‫ﻣﻘﺎﻟﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻲ‬
‫ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ‪ ،‬ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻤﻲ ﭘﮋوﻫﺸﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻳﺎﺳﻮج‬
‫دوره ‪ ،21‬ﺷﻤﺎره‪ ،10‬دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ‪(117‬‬
‫ﻣﻌﺘﺎدان‬
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ*‪ ،‬ﻋﻠﻲ ﻣﻬﺪﻳﺰاده ﺗﻮاﺳﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ رﺟﺒﻲ‪ ،‬رﺿﺎ ﺧﺠﺴﺘﻪ ﻣﻬﺮ‬
‫ﮔﺮوه ﻣﺸﺎوره‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﭼﻤﺮان اﻫﻮاز‪ ،‬اﻫﻮاز‪ ،‬اﻳﺮان‬
‫ﺗﺎرﻳﺦ وﺻﻮل‪1394/11/10 :‬‬
‫ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش‪1395/9/24 :‬‬
‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫زﻣﻴﻨﻪ و ﻫﺪف‪ :‬اﻓﺰاﻳﺶ اﻋﺘﻴﺎد در ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﮔﺮﻓﺘﺎريﻫﺎي ﻧﺎﺷﻲ از آن و ﺗﻘﺎﺿﺎي اﻓﺮاد ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺸﻜﻼت ﻣﻌﺘﺎدﻳﻦ‪ ،‬ﻧﺸﺎندﻫﻨﺪه ﻧﻴﺎز‬
‫اﺷﺨﺎص ﺑﻪ ﻣﺪاﺧﻼت و آﻣﻮزشﻫﺎي ﺗﺨﺼﺼﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺪف ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ‪ ،‬ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان ﺑﻮد‪.‬‬
‫روش ﺑﺮرﺳﻲ‪ :‬ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ از ﻧﻮع روش ﻧﻴﻤﻪ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺎ ﻃﺮح ﭘﻴﺶآزﻣﻮن ـ ﭘﺲ آزﻣﻮن و ﭘﻴﮕﻴﺮي ﺑﺎ ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻮد‪ .‬ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
‫ﭘﮋوﻫﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺮدان ﻣﻌﺘﺎدي ﺑﻮد ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ 1394‬ﺑﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﺮك اﻋﺘﻴﺎد ﺷﻬﺮ اﻫﻮاز ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ 50 .‬ﻧﻔﺮ از ﻣﻌﺘﺎدان ﺑﺎ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي در دﺳﺘﺮس و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﻪ دو ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺸﻲ)ﺗﻌﺪاد = ‪ (25‬و ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل)ﺗﻌﺪاد = ‪ (25‬ﺗﻘﺴﻴﻢ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ را در ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ)ﭘﻴﺶآزﻣﻮن‪ ،‬ﭘﺲآزﻣﻮن و ﭘﻴﮕﻴﺮي ﺑﻌﺪ از ‪ 60‬روز( ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﮔﺮوه‬
‫آزﻣﺎﻳﺸﻲ‪ ،‬آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب را در ‪ 10‬ﺟﻠﺴﻪ‪ 90 ،‬دﻗﻴﻘﻪاي‪ ،‬ﻫﺮﻫﻔﺘﻪ ﻳﻚ ﺑﺎر درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ .‬دادهﻫﺎي آﻣﺎري ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ‬
‫ﻛﻮارﻳﺎﻧﺲ) آﻧﻜﻮا( ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ‪ :‬آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﻲدار آﻣﺎري ﺑﻴﻦ ﻣﺮاﺣﻞ ﭘﻴﺶ‪ ،‬ﭘﺲ آزﻣﻮن و ﭘﻴﮕﻴﺮي در ﻧﻤﺮه ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در‬
‫اﻓﺮاد ﻣﻌﺘﺎد ﺷﺪ)‪ .(p<0/001‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﺲآزﻣﻮن و ﭘﻴﮕﻴﺮي‪ ،‬ﺑﻌﺪ از ﻛﻨﺘﺮل ﻧﻤﺮات ﭘﻴﺶآزﻣﻮن‪ ،‬ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬
‫ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل‪ ،‬ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮي را ﮔﺰارش ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‪ :‬آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب در ﺧﺼﻮص ﻧﻘﺶ اﻧﺘﺨﺎبﮔﺮي رﻓﺘﺎر‪ ،‬ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ‪ ،‬اﻫﻤﻴﺖ ﺧﻮد ﻛﻨﺘﺮﻟﻲ رﻓﺘﺎر‪ ،‬ﻧﻘﺶ ﻛﻨﺘﺮل‬
‫ﻣﺆﺛﺮ‪ ،‬ﺷﻴﻮه ﺗﺤﻘﻖ ﻧﻴﺎز‪ ،‬ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮي و ﺧﻮدارزﺷﻲ‪ ،‬دﻧﻴﺎي ﻛﻴﻔﻲ‪ ،‬ﻫﻔﺖ رﻓﺘﺎر ﻣﺨﺮب‪ ،‬ﻫﻔﺖ رﻓﺘﺎرﻣﺮاﻗﺐ‪ ،‬ﻫﻮﻳﺖ ﺗﻮﻓﻴﻖ و ﻫﻮﻳﺖ ﺷﻜﺴﺖ‬
‫ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در ﻣﻌﺘﺎدان را در ﭘﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫واژه ﻫﺎي ﻛﻠﻴﺪي‪ :‬ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب‪ ،‬ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ‪ ،‬ﻣﻌﺘﺎدان‬
‫*ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻣﺴﺌﻮل‪ :‬ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ‪ ،‬اﻫﻮاز‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﭼﻤﺮان اﻫﻮاز‪ ،‬ﮔﺮوه ﻣﺸﺎوره‬
‫‪Email: [email protected]‬‬
‫‪٩٨٧‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ‬
Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫زﻧــﺪﮔﻲ ﺗــﺎ ﺣــﺪي اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﺻــﺎﺣﺐﻧﻈــﺮان ﺗﻤﺮﻛــﺰ‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﻋـﺎدي ﺷـﺨﺺ را ﺑـﻪ ﻟﺤـﺎظ رﻓﺘـﺎري‪،‬‬
‫زﻧﺪﮔﻲ و وﺿﻌﻴﺖ ﺳﻼﻣﺖ ﺑﻴﺎن ﻛﺮدهاﻧـﺪ و ﺳـﻼﻣﺘﻲ را‬
‫ﻋــﺰتﻧﻔــﺲ‪ ،‬ﺗﻐﺬﻳــﻪ‪ ،‬ﻛــﺎر و رواﺑــﻂ اﺟﺘﻤــﺎﻋﻲ ﺗﻐﻴﻴــﺮ‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ و اﺟﺰاي ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲداﻧﻨـﺪ)‪.(8‬‬
‫ﻣﻲ دﻫﺪ)‪ (1‬و ﺑﺸﺮ را ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‪ ،‬اﻗﺘﺼـﺎدي‪،‬‬
‫ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﻬﺎﻧﻲ)‪ ،(2‬ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧـﺪﮔﻲ را ﺑـﻪﻋﻨـﻮان‬
‫ﺟﻨﺎﻳﺖ و ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ)‪ (2‬ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻌﻀـﻞ در‬
‫ادراك ﻓــﺮد از وﺿــﻌﻴﺖ زﻧــﺪﮔﻲ در ﻋﺮﺻــﻪ ﻓﺮﻫﻨــﮓ و‬
‫ﻫﻤــﻪ ﻣﺸــﺎﻏﻞ‪ ،‬ﺳــﻄﻮح ﺗﺤﺼــﻴﻠﻲ و ﻃﺒﻘــﻪ اﻗﺘﺼــﺎدي‪،‬‬
‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮد )‪.(3‬‬
‫ﺳﻼﻣﺘﻲ از واﻻﺗﺮﻳﻦ ﻧﻌﻤﺖﻫﺎي اﻟﻬـﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺣﻔﻆ‪ ،‬ﺗﺄﻣﻴﻦ و ارﺗﻘﺎي آن از وﻇﺎﺋﻒ ﻫﻤﮕﺎن اﺳـﺖ)‪ (4‬و‬
‫ﺳﻮءﻣﺼﺮف ﻣﻮاد ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪي ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺟﺴـﻤﺎﻧﻲ‪،‬‬
‫رواﻧﻲ‪ ،‬رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و زﻧﺪﮔﻲ روزﻣﺮه ﻓﺮد اﺛﺮﮔـﺬار‬
‫ﺑــﻮده و ﺗــﻼش ﺟﺎﻣﻌــﻪ ﺑــﺮاي ﺗــﺄﻣﻴﻦ ﺳــﻼﻣﺘﻲ اﻓــﺮاد‬
‫ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ)‪ (1‬آنﻫﺎ از اﻫﻤﻴـﺖ‬
‫وﻳﮋهاي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﻃﻲ ﺳﻪ دﻫﻪ اﺧﻴﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺑﺨﺶ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ)‪ (5‬و‬
‫ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻋﺎﻣـﻞ ﻣﻬـﻢ در ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻧﺘـﺎﻳﺞ درﻣـﺎﻧﻲ و‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ درﻣﺎن در ﺑﻴﻤـﺎري ﻫـﺎي ﺟﺴـﻤﺎﻧﻲ و رواﻧـﻲ‬
