‫به نام خدا‬
‫تمرین اول ‪:‬‬
‫اصول ‪ ،‬تعاریف پایه و کاربردهای کالن فناوری اطالعات‬
‫(اصول فا ‪ ،‬مثالهای کسب و کاری ‪ ،‬آمادگی الکترونیکی ‪ ،‬شکاف رقمی ودولت الکترونیکی )‬
‫درس اصول فناوری اطالعات‬
‫(منابع ‪ :‬کتاب درسی ‪ ،‬مطالب کالسی ‪ ،‬سایت درس و پیوست های تمرین)‬
‫مدرس و طراح تمرین (با پیشنهادات استادیاران )‪ :‬سید ابراهیم ابطحی‬
‫امتیاز تمرین‪0101 :‬‬
‫ارائه صورت تمرین ‪93 /9/ 01 :‬‬
‫دانشکده مهندسی کامپیوتر‬
‫دانشگاه صنعتی شریف‬
‫نیم سال اول سال تحصیلی‪93 - 94‬‬
‫مقدمه‬
‫در صورتی که در مورد سواالت تمرین ابهامی داشتید می توانید سوال خود را با استادیاران درس مطرح نمایید‪ .‬تالش می شود‬
‫به سواالت شما در اسرع وقت پاسخ داده شود‪ .‬موارد نقض را با رایانامه به سرگروه استادیاران و درصورت قانع نشدن از پاسخ‬
‫ایشان به مدرس درس اطالع دهید‬
‫هدف از این تمرینها این است که روی آنها وقت بگذارید ‪ ،‬راجع به آنها فکر کنید و در نتیجه مفاهیم جدیدی یاد‬
‫بگیرید‪ .‬بنابراین به خصوص برای پاسخ به سؤاالت تحلیلی وقت بگذارید و کلی گویی نکنید‪ .‬بدتر از آن رونویسی از‬
‫روی یک منبع موجود ( یا یکنفر دیگر) یا ترجمه ی صرف یک مطلب است ‪ .‬انتظار میرود که هر نفر برای این حل‬
‫این تمرین حداقل ده ساعت مفید وقت بگذارد زیرا هدف این تمرینات یادگیری شما است ‪.‬‬
‫روش حل مسائل این درس و دروس مشابه که بیشتر به کمک روشهای تحلیلی میسر است تا روشهای ریاضی‪،‬برخی‬
‫را وسوسه مینماید مطالب کلی ‪ ،‬فاقد محتوا و احیاناً طوالنی بنویسند‪ .‬این نحوه ی نوشتن کم ارزش است‪،‬حتی‬
‫اگرحجم مطالب نوشته شده زیاد باشد! عالوه بر این ‪ ،‬واضح نوشتن پاسخ تمرینها (به طوری که درک منظور شما‬
‫توسط خواننده آسان باشد) اهمیت زیادی دارد‪ .‬بنابراین مطمئن شوید تمام مفاهیم را به خوبی و بدون ابهام درک‬
‫می کنید و متنی که می نویسید روشن و واضح نوشته می شود‪.‬‬
‫نکات مهم و راهنمایی برای انجام و ارسال پاسخ تمرین‬
‫پاسخ های انفرادی خود را با مالحظات زیر در قالب پرونده ورد )‪ (word‬به نشانی سرگروه استادیار ارشد ‪ :‬با‬
‫رایانامه ارسال نمائید‪.‬هر نوبت فقط یکبار ارسال میکند ‪ ،‬تنها پاسخهای اولین ارسال تمرینات‬
‫تصحیح خواهد شد ‪ .‬موضوع )‪ )subject‬رایانامه باید عینا مطابق مثال و الگوی زیر باشد‪:‬‬
‫الگوی نامگذاری عنوان رایانامه ارسال بخش‬
‫انفرادی تمرینات‬
