihigo izatangirwa amasoko 2016-2017: 5/13 Amasoko yamaze gutangwa = 38,4% baganiriza 3/13 Amasoko ari muri process yo gutangwa = 23,07 % abaturage 5/13 Amasoko ntaratangwa = 38,46 %. bakabasobanurira Muri rusange ibibazo bigaragara n’ibi bikurikira: ukuri kw’ibivugwa. 1. Itangwa ry’amasoko rikererwa cyane cyane kubikorwa binini; 2. Ubufasha Akarere kizezwa n’abafatanyabikorwa nyuma ntibuzuze ibyo . biyemeje; 3. Gutinda gutangira imihigo; 33 | P a g e 4. Imbaraga nke zishyirwa mu itangira ry’imihigo nyuma mu isozwa ryayo hakabona gushyirwamo imbaraga; 5. Ibibazo bigaragara kuri terrain ariko ntibifatirwe umwanzuro vuba cyane cyane kubijyanye n’imishinga. 2.Gusura ibikorwa by ’imihigo y’Akarere 2016-2017 bikorerwa mu Mirenge itandukanye. IBIKORWA BYO MU MIHIGO BYASUWE NA KOMISIYO: -Umuhanda wa Karukoko-Rutagara uri mu Murenge wa Rubavu ufite uburebure bwa Km 3.6 ,imirimo igeze kure kuko igeze kuri 50%; -Umuhanda wa Buringo-Kabuhanga mu Murenge wa Bugeshi ufite uburebure bwa Km 7.3 kandi imirimo igeze kuri 30%; -Umuhanda ukorwa muri gahunda ya VUP wa Bweza- Runyeheri mu Murenge wa Nyakiliba ufite uburebure bwa Km 2, imirimo igeze kuri 20%; -Inyubako y’amazu ya “eight in one“ (8 in 1) yo mu Murenge wa Rugerero , nta gikorwa kirakorwa kuri “field“. -Inyubako y’agakiriro, “phase“ ya 3 mu Murenge wa Gisenyi, abagize Komisiyo basanze imirmo irimo gukorwa, ijanisha ry’aho imirimo igeze ni 30%; -Koperative y’abadozi mu gakiriro ko mu Murenge wa Gisenyi, abagize Komisiyo basanze baramaze kwishyira hamwe ariko Koperative ntabwo yari yajyaho. Hagaragajwe mbogamizi zikurikira: * hari abadozi bazana imashini bagafata umwanya ariko ntibahakorere bakisubirira iyo bari basanzwe bakorera mbere, bityo bigaca intege abasigaye bakorera mu gakiriro cyane ko bituma nta bakiriya babagana. Hakenewe ko Ubuyobozi bw’Akarere bufata ingamba zihuse kandi zihamye mu rwego rwo gukemura iki kibazo. *Hari abadozi bashya bagenda baza ugasanga babuze aho bakorera bitewe n’uko abo bandi bagiye ariko bagasiga bafashe imyanya badakoreramo. Inama Njyanama yemeje ko Ubuyobozi bw’Akarere bukurikirana ikorwa ry’iyi mihanda kugira ngo imirimo irusheho kwihutishwa, hubahirizwa ibikubiye mu masezerano Akarere kagiranye na ba rwiyemezamirimo kugira ngo imihigo izeswe ku gihe. Inama Njyanama yemeje ko Ubuyobozi bw’Akarere Komite Nyobozi, hubahirizwe igihe cyategan yijwe mu masezerano. Komite Nyobozi, bitarenze ukwezi 1. 34 | P a g e 03.Ibindi. bwimura abadozi (tailleurs) bose badodera ku mabaraza ari mu isoko bakajya gukorera mu gakiriro cyangwa mu mazu yubatswe n’abacuruzi azwi, bibumbiye hamwe mu rwego rwo guca akajagari kandi bikorwe bitarenze ukwezi1. A.Inyubako ya “four in one “ iri muri “finissage“ ariko abashinzwe Inama Njyanama umutekano n’abakozi bakoreye rwiyezamirimo, phase ya nyuma bamaze irasaba Ubuyobozi amezi 3 badahembwa. bw’Akarere gukurikirana ikibazo no gusaba rwiyemezamirimo guhemba abakozi bakoze ntibahembwe. C.“Centre“ ya Kabumba mu Murenge wa Bugeshi ikeneye gukorerwa“plan de lotissement“ bitewe n’uko igenda yaguka cyane bikaba bishobora kuzagira Inama Njyanama ingaruka mu gihe cya vuba ku miturire ishobora guteza akajagari. yeemeje ko Umuyobozi w’Akarere kubufatanye n’aba gize Komite Nyo bozi n’izindi nzego bakorana kwihutis ha igikorwa cya Umunyamaban ga Nshingwabi korwa w’Akare re, bitarenze ibyumweru 3. Komite Nyobozi, bitarenze amezi 3. 35 | P a g e “plan de lotisseme nt“ mu rwego rwo kwirinda akajagari gashobora guterwa n’imiturire itanoze. E.RAPORO YA KOMITE Y’UBUGENZUZI RUBAVU 01.Gusuzuma raporo y’imari y’Akarere ka Rubavu isoza umwaka w’ingengo y’imari wa 2015-2016. MU KARERE KA Abajyanama bagize Komite Ngenzuzi bunguranye ibitekerezo kuri raporo y’imari y’Akarere ka Rubavu isoza umwaka w’ingengo y’imari wa 2015-2016 ku buryo bukurikira: 1.IMYENDA NBAs ZIBEREYEMO ABANDI A.Umwenda w’amafaranga Farumasi y’Akarere ibereyemo abandi ungana na 57,090,1115frw. Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. B.Umwenda w’amafaranga Imirenge ifitiye abantu ungana 15,895,994frw kuburyo bukurikira: IZINA RY’UMURENGE UMUBARE W’AMAFARA NGA Y’UMWENDA Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. Bugeshi 5,121,912 Busasamana 266,388 Cyanzarwe 0 Gisenyi 631,320 Inama Njyanama yemeje ko Komite Nyobozi igomba kugaragaza ingamba zihari zo kwishyura uyu mwenda kugirango abaturage bashobore kwivuza no kugura imiti. na Inama Njyanama yemeje ko ahagaragaye imyenda (amadeni) minini ku Mirenge hakorwa ubugenzuzi (Audit) kandi Imirenge igomba kwishyura aya mafaranga ndetse Akarere kagakurikirana ka kamenya impamvu 36 | P a g e Kanama 3,350,345 Kanzenze 1,670,031 Mudende 219,129 Nyakiriba 83,391 Nyamyumba 2,026,297 Nyundo 2,026,297 Rubavu 0 Rugerero 989,846 y’iyimyenda.Akare re kagomba kandi gutanga amabwiriza ku Mirenge y’uburyo ifata amadeni. C. Umwenda ibigo by’amashuri yisumbuye bibereyemo abandi Inama Njyanama yemeje ko ungana na 78,416,809frw uteye ku buryo bukurikira: ahagaragaye Umubarew’amafarangaikigoki imyenda Ikigocy’ishuri bereyemo abandi (amadeni) minini ku Bigo Amahoro Anglican School by’amashuli hakorwa ubu Urwunge rw’amashuri rwa genzuzi (Audit) Bihe 2,710,250 kandi Ibigo by’amashuli Urwunge rw’amashuri rwa bigomba Buhengeri 1,905,870 kwishyura aya mafaranga ndetse Ishuri ryisumbuye rya Akarere Buringo kagakurikirana kakamenya 3,756,911 impamvu y’iyi Urwunge rw’amashuri rwa Komite Nyobozi, bitarenze amezi 2. 