‫اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﻴﺪاﻛﺮده اﺳﺖ)‪ .(6‬ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‪ ،‬ﻳـﻚ ﻣﻔﻬـﻮم‬
‫ﭼﻨﺪﺑﻌﺪي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ‪ ،‬رواﻧﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬
‫ﻳﻚ ﺷﺨﺺ را درﺑﺮ ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬اﻣﺮوزه ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧـﺪﮔﻲ در‬
‫ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﻛﻤﻴـﺖ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ اﺑﻌـﺎد‬
‫ﺳﻴﺴﺘﻢ ارزﺷﻲ ﻛﻪ ﻓﺮد در آن زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ در ارﺗﺒﺎط‬
‫ﺑﺎ اﻫﺪاف و اﻧﺘﻈﺎرات‪ ،‬ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﻣﻮر ﺗﻠﻘﻲ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ)‪(9‬‬
‫ﻛﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﭼﻬﺎر ﺣﻴﻄﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺳـﻼﻣﺖ ﻳﻌﻨـﻲ؛‬
‫اﻟﻒـ ﺣﻴﻄﻪ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ)‪ ،(3‬ب ـ ﺣﻴﻄﻪ روانﺷﻨﺎﺧﺘﻲ)‪ ،(4‬ج ــ‬
‫ﺣﻴﻄﻪ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ)‪(5‬و د‪ -‬ﺣﻴﻄﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻧـﺪﮔﻲ)‪ (6‬را‬
‫ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗـﺮار ﻣـﻲ دﻫـﺪ‪ .‬ﻧـﻮردون ﻓﻠﺘـﺰ‪ ،‬ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ را ﺧﺸـﻨﻮدي از زﻧـﺪﮔﻲ ﺗﻮﺻـﻴﻒ ﻛـﺮده اﺳـﺖ‪.‬‬
‫ﻃﺒﻖ ﻧﻈـﺮ ﻧـﻮردون ﻓﻠﺘـﺰ‪ ،‬ﺳـﻨﺠﺶ ﺧﺸـﻨﻮدي اﻓـﺮاد از‬
‫ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺠﺮﺑﻪ اﻓﺮاد از ﻣﻴﺰان ﺣﺼﻮل ﺑﻪ آﻣﺎل و‬
‫آرزوﻫﺎي آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻲﭘﺬﻳﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ‬
‫ﺑــﺮاي اﻓــﺮاد دﻳﮕــﺮ ﻫﻤــﻴﻦ ﻣﻌﻨــﺎ و ﻣﻔﻬــﻮم را ﻧﺪاﺷــﺘﻪ‬
‫‪.‬‬
‫ﺑﺎﺷﺪ)‪ .(10‬در ﺗﻌﺮﻳﻔـﻲ ﻛـﻪ وﻳـﻮر اراﻳـﻪ داد و ﻣـﻮرد‬
‫ﻗﺒﻮل ﺑﺴﻴﺎري از ﺻﺎﺣﺐﻧﻈﺮان ﻫﺴـﺖ‪ ،‬ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﻋﺒــﺎرت اﺳــﺖ از ﺑﺮداﺷــﺖ ﻫــﺮ ﺷــﺨﺺ از وﺿــﻌﻴﺖ‬
‫ﺳﻼﻣﺖ ﺧﻮد و ﻣﻴﺰان رﺿﺎﻳﺖ از اﻳﻦ وﺿـﻊ)‪ .(11‬ﻳﻜـﻲ‬
‫از ﻣﻮارد ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ ﻛﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در آن‬
‫ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺳﻮءﻣﺼﺮف)‪ (7‬ﻣﻮاد اﺳﺖ‪ .‬ﺳﻮءﻣﺼﺮف‬
‫ﮔﺴــﺘﺮده ﺳــﻼﻣﺘﻲ‪ ،‬ﺗﻌﺮﻳ ـﻒ ﻣـﻲﺷــﻮد و ﻣﻨﻈــﻮر از آن‬
‫ﺳﺎل ﻫﺎﻳﻲ از ﻋﻤﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ رﺿﺎﻳﺖ‪ ،‬ﺷـﺎدﻣﺎﻧﻲ‬
‫و ﻟﺬت ﺑﺨﺸـﻲ اﺳـﺖ)‪ .(7‬دﻳﻨـﺮ‪ ،‬ﺳـﻠﻴﮕﻤﻦ درﻳﺎﻓﺘﻨـﺪ ﻛـﻪ‬
‫راﺑﻄــﻪاي ﻣﺘﻘﺎﺑــﻞ و دوﺳــﻮﻳﻪ ﻣﻴـﺎن ﺳــﻼﻣﺖ و ﻛﻴﻔﻴ ـﺖ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ وﺟﻮد دارد‪ .‬اﻫﻤﻴﺖ وﺿـﻌﻴﺖ ﺳـﻼﻣﺖ و ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫‪٩٨٨‬‬
‫‪1- Quality of life‬‬
‫‪2-World Health Organization‬‬
‫‪3-Physical Health Domain‬‬
‫‪4-Psychological Domain‬‬
‫‪5-Social Relationship Domain‬‬
‫‪6-Enviromental Domain‬‬
‫‪7-Drug abuse‬‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫ﺳﻮء ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﺿﻮعﻫﺎي ﭘﻴﭽﻴـﺪه‬
‫ﻣﺮاﻗﺒﺖﻫـﺎي ﺑﻬﺪاﺷـﺘﻲ‪ ،‬ﻗـﺮن ﺣﺎﺿـﺮ را ﺑﻬﺒـﻮد ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان‬
‫ﮔﺴــﺘﺮده ﺑــﺮ ﺳــﻼﻣﺘﻲ ﺟﺴــﻤﺎﻧﻲ‪ ،‬رواﻧ ـﻲ‪ ،‬اﺟﺘﻤــﺎﻋﻲ و‬
‫ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از آنﻫﺎ‪ ،‬ﻧﻈﺮﻳـﻪ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ روزﻣﺮه ﻓـﺮد اﺛﺮﮔـﺬار اﺳـﺖ‪ ،‬ﻟـﺬا در ﺧﺼـﻮص‬
‫اﻧﺘﺨﺎب)‪ (1‬اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب‪ ،‬ﺗﻤﺎمﻛﺎرﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان ﭘﮋوﻫﺶ ﻫـﺎي ﻣﺘﻌـﺪدي ﺻـﻮرت‬
‫اﻓﺮاد اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ ،‬ازﺟﻤﻠﻪ اﺣﺴﺎس ﺑﺪﺑﺨﺘﻲ و ﻓﻼﻛـﺖ‬
‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﭘـﮋوﻫﺶﻫـﺎي اﻧﺠـﺎم ﮔﺮﻓﺘـﻪ در اﻳـﺮان و‬
‫را ﺧﻮدﺷــﺎن اﻧﺘﺨــﺎب ﻣــﻲﻛﻨﻨــﺪ)‪ (18‬و اﻧﺴــﺎن ﺗــﻼش‬
‫ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻧﺸﺎن از ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ در‬
‫ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗـﺎ دﻧﻴـﺎي ﭘﻴﺮاﻣـﻮن‪ ،‬ﻳﻌﻨـﻲ ﺷـﺮاﻳﻂ‪ ،‬ﻣﺤـﻴﻂ و‬
‫ﻣﻌﺘﺎدﻳﻦ دارد‪ ،‬زﻳﺮا در اﻏﻠﺐ ﻣـﻮارد ﺑـﺮ ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫دﻳﮕﺮان را ﻃﺒﻖ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺧـﻮد درآورد)‪ .(19‬در ﻧﻈﺮﻳـﻪ‬
‫اﻓﺮاد‪ ،‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻨﻔﻲ ﻣـﻲﮔـﺬارد)‪ .(12‬ﺗﺤﻘﻴـﻖﻫـﺎي رﻛﺘـﻮر‪،‬‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺮد ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺑﺮآورده ﻛـﺮدن‬
‫ﻛﻮﺑﻮ و ﻛﻮﻫﻦ ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ ﻛﻪ ﺳﻮءﻣﺼﺮف اﻟﻜﻞ‪ ،‬ﻣﻮاد‬
‫ﻧﻴﺎز اﺳﺎﺳﻲ ﺑﻘـﺎ)‪ ،(2‬ﻋﺸـﻖ)‪ ،(3‬ﻗـﺪرت)‪ ، (4‬ﺳـﺮﮔﺮﻣﻲ)‪ (5‬و‬
‫‪.‬‬
‫ﻣﺨﺪر و آرامﺑﺨـﺶﻫـﺎ ﺑﺎﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ ﭘـﺎﻳﻴﻦ ﻣـﺮﺗﺒﻂ‬
‫آزادي)‪ (6‬اﺳﺖ)‪ .(20‬آﻣﻮزه اﺻﻠﻲ ﻧﻈﺮﻳـﻪ اﻧﺘﺨـﺎب اﻳـﻦ‬
‫اﺳﺖ)‪ .(13‬ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اﺳـﻤﻴﺖ و ﻻرﺳـﻦ ﻧﺸـﺎن‬
‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﻴﺶ ازآﻧﭽـﻪ ﺗﺼـﻮر ﻣـﻲﻛﻨـﻴﻢ ﺑـﺮ زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ و رواﻧﻲ ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‬
‫ﺧــﻮدﻛﻨﺘﺮل)‪ (7‬دارﻳ ـﻢ‪ .‬ﻣﺘﺄﺳــﻔﺎﻧﻪ ﺑﺨــﺶ زﻳ ـﺎدي از اﻳ ـﻦ‬
‫اﻓﺮاد ﻣﻌﺘﺎد ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳـﺖ)‪ .(14‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﭘـﮋوﻫﺶ ﺣﺠﺘـﻲ و‬
‫ﻛﻨﺘﺮلﻫـﺎ ﻣﺆﺛﺮﻧﻴﺴـﺘﻨﺪ و اﮔـﺮ اﻓـﺮاد‪ ،‬ﺑـﺮ زﻧـﺪﮔﻲ ﺧـﻮد‬
‫ﻫﻤﻜﺎران ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ اﻓﺮاد واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻮاد از ﺑﻬﺪاﺷﺖ‬
‫اﺣﺴــﺎس ﻛﻨﺘــﺮل داﺷــﺘﻪ و ﻗــﺎدر ﺑــﻪ ﺗــﺄﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎزﻫــﺎي‬
‫روان و ﻛﻴﻔﻴ ـﺖ زﻧــﺪﮔﻲ ﭘــﺎﻳﻴﻦﺗــﺮي ﺑﺮﺧﻮردارﻧــﺪ)‪.(15‬‬
‫اﺳﺎﺳﻲﺷﺎن ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬آنﻫﺎ اﺣﺴﺎس ﺧﺸﻨﻮدي را ﺗﺠﺮﺑـﻪ‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﮋوﻫﺶ ﭘﺮﻳﻮ‪ ،‬اﺳﭙﺎﻳﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳـﻲ ﻋﻮاﻣـﻞ‬
‫ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﺣﺴـﺎس ﻋـﺪم ﻛﻨﺘـﺮل‪ ،‬اﻓـﺮاد را ﺑـﻪ ﺳـﻤﺖ‬
‫ﻣﺆﺛﺮ در ﺳﻼﻣﺖ روان ﻣﻌﺘﺎدان ﺗﺰرﻳﻘﻲ ﻣﺒـﺘﻼ ﺑـﻪ اﻳـﺪز‬
‫ﻧﺎﺧﺸﻨﻮدي ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ)‪ .(21‬در اﻳـﻦ ﻧﻈﺮﻳـﻪ ﺗﺄﻛﻴـﺪ‬
‫ﻧﺸﺎن داد ﻫﺮﭼﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﺼﺮف و ﺷـﺪت واﺑﺴـﺘﮕﻲ ﺑـﻪ‬
‫ﻣــﻲﺷــﻮد ﻛــﻪ اﺣﺴــﺎس ﻧﺎﺧﺸــﻨﻮدي ﻳــﺎ ﺑــﺪﺑﺨﺘﻲ‪،‬‬
‫ﻣﻮاد ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ اﻓﺮد ﭘﺎﻳﻴﻦﺗﺮ اﺳـﺖ)‪(16‬‬
