انتذرٌة اإلداري ومعاٌري اجلىدج ورلح عمم ممذمح نهمشاركح يف ادلهتمى األول نهجمعٍح انعهمٍح انسعىدٌح نهتذرٌة وتطىٌر ادلىارد انثشرٌح "حنى تناء معاٌري انتذرٌة" ممذمح مه ٌاسر مصطفى مهههم معهذ انضىء األخضر نهتذرٌة أترٌم 3122و 1 فهرس ادلىضىعاخ - سيِٖد - ؤُيَٖ جهسدرٖخ - اػظحثٖـحز يسـولر دحهسدرٖخ - ظٌدّق سٌيٖر جهيّجرد جهدضرٖر ّجسفحكٖحز جهسدرٖخ ّجهسّؼٖف - ُل ػلحً ....جهسدرٖخ ّػدذ ٖنفٕ - صلحفر جهسدرٖخ ّؿالكسِح دفحؿوٖر جهسدرٖخ - يفِّى جهيـٖحر جهيٌِٕ - جهػحظر هويـحٖٖر فٕ جهسدرٖخ - يفِّى يـحٖٖر جألدجء جهيٌِٕ - يـحٖٖر جهسدرٖخ - جهسإنٖد ؿوٓ كدشٖر يٌِر جهسدرٖخ - ػحظَ جهسدرٖخ هسّػٖد ظِّد يئششحز جهدّهر ّجهلػحؽ جهخحط - ؤشدحخ فضل جهسدرٖخ فٕ سػلٖق جهٌسحثط جهيخػػر هَ - اضسرجػحز ؿلد جهدّرجز جهسدرٖدٖر - ددجثل جهسدرٖخ - ؤُيٖر ّفحثدذ سػدٖق جهظّدذ - سػدٖق ادجرذ جهظّدذ جهضحيور فٕ يظحل جهسدرٖخ - ضِحدجز جالؿسيحد جهرشيٕ ّغيحً ظّدذ جهسدرٖخ - يلسرػحز جهدحػش هوسػشًٖ ّجهسػّٖر - جهيرجظؾ - - - - - - جألُدجف جإلشسرجسٖظٖر هوسدرٖخ جهدّرجز جهسدرٖدٖر جهيػرّػر ّظّدذ جهسدرٖخ جهدُـد جهـحهيٕ فٕ جهيـحٖٖر كٖحس جألصر جهسدرٖدٕ يفِّى ظّدذ جهسدرٖخ اضنحهٖحز يرسدػر دشّق جهسدرٖخ 2 متهٍذ : ييح ال ظدجل فَٖ ؤُيٖر ّػسيٖر جهدّر جهفـحل جهذٔ ٖلّى دَ جهسدرٖخ فٕ يشحؿدذ جألفرجد ّجهيئششحز جهيٌِٖر هػل جهنصٖر يً جهيضحنل جهسٕ سّجظِِح ّجهـحيوًٖ فِٖح ؿوٓ يخسوف جهيشسّٖحز جهّؼٖفٖر ّيخسوف يظحالز جهـيل شّجء جهفٌٖر يٌِح ّجهخديٖر .دحإلغحفر اهٓ ؤً جهسدرٖخ هً ٖلّى دِذج جهدّر دحهفحؿوٖر ّجهنفحءذ ّيشسّْ جهظّدذ جهيػوّخ ّٖنًّ جهـحثد يٌَ يسّجفلحً يؾ جألُدجف جهيخػػ هِح نل ُذج هً ٖنًّ اال اذج سى سٌفٖذ جهسدرٖخ دظّرذ ؿويٖر ّيٌِٖر يخػػر ّيدرّشر ّيػددذ .ػٖش ٖددؤ دسػدٖد جالػسٖحظحز جهسدرٖدٖر ٌّٖسِٕ دحهسلٖٖى جهـويٕ جهذٔ ٖػدد يدْ ٌظحع جهسدرٖخ فٕ يلحدور جالػسٖحظحز جهسٕ ددؤ ؿوٓ ؤشحشِحّ .