‫‪IT19293-ex1- Student#-StudentName‬‬
‫تذکر بسیار مهم ‪ :‬حتما از رایانامه های ارسالی خود یک رونوشت )‪ (CC‬همزمان به نشانی رایانامه خود‬
‫ارسال کرده و نگهداری کنید تا مدرکی برای اثبات ارسال پاسخ تمرینات در زمان مقرر داشته باشید و در‬
‫صورت بعید نرسیدن رایانامه متضرر نشوید‪.‬‬
‫راهنمایی چگونگی ترسیم جداول مقایسه ای‪:‬‬
‫برای مقایسه میان چند موضوع‪ ،‬بایستی صفت هایی که میان برخی از آن ها مشترک هستند را در ستون ها وخود موضوعات را‬
‫در سطرها قرار داد‪ .‬سپس در هر ستون و برای هر صفت‪ ،‬موضوعاتی که آن صفت را دارند عالمت زد‪ .‬به عنوان یک مثال‪:‬‬
‫سه موضوع م‪ 1‬و م‪ 2‬و م‪ 3‬داریم که مجموعه صفات این موضوع ها صفات ص‪ 1‬و ص‪ 2‬و ص‪ 3‬و ص‪ 4‬و ص‪ 5‬می باشد‪ .‬اگر‬
‫موضوع م‪ 1‬دارای صفات ص‪ 2‬و ص‪ 3‬و ص‪ 5‬باشد‪ ،‬موضوع م‪ 2‬دارای صفات ص‪ 1‬و ص‪ 4‬و ص‪ 5‬و موضوع م‪ 3‬دارای صفات‬
‫ص‪ 1‬و ص‪ 2‬و ص‪ 3‬و ص‪ 4‬باشد می توان جدول زیر را رسم نمو اما باید به دو نکته توجه کرد ‪:‬‬
‫ص‪1‬‬
‫م‪1‬‬
‫م‪2‬‬
‫م‪3‬‬
‫×‬
‫×‬
‫ص‪2‬‬
‫ص‪3‬‬
‫×‬
‫×‬
‫×‬
‫×‬
‫ص‪4‬‬
‫×‬
‫×‬
‫ص‪5‬‬
‫×‬
‫×‬
‫‪ .1‬در مواردی که یک صفت چندین نوع مختلف دارد می توان به جای عالمت × نوع آن را نوشت‪ .‬مثال اگر صفت مورد نظر‪،‬‬
‫رنگ باشد می توان آبی‪ ،‬قرمز‪ ،‬زرد را به جای عالمت ضربدر نوشت‪.‬‬
‫‪ .2‬در موارد دیگری که یک صفت مقدار دارد نیز همانند باال می توان به جای عالمت ضربدر مقدار آن را نوشت‪ .‬مثال در مورد‬
‫اندازه می توان مقدار آن را در جدول نوشت‪.‬‬
‫پیوست های تمرین یک را از طریق نشانی درج شده در بخش پیوندهای سایت درس بیابید‬
‫بخش اول ‪-‬از مطالب کالسی در مورد فا و رشته های مرتبط (‪ 12‬پرسش و ‪ 122‬امتیاز)‪:‬‬
‫اول باید از هفت خوان مبانی فنّاوری اطالعات ! بگذرید‬
‫‪ -1-1‬خوان اول بن انگاره ‪( :‬پارادایم یا پیش فهم )‬
‫‪ -1-1-1‬معنا ‪ ،‬ویژگی ها و عناصر هر بن انگاره را نام ببرید‪.‬‬
‫‪ -2-1-1‬تعریف بن انگاره و چهار مرحله گذار علم از نظر توماس کوهن را توضیح دهید‪.‬‬
‫‪ -2-1‬خوان دوم ‪ :‬جایگاه و مرتبت !‬
‫‪ -1-2-1‬چهار دسته ای که تعاریف ارائه شده برای فا و فاوا در آن ها قرار داده می شوند را بنویسید‪.‬‬
‫‪ -2-2-1‬کدام تعریف فا را جامع و مانع می دانید؟ چرا؟‬
‫‪ -3-1‬خوان سوم ‪ :‬انفورماتیک و فناوری اطالعات‬
‫‪ -1-3-1‬رایانه ‪ ،‬انفورماتیک و فناوری اطالعات و نسبت آنها را تعریف کنید‪.‬‬