‫ﻓﺮاﮔﻴﺮﺗﺮﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ زﻧﺪﮔﻲ اﻧﺴﺎنﻫﺎﺳﺖ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ از اﻓﺮاد‬
‫و ﺳﻨﺠﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ اﻓﺮاد واﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪر‬
‫ﻧﺎﺧﺸﻨﻮد‪ ،‬ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻟﺬت ﺑﺪون راﺑﻄﻪاﻧﺪ ﻛﻪ‬
‫ﻳ ـﻚ ﺳــﻨﺠﻪ ارزﺷــﻤﻨﺪ وﺿــﻌﻴﺖ ﺑــﺎﻟﻴﻨﻲ اﺳــﺖ ﻛــﻪ ﺑــﻪ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ آن را از ﻃﺮﻳـﻖ ﭘﺮﺧـﻮري‪ ،‬ﻣﺼـﺮف ﻣﺸـﺮوﺑﺎت‬
‫ﺷﻨﺎﺳــﺎﻳﻲ ﭘــﻴﺶﺑﻴﻨــﻲ ﻛﻨﻨــﺪهﻫــﺎي ﺑﺎزﮔﺸــﺖ ﻛﻤــﻚ‬
‫اﻟﻜﻠﻲ‪ ،‬ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر‪ ،‬درﮔﻴﺮي‪ ،‬ﺧﺸﻮﻧﺖ و رواﺑـﻂ ﺟﻨﺴـﻲ‬
‫ﻣﻲﻛﻨﺪ)‪.(17‬‬
‫ﺑﺪون ﻋﺸﻖ ﺑﺮآورده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫـﻢﭼﻨـﻴﻦ ﮔﻠﺴـﺮ اﻋﺘﻘـﺎد‬
‫اﻓﺰاﻳﺶ اﻋﺘﻴﺎد در ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﮔﺮﻓﺘﺎري ﻫﺎي ﻧﺎﺷﻲ‬
‫از آن از ﻳﻚﺳﻮ و ﺗﻘﺎﺿﺎي اﻓﺮاد ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺸـﻜﻼت‬
‫ﻣﻌﺘﺎدﻳﻦ از ﺳﻮي دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻧﺸﺎندﻫﻨﺪه ﻧﻴـﺎز اﺷـﺨﺎص ﺑـﻪ‬
‫ﻣﺪاﺧﻼت و آﻣﻮزش ﻫﺎي ﺗﺨﺼﺼﻲ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪1- Choice Theory‬‬
‫‪2- Survival‬‬
‫‪3- Love‬‬
‫‪4- Power‬‬
‫‪5- Fun‬‬
‫‪6- Freedom‬‬
‫‪7- Control‬‬
‫‪989‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫ﻣﻮاد ﺑﺎ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎ و ﻋﻮاﻗﺐ زﻳﺎدي ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر‬
‫در اﻳ ـﻦ راﺳــﺘﺎ ﺑــﺮاي آﻣــﻮزش اﻓــﺮاد از روﻳﻜﺮدﻫــﺎي‬
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ و اﻧﺘﺨـﺎب ﺷـﺪه ﻫﺴـﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑـﺎ ﭘـﺬﻳﺮش اﻳـﻦ ﻧﻜﺘـﻪ‬
‫ﺳﺎزﻧﺪ ﺗـﺎ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ اﻧﺘﺨـﺎب ﻫـﺎي ﺧﻮدﺷـﺎن ﻣﺴـﺌﻮل‬
‫ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﮔﺮﻓـﺖ آﻧﭽـﻪ ﻣﺸـﻜﻼت رواﻧـﻲ ﻧﺎﻣﻴـﺪه‬
‫ﺑﺎﺷﻨﺪ)‪ (24‬و اوﻟﻮﻳـﺖ ﻫـﺎي ﻧﻴﺎزﻫـﺎي آﻧﻬـﺎ را از ﻃﺮﻳـﻖ‬
‫ﻣــﻲﺷــﻮد‪ ،‬درواﻗــﻊ راهﻫــﺎﻳﻲ اﺳــﺖ ﻛــﻪ اﻓــﺮاد ﺑــﺮاي‬
‫ﻧﻈﺎم ارزﻳﺎﺑﻲ ‪ WDEP‬ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ)‪ .(25‬در اﻳـﻦ ﻧﻈـﺎم‪،‬‬
‫رﻓﺘﺎرﻫﺎﻳﺸﺎن اﻧﺘﺨﺎب ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨـﻲ ﻫﺮﮔـﺎه اﻓـﺮاد در‬
‫‪ W‬ﺑﻴــﺎﻧﮕﺮ ﺧﻮاﺳــﺘﻪﻫــﺎ )ﺑــﺮاي ﻣﺜــﺎل از ﻣﺮاﺟﻌــﺎن‬
‫ﺑﺮآوردن ﻧﻴﺎزﻫـﺎي اﺳﺎﺳـﻲ دﭼـﺎر ﻣﺸـﻜﻞ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ‪،‬‬
‫ﻣــﻲﺧــﻮاﻫﻴﻢ ﻛــﻪ ﺧﻮاﺳــﺘﻪﻫﺎﻳﺸــﺎن را ﺷﻨﺎﺳــﺎﻳﻲ و‬
‫ﺑﻴﻤﺎري را اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﮔﻠﺴـﺮ در ﻧﻈﺮﻳـﻪ اﻧﺘﺨـﺎب‬
‫اوﻟﻮﻳـﺖﺑﻨــﺪي ﻧﻤﺎﻳﻨــﺪ(‪ D ،‬ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ﻋﻤــﻞ)ﺑــﺮاي ﻣﺜــﺎل از‬
‫در ﻣﻮرد اﻋﺘﻴﺎد و اﻓﺮاد ﻣﻌﺘﺎد ﺑـﻪ ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪر دﻳـﺪﮔﺎه‬
‫ﻣﺮاﺟﻌﺎن ﻣـﻲﺧـﻮاﻫﻴﻢ ﻛـﻪ ﻣﺸـﺨﺺ ﺳـﺎزﻧﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺮاي‬
‫ﺧﺎﺻﻲ دارد‪ .‬وي ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛـﻪ اﻓـﺮاد ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از‬
‫اﻧﺘﺨﺎبﻫﺎي ﺧﻮد ﭼﻪﻛـﺎر ﻣـﻲﻛﻨﻨـﺪ(‪ E ،‬ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ارزﻳـﺎﺑﻲ‬
‫ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر‪ ،‬ﻣﻐﺰ ﺧﻮد را ﻓﺮﻳـﺐ ﻣـﻲدﻫﻨـﺪ و اﻋﺘﻴـﺎد ﺑـﻪ‬
‫)ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل از ﻣﺮاﺟﻌﺎن ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺗـﺎ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ‬
‫ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر ﻳﻚ ﺑﻴﻤﺎري رواﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺮ اﺛـﺮ ﻋـﺪم‬
‫ﻛـﻪ آﻳـﺎ اﻧﺘﺨــﺎبﻫـﺎي ﻛﻨــﻮﻧﻲ آنﻫــﺎ ﺑـﻪ آن ﭼﻴـﺰي ﻛــﻪ‬
‫ﻛﺎرﻛﺮد ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻐـﺰ ﺑـﻪ وﺟـﻮد ﺑﻴﺎﻳـﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﭘﻴـﺪا‬
‫ﻣﻲﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ( و ‪ P‬ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺳـﺖ)ﺑـﺮاي‬
‫ﻛﺮدن راﻫﻲ ﺑﺮاي ﻟﺬت ﺟﻮﻳﻲ ﻳﺎ رﻫﺎﻳﻲ از درد اﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻣﺜﺎل‪ ،‬از ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺗﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣـﺆﺛﺮي‬
‫ﺷﺮوﻋﺶ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﻳﮕﺮان و ﺳﭙﺲ ﻣﻌﺘﺎد ﺷﺪن‬
‫را ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎي آﻧﻬﺎ را ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑـﻪ‬
‫اﺳــﺖ)‪ .(22‬ﺑﻨــﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻓــﺮاد ﻣﻌﺘــﺎد‪ ،‬ﺗﺼــﻮﻳﺮ وﺳﻮﺳــﻪ‬
‫ﺧﻮد ﻳﺎ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان آﺳـﻴﺐ ﺑﺮﺳـﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮﺳـﻨﺪ)‪ .(26‬ﮔﻠﺴـﺮ‬
‫ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد داﺋﻤﺎً در ذﻫﻨﺸﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻠﺴﺮ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ‬
‫اﻇﻬﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ دﻧﻴﺎي ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨـﺎب‪ ،‬دﻧﻴـﺎي ﺟـﺪي و‬
‫اﻋﺘﻴﺎد ﺑـﻪ ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪر و اﻟﻜـﻞ و روانﭘﺮﻳﺸـﻲ ﺷـﺪﻳﺪ‪،‬‬
‫ﻣﺴﺌﻮﻻﻧﻪ اﺳﺖ و اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﺣﺴﺎس ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪،‬‬
‫ﻣﻮاردي از ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﮔﺮﻳـﺰي ﻋﻤﻴـﻖ اﺳـﺖ ﻛـﻪ درﻣـﺎن‬
‫رﻓﺘﺎري را از ﺧﻮد ﺻﺎدر ﻣـﻲﻛﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ او اﺣﺴـﺎس‬
‫ﻣﺒﺘﻼﻳـﺎن ﺑــﻪ آن ﺑــﺮاي اﻳﺠـﺎد راﺑﻄــﻪ و ﭘﻴﻮﻧــﺪ ﻻزم ﺑــﻪ‬
‫ارزﺷــﻤﻨﺪي ﻣ ـﻲدﻫــﺪ و ﻛــﻪ ﻣ ـﻲﺗﻮاﻧــﺪ در ﺟــﺎي ﺧــﻮد‬
‫ﮔﻮﻧﻪاي ﻛﻪ راهﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮﺗﺮ ارﺿـﺎي ﻧﻴﺎزﻫـﺎي ﺧـﻮد را‬
‫ﻣﺤﺮوﻣﻴﺖ و ﻧﺎﻛﺎﻣﻲ را ﻧﻴـﺰ ﺗﺤﻤـﻞ ﻛﻨـﺪ‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴـﻖ‬
‫ﺑﻴﺎﻣﻮزﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻳﺎدآورﻧﺪ‪ ،‬دﺷﻮار اﺳﺖ‪ .‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻣـﻮاد‬
‫ﻧﺠﻔﻲ‪ ،‬ﻧﺎدري و ﺻﺎﺣﺒﻲ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻛﺎرﺑﺴـﺖ ﻧﻈﺮﻳـﻪ‬
‫ﻣﺨﺪر ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷـﻮد ﺷـﺨﺺ ﻣﻌﺘـﺎد‪ ،‬دﻧﺒـﺎل اﺣﺴـﺎس‬
‫اﻧﺘﺨــﺎب ﺑــﺮ ﻛﻴﻔﻴ ـﺖ زﻧــﺪﮔﻲ و اﻧﻌﻄــﺎفﭘــﺬﻳﺮي ﻛﻨﺸ ـﻲ‬
‫ﺧﻮب داﺷﺘﻦ ﻳﺎ ﻋﺸﻖ ورزﻳﺪن‪ ،‬ﻗﺪرت و آزادي داﺷـﺘﻦ‬
‫ﻣﻌﺘــﺎدان ﺗــﺄﺛﻴﺮ دارد)‪ .(27‬ﻫــﻢﭼﻨــﻴﻦ ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴــﻖ‬