37 | P a g e Busasamana II myenda. Urwunge rw’amashuri rwa Busoro Inama Njyanama yemeje ko nyuma yo gukora ubugenzuzi (Audit) hajya hakorwa “analyse“ ya rapport “financier“ hagatangwa “feedback“ ku bakorewe ubugenzuzi bose. - Urwunge rw’amashuri rwa Bwitereke 2,116,190 College de Gisenyi 8,998,351 E.T.A.G - Ecole d'Art de Nyundo - Ecole des Sciences de Gisenyi ESTG - Urwunge rw’amashuri rwa Gacuba II/A 3,063,055 Urwunge rw’amashuri rwa Gisenyi Stella Maris 732,030 Urwunge rw’amashuri rwa Gora 950,000 G. S BUSASAMANA I St Mathieu 1,677,480 Urwunge rw’amashuri rwa Kanama Catholique 4,160,666 38 | P a g e Urwunge rw’amashuri rwa Kanembwe I Urwunge rw’amashuri rwa Kanembwe II Urwunge rw’amashuri rwa Kanzenze Urwunge rwaMugongo 4,058,131 - 3,401,640 rw’amashuri Urwungerw’amashuri Muhato 462,645 rwa 1,336,770 Urwunge rw’amashuri rwa Mukondo 2,534,965 Urwunge rw’amashuri rwa Munanira 1,169,135 Urwunge rw’amashuri rwa Mutovu 1,351,430 Urwunge rw’amashuri rwa Mutura II 4,928,170 Urwunge rw’amashuri rwa Mutura I 2,451,171 Urwunge rw’amashuri rwa - 39 | P a g e Nkama Urwunge rw’amashuri rwa Notre Dame d'Afrique Nyundo 3,970,157 Urwunge rw’amashuri rwa Nyakiriba 2,686,241 Urwunge rw’amashuri rwa Nyamirango 585,400 Urwunge rw’amashuri rwa Rusongati 1,765,340 Urwunge rw’amashuri rwa Rwanzekuma 1,055,440 Urwunge rw’amashuri rwa Ryabizige 1,302,936 Urwunge rw’amashuri rwa St ALOYS SANZARE 2,960,695 Urwunge rw’amashuri rwa Shwemu 3,298,898 TTC/ GACUBA II 8,253,342 Urwunge rw’amashuri rwa Umubano I - 40 | P a g e Urwunge rw’amashuri rwa Umubano II Urwunge rw’amashuri rwa Umubano III Igiteranyo: - 773,500 78,416,809 NB: -Ku bigo by’amashuri yisumbuye 40, ibigo 11 nibyo bidafitiye abantu umwenda; Imyenda y’amafaranga ifitwe n’ibigo by’amashuri yisumbuye iri hagati D. Umwenda w’amafaranga Ibitaro bya Gisenyi bibereyemo Inama Njyanama abandi ungana na17,015,118Frw. yemeje ko Komite Nyobozi ikorana inama n’Ubuyobo zi bw’Ibitaro bya Gisenyi kugira ngo baganire ku mwenda Ibitaro bibereyemo abandi n’uburyo byakwishyura aya madeni kandi bikorwe bitarenze icyumweru 1, hazagaragazwe ingamaba zo guke mura iki kibazo ndetse hazakorwe Komite Nyobozi, bitarenze ibyumweru 2. 41 | P a g e n’ubugenzuzi bugamije gusuzuma ko ingamba zafashwe zashyizwe mu bikorwa. E. Umwenda w’amafaranga Ibigonderabuzima bibereyemo abandi Inama Njyanama ungana na 37,079,160Frw uteye kuburyo bukurikira. yemeje ko Ibigo nderabuzima IkigoNderabuzima Umwenda bigomba Ikigonderabuzima cya Bugeshi 7,339,768 kwishyura aya mafaranga Ikigonderabuzima cya Busasamana 6,604,747 bibereyemo abandi kandi hakorwe ubu Ikigonderabuzima cya Busigari genzuzi (Audit) ku Bigonderabuzima Ikigonderabuzima cya Byahi 4,556,193 byagaragayemo imyenda (amade Ikigonderabuzima cya Gacuba II ni) miremire. Ikigonderabuzima cya Gisenyi - Ikigonderabuzima cya Kabari - Ikigonderabuzima cya Karambo Ikigonderabuzima cya Kigufi 5,770,280 - Ikigonderabuzima cya Mudende 5,415,938 Ikigonderabuzima cya Murara 4,037,744 Ikigonderabuzima cya Nyundo 3,199,290 Komite Nyobozi, bitarenze ukwezi 1. 42 | P a g e Ikigonderabuzima cya Nyakiliba Igiteranyo IV. Gusuzuma no kwemeza raporo y’ibikorwa bya Komite Nyobozi y’Akarere ka Rubavu y’amezi 6. 155,200 37,079,160 NB: -Mu Bigo nderabuzima 13 biri mu Karere, ibifitiwe umwenda n’Akarere ni 8 naho 5 ntamwenda Akarere kabifitiye; -Uretse Ikigonderabuzima cya Nyakiriba gifitiwe umwenda ungana na 155,200frw, ibindibigo 7 bifitiwe umwenda uri hagati ya 3,199,290frw na 7,339,768frw. 1.IBIKORWA BYAKOZWE N’UMUYOBOZI W’AKARERE A.SERIVISI Y’IMIYOBORERE MYIZA N’UBUTABERA: Nº Ibikorwa byari Ibyakozwe Icyitonderwa biteganijwe 1 Hashyizweho umunsi 1 mu Birakorwa Gukemura cyumweru, kuwa Gatatu ibibazo mbere ya saa sita wo by’abaturage muri rusange. gukemura ibibazo kubiro by’Akarere.Nyuma ya saa sita gukemura ibibazo by’abaturage mu nteko z’abaturage binyuze mu Nteko z’abaturage mu Tugari. 2 Gukemura ibibazo Umuyobozi w’akarere Byarakozwe by’abaturage yashyizeho Itsinda rigizwe na kandi ibibazo byabajijwe Komite Nyobozi hamwe byinshi Nyakubahwa n’inzego z’Umutekano byarakemutse. Perezidawa hakoreshejwe Inteko Repubulika tariki z’abaturage ibibazo byinshi 25-26/03/2016 birakemurwa. n’ibibazo byabajijwe Abagize Abajyanama b’Aka rere nyuma yo kugezwaho n’Umu yobozi w’Akarere ibikorwa yakoze mu gihe cy’amezi 6, Abajyanama bashimye ibikorwa byakozwe ariko basaba ko yihutisha ikemurwa ry’ibibazo by’abaturage bitari byakemuka, bigakorwa mu gihe kitarenze amezi 3. Umuyobozi w’Akarere ka Rubavu, bitarenze amezi 3. 43 | P a g e 3 Komisiyo y’Abadepite basuye Akarere ka Rubavu kuva tariki 30/05/2016 kugeza 04/06/2016. Ibibazo by’ingutu Ikibazo cy’isambu ya Ngirira byagaragaye mu Matayo iri mu Murenge wa Karere . Mudende, ikibazo cyarakemutse, uhagarariye Ngirira Matayo yahawe ha 30, yiyemeje gutanga ha 20 . Ikibazo cy’inyubako ya Mukamitari Adrienne, cyarakemutse kuko yasabwe gukuraho inyubakoze, kandi yarabikoze . Ikibazo cya Djamira Muhamudou afitanye na Mukakarisa Josephine kijyanye n’imbibi z’ubutaka bacururizaho, Ubuyobozi bw’ Akarere bwarabahuje baranga bahitamo inkiko. Ikibazo cya Mugenzi François cy’inzu yaguze muri cyamunara ya Sezibera Fiacre uhagarariwe na MadamuDusabirema Zayinabo, ubuhakabahakoreshwa ubwumvikane hagatiya Ikibazo cyarakemutse. Ikibazo cyara kemutse. Ikibazokiri mu nkiko Ikibazo kiri mu nzira zo gukemuka 44 | P a g e Mugenzi na Zayinabo mu rwego rwo kugikemura bitanyuze mu nkiko . Ikibazo cy’isambu ya Munye gomba Appolinaire uhagarari we na Ntwari Julien cyasuzu mwe n’inzego zitandukanye hafatwa umwanzuro ko isam bu ayihambwa, ariko hari abaturage bigometse baganga gusubiza imirima ndetse n’ibyangombwa b’ubutaka banga kubitanga Ikibazo cya Kivu Beach ihagarariwe na Bwana Munyarugerero Damien usaba kwishyurwa ibikorwa yakoreye kumwaro w’ikiyaga cya Kivu ntabwo habayeho kumvikana n’Ubuyobozi bw’Akarere ka Rubavu kuko hari ibyo yishyuza bitakorewe ku mwaro, kuko hari inyubako yubatse yasanwe mu rwego rwo kuvugurura nayo akaba ayishyira muri facture y’ibikorwa yishyuza. Ikibazo cy’umurima wa Busoro Gervais uhagarariwe na Mugunga Busoro, Komite Nyobozi yafashe umwanzuro wo kumuha inguranwa y’isambuye mu Murengewa Ntikirakemuka Ntikirakemuka Ikibazocyarake mutse 45 | P a g e Nyundo mu Kagari ka Bahimba Ikibazo cya MukamajoroVeneranda, Komite Nyobozi yemeje ko asubizwa ikibanza cye kiri Mbugangari muri Twiyubakire nahoNyiragasigwa Scholastique agahabwa ikibanza mu kibaya kuri Petite Barrière . Ikibazo cya expropriation y’ibibuga by’indege yamaze kubarira abaturage hasiye procedure yokubishyura cya madamu Ibindi bibazo Ikibazo byashyikirijwe NTIRIMENINDA Agnes ubarizwa mu murenge wa Akarere cyanzarwe usaba indishyi y’inzu ye yasenywe ubwo WASH PROJECT yakoraga umuyoboro w’amazi hakozwe devis ihwanye n’amafaranga 840.000 frw . Ikibazo cya Rwabijumbawo mu Murengewa Bugeshi usaba ingurane y’umurima we, Komite Nyobozi yemeje ko ahabwa amafaranga ahwanye na 2.500.000 frw Ikibazocya UMUCO CHRIS TIAN CENTER bishyuza amafaranga 1.126.000 fr yako Cyarakemutse Cyarakemutse Ikibazo kirakurikiranwa n’Ubuybozi bw’Akarere Aya mafaranga azashyirwa mu ngengo y’imari ivuguruye ya 2016-017 Komite Nyobozi yafashe umwan 46 | P a g e reshejwe igihe hakorwaga zuro ko bishyur Itorero n’amahugurwa y’inze wa ariko go z’abagore muri 2012 . ntibirakorwa. 4 Umuganda 6 Inkiko gacaca Gukurikirana ibikorwa by’Umuganda ngarukakwezi hashingiwe kuri gahunda yateguwe, ibyateganyijwe n’aho bizakorerwa ni ukuvuga mu rwego rw’Akarere no mu rwego rw’Umurenge. -Hari imaze za gacaca zatewe kashe mpuruza ni 41, -Umubare w’imanza z’abadafite ubwishyu kandi bahari ni 57 ; -Umubare w’imanza z’abadafite ubwishyu kandi batazwi aho babarizwa ni 45 ; -Umubare w’imanza zidateye kashe mpuruza kandi zitagaragaza imyirondoro, agaciro n’icyaregewe ni 62 . Imanza zose ni 205 . Umuganda ukorwa kuwa gatandatu wanyuma w ‘ ukwezi. Ingamba zafash we:Ubuyobozi bw’Akarere bu fatanyije na MAJ, IBUKA na CNLJ hateguwe descente mu Mirenge yose ba kazahura n’inze go zikorera mu Mirenge kugira ngo hafatwe in gamba ibyo biba zo byakemuka burundu. 2.SERIVISI Y’URUBYIRUKO UMUCO NA SIPORO 1 Hahyizweho ikigo Icyo Urubyiruko cy’urubyiruko giherere mu kirakora Murenge wa Rugerero neza kigo kandi 47 | P a g e 2. 3 Umuco Siporo gishinzwe gushishikariza urubyuruko kwirinda sida, ibiyobyabwenge, no kwimakaza umuco nyarwanda Hashyizweho kandi ikigo ngororamucyo mu Murenge wa Mudende gishinzwe kugorora urubyiruko rwifata nabi. Mu gihe kitarenze amezi abiri abarimo baba bamaze kuvamo bakajyanwa Iwawa cyangwa hakaba gukora ijnjora hakagira abasubizwa iwabo mu rugo Hari ukwita ku nzibutso za Nyundo, Rugerero, Gisenyi na Kanzenze, hakaba harashyizweho abakozi bahembwa buri kwezi bo kwita ku isuku yazo . Hateguwe kandi ibiganiro igihe cyo kwibuka ku ncuro ya 22 mu mirenge yose, hakorwa ibiganiro muri za sites zari zateguwe . Hashyizweho gahunda ya siporo kuri bose ku bakozi bose ba Leta isanzwe ukorwa buri wa Gatanu guhera saa cyenda. Iyi soporo kandi ikorwa mu bigo by’amashuri. Hakozwe amarushanwa yo kwimakaza imiyoborere myiza Birakorwa. Birakorwa Byarakozwe . Birakorwa Byarakozwe 48 | P a g e 1 2. 1 2 3 bita KAGAME CUP . 3.SERIVISI Y’ITORERO Gushyiraho za Hashyizweho za Club za Ndi Club za Ndi umunyarwanda mu bigo Umunyarwanda byamashuri yose hasigaye mu bigo igikorwa cyo guhugura . by’amashuri Hatanzwe ibiganiro kuri gahunda ya Ndi Umunyarwanda ku nzego z’ibanze ndetse no mu Nteko z’abaturage ziterana buri wa Gatatu. Gutoza ibyiciro Hatojwe ibyiciro bitandukanye bitandukanye by’a by’abaturage, abanyeshuri baturage. n’inzego z’ibanze zatowe muri 2016 . 4.SERIVISI YA GENDER Guhuza abana Ikigo cyakira abana n’imiryango yabo b’inzererezi, cyagiye cyakira abana 92 ubu bakaba barahujwe n’imiryango yabo, abandi bajyanwa mu Turere bakomokamo. Abana Hari kandi abana 100 bahohotewe bahohotewe, bakorerwa ubuvugizi, baje guhabwa amafaranga 21000 frw yo kubafasha mu rwego rwo kwiteza imbere . Abana Hari abana bashyikirijwe batoraguwe imiryango ibarera bitwa ba bashyizwe mu Malayika murinzi bagera kuri miryango ibarera 12. Birakorwa . Birakorwa . Birakorwa . Byarakozwe hasigaye 9 Byarakozwe Byarakozwe 49 | P a g e 4 1 Gufasha abagore Hari abagore 270 bakora mu rwego rwo ubucuruzi bwambukiranya kubateza imbere umupaka, bahawe inkunga y’amafaranga arenga miliyoni cumbi n’indwi. 5.SERIVISI JADF ICYEREKEZO OPEN DAY ya Kuyobora Umuhango wo JADF Icyerekezo gufungura ku mugaragaro OPEN DAYya JADF Icyerekezo . Uwo muhango wabereye mu nusitani bw’ Akarere ahahoze iznu mberabyombi y’ Akarere. 2 Graduation Hakozwe Umuhango w’ Ceremony ya Itangwa rya Certificat ku TECHNOSERVE rubyiruko 743 rwahuguwe na TECHNOSERVE 3 Amahugurwa UNFPA RALGA 4 ya Hakozwe amahugurwa yari na agamije gusuzuma imikoreshereze y’ ingengo y’ Imari ya UNFPA mu karere ka Rubavu mu rwego rwo kwita ku mibereho myiza y’ abagore n’ abana bahohoterwa n’ ibibazo by’ abakobwa bahura nabyokubera imihindagurikire y’ umubiri wabo . Amahugurwa ya Hakozwe amahugurwa yari Common Ground agamije gukangurira abakora ubucuruzi bwambukiranya umupaka mu rwego rwo Byarakozwe Uyu muhan go wabereye mu busitani bw’ ahahoze hubatse ingo ro ya Perefe gitura kuwa 23/06/2016. Uyu muhan go wabereye kuri La Corni che Motel, tariki 23/06/2016 . Aya mahugu rwa yabereye kuri La corniche Motel. Aya mahugurwa yabereye kuriCentre Culturel ya 50 | P a g e 5 Amahugurwa Compassion Internationale ya 6 Amahugurwa ya SFH na ACCESS PROJECT 7 Gufungura amahugurwa y’ abapasitoro b’itorero Methodiste Libre au Rwanda kuvugurura ubucuruzi bwabo bugakorwa mu mucyo, barwanya Fraude kandi bakagira n; uruhare mu kwirindira umutekano ku mpande zombi kuko hari n’ abakora ubwo bucuruzi b’abakongomani . Hakozwe amahugurwa yahuje ubuyobozi bw’ Akarere n’ abayobozi b’ amatorero akorana na Compassion Internationale mu rwego rwo kureba uko inkunga bahabwa yo gufasha abanab’ abanyeshuri batagira kivurira ikoreshwa. Hakozwe amahugurwa yahuje inzego zitandukaney zikorera mu karere zifite aho zihurira n’ urubyiruko cyane abakobwa b’ abangavu mu rwego rwo kubarinda ihohoterwa no kwirinda gutwara inda bakiri bato. Aya mahugurwa yari agamije kwita ku murimo mu rwego rwo guteza imbere igihugu n kwita ku mibereho y’ abaturage bayobora. Yahuje abapasotoro baturutse mu ntara y’ iburengerazuba, amajyaruguru mu cyahoze ari Gisenyi. Aya mahugurwa yabereye kuri La corniche Motel . Aya mahugu rwa yabereye kuri Nyiramacibiri . Aya mahugu rwa yabereye ku cyicaro cy’ itorero Methodiste Libre au Rwanda ku Gisenyi. 