ؿوَٖ فبً سػدٖد جالػسٖحظحز جهسدرٖدٖر جهفـوٖر ُّ جهخػّذ جألّهٓ ّجهرثٖشر فٕ يٌؼّير جهـيوٖر جهسدرٖدٖر. اً جهسـوٖى ّجهسدرٖخ يـٌٖحً ددٌحء جإلٌشحً ّسـزٖز كدرسَ ؿوٓ يـرفر جهلل سـحهٓ ّجإلٖيحً دَ ّجالهسزجى درشحهسَ ّجهظالع ّجإلظالع فٕ جألرع ؿيحرسِح دحهلٖى جهردحٌٖر ّجهػغحرذ جهيدٌٖر . ّؿوَٖ فيٌِر جهسـوٖى ّجهسدرٖخ يٌِر جألٌدٖحء ّجهيرشوًٖ ،فالدد ؤً ٖنًّ ُذج ُّ جهيٌػوق جألشحشٕ هنل يً ٖـيل فٕ يظحل جهسدرٖخّ .ؿوَٖ ؤً ٖـٖص ُذج جهيـٌٓ ّٖـيل فٕ شٖحق ُذٍ جهيشئّهٖر جهـؼيٓ ّيح سسػودَ يً جشسػلحكحز ؤنحدٖيٖر ّسدرٖدٖر ّخدرجسٖر هغيحً سإُٖوَ دضنل نحفٕ ٖينٌَ يً جهّفحء دِذٍ جهيِيرّ ،جهيػحفؼر ؿوٓ كٖير ّينحٌر جهيُـوى ّجهيُدرخ فٕ جهيظسيؾ نّرٖش ضرؿٕ هألٌدٖحء ّجهيرشوًٖ. أهمٍه انتذرٌة : اؿدجد ّسإُٖل جهـحيوًٖ جهظُدد هسػلٖق يسػودحز جهـيل ّجهيِحى جهيػوّدر يٌِى. سإُٖل جهـحيوًٖ جهػحهًٖٖ ّسـزٖز كدرسِى ؿوٓ سإدٖر يِحى ظدٖدذ هوسركٕ جهّؼٖفٕ.ٖ -شحؿد ؿوٓ رفؾ يشسّْ جألدجء ّٖػشً جإلٌسحظٖر ّٖلول يً ٌشدر جهِدر. يّجندر جهظدٖد ّجهػدٖش فٕ يظحل جهـيل يً خالل جهسدرٖخ جهيشسير ؤصٌحء جهـيل. جهّشٖور جألنصر فحؿوٖر ّجألكّْ سإصٖرج فٕ ظلل ّ سٌيٖر جألفرجد. ّٖفر جهنصٖر يً جهّكز ّجهظِد فٕ جهػظّل ؿوٓ جهيـحرف ّجهيِحرجز ّجهخدرجز جهيػوّدر. -ايدجد ّانشحخ جهفرد دحهلٖى ّجهيـحرف ّ جهخدرجز جهالزير ألدجء ؤؿيحهر دٌظحع. ٖشحُى جهسدرٖخ فٕ ػل جهيضنالز جهسٕ ٖير دِح جهيّؼف ؤّ يً جهيػسيل يّجظِسِح فٕ جهيشسلدل جهيشحؿدذ فٕ جهسلوٖل يً يخحػر ّاظحدحز جهـيل جهـيل ؿوٓ سػّٖل جهلدرجز جهـحدٖر اهٓ كدرجز كٖحدٖر ٖشحؿد فٕ ؿالض جهؼّجُر جهشوّنٖر جهشودٖر ٖلول يً ٌشدر جهدّرجً جهّؼٖفٕاألهذاف اإلسرتاتٍجٍح نهتذرٌة : سػّٖر ّسشوٖغ جهيسدردًٖ دحهيـرفر ّجهيِحرجز جهالزير ّظّالً اهٓ جألُدجف جهيٌضّدذ ألٔ يٌؼير . سػلٖق كفزذ ٌّؿٖر سشِى فٕ اػدجش ٌِغر سٌيّٖر ؿوٓ يشسّْ ظيٖؾ جهيشحرجز. سإُٖل ّاؿدجد نّجدر يٌِٖر ظدٖدذ كحدرذ ؿوٓ سشوى زيحى جهلٖحدذ فٕ جهيشسلدل. سػلٖق ٌسحثط ّيردّد هَ ؤصر ؿيٖق ّييسد ؿوٓ جهفرد ّجهيٌؼير .3 يّجندر جهسػّرجز ّجهسلٌٖحز ّجهيفحُٖى جهػدٖصر ّجهسـحػٕ يـِح. جهسرنٖز ؿوٓ جهٌسحثط ّجهّفحء دحالػسٖحظحز جهسدرٖدٖر. سدٌٕ جألشحهٖخ ّجهػرق جهيدسنرذ فٕ سلدٖى جهسدرٖخ ديح ٖغيً سػلٖق جألُدجف. سػلٖق ؤُدجف جهيشحرجز جهّؼٖفٖر هيخسوف يشيٖحسِح فٕ جهيٌؼير.