‫‪ -2-3-1‬فناوری اطالعات با فن آوری اطالعات چه فرقی دارد؟‬
‫‪ -3-3-1‬ارتباط آنها با علم گردانش(سیبرنتیک) نوربرت وینر چیست؟‬
‫‪ -4-1‬خوان چهارم ‪ :‬الکترونیک یا الکترونیکی؟ مسئله این است!‬
‫‪ -1-4-1‬طبق سند بارگذاری شده در قسمت منابع سایت درس‪ ،‬واژه الکترونیکی صحیح است یا‬
‫الکترونیکی؟در یک بند توضیح دهید ‪.‬آیا توضیحات قانع کننده بود؟ چرا؟‬
‫‪ -5-1‬خوان پنجم ‪ :‬آنتروپی ؟؟‬
‫‪ -1-5-1‬آنتروپی چیست؟ ارتباط آن با اطالعات را چگونه میتوان توصیف و تحلیل کرد؟‬
‫‪ -6-1‬خوان ششم ‪ :‬دوره های دانشگاهی فناوری اطالعات‬
‫‪ -1-6-1‬به سایت دانشکده رجوع کنید ‪ ،‬چارت دوره کارشناسی فا را ببینید و دروس مستقیما مرتبط با‬
‫فای آنرا انتخاب و در جدولی نام این دروس ‪ ،‬پیشنیازها ی هریک را بنویسید‪.‬‬
‫‪.‬‬
‫‪ -7-1‬خوان هفتم ‪ :‬هیوالی مرحله آخر‬
‫‪ -1-7-1‬منحنی پوشای مفاهیم مطروحه در فا کدام حوزه ها را مشخص میکند‪.‬‬
‫‪ -2-7-1‬مولفه های سازنده یا بنیان های فناوری اطالعات از دیدگاه سند مندرج در سایت درس کدامند؟‬
‫موافقید؟ چرا؟ این پیشنهاد کدام گروه تحقیقاتی است؟‬
‫بخش دوم ‪ -‬مطالب چهار فصل اول کتاب درسی و مطالب کالسی (‪ 9‬پرسش و ‪ 99‬امتیاز)‪:‬‬
‫ضمن نوشتن گسترده کوته نوشت های نه عبارت زیر‪ ،‬مفهومی که از هر عبارت در ذهنتان دارید را با مفاهیم‬
‫معادل نوشته شده در کتاب درسی مقایسه و هر دو مفهوم و نتیجه مقایسه را بنویسید‪.‬‬
‫‪=1=2‬رایانش فراگیر‬
‫)‪(Pervasive Computing‬‬
‫‪-4-2‬بنگاه مجازی‬
‫)‪(Virtual Corporation‬‬
‫‪ -7-2‬هوش تجاری‬
‫)‪(BI‬‬
‫‪-2-2‬سامانه مدیریت ارتباط با همکاران‬
‫)‪(PRM‬‬
‫‪-5-2‬رایانش همراه‬
‫)‪(Mobile Computing‬‬
‫‪-8-2‬مدیریت زنجیره تأمین‬
‫)‪(SCM‬‬
‫‪-3-2‬مخزن داده ای‬
‫)‪(Data Warehouse‬‬
‫‪-6-2‬سامانه اطالعات جغرافیایی‬
‫)‪(GIS‬‬
‫‪-9-2‬سنجش از راه دور‬
‫)‪(Remote Sensing‬‬
‫بخش سوم اشکال چهار فصل اول کتاب درسی ( ‪ 4‬پرسش و ‪ 49‬امتیاز)‪:‬‬
‫نحوه تشریح پنج مفهوم انتخاب شده زیر را بر مبنای شکل مرتبط مربوطه و با ارجاع به آن بیان کنید(شکل را رسم‬
‫یا درج نکنید) ‪:‬‬
‫‪-1- 3‬‬
‫شکل ‪ 4.2‬صفحه ‪193‬‬
‫‪ -2-3‬شکل ‪ 2.2‬صفحه ‪36‬‬
‫‪ -3-3‬شکل‪ 3.2‬صفحه ‪73‬‬
‫‪ -4-3‬شکل ‪ 3.8‬صفحه ‪83‬‬
‫بخش چهارم – مثال های کسب و کاری چهار فصل کتاب درسی (‪ 12‬پرسش و ‪ 129‬امتیاز) ‪:‬‬