51 | P a g e 8 Gukorana inama n’abanyarubavu batuye mu tundi turere . 9 Gukurikirana ina ma ya PSF mu Ka rere ka Rubavu. 10 Kuyobora inama zitandukanye zite ganywa n’amate geko n’amabwiri za mu nzego z’ibanze . Perefegititura ya Ruhengeri na Gisenyi n’ Igice kimwe cya Kigali-Ngali . Gukorana inama n’abanyarubavu batuye mu tundi turere, igikorwa cyiswe Rubavu Day mu rwego rwo kubashishikariza kugira uruhare mu iterambere ry’Akarere kacu. Gukorana inama n’Abikorera bo mu Karere ka Rubavu (PSF) mu rwego rwo kugezwaho ibyavuye muri Rwanda Culture Day yabereye i Toronto muri Amerika n’imurikagurisha ryabereye mu Bushinwa. Iyi nama yari yitabiriwe na Guverineri w’Intara y’Iburengerazuba n’abayobozi b’Ingabo na Polisi mu Ntara y’Iburengerazuba. Umuyobozi w’Akarere yayoboye inama zitandukanye ziteganywa n’itegeko n’amabwiriza mu nzego z’ibanze (Komite Nyobozi y’Akarere, Inama y’Umutekano yaguye n’itagu ye, Inama za management, Inama Mpuzabikorwa y’Akarere yaganiriye ku Inama yabaye tariki 19/11/2016 i Kigali . Inama yabereye kuri Western Mountain Hotel. Yabaye tariki 23/09/2016 52 | P a g e bikorwa by’ ubwihebe Inama ihuza Komite Nyobozi n’Abanyamabanga Nshingwabikorwa b’Imirenge). 2.IBIKORWA BYAKOZWE N’UMUYOBOZI W’AKARERE WUNGIRIJE USHINZWE ITERAMBERE RY‘UBUKUNGU Nº IBIKORWA AHO CYAKOREWE IBYAGEZWE HO Gusura abaturage hagamijwe ubukangurambaga kuri gahunda za Leta no kubakemurira ibibazo . Bugeshi , Muden de, Busasamana , Kanama ,Nyam yumba ,Gisenyi , Cyanzarwe,Ruba vu,Rugerero, Nyundo na Kan zenze. Gutez’imbere ibikorwa reme zo , gukurikirana imirimo y’ikorwa n’isanwa ry’imihan da , amazi , amashanyarazi Gisenyi , Rubavu ,Busasamana, Bu geshi,Mudende , Kanama na Nya kiriba. Gukemura iki bazo cya Ngiri ra, gukemura amakimbirane yavugwaga mu mikorere y’ama kusanyirizo, gu sobanura umu shinga wa imbo ga washing station, ibyam gombya byata ngiye gutangwa ku masambu yo ku musozi wa Rubavu. 6kms kaburim bo Gisenyi 17Kms Feede roads ongoing works(Rubavu, Bugeshi,Busa Nyuma yo kugezwa Komite ho ibikorwa Nyobozi, igihe by’amezi 6 byako cyose. zwe mu rwego rw’ubukungu, Abajyanama bashi mye ibikorwa byakozwe, basaba ko Ubuyobozi bw’Akarere bukomeza kwita ku bikorwa remezo byubatswe no gukomeza guteza imbere Akarere muri rusange. 53 | P a g e Guteza imbere ibikorwa by’ubufatanyabikorwa mu majyambere Gukurikirana uko imihigo iri mu bukungu ishyirwa mubikorwa . Guhagararira Akarere mu ruhando rw’igihugu ndetse na Mpuzamahanga . samana),follow up umuhanda Pfunda –Nyam yuba.District water board yashyizweho, inama na Private operators ndetse n’abacunga amavomero. House holds connected Rubavu JADF Open day happened , contribution ya stakeholders muri constructi onn of IDP Model village . Akarere Weekly monito ring Imihigo progress ( BDE ,OSC,AGNR ). Rubavu , Kigali, Hari ibibazo South corea . byakorewe ubu vugizi( Abatura ge bakoze ku ishuri rya Ram bo barishyuwe ,twabonye aba fatanyabikorwa 54 | P a g e Guteza imbere ibikorwa Rubavu - Kigali by‘ishoramari n’abikorera mu Karere , Kwita ku bibazo by’imiturire Rubavu no gukurikirana imikorere y’Ibiro by’ubutaka mu Karere. Gushyiraho ingamba zo gufata Gisenyi /Nengo neza n’ibidukikije. badufasha mu mishinga itan dukanye. Dialogues zidu huza na PSF zarabaye,KIVU Investment Group created , Inama y’abavu ka Rubavu. Kugenzura service standa rd charter ko yu bahirizwa muri OSC,ubukangu rambaga ku mi turire Rubavu , Rugerero,Mas ter plan adop ted , awarness kuri gahunda yo kuvugurura Umujyi , Sector land Managers recruited. Umushinga ugamije kubungabunga ibiduki nkije n’inkenge ro za Sebeya waratangijwe , FONERWA 55 | P a g e Gutez’imbere ibikorwa byu Rubavu Distrct. buhinzi n’ubworozi . IMITURIRE: -Gutanga impushya kubaka. -Kugenzura inyubako zubakwa. Hatanzwe impus zo hya 140. ko Hagenzuwe inyu bako zitanduka nye harebwa ko zubakwa hakuri jwe amategeko. yemeye umushinga w’Akarere wo kubyaza umusaruro mu bukerarugendo umusozi wa Rubavu . Gutangiza sea son Kanama , gusasira kawa Nyamyumba , guhemba abahinzi ntangaruge ro,inama nabari muri value chain y’amata , gusura amakusanyirizo y’amata n’ibirayi , inama yabacu ruza inyongera musaruro. 