إحصائٍـاخ متعهمح تانتذرٌة: سضٖر جهدرجشحز جهسٕ ؤؿدسِح ّزجرذ جهسخػٖػ اهٓ ؤً جهلّْ جهـحيور جهشـّدٖر سزجٖدز يـً ( ) 2.3يوًّٖ ؿحيل فٕ ؿحى ُ0231ـ اهٓ ػّجهٕ ( )2يالًٖٖ ؿحيل فٕ ؿحى ُ0231ـّ ،دوغ ؿددُـح فٕ ؿحى ُ0221ـ ػّجهٕ ( )1يالًٖٖ ؿحيل ،ديـدل ٌيّ شٌّٔ يلدجرٍ ( ) % 2..4فٕ جهيسّشػ، ّشسظل اهٓ ( ) 3.2يوًّٖ ؿحيل فٕ ؿحى ُ0221ـّ ،دحشسخدجى ُذج جهيـدل يً جهٌيّ فبً جهلّْ جهـحيور جهشـّدٖر شّف ّفٕ ؿحى ُ0211ـ ػّجهٕ ( )03.1يوًّٖ ؿحيل . خوكعبح خطور سوق العهل فٌ الههمكج حخي عبن 0541هـ إجهبلٌ السكـبو هو السكبو السعودٍوو كوث العـهـل (هجهوع الطمة عمي العهل (فرص السـىـج السعودٍٍـو (همٍوو فٌ سـو العهـل العبهمٍو هو السعودٍٍو) العهل الهخبحج فٌ 0541هـ 0451 751 254 154 0521هـ 4057 0257 4 554 0551هـ 4751 41 552 0151 0541هـ 2554 4551 0454 0254 ىسهج) (همٍوو عبهل) (همٍوو عبهل) السوق) (همٍوو فرضج) ؤنصر يً 011يوٖحر دّالر سٌفق فٕ نل شٌر ؿوٓ جهسدرٖخ فٕ جهـحهى. درٖػحٌٖح ؤٌفلز 01.21يوٖحر ظٌَٖ اشسرهٌٖٕ ( )3112ؿوٓ جهسدرٖخ ديح ٖيصل %3يٖزجٌٖسِح جهٌيّ جهشٌّٔ فٕ شّق جهسدرٖخ ٖدوغ ٌػّ %03شٌّٖح ؿً جهـحى جهذٔ ٖشدلَ. -يسّشػ جإلٌفحق ؿوٓ جهسدرٖخ فٕ سزجٖد يً )0441( 0.3اهٓ .)3112( %2.0 فٕ ؿحى 3113دوغ يسّشػ ؿدد شحؿحز جهسدرٖخ هنل يّؼف 21شحؿر فٕ جهشٌر ،فٕ ػًٖ نحً 3شحؿحز ؿحى 311ى . جهضرنحز جهـحدٖر سٌفق ؿوٓ جهسدرٖخ ؤكل يً %0يً يٖزجٌٖر جألظّر -جهضرنحز جهٌحظػر ّجهيسيٖزذ سٌفق ؿوٓ جهسدرٖخ %1يً يٖزجٌٖر جألظّر. فٕ درجشر كحيز دِح ضرنر يّسّرال ّظدز ؤً “نل دّالر ٖشسصير فٕ جهسدرٖخ فٕ ٖـّد ؿوٓجهيئششر ديلدجر 21دّالرج. فٕ جهيّجزٌر جهـحير هوييونر جهـردٖر جهشـّدٖر ُ0221ـ سدوغ سنوفر يضرّؽ خحدى جهػريًٖ جهضرٖفًٖجهيوم ؿدد جهلل دً ؿدد جهـزٖز هسػّٖر جهسـوٖى جهـحى فٕ جهشـّدٖر (سػّٖر) 00.312يوٖحر رٖحل ( 2.0يوٖحر دّالر) ،ػٖش سى سّزٖؾ جهيدوغ ؿوٓ يدْ خيس شٌّجز يلدور ،سسغيً سٌفٖذ 2درجيط سشحُى فٕ اػدجش ٌلور ٌّؿٖر فٕ جهسـوٖى جهـحى. 4 ّّفلح هوخػر جهسٕ سيز جهيّجفلر ؿوِٖح فلد ػظل درٌحيط سػشًٖ جهدٖثر جهسـوٖيٖر ؿوٓ ؤؿوٓ يخظطيحهٕ دّجكؾ 2.3يوٖحر رٖحل ( 0.03يوٖحر دّالر) ،فٖيح سى سخظٖط 2.13يوٖحر رٖحل (412.. يوًّٖ دّالر) هوٌضحػ غٖر جهظفّٕ ،رظد هدرٌحيط سدرٖخ جهيـويًٖ ّجهيـويحز يدوغ 3.422يوٖحر رٖحل ( 132.3يوًّٖ دّالر)ّ ،هدرٌحيط سػّٖر جهيٌحُط فخظط هَ 431يوًّٖ رٖحل (3.0.2 يوًّٖ دّالر)ّ .سـنف جهظِحز جهيـٌٖر ؿوٓ اؿدجد خػر سٌفٖذٖر هويضرّؽ ٖسّكؾ ؤً ٖسى جالٌسِحء يٌِح كرٖدحً. صنذوق تنمٍح ادلىارد انثشرٌح واتفالٍاخ انتذرٌة وانتىظٍف : اً ُذج ظٌدّق سٌيٖر جهيّجرد جهدضرٖر ٖشحُى فٕ يـحهظر ّجػدذ يً ؤندر جهيضنالز جهسٕ سّجظَ سّػًٖ جهّؼحثف دحهييونر ُّٕ ،جهيسـولـر دغـف جهسإُٖل ّجهسدرٖخ خحظر هويدسدثًٖ فٕ جهـيل ييً ال ٖػيوـًّ جهيئُالز ّجهخدرذ جهيػوّدر فٕ شّق جهـيل ،ييح شـّف ٌٖـنس اٖظحدحً ؿوٓ سّػًٖ جهّؼحثف. دوغ ؿدد جالسفحكٖحز جهيدحضرذ جهسٕ ّكـِح جهظٌدّق يؾ يٌضأز جهلػحؽ جهخحط هِذج جهـحى 1.1,0جسفحكٖر سضسيل ؿوٓ 432,11فرظر سدرٖدٖر ّّؼٖفٖر يّزؿر ؿوٓ ظيٖؾ كػحؿحز جألؿيحل ،ػٖش دوغ ؿدد جالسفحكٖحز فٕ جهلػحؽ جهسظحرٔ .34جسفحكٖر دٌشدر ٖ 5 21وَٖ كػحؽ جهسـوٖى جألُوٕ 313جسفحكٖر دٌشدر ّ 502كػحؽ جهيلحّالز 321جسفحكٖر دٌشدر 5 02فحهلػحؽ جهظٌحؿٕ 312جسفحكٖر دٌشدر ّ 5 03جهلػحؽ جهظػٕ 022جسفحكٖر دٌشدر ّ 53كػحؽ جهخديحز جالظسيحؿٖر 41جسفحكٖر دٌشدر ّ 5.كػحؽ جهشٖحػر 23 جسفحكٖر دٌشدر . 52 ً هم حما ....انتذرٌة وحذج ٌكفً ؟ ٖـسلد جهدـع ؤً جهدّرجز جهسدرٖدٖر جهيشسٌشخر ؤّ جهينررذ جهسٕ سلديِح نصٖر يً يرجنز ّيـحُد جهسدرٖخ ّجهسٕ سػودِح نصٖرْ يً يئششحز جهلػحؽ جهخحط ّجهـحى ّدضنل ينرر شّف سـحهط يـؼى جهيضنالز ّشّف سػلـق سٌيٖر يحهٖر ّادجرٖر ّدضرٖر ّخالفَ ُّ ،ذج غٖر ظػٖغ نوٖحً هألسٕ: - 0 - 3 جهسنرجر جهغٖر يدرّس ّجالشسٌشحؼ ألشيحء جهدّرجز ّيػسّجُح ٖئدٔ اهٓ غـف جهٌسحثط. جهسدرٖخ ػسٓ ّاً نحً يدرّشحً ّيٌسلًٓ ّيـدجً دـٌحٖر فبٌَ ال ٖيصل هٖس اال ظزءجً يً يسػودـحز جهسٌيٖر جهدضرٖر ّجإلدجرٖر ّجهيحهٖر ّغٖرُح ّجهسٕ سظخ فٕ ظحهغ جهسٌيٖر جإلشسرجسٖظٖر جهضـحيور هودّهر . - 2 ُذج دحإلغحفر اهٓ ؤً جهسدرٖخ ال ٖغٌٕ ؤددجً ؿً: رئٖر ّجغػر هيئششحز ّيٌؼيحز جألؿيحل . ّظّد اظرجءجز ؿيل ّجغػر ّيػددذ ّيفِّير. سخػٖػ جشسرجسٖظٕ ٖضحرم فَٖ ظيٖؾ جهـحيوًٖ ؿوٓ يخسوف يشسّٖحسِى جهّؼٖفٖر. خديحز ذجز ظّدذ ؿحهٖر سرجؿٕ جػسٖحظحز ّيسػودحز جهـيالء ّهويشسفٖدًٖ. غرّرذ جهيضحرنر فٕ جسخحذ جهلرجرجز ّفٕ يّجظِر جهيـّكحز ّجهيضحنل ّجهظـّدحز. جخسٖحر يّغّؿٕ هونفحءجز ّجهيِحرجز خحظر جهلٖحدجز جإلدجرٖر. يشسّْ يً جألظّر ٖػلق جهػد جألدٌٓ يً جالػسٖحظحز.5 انذوراخ انتذرٌثٍح ادلطروحح وجىدج انتذرٌة : هنٕ سنًّ جهدّرجز جهسدرٖدٖر ذجز فـحهٖر ّجٖظحدٖر هويسدرخ ٖظخ ؤً سسّفر دِح ضرّػ ؤشحشٖر ؤُيِح : غرّرذ ّظّد دجفؾ يدٌٕ ؿوٕ ػحظر فـوٖر هوسدرٖخ. يـرفر جهيسدرخ دإُدجف جهسدرٖخ جهيػوّخ سػلٖلِح . -ادرجم جهيسدرخ ديشسّٔ جهسلدى جهفـوٕ جهذٔ ػللَ. فسغ جهيظحل هويسدرخ دسػدٖق جهيـحرف ّجهيِحرجز جهسٕ سـويِح. يرجؿحذ جهفرّق جهفردٖر دًٖ جهيسدردًٖ ّّغؾ جشسرجسٖظٖحز هوسـحيل يـِح . سدظٖر جهيسدرخ دحألشس ّجهٌؼرٖحز جهـويٖر جهسٕ ٖشسٌد ؿوِٖح يّغّؽ جهسدرٖخ سظحٌس درٌحيط جهسدرٖخ يؾ جهلٖى ّجالسظحُحز فٕ دٖثر جهـيل ّجػسٖحظحز جهيسدرخ. جٌػالق جهسدرٖخ يً ٌؼرذ اشسرجسٖظٖر سردػ دًٖ ؤُدجف جهٌؼحى ّجػسٖحظحز جهفرد ّيسػودحز دٖثرجهـيل ّجػسٖحظحز جهيظسيؾ ثمافح انتذرٌة وعاللتها تفاعهٍح انتذرٌة : اً جهسدرٖخ هى ٖـد ؤدجذ سػّٖرٖر هيِحرجز جهيّؼفًٖ فػشخ دل ؤظدغ خٖحرجً جشسرجسٖظٖحً هالشسصيحر فٕ جإلٌشحً نإُى ؿٌحظر جإلٌسحض ّجهسٌيٖر جهدضرٖر ،فٌيّ جهٌحسط جهلّيٕ جإلظيحهٕ هودّل ّاً نحً ؤيرجً غرّرٖحً هسلدى جهدودجً ّجزدُحر يشسّْ جهيـٖضر فِٖح اال ؤٌَ هٖس نحفٖح ّػدٍ إلػدجش جهسٌيٖر جهدضرٖر هويظسيـحزّ .