‫ﻛﻪ در ذات ﻫﺮﻛﺲ ﺑـﺮاي داﺷـﺘﻦ رواﺑـﻂ ﺧـﻮب اﺳـﺖ‪،‬‬
‫ﺣﻜﻢ آﺑﺎدي‪ ،‬رﺿﺎﻳﻲ‪ ،‬اﺻـﻐﺮي اﺑـﺮاﻫﻴﻢ آﺑـﺎد و ﺳـﻼﻣﺖ‬
‫ﻧﮕﺮدد‪ .‬ﻣﻮﺗﺮن ﺑﻴﺎن داﺷﺖ در ﻛﻤﻚ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﻣﻌﺘـﺎد ﺑـﺮ‬
‫ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ واﻗﻌﻴﺖ درﻣﺎﻧﻲ ﮔﺮوﻫﻲ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑـﺮ ﻧﻈﺮﻳـﻪ‬
‫ﭘﺎﻳ ـﻪ ﻧﻈﺮﻳ ـﻪ اﻧﺘﺨــﺎب‪ ،‬ﺗﻤﺮﻛــﺰ ﺑــﺮ آﻣــﻮزش ﻣﺮاﺟﻌــﺎن‬
‫اﻧﺘﺨــﺎب ﻣﻮﺟــﺐ اﻓــﺰاﻳﺶ اﻣﻴ ـﺪواري در ﺳﻮءﻣﺼــﺮف‬
‫ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر درك ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﻮده)‪ (23‬و اﻳﻦﻛﻪ ﭼﻄﻮر‪،‬‬
‫ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣـﻮاد ﮔـﺮوه آزﻣﺎﻳﺸـﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ ﺑـﺎ ﮔـﺮوه‬
‫‪٩٩٠‬‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫داﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ آﻧﭽﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ ،‬رﻓﺘﺎرﻫﺎﻳﻲ‬
‫اﻳـﻦ ﻧﻴﺎزﻫــﺎ را از ﻃﺮﻳـﻖ اﻧﺘﺨــﺎبﻫـﺎي ﻣــﺆﺛﺮ ﺑــﺮآورده‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان‬
‫ﻛﺎﻇﻤﻲ ﻣﺠﺮد‪ ،‬ﺑﺤﺮﻳﻨﻴﺎن و ﻣﺤﻤﺪي آرﻳﺎ اﻧﺠـﺎم ﮔﺮﻓـﺖ ‪،‬‬
‫ﺗﺎ ‪ 40‬ﺑﺎﺷﺪ و ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ آنﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ‬
‫ﻧﺘــﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴـﻖ ﻧﺸــﺎن داد ﻛــﻪ آﻣــﻮزش ﻧﻈﺮﻳـﻪ اﻧﺘﺨــﺎب‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬ﻣـﻼكﻫـﺎي ﺧـﺮوج ﻋﺒـﺎرت‬
‫ﻣﻮﺟﺐ اﻓـﺰاﻳﺶ ﺳـﻄﺢ ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ و ﺷـﺎدﻛﺎﻣﻲ در‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ؛ ﻋﺪم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ و ﻫﻤﻜﺎري در اﻧﺠﺎم ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ و ﻏﻴﺒﺖ‬
‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﺲ آزﻣﻮن و ﭘﻴﮕﻴﺮي در ﺳﻮءﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن‬
‫ﺑ ـﻴﺶ از ‪ 2‬ﺟﻠﺴــﻪ‪ .‬ﺑــﺮاي اﻧــﺪازهﮔﻴ ـﺮي از ﭘﺮﺳﺸــﻨﺎﻣﻪ‬
‫ﻣﻮاد ﺷﺪه اﺳﺖ)‪.(29‬‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ)‪ (WHOQOL‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ‪،‬‬
‫در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد ﻧﻴﺎز ﻣﺒﺮم‪ ،‬ﻛﺎرﺑﺮد اﻳـﻦ‬
‫داراي ‪ 26‬ﺳﺆال اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻬﺎر ﺣﻴﻄﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ‪،‬‬
‫روﻳﻜﺮد ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻮرداﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬از اﻳﻦ ﻧﻈﺮ‬
‫ﺳــﻼﻣﺖ رواﻧ ـﻲ‪ ،‬رواﺑــﻂ اﺟﺘﻤــﺎﻋﻲ‪ ،‬ﺳــﻼﻣﺖ ﻣﺤﻴﻄــﻲ‬
‫اﻧﺠﺎم ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻫﺎ ﻧﻴﺎزي ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬
‫راﻣﻲ ﺳﻨﺠﺪ‪ .‬ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺳـﻮال ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻟﻴﻜﺮﺗـﻲ و‬
‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻮقاﻟﺬﻛﺮ درزﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدﻳﻦ و‬
‫ﺑــﻪﺻــﻮرت ‪ 5‬ﮔﺰﻳﻨــﻪاي اﺳــﺖ‪ .‬در ﭘﺎﻳـﺎن‪ ،‬ﻣﺠﻤــﻮع ﻛــﻞ‬
‫آﺛﺎر و ﻋﻮاﻗﺐ ﻓﺮدي‪ ،‬ﺧﺎﻧﻮادﮔﻲ‪ ،‬اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ و اﻗﺘﺼـﺎدي‬
‫ﻧﻤﺮات اﻳﻦ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت‪ 0‬ﺗﺎ‪ 100‬در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﻧﺎﺷﻲ از آن و ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦﻛﻪ ﻧﻈﺮﻳـﻪ اﻧﺘﺨـﺎب در‬
‫ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛـﻪ ﺑﺮﺣﺴـﺐ اﻣﺘﻴﺎزﻫـﺎي ﻛﺴـﺐﺷـﺪه‪ ،‬ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫ﻛﻤﻚ ﺑﻪ اﻓﺮاد و ﮔﺮوهﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻼت و ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ آنﻫﺎ در ﻳﻜﻲ از ﺳﻪ ﮔـﺮوه ﻧـﺎﻣﻄﻠﻮب‪ ،‬ﻣﺘﻮﺳـﻂ‪،‬‬
‫ﻣﺆﺛﺮ ﺑـﻮده اﺳـﺖ‪ ،‬ﻟـﺬا ﻫـﺪف از اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺑﺮرﺳـﻲ‬
‫ﻣﻄﻠﻮب ﻗﺮارﻣﻲﮔﻴـﺮد‪ .‬اﻳـﻦ ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ ﺑـﺮاي ﺟﻤﻌﻴـﺖ‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫـﻲ ﻧﻈﺮﻳـﻪ اﻧﺘﺨـﺎب ﺑـﺮ ﺑﻬﺒـﻮد‬
‫اﻳﺮاﻧﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬از رواﻳﻲ و اﻋﺘﺒﺎر ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ ﺑﺎ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ‪،‬‬
‫روش ﺑﺮرﺳﻲ‬
‫اﺟﺘﻤــﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻣﺸــﻜﻼت روﺣــﻲ و ﺳــﻼﻣﺖ روان ﻫﺴــﺖ‪.‬‬
‫اﻳـ ـﻦ ﭘـــﮋوﻫﺶ‪ ،‬ﻧﻴﻤـــﻪ آزﻣﺎﻳﺸـ ـﻲ و از ﻧـــﻮع‬
‫ﻧﺠﺎت‪ ،‬ﻣﻨﺘﻈـﺮي‪ ،‬ﻫﻼﻛـﻮﻳﻲ ﻧـﺎﺋﻴﻨﻲ‪ ،‬ﻣﺤﻤـﺪ‪ ،‬ﻣﺠـﺪ زاده‪،‬‬
‫ﭘﻴﺶآزﻣﻮن ـ ﭘﺲآزﻣﻮن ﺑﺎ ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل و ﭘﻴﮕﻴﺮي ﺑﻮد‪.‬‬
‫رواﻳــﻲ ﭘﺮﺳﺸــﻨﺎﻣﻪ را ﺑــﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ ﺗﻤــﺎﻳﺰ اﻳـﻦ اﺑــﺰار در‬
‫ﺟﺎﻣﻌﻪ آﻣﺎري ﭘﮋوﻫﺶ‪ ،‬ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺮدان ﻣﻌﺘـﺎدي اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﮔﺮوهﻫﺎي ﺳﺎﻟﻢ و ﺑﻴﻤﺎر ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺧﻄـﻲ‬
‫ﺑﺮاي ﺗﺮك اﻋﺘﻴﺎد ﺑﻪ ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﺮك اﻋﺘﻴﺎد ﺷـﻬﺮ اﻫـﻮاز در‬
‫ﻣﻮرد ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻗﺮاردادﻧـﺪ ﻛـﻪ در ﺣﻴﻄـﻪ ﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ‬
‫ﺳﺎل ‪1394‬ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد ‪ 50‬ﻧﻔﺮ ﺑـﺎ روش‬
‫اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﻲدار وﺟﻮد داﺷﺘﻪ)‪ (30‬و ﻫﻢﭼﻨـﻴﻦ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي در دﺳـﺘﺮس اﻧﺘﺨـﺎب ﺷـﺪﻧﺪﻛﻪ ﺑـﻪﺻـﻮرت‬
‫آﻟﻔﺎي ﻛﺮوﻧﺒﺎخ را در ﺣﻴﻄﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮﺳﺸـﻨﺎﻣﻪ ﺑـﻪ‬
‫ﺗﺼــﺎدﻓﻲ در دو ﮔــﺮوه آزﻣــﺎﻳﺶ)‪ 25‬ﻧﻔــﺮ( و ﮔــﺮوه‬
‫ﺗﻔﻜﻴ ـﻚ دو ﮔــﺮوه ﺳــﺎﻟﻢ و ﺑﻴﻤــﺎر ﺑــﻪ ﺗﺮﺗﻴــﺐ ﻋﺒــﺎرت‬
‫ﻛﻨﺘﺮل)‪ 25‬ﻧﻔﺮ( ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣـﻼك ﻫـﺎي ورود ﻋﺒـﺎرت‬
‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ از؛ ﺳـﻼﻣﺖ ﺟﺴـﻤﺎﻧﻲ)‪ ،(0/72 ،0/70‬ﺳـﻼﻣﺖ‬
‫ﺑﻮدﻧﺪ؛ ﺟﻨﺴﻴﺖ آنﻫﺎ ﻣﺮد ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺷـﺶ ﻣـﺎه از ﻣﺼـﺮف‬
‫روان)‪ ،(0/70 ،0/73‬رواﺑــــﻂ اﺟﺘﻤــــﺎﻋﻲ)‪،(0/52 ،0/55‬‬
‫ﻣﺘﺎدون آن ﻫﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺳﻄﺢ ﺳﻮادﺷـﺎن ﺑـﻴﻦ اول‬