‫بعد از خواندن ‪ about business‬های گفته شده‪ ،‬با توجه به درک و تحلیل خودتان از موضوعاتی که به آن ها‬
‫اشاره شده‪ ،‬به سواالت زیر پاسخ دهید‪.‬‬
‫‪-1‬‬
‫‪(about business‬صفحه ی ‪ 25‬کتاب درسی)‬
‫‪ Daimler Chrysler ‬چگونه شرکتی است؟‬
‫‪ ‬راهبرد این شرکت در رابطه با حضور پررنگ در سطح جهانی بر چه اساسی است و برای رسیدن به‬
‫این اهداف به چه چیز هایی نیاز است؟‬
‫‪ ‬چرا شرکت ‪ Daimler Chrysler‬به یک سیستم اطالعاتی مربوط به منابع انسانی نیاز داشت؟‬
‫‪ ‬نرم افزار معرفی شده چیست و چه مزیت هایی دارد؟‬
‫‪( about business‬صفحه ی ‪ 49‬کتاب درسی)‬
‫‪-2‬‬
‫‪ ‬منظور از توده (‪ )swarm‬در این مثال چیست؟ این توده چگونه و برای چه هدفی به وجود می آید؟‬
‫‪ Swarming ‬چه مزایایی نسبت به کارهای محدود به گروه های خاص دارد؟‬
‫‪( about business‬صفحه ی ‪ 86‬کتاب درسی)‬
‫‪-3‬‬
‫‪ ‬سامانه مدیریت دانش ‪ Wow‬برای چه به وجود آمد؟ این سامانه چه مزایایی برای‬
‫(‪ )Commerce Bank‬دارد؟‬
‫‪ ‬فکر می کنید این بانک چگونه مقدار صرفه جویی های خود را با استفاده از ‪ Wow‬حساب کرده‬
‫است؟ آیا تعیین کمی مقدار سود با استفاده از یک سامانه مدیریت دانش سخت خواهد بود؟ چرا؟‬
‫‪.4‬‬
‫‪(about business‬صفحه ی ‪ 115‬کتاب درسی)‬
‫‪ Darknet ‬ها چه هستند؟ چگونه ساخته می شوند؟ اطالعات در آن ها چگونه منتقل می شوند؟‬
‫‪ ‬از ‪ darknet‬ها چه استفاده ای می شود؟‬
‫‪ ‬مزایا و معایب وجود ‪ darknet‬ها چه هستند؟‬
‫‪ ‬به نظر شما آیا ‪ darknet‬ها باید کنترل شوند؟ چرا؟‬
‫بخش پنجم‪ -‬پرسش کوتاه ‪ :‬پاسخ دهید یا با رسم جدول مقایسه کنید ( ‪ 4‬پرسش و ‪ 69‬امتیاز)‪:‬‬
‫‪ -1-5‬در ادبیات فا ‪ ،‬نقش و کارکرد پیشوند ‪ ، Cyber‬پسوند ‪ ware‬را با ذکر مثال بیان کنید‪.‬‬
‫‪ - 2-5‬فهم شما از تفاوتهای شالوده و برنامه ریزی معماری فناوری اطالعات چیست؟‬
‫‪ -3-5‬زیست چرخ های داده‪ ،‬اطالع و دانش (که در کالس درس در مورد آن ها بحث شده است) را در یک‬
‫جدول مقایسه ای بر اساس شباهت ها و تفاوت هایشان با یکدیگر مقایسه نمایید‪.‬‬
‫‪ -4-5‬اطالعات از چه قانون مهمی در اقتصاد خرد سر باز می زند ؟ بنابراین برای تحلیل اقتصادی فا از چه‬
‫علمی باید استفاده کرد؟ آیا ارزش مطلقی برای هر اطالع میتوان تعیین کرد؟چرا؟‬
‫بخش ششم – اطالعات و انواع ارزشهای آن(‪ 19‬پرسش و ‪ 199‬امتیاز)‪:‬‬