يً ٌُح ؤدرنز جهدّل جهيسلدير ؤُيٖر جالشسصيحر جهػلٖلٕ فٕ يّجردُح جهدضرٖر ّ دفـز ددّهر يصل جهّالٖحز جهيسػدذ جأليرٖنٖر اهٓ سخظٖط يح ٖلحرخ 11دوًّٖ دّالر شٌّٖحً هوسدرٖخ فٕ يّكؾ جهـيل . وعمٍه فىحو تحبجج إلي ثلبفج خدرٍتٍج شبهمج عمي كبفج الهسخوٍبح ..فحهسـوٖى جألنحدٖيٕ كد ال ٖلدى شّْ جهيـرفر جهـحير ّجهسإُٖل جهٌؼرٔ هولّْ جهـحيور ّسدلٓ يشإهر يالءيسِح هيسػودحز جهّؼٖفر جهسػدٖلٖر ؿدثحً ؿوٓ نحُل جهيئششر ،ؤّ جهيسخرض ؤّ جهيّؼف .فٌػً دػحظر يحشر اهٓ ختىٌ فكر وثلبفج الخدرٍة هيّجندر جهـظر . مفهىو ادلعٍار ادلهنً : ٖشسخدى هفؼ يـٖحر دضنل ؿحى ديـٌٓ“ ؤدجذ هويـحٖرذ ؤّ يٖزجً هويلحرٌر ؤّ يػم هويرجظـر ” يؾ فرّق دٌِٖح ،ؤّ ديـٌٓ يشسّْ اٌظحز ٖـد يلدّال ؤّ يسفلح ؿوَٖ ،دحهسحهٕ سشسخدى يظػوػحز يصل: -يـحٖٖر جألدجء فٕ يٌِر يـٌٖر يـحٖٖر جهسدرٖخ هيٌِر ؤّ سخظطاحلاجح نهمعاٌري يف انتذرٌة : ٌ -ػسحض اهٓ جهيـحٖٖر جهيٌِٖر فٕ يظحل جهسدرٖخ الرسدحػِح دبٌسحظٖر جهـيحهر ّدحهسحهٕ جهلدرذ ؿوٓ جهيٌحفشرّ ،جهظّدذ ّجخسرجق جألشّجق جهيػوٖر ّجهـحهيٖر فٌػً فٕ ػحظر اهٓ جهـيل ػدلح هويـحٖٖر ٌسٖظر إلٌفسحع جألشّجق ّجهػدّد ّكّجؿد يٌؼير جهسظحرذ جهـحهيٖر. 6 انثعذ انعادلً يف ادلعاٌري : جٌفسحع جألشّجق ّجٌسلحل جهـيحهر ؿدر جهدودجً ّدحهسحهٕ ٖظخ ردػ جهيـحٖٖر جهيٌِٖر جهيػوٖر يؾ جهيـحٖٖرجهدّهٖرّ ،جهيـحٖٖر جهيٌِٖر فٕ جهضرنحز يسـددذ جهظٌشٖحزّ ،جكسظحد جهيـرفر ّجهيـوّيحسٖر ّسشحرؽ جهسغٖرجز ّجهوػحق دحألشّجق جهـحهيٖر مفهىو معاٌري األداء ادلهنً : هنل يٌِر ّجظدحز ال دد ّؤً ٖيحرشِح دضنل ظػٖغ آل يً ٖـيل فٕ ُذٍ جهيٌِرّ ،سدٌٓ ُذٍ جهّجظدحزؿوٓ ظّجٌخ يـرفٖر ّيِحرجز ّجسظحُحز ٌػّ جهـيلّ ،يـحٖٖر جألدجء جهيٌِٕ هنل يٌِر ُٕ يشسّْ جألدجء جهذٔ ٖلدل دَ شّق جهـيل هنل يً ُذٍ جهّجظدحز. معاٌري انتذرٌة : ٌؼرج هالرسدحػ جهضدٖد