56 | P a g e -Gukura abantu mu manegeka batuye Hakozwe inton de z’ abatuye mu manegeka. -Gukora Igishuhanyo mbonera Hakozwe inyigo gihuza ibyari bisanzwe. y’ igishushanyo mbonera cy’ U mujyi wa Ruba vu kinemezwa n’ Inama njyanama. -Guca imihanda . Imihanda yaciwe mu Kagari ka Terimbere . -Kubaka umudugudu w’ Hubatwe umudu icyitegererezo. gudu’ ikitegere zo wa Muhira. INGUFU: Abaturage 2850 -Kugeza ku baturage bagejejweho ama amashanyarazi. shanyarazi . -Kubaka Biogaz . Hubatswe Biogaz 21 . -Gufasha abaturage kubona Abaturage baren Rondereza. ga 5000 bafashij we kubona Rondereza . -Kongera ingo zikoresha Gaz. Ingo zikoresha gaze zigeze kuri 600. Hategerejwe igishanyombo nera cyimbitse (Detailed Master Plan). Imyumvire yo gukoresha ibindi bicanwa bitangiza ibidikikije igenda yiyongera . IMIHANDA: Uyu muhanda Gufata neza -Gusana umuhanda wa kan wamaze gusanwa uyu muhanda 57 | P a g e yundo-Bihungwe(5Km). ndetse wakiriwe kugirango uta by’agategenyo ngirika.Abatura ku wa 21/7/2016 ge b’Umurenge wa Mudende baturiye uyu umuhanda wa bakuye mu bwi gunge cyane cyane mu kubo rohereza kuge za umusaruro wabo ku masoko. Gusana umuhanda wa Imirimo yo gusa Gufata neza Kukiraro-Busasamanana uyu muhanda uyu muhanda Mpuzamahanga (10Km). yararangiye,hari kugirango uza kwitegurwa ku mare igihe kire wakira by’agate rekire.Uyu mu ganyo . handa ufitiye akamaro kanini abaturage b’Imi renge ya Busa samana na Bu geshi kuko ubo rohereza kuge za umusaruro wabo ku maso ko badahenze cyane ko aka gace kera cyane. Gusana umuhanda wa Imirimo yo Uyu muhanda Buringo-Kabuhanga (7.3Km) . gusana uyu uri gusanwa 58 | P a g e muhanda yatangiye ku wa 5/7/2016, ubu imirimo imaze gukorwa ihwanye na35% by’imirimo yose yari iteganijwe. murwego rwo gufasha abatu rage b’Umure nge wa Buges hi ndeste n’in di Mirenge ihana imbibe nawo kugirango boroherezwe kugeza umusaruro wabo baturage ku masoko cyane ko aka gace kazwiho kwera cyane. Leta y’u Rwanada rero ikaba ishishikajwe no gufasha abaturage kwiteza imbere cyane cyane ku musaruro uva mubuhinzi. Imirimo yo gusana uyu muhanda yarakererewe cyane kubera kudakora neza 59 | P a g e Gusana umuhanda wa Imirimo yo gusa Kabuhanga – Gaszi - CS na uyu muhan da Bugeshi (6.5Km). yatangiye ku wa 5/7/2016, ubu imirimo imaze gukorwa ihwanye na 40% by’imirimo yose yari iteganijwe. kwa rwiyemezamiri mo (PHM Ltd) ariko nyuma yo gukorana inama nawe kuwa 8/11/2016 ndetse no kwa 9/12/2016 hafasjwe ingamba zo kwihutisha imirimo ndetse na rwiyemezamiri mo akaba yarabyemeye. Uyu muhanda uri gusanwa murwego rwo gufasha abatu rage b’Umure nge wa Buge shi ndeste n’in di Mirenge ihana imbibe nawo kugirango boroherezwe kugeza umusaruro wabo baturage 60 | P a g e ku masoko cyane ko aka gace kazwi ho kweracyane. Leta y’u Rwan da rero ikaba ishishikajwe no gufasha abaturage kwiteza imbere cyane cyane ku musaruro uva mubuhinzi.Imir imo yo gusana uyu muhanda yarakererewe cyane kubera kudakora neza kwa Rrwiyemezami rimo (JV GECOTRA Ltd & C.W.C Ltd) ariko nyuma yo gukorana inama nawe kuwa 8/11/2016 ndetse no kuwa 9/12/2016 hafash we ingamba zo kwihutisha 61 | P a g e imirimo ndetse na rwiyemezamiri mo akaba yarabyemeye. Serivisi zishyuzwa ubutaka: -Amahoro ku bukode bw’ Hishyuwe:92,35 ubutaka 5,894Frw, -Ibyemezo byo kubaka Hishyuwe:5,600, 000Frw; Hishyuwe:9,480, 000Frw; -Mutation (Transfers) -Fiche Cadastral Hishyuwe:7,843, 000 Frw -Gusanura Hishyuwe:98400 Frw. Hubatswe amavo mo rusange ya mu Midugudu ya Runyeheri na Ruvuzananga (Nyakiriba) Guhuza ubuta ka igihembwe cy’ihinga 201B Ibigori:8809Ha (98,6%),Ibishyi mbo:8844Ha(10 1,6),Ibirayi:6322 Amazi: Kugeza amazi baturage meza ku UBUHINZI: Guhuza ubutaka, igihembwe cy’ihinga 2016B,Ibigori:8933 HA,Ibishyimbo:8310Ha, Ibirayi:6485 Ha;guhuza ubu taka igihembwe cy’ihinga 2017a ,Ibigori:9000 HA Aya ni ayakiri we mbere yuko iyi serivisi ijya nwa mu irembo Ku gihingwa cy’ibishyimbo ubuso buriyon gera kuko rim we na rimwe iyo imbuto itin ze kuza mu Mi 62 | P a g e Ibishyimbo:8520 ha Ibirayi:6500ha . Ha(97.4),guhuza ubutaka igihem bwe cy’ihinga 2017A,Ibigori: 7452.7HA(82.8) Ibishyimbo:9211 .5ha(108),ibirayi: 6563HA(101) . Gukoresha inyongeramusaru ro, igihembwe cy’ihinga 2016B:Dap:421ha,Urea: 210 ha,NPK:1005 ,gukoresha inyo ngeramusaruro,igihembwe cy’ ihinga 2017A:Dap:430T, Urea:215T ,NPK:1200T. Gukoresha inyon geramusaruro Igihembwe cy’i hinga 2016 B DAP:318,6(75,6) UREA:146,3(69, 6) NPK:1124,3 (111,8).Gukores ha inyongeramu saruro igihemb we cy’ihinga 2017A, DAP:109 T(25.3),UREA:5 5.5 T (25,8), NPK: 1184,9 T (98.7). renge ihinga kare nka Nyam yumba,Rugere ro muri iki gi hembwe ubuso bumwe bwage newe ibigori muri iki gihem bwe 2017A bwahinzweho ibishimbo.Nku ko bigaragazwa na raporo z’Imirenge. 1.Aha harimo hakorwa ubuka ngurambaga ku mikoreshereze y’inyongeramu saruro kuri DAP na UREA kuko igipimo kiri hasi byate we n’uko imbu to y’ibigori yati nze kuza. Mu gihembwe 20 17B bizazamu ka. 2.Ikindi ni uko abahinzi bakore shaga DAP mu birayi bashaka 63 | P a g e umusaruro mwi nshi bamaze gu sobanurirwa ko mu birayi hako reshwa NPK . imyumvire y’ abahinzi ku mi koreshereze ya DAP ku bigori iracyari hasi. Kongera umusaruro ku bihingwa biberanye n’akarere : Umusaruro Wari uteganijwe: IBIGORI: 5T/HA IBISHIMBO:3T/HA IBIRAYI:32 T/HA Gushyiraho uturima tw’igikoni: 44881 IBIDUKIJE: -Gutera ibiti bivangwa n’imyaka kubuso bungana na 2000ha, -Gutera amashyamba kubuso bungana na 100ha, -Gutera ibiti kuburebure bw’imihanda bungana na 30km Umusaruro wabonetse BIGORI : 4,9T/HA IBISHIMBO :2,9 THA IBIRAYI:31T/H A. Uturima tw’igiko ni tumaze kujya ho:31362=69,8% -Hatewe ibiti bivangwa n’imyaka kubuso bungana na 1857ha/2000ha; -Hatewe amashyamba kubuso bungana na 110/100ha; -Ku mihanda hatewe ibiti kuburebure Birakomeje Gutera ibiti bivangwa n’imyaka ku buso bungana na 2000ha, -Gutera amashyamba ku buso bunganana 100ha, -Gutera ibiti ku burebure bw’i 64 | P a g e by’imirimbo bunganana 87.3km/30km; -Ibiti by’imirimbo byatewe ni 20275/15000 Kugura ibigega 100 bifata byari biteganijwe amazi y’imvura ava kubisenge by’amazu; Ku bukangura mbaga bwakoz we haguzwe ibi gega bifata ama zi bya platic 197; Hubatswe ibige ga biciriritse byu bakishije amahe Gukurikirana imirimo ma bigasakazwa y’umushinga LAFREC amabati 495. ukorera muri Gishwati. Umushinga LAF REC watangiye imirimo yo gufa ta neza inzuri. Hakozwe amahu gurwa y’Aborozi kubijyanye na “sylvopastolaris me”.Harapimwe n’amakarita yaho yarakozwe. Ingemwe zizakoreshwa zatangiye gutuburwa.Hari -Gutera 15000. ibiti mihanda bunganana 30km -Gutera ibiti by’imirimbo 15000 Igikorwa cyo gukangurira abaturage gufata amazi y’imvura ava kubisenge by’amazu kirakomeje Bari gushaka uko bazazitira inzuri bifashishije ibyuma kugirango inka zitazangiza ibiti bizaba bimaze guterwa. 