‫برای هریک ار انواع ارزشهای اطالعاتی یک اطالع غیر از مثالهای کالسی و مندرج در اسالیدها یک مثال جدید‬
‫یزنی د‪ .‬بیاد داشته باشید در ارزش های اطالعاتی هر اطالع برای هرگونه جزئی با نام بردن از طبقات باید مثال‬
‫بزنید‪.‬ارزشهای اطالعاتی شامل ‪:‬‬
‫‪ -1-6‬ارزشهای ساختاری نظیر ‪ :‬ارزشهای همجواری ‪ ،‬ارتباطی‪ ،‬مقایسه ای ‪ ،‬تمرکزی ‪ ،‬انتقالی ‪.‬‬
‫‪ -2-6‬ارزشهای زمانی نظیر ‪ :‬ارزشهای همسانی‪،‬دستیابی و روندنمائی‪.‬‬
‫‪ -3-6‬ارزشهای دسترسی نظیر‪ :‬جمع آوری ‪ ،‬نگهداری ‪.‬‬
‫‪ -4-6‬ارزشهای محتوائی)‪.‬‬
‫بخش هفتم – شاخص ها و رتبه بندی های فا ( ‪ 01‬پرسش و ‪ 521‬امتیاز)‪:‬‬
‫چهار متن پیوست تمرین یک را از طریق نشانی درج شده در بخش پیوندهای وبگاه درس ‪ ،‬دریافت ‪،‬‬
‫مطالعه و سپس در مورد هر متن به پرسشهای موردی مربوطه پاسخ دهید‪:‬‬
‫‪ -1-7‬مقاله فناوری اطالعات ‪ ،‬شاخص ها و رده بندیها(پیوست یک تمرین اول پرونده ‪P1-rank-it-‬‬
‫‪: ) abtahi-survey.pdf‬‬
‫‪ -1-1-7‬از طریق جستجوی اینترنتی جایگاه های جدید ایران در سه مورد رتبه بندی های ذکر شده در مقاله‬
‫بیابید و در پاسخ به این سوال بنویسید‪.‬‬
‫‪ -2-1-7‬رتبه های جدید را با قبلی ها در مورد هر رتبه بندی با ذکر نام ‪ ،‬مقایسه و تحلیل کنید‪.‬‬
‫‪ -2-7‬مقاله‬
‫آمادگی الکترونیکی(پیوست دو تمرین اول پرونده ‪P2-e-rediness-shora-‬‬
‫‪: ) concepts.pdf‬‬
‫‪ -1-2-7‬مفهوم و کاربرد اصلی شاخص های آمادگی الکترونیکی برای کشورها کدامست؟‬
‫‪ -2-2-7‬شکاف رقمی چیست و چه نسبتی با آمادگی الکترونیکی دارد؟‬
‫‪ -3-2-7‬شیوه و فرآیند انداره گیری و محاسبه آمادگی الکترونیکی را تشریح کنید‪.‬‬
‫‪ -3-7‬مقاله آمادگی الکترونیکی – معیارها ‪ ،‬موانع تحقق و وضعیت ایران( پیوست سه تمرین‬
‫اول پرونده ‪: ) P3-E-readiness Survey-oktiex.pdf‬‬
‫‪ -1 -3-7‬تفاوت آمادگی شبکه ای با آمادگی الکترونیکی در چه زمینه هائی است؟‬
‫‪ -2-3-7‬آمار جدید شکاف رقمی را که از طریق اینترنت می یابید با ارقام این مقاله در این زمینه‬
‫مقایسه و تحلیل کنید‪.‬‬
‫‪ -4-7‬مقاله شکاف رقمی (فاصله رقمی) ( پیوست چهار تمرین اول پرونده ‪P4-report-digital-gap-‬‬
‫‪ 3( )opt.pdf‬پرسش و ‪ 69‬امتیاز)‪:‬‬
‫‪ -1-4-7‬فاصله رقمی از دیدگاه این مقاله به چه معناست؟‬
‫‪ ITU -2-4-7‬چیست و چه نقشی در فاوا در جهان دارد ؟‬