‫ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺤﻴﻂ ‪ .(31)(0/72 ،0/084‬در ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿـﺮ‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪991‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫ﻛﻨﺘﺮلﺷﺪه اﺳﺖ)‪ .(28‬در ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ دﻳﮕـﺮ ﻛـﻪ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ‬
‫راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺳﻦ آنﻫﺎ ﺑـﻴﻦ ‪17‬‬
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫ﻣﻘﻴﺎس ‪ 0/79‬ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪ و ﺑﺮاي ﺧـﺮده ﻣﻘﻴـﺎسﻫـﺎي‬
‫ﺧﻮد ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﭘـﺲ از ﭘﺎﻳـﺎن آﻣـﻮزش از ﻫـﺮ دو‬
‫ﺳــﻼﻣﺖ ﺟﺴــﻤﺎﻧﻲ‪ ،‬ﺳــﻼﻣﺖ روان‪ ،‬رواﺑــﻂ اﺟﺘﻤــﺎﻋﻲ و‬
‫ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘـﺮل ﭘـﺲآزﻣـﻮن در ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﻣـﻮرد‬
‫ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺤﻴﻂ ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ ‪ ،0/73 ،0/72 ،0/74 0/71‬ﺑـﻪ‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪ و دوﺑﺎره ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ دو ﻣـﺎه از‬
‫دﺳﺖ آﻣﺪ‪.‬‬
‫اﺗﻤــﺎم دوره آﻣﻮزﺷ ـﻲ از ﺷــﺮﻛﺖﻛﻨﻨــﺪﮔﺎن ﮔــﺮوهﻫــﺎي‬
‫ﭘﺲ از ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮردﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺮ‬
‫اﺳـﺎس ﻣـﻼكﻫـﺎي ورود و ﺧــﺮوج‪ ،‬اﻓـﺮاد ﺑـﻪﺻــﻮرت‬
‫آزﻣﺎﻳﺶ و ﮔﻮاه آزﻣﻮن ﭘﻴﮕﻴﺮي ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣـﺪ‪ .‬ﻣﺤﺘـﻮاي‬
‫ﺟﻠﺴﻪﻫﺎ در ﺟﺪول ‪ 1‬اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺗﺼﺎدﻓﻲ در دو ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﮔـﺮوه ﻛﻨﺘـﺮل ﺗﻘﺴـﻴﻢ‬
‫داد ﻫﺎي ﺟﻤﻊ آوري ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮماﻓﺰار‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻓﺮاد ﺑﻪﺻﻮرت داوﻃﻠﺐ در ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﺮاﺣﻞ‬
‫‪ SPSS‬و آزﻣﻮنﻫﺎي آﻣﺎري ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ و‬
‫ﭘــﮋوﻫﺶ ﺣﻀﻮرداﺷــﺘﻪ و ﺗﻌﻴــﻴﻦ وﻗــﺖ ﺟﻠﺴــﻪﻫــﺎي‬
‫اﻧﺤــﺮاف ﻣﻌﻴــﺎر و از آﻣــﺎر اﺳــﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﻣﺎﻧﻨــﺪ ﺗﺤﻠﻴــﻞ‬
‫آﻣﻮزﺷﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻛﺎﻣﻞ اﻓﺮاد ﺑﻮد‪ .‬اﺑﺘﺪا ﭘﻴﺶآزﻣـﻮن‬
‫ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ ﺑﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻔﺮوﺿﻪ ﻫﺎي آن ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮ روي ﻫﺮ دو ﮔﺮوه ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ اﻓـﺮاد ﮔـﺮوه آزﻣـﺎﻳﺶ ‪ 10‬ﺟﻠﺴـﻪ ‪ 90‬دﻗﻴﻘـﻪاي )ﻳـﻚ‬
‫ﺟﻠﺴــﻪ در ﻫﻔﺘــﻪ( ﻧﻈﺮﻳ ـﻪ اﻧﺘﺨــﺎب ﺑــﻪﺻــﻮرت ﮔﺮوﻫ ـﻲ‬
‫ﺟﺪول ‪ :1‬ﺷﺮح ﻣﺨﺘﺼﺮ از ﺟﻠﺴﺎت آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب در ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ‬
‫ﺟﻠﺴﺎت‬
‫ﻣﺤﺘﻮي ﺟﻠﺴﺎت‬
‫اول‬
‫ﺑﺮﻗﺮاري ارﺗﺒﺎط و اﻳﺠﺎد راﺑﻄﻪ ﺣﺴﻨﻪ و آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب‬
‫دوم‬
‫آﻣﻮزش ﭘﻨﺞ ﻧﻴﺎز اﺳﺎﺳﻲ )ﺑﻘﺎء‪ ،‬ﺗﻔﺮﻳﺢ‪ ،‬آزادي‪ ،‬ﻗﺪرت و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺗﻌﻠﻖ(‬
‫ﺳﻮم‬
‫آﻣﻮزش رﻓﺘﺎر ﻛﺎﻣﻞ )ﻋﻤﻞ‪ ،‬ﺗﻔﻜﺮ‪ ،‬اﺣﺴﺎس و ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژي(‬
‫ﭼﻬﺎرم‬
‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻧﻮاع ﻛﻨﺘﺮل )دروﻧﻲ و ﺑﻴﺮوﻧﻲ(‪ ،‬آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻴﺮوﻧﻲ و ﻫﻔﺖ رﻓﺘﺎر ﻣﺨﺮب و ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻫﻔﺖ رﻓﺘﺎر ﻣﺨﺮب ﺑﺎ رﻓﺘﺎر‬
‫ﻛﻨﻮﻧﻲ آنﻫﺎ‬
‫‪٩٩٢‬‬
‫ﭘﻨﺠﻢ‬
‫آﻣﻮزش اﻫﻤﻴﺖ ﻛﻨﺘﺮل دروﻧﻲ و ﻫﻔﺖ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزﻧﺪه و ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻫﻔﺖ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزﻧﺪه ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﻛﻨﻮﻧﻲ اﻓﺮاد‬
‫ﺷﺸﻢ‬
‫آﻣﻮزش دﻧﻴﺎي ﻛﻴﻔﻲ و آﺷﻨﺎﻳﻲ اﻓﺮاد ﺑﺎ دﻧﻴﺎي ﻛﻴﻔﻲ ﺧﻮد‬
‫ﻫﻔﺘﻢ‬
‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺗﻌﺎرض ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﺗﺄﺛﻴﺮ آن ﺑﺮ رواﺑﻂ ﺑﻴﻦ ﻓﺮدي و اﻧﺘﺨﺎب رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﻣﺆﺛﺮ ﻳﺎ ﻏﻴﺮ ﻣﺆﺛﺮ‬
‫ﻫﺸﺘﻢ‬
‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ واﻗﻌﻴﺖ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ و آﻣﻮزش ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮي و رﻓﺘﺎر ﻣﺴﺌﻮﻻﻧﻪ‬
‫ﻧﻬﻢ‬
‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﻧﻮاع ﻫﻮﻳﺖ )ﺗﻮﻓﻴﻖ و ﺷﻜﺴﺖ( و وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻫﺮﻳﻚ از اﻓﺮاد ﺑﺎ ﻫﻮﻳﺖﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوت‬
‫دﻫﻢ‬
‫آﻣﻮزش ﻓﻨﻮن و روشﻫﺎي ﺗﺴﻬﻴﻞﻛﻨﻨﺪه ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر از ﻃﺮﻳﻖ اﻟﮕﻮي‪WDEP‬‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫اﻋﺘﺒﺎر اﻳﻦ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺑﻪ روش آﻟﻔﺎي ﻛﺮوﻧﺒﺎخ ﺑﺮاي ﻛﻞ‬
‫آﻣﻮزش داده ﺷﺪ و ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي روزﻣﺮه‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان‬
‫ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺷﻴﺐ ﻳﻜﺴـﺎن روي ﺧـﻂ رﮔﺮﺳـﻴﻮن ﻧﺸـﺎن داده‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ﻧﻤﺮهﻫﺎي ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل‬
‫رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻛﻤﻜﻲ و واﺑﺴﺘﻪ در ﺳﻄﻮح ﻋﺎﻣﻞ‬
‫در ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﭘـﺲآزﻣـﻮن و ﭘﻴﮕﻴـﺮي‬
‫ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ در ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ)‪(p=0/864 ،F=0/147‬‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪي ﭘـﻴﺶآزﻣـﻮن ﺗﻐﻴﻴﺮﻳﺎﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬ﻗﺒـﻞ از‬
‫ﻓﺮض ﻫﻤﮕﻨﻲ ﺷﻴﺐ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺗﺤﻠﻴﻞ دادهﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻮاﻻت ﺗﺤﻘﻴﻖ‪ ،‬ﺑﺮاي اﻃﻤﻴﻨﺎن از‬
‫در ﭘــﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿــﺮ ﺟﻬــﺖ آزﻣــﻮن ﻓﺮﺿــﻴﻪﻫــﺎ و‬
‫اﻳﻦﻛﻪ دادهﻫﺎي اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻔﺮوﺿﻪﻫﺎي زﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ ﺗﺤﻠﻴـﻞ‬
‫ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻌﻨﻲداري ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﻧﻤـﺮهﻫـﺎي ﮔـﺮوه آزﻣـﺎﻳﺶ و‬
‫ﻛﻮوارﻳــــﺎﻧﺲ را ﺑــــﺮآورد ﻣـــﻲﻛﻨﻨــــﺪ‪ ،‬ﺑــــﻪ ﺑﺮرﺳــــﻲ‬
‫ﻛﻨﺘﺮل در ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧـﺪﮔﻲ‪ ،‬از روش ﺗﺠﺰﻳـﻪ و ﺗﺤﻠﻴـﻞ‬
‫ﻣﻔﺮوﺿﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﺮﻣﺎل ﺑـﻮدن‪ ،‬ﻫﻤﮕﻨـﻲ‬