65 | P a g e Koperative ibungabungau musozi wa Rubavu yahawe inkunga inganana Kubungabunga umugezi wa 12,000,000 Frw Sebeya n’ikiyaga cya Kivu. yo guteza imbere ubukera rugendoku musozi wa Rubavu. -Ku bufutanye n’Ishuri rya Seminari Ntoya ya Nyundo hafunz we inzira Sebeya ikunda gupfumuriramo ijya kwangiza hifashishijwe imifuka 2000 irimo itaka. -Ku Kiraro cyo kuri Serana aho bita Tam Tam hashizwe “gabillons” zo gukomeza Gukurikirana ikorwa ry’inyigo inkengero yo kubungabunga icyogogo z’ikiyaga cya cya Sebeya. Kivu kubera ko hari hamaze 66 | P a g e kwangirika haridukira mazi. mu Inyigo yo kubun gabunga icyogo go cya Sebeya yarakozwe. Mu Karere ka Ruba vu hazabungwa bungwa ubuso bungana na 417.4 ha . Hazaterwa ibiti bivangwa n’i myaka,hakor we amaterasi yi kora buhoro bu horo,hakorwe a vmaterasi ndin ganire,haterwe amashyamba ndetse habunga bungwe n’inke ngero z’umuge zi wa Sebeya hamwe n’indi iwisukamo. IBIHINGWA NGENGABUKUNGU , IMBOGA N’IMBUTO: -Kongera umusaruro wa kawa: Habonetse umu Kawa zarakore 674T , saruro ungana na we(kubagara, 1161.291T; gusasira,gufum bira no gutera imiti). -Kongera umusaruro w‘icyayi Habonetse 1.624 nta buta ka 1786.25T , 392 T ; Akarere gafi te ngo hongerwe ubuso bw‘ icya yi. Kongera umusaruro w’ibireti 70.917T,hatanz Isarura riracya 100T we isoko ryo komeza gutubura ingem we z‘ibireti 67 | P a g e -Guteza imbere ibihingwa Ubusa buhinze: isoko ryo kuba by‘imboga 229Ha. 229ha . ka ubwogerezo bw’imboga Bazirete ryarata ngajwe.Hatoran yijwe Koperati ve 5 zizakorana n‘ umushinga JICA. Abatishoboye Igikorwa UBWOROZI: kirakomeje. -Koroza abatishoboye muri borojwe ni 339. gahunda ya Girinka inka 295, Gukingira inka 3948; Inka zakingiwe Igikorwa cyari 3948; giteganijwe gu korwa kwezi kwa 1/2017 ari ko kubera ko hari inkingo za bonetse twatan giye gukingira; Gutera intanga mu nka 1078; Inka zatewe Kuva mu kwezi intanga 369 kwa 2 imashini ikora "azote li quide" yari ya rapfuye ibi bika ba byaradindije igikorwa cyo gutera intanga mu nka kuko iyi azote liquid 68 | P a g e de yabonetse 21/11/2016. Umusaruro w'amafi mu Umusaruro w'a Kiyaga cya Kivu 91500 kgs . mafi wabonetse: 85,591 kgs . UBUKERA RUGENDO: -Gutezimbere ubukera Murwego rwo gu rugendo, tezimbere ubuke rarugendo ,hubat swe Hotel (Hills View Hotel. -Sporo yo mu mazi yatejwe Mu kiyaga cya imbere kivu hashyizweho ubwato utwara nk’unyonga igare kandi bugera kure. Murwego rwo gu UBUCURUZI: --Guteza imbere ubucuruzi , tezimbere Ubucu ruzi,abacuruzi ba to batangiye gu cururiza aheme we. Guteza imbere ubucuruzi ; UBUKORIKORI: Hatangijwe igiko rwa cyo kubaka isoko ry’ubucuru zi bwambukiran ya imipaka (Cross border Market). Hubatswe Agaki 69 | P a g e -Guteza imbere ubukorikori KONGERA IBIGO BITO N’IBICIRIRITSE (MSMEs) -Kongera ibigo bito n’ibiciri ritse mu Mirenge igize Aka rere ka Rubavu bafashwa kwi bumbira hamwe muri Koperative. riro, ubu ka kaba gakorerwamo n’ amakoperative 2 UDC ifite aban yamuryango 28 na COAME ifite abanyamuryango 32, hamwe na Koperative y’aba dozi igizwe n’abanyamuryan go 192. Koperative 27 zi maze guhabwa U buzima gatozi. Koperative18 zi maze guhabwa ic yemezo cy’Aka rere. AMAKOPERATIVE: -Guhugura Koperative Hahuguwe Kope z’urubyiruko na Koperative rative UDC; KOJ z’abagore zara.huguwe YAMU; KOI BU; Impuhwe. Gushishikariza abantu Hashyizweho Ko kwibumbira muri Koperative. perative 1ihuza abadozi bakora umwuga w’Ubu dozi,bahabwa ib yumba byo 70 | P a g e gukoreramo mu Gakiriro ka Rubavu . Gukemura ibibazo bigaragara Hasuwe ndetse mu makoperative. hakemurwa n’ibi bazo by’ama Ko perative atandu kanye:Koperati ve z’abamotari; Koperative Wo we Najye; Ejo heza . GAHUNDA YA KORA WIGIRE: Gukangurira abagore Gukangurira aba n’urubyiruko gahunda ya kora gore n’urubyiru wigire , ko gahunda ya kora wigire basa ga 1800;Gufasha urubyiruko rwize imyuga kubona inguzanyo y’ibi koresho k’uru byiruko 296. Gusura no gukurikirana urubyiruko n’abagore bahabwa ubumenyingiro n’imwe mu miryango nyarwanda cyangwa imiryango mpuzamahanga itegamiye kuri Leta . Hasuwe urubyiru ko rwateguwe n’imiryango nka DOT RWANDA ,TECHNOSERV E, CARE INTER NATIONAL Abajyanama bashimye ibikorwa byakozwe mu rwego Umuyobozi w’Ak rere wun girije ushinzwe imibereho 71 | P a g e kuri Business Plan; n’ urubyiru ko rurimo guha bwa ubumenyi ngiro na SUISS CONTACT, AEE… Hamaze guhang GUHANGA IMIRIMO: Guhanga imirimo mishya wa imirimo itari iy’ubuhinzi n’ubworozi 2584. (Imirimo 7000). 3.IBIKORWA BYAKOZWE N’UMUYOBOZI W’AKARERE WUNGIRIJE USHINZWE IMIBEREHO MYIZA Y’ABATURAGE 1.ISHAMI RY’ IMIBEREHO MYIZA Hagiyeho Club IMICUNGIRE Y’IBIZA : -Gusura club zishinzwe Hasuwe ibigo ariko ntabwo imicungire y’Ibiza mu bigo by’amashuri mu zari zahabwa by’amashuri ; Murenge wa amahugurwa yi Gisenyi . mbitse ku miko rere yazo. -Amahugurwa ya Komite Hakozwe amahu zishinzwe Imicungire y’Ibiza ; gurwa ya Komite (SDMC,s) mu Mirenge itandatu ; -Ubugenzuzi bw’Inyubako Hakozwe ubugen zihuriramo abbantu benshi; zuzi mu nyubako zitandukanye zi huriramo abantu benshi (bigo by’a mashuri, sitasiyo Hashingirwaga ku mabwiriza ya Minisiri w’I ntebe ajyanye n’umutekano ku nkongi rw’imibereho myiza y’abaturage ariko basaba Umuyobozi w’Akarere Wungirije ushinzwe imibereho myiza y’abaturage gukurikirana ibibazo byagaragajwe bijyanye na serivisi ishinzwe isuku n’isukura, ubwisungane mu kwivuza ndetse n’ubuzima. Nyuma y’uko Abajyanama bagaragaje ko ubufatanye hagati y’Ubuyobozi bw’Akarere n’ibyiciro bitandukanye (CNF,CNJ na NCPD) budahagije mu rwego rw’imikoranire, hemejwe ko myiza y’abaturage, bitarenze amezi 3. Komite Nyobozi, bikorwe igihe cyose. 