‫‪ -3-4-7‬جامعه جهانی اطالعاتی ‪ WSIS‬چیست ؟ و چگونه در حال برپا شدن و استقرار است؟‬
‫بخش هشتم‪ :‬پیوست دولت الکترونیکی (پیوست پنجم تمرین اول پرونده ‪ ) P5-e-gov.pdf‬را‬
‫مطالعه و پس از فهم مطالب آن به پرسشهای زیر پاسخ دهید (‪ 5‬پرسش و ‪ 199‬امتیاز)‪:‬‬
‫‪ -1-8‬برای اثبات لزوم هوشمندی دولت الکترونیکی با انتساب واژه معادل هوشمند یعنی ‪SMART‬‬
‫که هر حرف آن کوته نوشت کلمه ای معنی دار به شرح زیر است ‪ ،‬از داخل متن ادله ای بیابید و بنویسید‪:‬‬
‫کوچک (‪ ،)Small‬اخالقی(‪ ، )Moral‬پاسخگو (‪ ، )Auditable‬مسئول (‪ ، )Responsible‬شفاف (‪.)Transparent‬‬
‫‪ -2-8‬تفاوتهای دولت الکترونیکی ‪ ،‬حکومت الکترونیکی ‪ ،‬مردمساالری الکترونیکی و حاکمیت الکترونیکی را‬
‫بنویسید‪.‬‬
‫‪ -3-8‬خدمت رسانی الکترونیکی گه از اهداف دولت الکترونیکی است شامل چه خدمات اولویت داری است؟‬
‫‪ -4-8‬دیدگاه گارتنر در گام های چهارگانه پیاده سازی دولت الکترونیکی جه شباهتها و تفاوتهائی این مراحل‬
‫از دیدگاه البدوی دارد و این دو چه بهره ای از مطالعه جهانی ‪ UN/ASPA‬در این زمینه گرفته اند؟‬
‫‪ -5-8‬گزارش سازمان ملل در برپائی دولت های الکترونیکی چه مراحل تکاملی را تشخیص داده است ‪ ،‬نام‬
‫ببرید‪.‬‬
‫بخش نهم– بررسی کتاب فارسی دانشگاهی فناوری اطالعات(پیوست هفتم تمرین اول پرونده‬
‫‪ 5 ( ) P6-it-text-fathiyan.pdf‬پرسش و ‪ 39‬امتیاز ) ‪:‬‬
‫‪ -1-9‬در زمینه های مرتبط با فناوری اطالعات در این نوشته چه مواردی را کم اهمیت و چه مواردی را‬
‫غایب می دانید؟‬
‫‪ -2-9‬استدالل های بیل گیتس خطاب به جنرال موتورزدر مقایسه فا با خودروسازی بر چه پایه ای استوار‬
‫است؟‬
‫‪ -3-9‬نظرتان را در رابطه با تعاریف و مفاهیم بویژه تعریف جامع ارائه شده در مورد فناوری اطالعات در‬
‫مقایسه با تعاریف مطروحه در کالس درس و سایت درس و کتاب درسی بنویسید‪.‬‬
‫‪ -4-9‬اطالعات چیست؟ در این نوشته در مقایسه با آنچه شما آموخته اید چه تفاوتهائی دارد؟‬
‫‪ -5-9‬ویژگی های ذکر شده در مورد فا در این نوشته چه میزان با بن انگاره فریمن مشابهت دارد؟‬
‫بخش دهم–مفاهیم کمی تازه ‪ :‬با جستجوی اینترنتی این فناوری ها را تعریف و وضعیت استفاده ایران‬
‫از این فناوری ها را هم بیابید وبنویسید‪ 4( .‬پرسش و ‪ 199‬امتیاز)‪:‬‬
‫‪ -1-19‬اتصال شبکه ای از طریق خطوط انتقال برق‬
‫‪ -2-19‬اینترنت اشیاء‬
‫‪ -3-19‬رایانش ابری‬
‫‪IPTV -4-19‬‬