‫ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪.‬‬
‫وارﻳﺎﻧﺲﻫﺎ و ﻫﻤﮕﻨﻲ ﺷﻴﺐﻫـﺎي رﮔﺮﺳـﻴﻮن ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﺷـﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﻣﻨـﺪرﺟﺎت ﺟـﺪول ‪ ، 3‬ﻣﻘـﺪار ‪ F‬ﺑـﺮاي‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻫﺮ ﺳﻪ ﻣﻔﺮوﺿـﻪ ﻣـﻮرد ﺗﺎﻳﻴـﺪ ﻗـﺮار‬
‫ﻣﺘﻐﻴـــﺮ ﻛﻴﻔﻴـــﺖ زﻧـــﺪﮔﻲ ﺑﺮاﺑـــﺮ ‪ 342/16‬اﺳـــﺖ ﻛـــﻪ در‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻄﺢ‪ p<0/001‬ﻣﻌﻨﻲدار اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣـﻮن ﻛﻠﻤـﻮﮔﺮوف اﺳـﻤﻴﺮﻧﻮف در ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل‪ ،‬از ﻟﺤﺎظ ﻣﺘﻐﻴـﺮ ﻛﻴﻔﻴـﺖ‬
‫زﻧــﺪﮔﻲ در ﭘـــﻴﺶ آزﻣــﻮن )‪ ،(p=0/825 ، Z=0/628‬ﭘـــﺲ‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﻨﻲدار اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛـﻪ ﻓﺮﺿـﻴﻪ‬
‫ازﻣــــــــﻮن)‪ ( p=0/068، Z=1/29‬ﭘﻴﮕﻴــــــــﺮي)‪،Z=1/24‬‬
‫ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻮرد ﺗﺄﻳﻴﺪ اﺳـﺖ‪ .‬ﺑـﻪﻋـﻼوه‪ ،‬ﺟﻬـﺖ ﺑﺮرﺳـﻲ اﺛـﺮ‬
‫‪(p=0/092‬ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﺮﻣﺎل ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫زﻣﺎن ﺑﺮ ﺗﺪاوم ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺪاﺧﻠﻪي آزﻣﺎﻳﺸﻲ‪ ،‬ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻓـﻮق روي‬
‫ﻳﻜﻲ دﻳﮕـﺮ از ﻣﻔﺮوﺿـﻪﻫـﺎي ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻛﻮوارﻳـﺎﻧﺲ‪،‬‬
‫ﻫﻤﮕﻨﻲ وارﻳﺎﻧﺲ ﻫﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳـﻲ‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻧﻤﺮه ﻫﺎي ﭘﻴﮕﻴـﺮي ﻛﻴﻔﻴـﺖ زﻧـﺪﮔﻲ آزﻣـﻮدﻧﻲ ﻫـﺎي‬
‫ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل ﻧﻴﺰ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻫﻤﮕﻨﻲ وارﻳﺎﻧﺲ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ‪ ،‬از آزﻣﻮن ﻫﻤﮕﻨﻲ وارﻳﺎﻧﺲ‬
‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻨﺪرﺟﺎت ﺟﺪول ‪ ، 4‬ﻣﻘﺪار ‪ F‬ﺑﺮاي ﻣﺘﻐﻴﺮ‬
‫ﻟـــﻮن اﺳـــﺘﻔﺎده ﺷـــﺪ‪ .‬ﻧﺘـــﺎﻳﺞ اﻳـــﻦ آزﻣـــﻮن ﻧﺸـــﺎن‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮاﺑﺮ ‪ 291/94‬اﺳﺖ ﻛـﻪ در ﺳـﻄﺢ ‪p<0/001‬‬
‫ﻣــﻲدﻫــﺪ ﻛــﻪ در ﻛﻴﻔﻴــﺖ زﻧــﺪﮔﻲ)‪ (p=0/34،F=0/92‬ﻓــﺮض‬
‫ﻣﻌﻨﻲدار اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﮔﺮوه آزﻣـﺎﻳﺶ و‬
‫ﻫﻤﮕﻨﻲ وارﻳﺎﻧﺲﻫﺎ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻛﻨﺘــﺮل‪ ،‬ازﻧﻈــﺮ ﻣﺘﻐﻴــﺮ ﻛﻴﻔﻴــﺖ زﻧــﺪﮔﻲ در ﻣﺮﺣﻠــﻪ ﭘﻴﮕﻴــﺮي‬
‫ﻣﻔﺮوﺿﻪ دﻳﮕﺮ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻛﻮوارﻳـﺎﻧﺲ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬
‫ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﻲدار وﺟﻮد دارد‪.‬‬
‫راﺑﻄـﻪ ﺑــﻴﻦ ﻛﻮراﻳـﺖ و ﻣﺘﻐﻴــﺮ واﺑﺴـﺘﻪ ﻳﻜﺴــﺎن ﺑﺎﺷـﺪ ﻛــﻪ‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪993‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫ﻫﻤــﺎنﻃــﻮر ﻛــﻪ در ﺟــﺪول ‪ 2‬ﻣﺸــﺎﻫﺪه ﻣــﻲﺷــﻮد‪،‬‬
‫ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﺑـﺮ اﺳـﺎس اﻳـﻦ ﻣﻔﺮوﺿـﻪ‪ ،‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﻫﻤﮕﻨـﻲ ﺷـﻴﺐ‬
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫ﺟﺪول ‪ .2‬ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﻴﺶآزﻣﻮن‪ ،‬ﭘﺲآزﻣﻮن و ﭘﻴﮕﻴﺮي‬
‫ﭘﻴﺶآزﻣﻮن‬
‫ﻧﻤﺮه ﻛﻞ‬
‫ﮔﺮوه‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﭘﺲآزﻣﻮن‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ‬
‫اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر‬
‫ﭘﻴﮕﻴﺮي‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ‬
‫اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر‬
‫اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر‬
‫آزﻣﺎﻳﺶ‬
‫‪58/32‬‬
‫‪3/92‬‬
‫‪79/48‬‬
‫‪4/49‬‬
‫‪75/56‬‬
‫‪3/45‬‬
‫ﻛﻨﺘﺮل‬
‫‪58/36‬‬
‫‪4/47‬‬
‫‪57/52‬‬
‫‪3/79‬‬
‫‪57/44‬‬
‫‪4/16‬‬
‫ﺟﺪول‪ : 3‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ ﺑﺮ روي ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻧﻤﺮهﻫﺎي ﭘﺲآزﻣﻮن ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ آزﻣﻮدﻧﻲﻫﺎي ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل‬
‫ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻐﻴﻴﺮات‬
‫درﺟﻪ آزادي‬
‫ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺠﺬورات‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺠﺬورات‬
‫‪F‬‬
‫ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻨﻲداري‬
‫اﻧﺪازه اﺛﺮ‬
‫ﭘﻴﺶآزﻣﻮن‬
‫‪2/33‬‬
‫‪1‬‬
‫‪2/33‬‬
‫‪0/132‬‬
‫‪0/718‬‬
‫‪0/003‬‬
‫ﮔﺮوهﻫﺎ‬
‫‪6029/02‬‬
‫‪1‬‬
‫‪6029/02‬‬
‫‪342/16‬‬
‫‪0/001‬‬
‫‪0/879‬‬
‫ﺧﻄﺎ‬
‫‪828/15‬‬
‫‪47‬‬
‫‪17/62‬‬
‫ﺟﺪول ‪ : 4‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ ﺑﺮ روي ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻧﻤﺮهﻫﺎي ﭘﻴﮕﻴﺮي ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ آزﻣﻮدﻧﻲﻫﺎي ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل‬
‫ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻐﻴﻴﺮات‬
‫درﺟﻪ آزادي‬
‫ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺠﺬورات‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﺠﺬورات‬
‫‪F‬‬
‫ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻨﻲداري‬
‫اﻧﺪازه اﺛﺮ‬
‫ﭘﻴﺶآزﻣﻮن‬
‫‪42/26‬‬
‫‪1‬‬
‫‪42/26‬‬
‫‪3/00‬‬
‫‪0/089‬‬
‫‪0/060‬‬
‫ﮔﺮوهﻫﺎ‬
‫‪4100/04‬‬
‫‪1‬‬
‫‪4100/04‬‬
‫‪291/94‬‬
‫‪0/001‬‬
‫‪0/861‬‬
‫ﺧﻄﺎ‬
‫‪660/6‬‬
‫‪47‬‬
‫‪14/04‬‬
‫زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان ﺗﺄﺛﻴﺮ داﺷﺘﻪ اﺳـﺖ‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ اﻳـﻦ ﻓﺮﺿـﻴﻪ ﺑـﺎ‬
‫ﺑﺤﺚ‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﭘـﮋوﻫﺶ ﻧﺸـﺎن داد ﻛـﻪ آﻣـﻮزش ﻧﻈﺮﻳـﻪ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻛﺎﻇﻤﻲ ﻣﺠﺮد‪ ،‬ﺑﺤﺮﻳﻨﻴﺎن‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪي آرﻳﺎ ﻫﻢﺳـﻮ اﺳـﺖ‪.‬‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧـﺪﮔﻲ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﻧﺘـﺎﻳﺞ‬
‫در ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب‬
‫ﺗﺤﻠﻴﻞ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ‬
‫ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻨﺴﺠﻤﻲ از رﻓﺘﺎر اﻧﺴﺎن را آﻣﻮزش ﻣﻲدﻫﺪ و اﻓﺮاد‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨـﺎب‬
‫را ﺑﻪ ﺳﻮي ﻛﻨﺘﺮل دروﻧﻲ‪ ،‬ﻫﻮﻳﺖ ﺗﻮﻓﻴﻖ و رﻓﺘﺎر ﻣﺴـﺌﻮﻻﻧﻪ‬
‫ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ در اﻓﺮاد ﮔﺮوه آزﻣـﺎﻳﺶ ﺷـﺪه‬
‫و اﺣﺴﺎس ارزﺷﻤﻨﺪي دﻋﻮت ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻓـﺮد ﺑـﻪ‬
‫اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻣﻮرد ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑـﺮ اﻳـﻦ‬