72 | P a g e za esansi, hotel, z’umuriro. inzu z’ubucuruzi, agakiriro,… Gutanga ubufasha ku bantu Hatanzwe ubufas bahuye n’ibiza; ha ku baturage bo mu Mirenge ya Bugeshi bahu ye n’ibiza by’i mvura bahabwa ibikoresho by’iba nze,hatanzwe a mafaranga ku bantu babuze ababo kubera ibi za, hatanzwe a mabati ku bantu inzu zabo zasen yutse kubera umuyaga, urubu ra bo mu Miren ge itandukanye (Nyamyumba, Busasamana, Rubavu,…) ; Gukora ubukangurambaga ku Hakozwe ubuka kwirinda ibiza; ngurambaga mu nama zitanduka nye z’abaturage bakangurirwa kwirinda ibiza, hoherejwe inyan Komite Nyobozi irushaho kwita ku mikoranire hagati yayo n’ibyiciro byavuzwe. 73 | P a g e diko mu Mirenge zibutsa abaturage ibyo bagomba kwitwararika ku girango bagaban ye ingaruka ziterwa n’ibiza ; IBIKORWA BY’ABANTU BAFITE UBUMUGA : -Gutegura amarushanwa Sit ball na Sitting y’abafite ubumuga , Volle-ball yabere ye I Kigali na Nyagatare; -Gukurikirana amakoperative Hasuwe amako Amakoperative y’abafite ubumuga mu perative kubijya 4 :KOTUMUI, mirenge itandukanye; nye n’ibibazo bi KODU,WIKW tandukanye abafi IHEBA na te ubumuga bahu KOAI niyo aza ra nabyo no terwa inkunga. gushaka uburyo yaterwa inkunga Umunsi mpuzamahanga Hateguwe kandi w’abafite ubumuga wo kuwa hizihizwa umun 3/12/2016; si mpuzamahan ga w’abafite ubmuga -Kwita ku bafite ubumuga Gufasha abantu butandukanye. bafite ubumuga butandukanye ku jya kwivuza I Ndera, cyangwa 74 | P a g e gukorerwa insim burangingo. KURENGERA ABATISHOBOYE : -Kubaka no gusana amazu Kwemeza abazu y’abacitse ku Icumu rya bakirwa cyangwa Genocideyakorewe abatutsi bagasanurirwa , 1994 , Igikorwa kireba inzu 22 muri Busasamana na Rugerero, Kwemeza abagenerwabikorwa Hemejwe abage ba VUP muri gahunda nerwabikorwa y’inkunga y’Ingoboka ; 3924 mu Karere kose ; Ubu hahembwa 1641 kuko aba ndi bongeweho bakigenzurwa na LODA . Kwinjiza Imishinga y’Ubude Hinjijwe muri Igikorwa he muri MEIS (Monitoring Systeme imishin kirakomeje; Evaluation & Information ga 992/1036 System); itegerejwe ; Guhembera abagenerwabikor Abagenerwabiko wa ba VUP muri MEIS; rwa ba DS na PW barahember wa muri System; Ubufasha ku batishoboye; Amafaranga ava kuri konti y’Akarere ahita ajya kuri konti y’abagenerwab ikorwa muri SACCOs kandi ku rwego rw’I gihugu baba ba kurikirana izo transfers muri MEIS ; Abaturage baga Ibi bikorwa 75 | P a g e Inkunga y’Ingoboka bacitse ku icumu Genocide ; na Akarere basa birakomeje ba ubufasha ku bibazo bitanduka nye barafashijwe haba ari kujya kwivuza cyang wa gukemura ibi bazo bitandukan ye by’ubuzima. Hari gukorwa ige rageza kuri gahu nda ya MPG (Mi nimum Package to support Graduation)iri ku geragerezwa mu Murenge wa Nya myumba.Hubats we amazu 14 ku banyarwa nda batahutse batishoboye mu Mirenge ya Mudende na Kanzenze. ku Iyi nkunga rya Abantu 527 baha itangwa buri bwa inkunga y’in gihembwe. goboka isanzwe hanyuma 58 ba habwa inkunga yihariye igener wa incike n’abafi 76 | P a g e te ibibazo byihariye. Guhugura Komite inkunga ya VUP zitanga Inguzanyo zita Hahuguwe Komi ngwa zinyujij te z’Imirenge 6. we muri SAC CO,s ariko aba zihabwa baban za kwemezwa n’Imirenge . 2.ISHAMI RY’UBUZIMA Hari amafishi -Kuba plage ya ISUKU N’ISUKURA: -Kugenzura isuku n’isukura akoreshwa mu Gisenyi idafite mu ngo,mu mashuri,aho igenzura(Restau ubwiherero bacururiza, amahoteri, rant,Bare,Hoteli, n’urumuri , ahateranira abantu , ahacururizwa -Kiosque ziri inyama/amafi, ku muhanda wa ibagiro,ikusaniriz kaburimbo hafi o y’igorofa ya ry’amata,ahakore SOSERGI na rwa ETAG ; imigati,lodges,a -Amavomo masoko , Guest amena amazi houses, ku muhanda wa ahatunganyirizw kaburimbo a imisatsi, depot muri rigole z’ibinyobwa, hafi ya tax park surpermarket) ku muhanda zahujwe (umusigiti n’imiterere muniniy’Akarere ADEPR); -Ibyemezo by’I -Nta biti nama Njyanama by’umutako ku isuku bijyanye 77 | P a g e n’isukura byagejejwe ku baturage binyuze ku Mirenge n’U tugari (amabwiriza y’isuku n’isukura n’ibihano ku batayubahiriza). -Havuguruwe imikorere y’itsinda ry’Akarere rigenzura isuku n’isukura.Hashyi z weho umunsi wa 4 wa buri cyu mweru wo kugen zura isuku n’isu Kugenzura isuku n’isukura mu kura mu Karere ngo,mu mashuri,aho ka Rubavu bikor bacururiza, amahoteri, wa n’itsinda rige ahateranira abantu) ; nzura isuku n’isukura. Iri tsinda rigenzu ra isuku buri wa 4 w’icyumweru Rirakora; -Kugenzura isu ku mu buryo bu n’imiterere y’umujyi wa Rubavu -Imicungire y’ikimoteri cya Rutagara itari yanozwa ; -Amazu ashaje akigaragara ku muhanda wa kaburimbo -Abaturage bamwe bakigaragara bafite umwanda ku mubiri no kumyambaro 78 | P a g e horaho abaturage bagezwaho ama bwiriza yemejwe n’Inama Njyana ma ku isuku n’isukura; Hari Club z’isu ku ku rwego rw’Umudugudu mu gukangurira abaturage isuku n’isukura zitera na mu gihe cy’u mugoroba w’aba byeyi. GUTEZA IMBERE UBUZIMA NO GUKUMIRA INDWARA -Gukangurira gahunda ziteza imbere ubuzima, gufatanya n’ibigo nderabuzima n’ibitaro kwirinda indwara, kurandura indwara z’imirire mibi; -Ingo zose ntiziragira ubwiherero -Rond point y’Umujyi wa Rubavu itari yuzura -Umusarani rusange w’umujyi utajyanye n’igihe. - -Gutangiza ibigo nderabuzima bya Kabari na Busigari -Hasuwe kopera tive z’abajyana ma b’ubuzima; -Gukangurira aba turage gahunda yo kuboneza uru byaro, aho abatu rage bashya 246 9 binjiye muri ga hunda yo kubone za urubyaro ; Ibikoresho by’ Ikigo Nderabu zima cya Buge shi biracyari gu kurikiranwa bi ri muri procure ment plan ya Minisante kuko niyo ifite mu nshingano kugu rira ibikoresho ibigo nderabu zima ; -Poste de sante ya Nyamyumba 79 | P a g e -Ubukanguramba ga bwo kuboneza urubyaro hakores hejwe Cine mobile -Kurwanya icyo ;rezo cya VIH hakoreshejwe Cine mobile -Kurwanya icyo rezo cya malari ya mu Mirenge wa Rubavu na Cyanzarwe -Kurwanya,guku mira no kuvura icyorezo cya ko lera mu Mirenge ya Kanama, Nya kiliba,Nyundo na Rugerero; -Gukumira imirire mibi: .Gukora inama ya DPEM, .Gukurikirana inama za DPEM mu Mirenge; .Hatanzwe amatungo magufi 1260 ku miryango itishoboye ifite (Rubona) izata ngira gukora mu gihe cy’i byumweru 2 na Poste de sante ya Cyanzarwe itakoraga kube ra kubura aba kozi bizatan girira rimwe. 80 | P a g e abana bafite imirire mibi.Gukorana n’umufatanyabik orwa Health Builders uzadufasha mu muhigo wo kubaka ikigo nderabuzima cya Rugerero; -Gukurikirana imikorere y’ibigo nderabuzima na Post de sante -Gufas;ha ikigo nderabuzima cya Bugeshi kubona ibitanda na matelas; -Gukurikirana inyubako y’inzu y’ababyeyi y’Ibitaro bya Gisenyi; -Gutangiza serivisi ya Dialyse ku bitaro bya Gisenyi; UBWISUNGANE MU KWIVUZA: Gukangurira abaturage Habayeho inama Kuba hari kwitabira ubwisungane mu mu Mirenge yose abaturage bens 81 | P a g e kwivuza ku buryo umuturage zitegura wese udafite ubundi gutangira bwishingizi kugura MUSA, kwiteganyiriza umwaka wa 2016-2017, -Uburyo bwakoreshejwe cyane ni ugukangurira abaturage kwibumbira mu bimina bagenda batanga amafaranga make; -Habaye inama ku Mirenge zo gukangurira abaturage MUSA ku va ku Midugudu kugera ku Mirenge; -Gukurikirana uko abaturage bitabira ubwisunga ne mu kwivuza mu Tugari; -Gukurikirana itangwa ry’amakarita ku ma sections; hi birirwa muri Kongo bagurira yo imitintibashake kwishyura MUSA. Abaturage bajuririye ibyiciro by’ubudehe batarabona igisubizo kandi ari benshi.Urugero :umurenge wa Gisenyi. Abaturage bose: 394.455; -Abafite ubundi bw’ishingizi:24 220; -Abaturage 82 | P a g e -Gukemura ibibazo abaturage bahuye nabyo mu itangwa ry’amakarita ku ma sections; -Gukurikirana uko abanyamuryango ba MUSA bandikirwaga amakarita mu Tugari; -Gukurikirana uko abayamuryango ba MUSA bahabwa serivisi mu bigo nderabuzima no mu bitaro; -Gushakira inkunga abaturage badashoboye kwiyishyurira MUSA; IBINDI BYAKOZWE MU ISHAMI RY’ UBUZIMA: -Iteganyabikorwa byo mu Hakozwe rwego rw’ubuzima; igenamigambi ryo mu rwego bategerejwe kujya muri MUSA:370.23 5; -Abaturage bamaze kwishyura MUSA kuge za 8/12/2016 ni 264094=71.3% 83 | P a g e rw’ubuzima rikomatanya ibikorwa by’i bigo nderabuzima n’ibitaro. -Hakozwe isuzuma rya Plan stratégique yo mu rwego rw’u bu zima,hareberwa hamwe ibipimo by’ubuzima bidahagaze neza n’uburyo byazamurwa. 3.ISHAMI RY’ UBUREZI Kubaka inyubako z’amashuri : Ibyumba 15 bisimbura ibisahje, ibyumba 9 by’amashuri y’incuke, ibyumba 5 by’amasomero n’ubwiherero bw’uturyango, Hubatswe:ibyu mba 15 by’amas huri,ibyumba 9 by’amashuri y’in cuke,ibyumba 5 by’amasomero,u bwiherero bw’u turyango 36 ; -Gusubiza mu ishuri abana -Abana barisubij baritaye muri 2015 ; wemo mu mashu ri abanza ni 5618/9537,abana barisubijwemo mu cyiciro rusan 84 | P a g e ge ni 316/780 , abana barisubij wemo mu cyiciro gisoza amashuri yisumbuye ni 71/317; Kugaburira abanyeshuri b’amashuri yisumbuye muri 9&12ybe ifunguro rya saa sita ku ishuri Hagaburiwe ku ishuri abanyeshu ri bagera kuri 10098/13921 ; Kurwanya imirire mibi Hatanzwe amata hatangwa amata bana 10140 ku bana 11301; biga mu mashuri y’incuke n’abanza; Kurwanya ubujiji higishwa Harimo kwigish abantu bakuru 12878 gusoma, wa abagera kuri kwandika no kubara; 7326; IV.Ibindi. 1. GUSUZUMA GAHUNDA Y’UMWIHERERO UTEGANIJWE W’ABAJYANAMA B’AKARERE KA RUBAVU. Hagaragajwe ko muri gahunda y’Umwaka y’Inama Njyanama, harimo gukora umwiherero no gukora urugendoshuri mu Karere kabera Akarere ka Rubavu icyitegererezo ndetse ikaba yagirana Ubufatanye (jumellage nako). Kugira ngo izo gahuna zikorerwe rimwe, Inama Njyanama y’Akarere ka Rubavu ikwiye gukora umwiherero mu rwego rwo kurushaho kunoza imikorere ndetse uwo mwiherero ugahuzwa n’urugendoshuri kugira hakoreshwe ingengo y’imari itari nini. Ni muri urwo rwego Inama yasanze umwiherero w’Inama Njyanama kimwe n’urugendoshuri byabera mu Karere ka Gasabo, kuva tari ki ya 0406/02 017. Guhitamo Gasabo ni uko ari Akarere kabaye aka mbere mukwesa Inama Njyanama yemeje ko umwiherero w’Inama Njyanama uzabera Biro y’Inama mu Karere ka Gasabo, kuva tari Njyanama ifa ki ya 04-06/02/2 tanyije n‘Umu 017. nyamabanga Inama Njyanama Nshingwabiko yemeje ko 85 | P a g e imihigo kandi kakaba akarere k’umugi, Akarere ka Rubavu nk’akarere umwiherero w’Inama kunganira Umugi wa Kigali kakwigiraho byinshi. Njyanama ka Inama Njyanama yasanze ari ngombwa ko umwiherero w’Inama Njyanama y’Akarere y’Akarere ka Rubavu watumirwamo Abadepite bakomoka mu Karere ka Rubavu Rubavu ndetse n’ Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akarere ka Rubavu. uzatumirwamo Abadepite bakomo ka mu Karere ka Rubavu ndetse n’Umunyamabang a Nshingwabikorwa w’Akarere ka Rubavu. Hemejwe ko 3.INTERNET Y’ABAJYANAMA BEMEREWE Abajyanama bajya Inama y’Abaperezida yemeje ko Abajyanama bahabwa amakarita y’itumanaho bahabwa ahwanye na 21 000frw kugira ngo byorohere Abajyanama kujya bakoresha amakarita internet bemerewe. y’itumanaho ahwanye na 21.000frw kugira ngo byorohere Abajyanama kujya bakoresha internet bemerewe. rwa w’Akarere n’abakozi bakorera mu Biro by’Inama Njyanama, bitarenze ukwezi kwa 1/2017. Umunyamaban ga Nshingwabi korwa w’Akare re afatanyije n’abakozi ba korera mu biro by’Inama Njya nama, buri kwezi nk’uko biteganywa n’amabwiriza ya Minisitiri 86 | P a g e wa MINALOC. Inama yarangiye saa kumi n’iminota mirongo ine (16h40’), Perezida w’Inama Njyanama ashimira abayitabiriye n’ibitekerezo byiza bayitanzemo ndetse anabifuriza kuzagira Noheli Nziza n’Umwaka mushya wa 2017. Umwanditsi w`Inama :Umuyobozi w`Inama Njyanama: MURUTA Berthilde DUSHIMIMANA Lambert Umunyamabanga w`Inama Njyanama Perezida w`InamaNjyanama y`Akarere ka Rubavu y`Akarere ka Rubavu
© Copyright 2026 Paperzz