‫ﺧــﻮﺑﻲ در ﻣﺴ ـﻴﺮ اﺛــﺮﺑﺨﺶ و ﻃــﻮﻻﻧﻲﻣــﺪت ﻗــﺮار ﺧﻮاﻫــﺪ‬
‫ﭘﻴﮕﻴﺮي دوﻣﺎﻫـﻪ ﺑﻌـﺪ از ﻣﺪاﺧﻠـﻪ آزﻣﺎﻳﺸـﻲ ﻧﺸـﺎن داد ﻛـﻪ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﻟـﺬا ﻣـﺪاﺧﻼت ﻣﺒﺘﻨـﻲ ﺑـﺮ آﻣـﻮزش ﮔﺮوﻫـﻲ ﻧﻈﺮﻳـﻪ‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﭘـﮋوﻫﺶ در ﻃـﻮل زﻣـﺎن ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﭼﻨـﺪاﻧﻲ ﻧﻜـﺮده‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬درﻳﭽـﻪ ﻧـﻮﻳﻨﻲ از زﻧـﺪﮔﻲ ﺑـﻪ روي‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ‪ ،‬آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ‬
‫اﻓﺮاد ﻣﻌﺘﺎد ﮔﺸﻮده ﺷﺪه و ﻓﺮد ﻣﻌﺘﺎد ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧـﺪﮔﻲ ﺧـﻮد‬
‫‪٩٩‬‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫ﺷﺮاﻳﻂ‬
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان‬
‫زﻧﺪﮔﻲ اﻓﺰوده ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺧﺼﻮﺻـ ـﻲ ﻣﺸـــﺎوره‪ ،‬ﺧـــﺪﻣﺎت ﻣﺸـــﺎوره داﻧﺸـــﺠﻮﻳﻲ‬
‫آﻣﻮزش ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﻪ اﻓﺮاد ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗـﺎ ﺑـﺎ‬
‫داﻧﺸــﮕﺎهﻫــﺎ و ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳــﻲﻫــﺎي ﻫﺴــﺘﻪ ﻣﺸــﺎوره اداره‬
‫ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﻘﺎي ﺧﻮد را ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ و ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﻨﺪ وﻗﺘﻲ‬
‫آﻣﻮزشوﭘﺮورش ﺑﺮاي ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي و ﻛﻤﻚ ﺑـﻪ اﻓـﺮاد ﻣﻌﺘـﺎد‬
‫ﻳﻚ ﻣﺎدهي ﻣﺨﺪر اﻋﺘﻴﺎدآور وارد ﻣﻐـﺰ آﻧﻬـﺎ ﻛـﻪ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎل‬
‫اﺳــﺘﻔﺎده ﮔــﺮدد‪ .‬ﻫــﻢﭼﻨ ـﻴﻦ‪ ،‬ﻳﻜ ـﻲ از ﻣﺤ ـﺪودﻳﺖﻫــﺎي اﻳ ـﻦ‬
‫ﻟﺬتﺟﻮﻳﻲ اﺳﺖ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺎ ﺧـﻮدش آنﭼﻨـﺎن ﻟـﺬﺗﻲ را ﺑـﻪ‬
‫ﻫﻤﺮاه ﻣﻲآورد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﻴﭻ ﺗﺠﺮﺑﻪ دﻳﮕﺮ اﻧﺴﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ)‪ (22‬و ﻓﺮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻮاد ﻣﺨـﺪر‪ ،‬ﻣﻐـﺰ ﺧـﻮد را‬
‫ﻓﺮﻳﺐ ﻣﻲدﻫﺪ و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪر‪ ،‬اﺣﺴﺎﺳـﻲ اﻳﺠـﺎد‬
‫ﻣﻲﻛﻨـﺪ ﻣﺸـﺎﺑﻪ اﺣﺴﺎﺳـﻲ ﻛـﻪ ﻣﻌﻤـﻮﻻً از ارﺿـﺎي واﻗﻌـﻲ‬
‫ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﻣﺎ ﻧﺎﺷﻲ ﻣﻲﺷﻮد)‪ (18‬و اﻧﺴﺎن ﺑﺎزﻳﭽـﻪ ﻻﻳـﻪﻫـﺎي‬
‫ﭘﮋوﻫﺶ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌـﻪ آﻣـﺎري آن ﻣﻌﺘـﺎدان در ﺣـﺎل‬
‫ﺗﺮك ﺷﻬﺮ اﻫﻮاز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲﺷـﻮد‪ ،‬اﻳـﻦ ﻧـﻮع‬
‫ﭘﮋوﻫﺶ روي ﮔﺮوهﻫﺎي ﺳﻨﻲ ﺑﺎ ﻧـﻮع ﻣﺼـﺮف ﺧﺎﺻـﻲ از‬
‫ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر و در اﺳﺘﺎنﻫﺎي دﻳﮕﺮ و در ﻫـﺮ دو ﺟـﻨﺲ ﻧﻴـﺰ‬
‫اﻧﺠﺎم ﺷﻮد و ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪﻛـﻞ ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﻣﻌﺘـﺎدان‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎاﺣﺘﻴﺎط ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد‪.‬‬
‫زﻳﺮﻳﻦ ﻣﻐﺰ و ﻫﻮرﻣﻮن ﻫﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﮔﻔـﺖ‬
‫ﻣﻨﻄﻘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﺪاﺧﻼت ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑـﺮ‬
‫آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب وﺿﻌﻴﺖ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺴـﻤﺎﻧﻲ‬
‫ﻓﺮد دﭼﺎر ﺗﺤﻮﻻت ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺷﻮد‪.‬‬
‫اﻓﺮاد ﺑﺎ آﻣﻮزش اﻳﻦ ﻧﻈﺮﻳـﻪ درﻣـﻲﻳﺎﺑﻨـﺪ اﺣﺴـﺎس‬
‫ﺑـــﺪﺑﺨﺘﻲ و ﻓﻼﻛـــﺖ را ﺧﻮدﺷـــﺎن اﻧﺘﺨـــﺎب ﻣـ ـﻲﻛﻨﻨـــﺪ و‬
‫ﻧﺎﺧﺸﻨﻮدي و اﻓﺴـﺮدﮔﻲ ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻋـﺪم اﺣﺴـﺎس ﻣﺴـﺌﻮﻟﻴﺖ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻠﺴﺮ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺴﺎس ﻣﺴـﺌﻮﻟﻴﺖ و ﻛﻨﺘـﺮل و‬
‫ارﺿﺎي ﻧﻴﺎزﻫﺎ ﻣﺨﺼﻮﺻـﺎً ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ ﻋﺸـﻖ و ﺗﻌﻠـﻖ ﺑﺎﻋـﺚ‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‬
‫ﭼﻨﺎن ﭼﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳـﻪ اﻧﺘﺨـﺎب‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺄﻛﻴﺪ آن ﺑﺮ ﻣﻔﺎﻫﻴﻤﻲ ﻫﻢﭼـﻮن اﻧﺘﺨـﺎب رﻓﺘـﺎر‪،‬‬
‫ﻣﺴــﻮﻟﻴﺖﭘــﺬﻳﺮي‪ ،‬اﺣﺴــﺎس ارزﺷــﻤﻨﺪي‪ ،‬ﻛﻨﺘــﺮل دروﻧـﻲ و‬
‫ﺑﻴﺮوﻧﻲ‪ ،‬ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﭘـﻨﺞﮔﺎﻧـﻪ و ارﺗﺒـﺎط ﺑـﺎ رﻓﺘـﺎر‪ ،‬اﺣﺴـﺎس‬
‫ارزﺷﻤﻨﺪي ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓـﺰاﻳﺶ ﺣﻴﻄـﻪﻫـﺎي ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧـﻪ‬
‫ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ) ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ‪ ،‬روان ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ‪ ،‬رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و‬
‫ﻣﺤﻴﻄﻲ( را در ﻣﻌﺘﺎدان ﺑﺸﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻬﺒﻮد ﺳﻼﻣﺖ روان ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻧﺴﺎن ﻣـﻲﺗﻮاﻧـﺪ‬
‫ﺑـــﺎ ﭘـــﺬﻳﺮش واﻗﻌﻴـ ـﺖ‪ ،‬ﻣﺴـــﺌﻮﻟﻴﺖ و اﻓـــﺰاﻳﺶ اﺣﺴـــﺎس‬
‫ارزﺷﻤﻨﺪي از ﺧﻮد اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺴﺎزد‪.‬‬
‫در اﻧﺘﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ اﻫﻤﻴـﺖ و اﺛﺮﺑﺨﺸـﻲ آﻣـﻮزش‬
‫ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮاﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧـﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘـﺎدان‪ ،‬ﭘﻴﺸـﻨﻬﺎد‬
‫ﻣﻲﺷﻮد اﻳﻦ ﺷﻴﻮه آﻣﻮزﺷﻲ در ﻣﺮاﻛﺰ ﻣﺸﺎور ﺗﺮك اﻋﺘﻴﺎد‪،‬‬
‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره ‪ 21‬ـ ﺷﻤﺎره‪10‬ـ دي ‪)1395‬ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ ‪(117‬‬
‫ﺗﻘﺪﻳﺮ و ﺗﺸﻜﺮ‬
‫اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﭘﺎﻳـﺎن ﻧﺎﻣـﻪ دﻛﺘـﺮي ﻣﺼـﻮب‬
‫داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﭼﻤﺮان اﻫﻮاز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟـﺬا از ﻫﻤـﻪ اﻓـﺮادي‬
‫ﻛﻪ در اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﻤﻜﺎري ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺸﻜﺮ و ﻗﺪرداﻧﻲ‬
‫ﻣﻲﮔﺮدد‪.‬‬
‫‪995‬‬
‫‪Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017‬‬
‫را ارزﻳﺎﺑﻲ دوﺑﺎرهاي ﻛﻨﺪ و ﺑﺮ ﻣﻴﺰان رﺿﺎﻳﺘﺶ از ﺷـﺮاﻳﻂ‬
‫ﻛﻤــﭗﻫــﺎي ﺗــﺮك اﻋﺘﻴــﺎد‪ ،‬ﻛﻠﻴﻨﻴــﻚﻫــﺎي ﻣﺸــﺎوره‪ ،‬دﻓــﺎﺗﺮ‬
Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
REFERENCES
1.Hampton NZ. Quality of life of people with HIV substance abuse disorder in Thailand: An exploratory
study statistical data included. Journal of Rehabilitation 2009; 13(3): 603- 13.
2.Aceijas C, Stimson GW, Hickman M. Global overview of injecting drug use and HIV infection among
injecting drug users. AIDS 2004; 18(17): 295-303.
3.Zargar Y, Najarian B, Nemani A. Study of Relationship between personality traits, Religious
Attitudes,Marital Satisfaction with addictional tendency in Office of industrial Company in Ahwaz. Chmran
Educatinal Journal 2010; 15(1): 99-120.
4.Esmaeili I. Harm reduction measures in prison (Methadone treatment) and its effects on quality of life
promotion. Journal of Research on Addiction 2009; 2(8): 105-20.
5.Kaplan RM. The significance of quality of life in health care. Quality of Life Research 2003; 12: 16.
6.Karow A, Reimer J, Schäfer I, Krausz M, Haasen C, Verthein U. Quality of life under maintenance
treatment with heroin versus methadone in patients with opioid dependence. Drug and Alcohol
Dependence 2010; 112: 209–15.
7.Seligman, M. E. P. what you can change and wha you cant. (2ded.) New York 2007.
8.Dienner E, Seligman MEP. Beyond mony: Toward an Economy of well- being. Psychological Science in
the Public Internet 2004.
9.Katschnig H. How useful is the concept of quality of life in psychiatry?. In: Katschnig H, Freedman H,
Sartorius N(eds). Ouality of Life in Mental Disorders, John Wiley & Sons, Chichester New York (1997);
137 – 147.
10.Nordonfelts SG. Childhood socio-emotional characteristics as antecedent’s of marital stability and
quality. Journal of Family Therapy 2003; 8(4): 223-237.
11.King AC, Pruitt LA, Phillips W, Oka R, Rodenburg A, Haskell WL. Comparative effects of two physical
functioning and quality of life outcomes in older adults. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2001; 55(2):
M74-83.
12.Narimani M, Habibi Y, Rajabi S. Comparison of personality characteristics and problem solving styles
in addicted and non-addicted men. Journal of Research on Addiction 2011; 9(33): 21-38.
13.Rector TS, Kubo SH, Cohn JN. Validity of the minnesota living with hearth failuer questionnaire as a
measure of therapeutic response to enalapril of placebo. The American Journal of Cardiology 1993; 71
(12): 1106-7.
14.Smith WK, Larson JM. Quality of life assessment by adult substance abusers receiving publicly funded
treatment in Massachusetts. American Journal of Drug and Alcohol Abuser 2003; 12: 141-62.
15.Hojjati H, Aloustani S, Akhondzadeh G, Heidari B, Sharif_Nia M. Study of mental health and its relation
with quality of life in addicts. Shahid Sadoughi University of Medical Science 2010; 18(3): 23-36.
16.Preau M, Spire B. Health related quality of life among both current and former injection drug users who
are HIV infected. Drug and Alcohol Dependence 2007; 36(2 ,3): 175-82.
17.Srivastava S, Bhatia MS, Rajender G, Angad S. Quality of Life in Substance Use Disorder. Delhi
Psychiatry Journal 2009; 12 : 1.
18. Glasser W. Choice theory. Sahebi A. New Yoek: HarperCollins; 2010; 130-151.
19. Glasser W. Reality therapy. Sahebi A. New Yoek: HarperCollins; 1989; 59-71.
20.Glasser W. Choice theory: a new psychology of personal freedom. New York: Harper Perennial; 1998;
130-141.
th
21.Corey G. Theory and practice of counselling and psychotherapy. 9 ed. Belmont, CA: Brooks/cole;
2013; 418-430.
22. Glasser W. Unhappy Adolescent.Sepanloo K, Ganji L. New Yoek: HarperCollins.2002; 11-20.
23.Mottern R. Choice theory in coerced treatment: Using Choice Theory in coerced treatment: using
choice theory in coerced treatment for substance abuse. International Journal of Reality Therapy 2002 ;
41-47.
24.Wubbolding RE, Reality therapy DC. Washington: American Psychological Association. NewYork:
Macmillan Library Reference; 2011; 6-38.
25.Wubbolding RE. Reality therapy for the 21st century. New York, NY: Routledge; 2000;25-39.
26.Glasser W. A diagram of the brain as a control system(chart). Los Angeles. CA: Institute for Reality
Therapy 1990.
27.Najafi S, Nadri F, Sahebi A. The effectiveness of choice theory in quality of life and resilience of drug
users. Journal of Research on Addiction 2015; 9(33): 135-44.
(117 ‫)ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ‬1395 ‫ـ دي‬10‫ ـ ﺷﻤﺎره‬21 ‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره‬
٩٩
Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017
‫اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ آﻣﻮزش ﮔﺮوﻫﻲ ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻌﺘﺎدان‬
28.Hokm Abadi H, Rezaei A, Asghari Ebrahim Abad A, Salamat A. The effect of group new reality therapy
based on choice theory on hopefulness in drug abusers. Urmia Medical Journal 2014; 25(8): 752-9.
29.Kazemi-Mojarad M, Bahreynian A, Mohamadi-Arya A. Impact of Training Choice Theory on Quality of
Life and Happiness of People Quiting Drugs. Journal of Health Education and Health Promotion 2014;
2(2):165-74.
30.Nejat, Saharnaz; Montazeri, Ali; Holakouie Naeeni, Kourosh; mohammad, kazem and majdzadeh,
Seyed reza. Standardization of Quality Of Life questionnaire of World Health Organization (WHOQOLEREF): translation psychometric of Iranian Species. Magazine of Health College and Health Research
Institution, 2006; 4: 1-12.
997
(117 ‫)ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ‬1395 ‫ـ دي‬10‫ ـ ﺷﻤﺎره‬21 ‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره‬
‫ﻣﻨﺼﻮر ﺳﻮداﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
Downloaded from armaghanj.yums.ac.ir at 22:09 +0430 on Wednesday July 12th 2017
Armaghane-danesh, Yasuj University of
Medical Sciences Journal (YUMSJ)
Original Article
The effectiveness of group selection theory on the
quality of drug addicted life
*
Sodani M , Mehdizadeh A, Rajabi G, Khojasteh Mehr R
Department of Counseling, Shahid Chmaran University of Ahwaz, Ahwaz,Iran
Received: 26 Jan 2016
Accepted: 14 Dec 2017
Abstract
Backgrounds and aim: Increase in addiction in the community and the plight of its people demand for
improving the problems of addicts, indicate a need for individuals to interventions and training expertise.
The aim of this study was to investigate the effectiveness of group selection theory on the quality of
drug addicted life.
.
Methods: This study is an quasi-experimental design with pretest-posttest and follow up with the control
group. The study population included: all addicted people who referred to ahvaz addiction treatment
center in 2015. 50 addicts were selected by using of available sampling and randomly divided into two
experimental group (number=25) and control group (number=25). The participants were completed the
quality of life inventory in three stages (pre-test, post-test and follow-up after 60 days). The experimental
group was received group training of the concepts of selection theory of 10 sessions of 90 minutes per
week.Statistical data were analyzed using of covariance(ANCOVA) analysis.
Results: Group training theory led to a significant difference among pretest, posttest, and follow-up of
quality of addicted people life (p <0.001). In this case, the post-test and follow-up, after controlling of pretest score, the experimental group compared to the control group higher quality of life was reported.
Conclusion: Group training of selected theory about the role of choosing a behavior, five senses the
importance of self control, the role of effective behavior, the way of need fulfilment, responsibility, self
worth, Quality world, seven destructive behavior, seven caring behavior, faiure identification and success
identification can result in increasing the quality of life for addicted people.
Keywords: Concepts of Choice theory, Quality of Life, Addicts.
*
Corresponding author: Sodani M, Department of Counseling, Shahid Chmaran University of Ahwaz, Ahwaz, Iran
Email: [email protected]
Please cite this article as follows:
Sodani M, Mehdizadeh A, Rajabi G, Khojasteh Mehr R. Assessment The effectiveness of group selection theory on the quality
of drug addicted life. Armaghane-danesh 2017; 21 (10): 987-998.
998
(117 ‫)ﺷﻤﺎره ﭘﻲ در ﭘﻲ‬1395 ‫ـ دي‬10‫ ـ ﺷﻤﺎره‬21 ‫ﻣﺠﻠﻪ ارﻣﻐﺎن داﻧﺶ ـ دوره‬
٩٩٨