دًٖ يـحٖٖر جألدجء جهيٌِٕ يً ظِر ّنل يً جهسدرٖخ جهذٔ ٖئدٔ اهٓ ييحرشرجهيًِ ّجالخسدحر جهيٌِٕ جهذٔ ٖظخ ؿوٓ جهفرد جظسٖحزٍ ػسٓ ٖشيغ هَ دحالٌخرجػ فٕ جهيٌِر ،غحهدح يح ٖسى جهردػ دًٖ يـحٖٖر جألدجء جهيٌِٕ ّدًٖ يـحٖٖر ّيشسّٖحز جهسدرٖخ ؿوٓ جهيِحرجز. كدل جهػدٖش ؿً يـحٖٖر ؤدجء هيٌِر جهسدرٖخ ٖظخ ؤً ٌنًّ كد جسفلٌح ؿوٓ جهّجظدحز ّجهيِحى جهيػوّخؤدجثِح ،ؤّ يح ٌشيٖر “ جهّظف جهّؼٖفٕ جهيُـسيد ” ،فيً جهغرّرٔ سػدٖش ُذج جهسّظٖف جهيٌِٕ ّجهسإند يً يشحٖرسَ هويسغٖرجز فٕ يّجكؾ جهـيل دضنل يشسير ّيخػػ. انتأكٍذ عهى لذسٍح مهنح انتذرٌة : يٌِر جهسدرٖخ يـٌٖر دبؿدجد ّسإُٖل جهـٌظر جهدضرْ جهذٔ نريَ جهلل سـحهٓ ّشخر هَ يح فٕ جهشيّجزّجألرع ّجشسخوفَ فٕ جألرع هٖـيرُح ّ ،هوسـوٖى ّجهسدرٖخ ّدٌحء جألفرجد ّجهيظسيـحز ؤُيٖر ّينحٌر خحظر ؿٌد جهلل سـحهٓ ػٖش ٖلّل جهلل سدحرم ّسـحهٓ فٕ جهيظػفًٖ جألخٖحر جهلحثيًٖ دِذٍ جهيِير ػق كٖحى ( ّيً ؤػشً كّال ييً دؿح اهٓ جهلل ّؿيل ظحهػح ّكحل جٌٌٓ يً جهيشويًٖ) ّكد ظحء جألير ّجهسّظَٖ ّجهٌدخ جالهِٓ ألدجء ُذٍ جهيِير ؿوٓ ؿدذ ؤضنحل ّيشسّٖحز فٕ جهلرآً جهنرٖى o ػنْيَرٔ َّجهْيَِّؿٔؼَرٔ جهْػَشٌََرٔ )" [جهٌػل.]031 : جألير جهظرٖغ جهيدحضر ( :جدِؽُ اهٓ شَدِٖلِ رَدِّمَ دِحهْ ٔ o جهٌدخ ّجهسنوٖف( :نٌُُْسىِ خَِٖرَ ُؤيٖرٕ ؤُخْرِظَزْ هِوٌَّحسِ سَإيُرًَُّ دِح ْه َيـِرُّفٔ َّسَ ًٌََِِّْ ؿًَِ جهْيُ ٌْنَرِ)" [آل o ؿوَٓ دَظٖٔرَذٕ ؤٌََح َّيًَِ جسَّدَـٌَٕٔ)" [ّٖشف.]013 : جهسّغٖغ ّجهدٖحً ( :كُلْ َُذٍٔٔ شَدِٖؤٕ ؤَدِؿُّ اهٓ جهللِ َ ؿيرجً.]001 : o o o o ضِِٖدّج ؿَوَ ِٖ ُنىِ َّ َسنٌُُّّج ً جهرٖشُّلُ َ شيٖح ُن ُى ج ْهيُشِٔوئًَٖ ئً كَدِلُ َّفٕٔ َُذَج هِ َٖنُّ َ جهسّظٖف ّجهسـرٖفَ َُُّ(( : ضَِدَج َء ؿَوَٓ جهٌَّحسِ )"[جهػط.]13 : ُ م َفنَدِّرِ" [جهيدصر.]2 -0 : جهدفؾ هإلظرجء جهـيوَٕٖ ( :ح ؤََِٖٗح ج ْهيُدٖصِّرُ ُ ك ِى َفإٌَْذٔرِ َّ رَدٖ َ ً ج ْهيُضْ ِرنًَٖٔ" )[جهػظر.]42 : ع ؿَ ِ ؽ ِديَح سُ ْئيَرُ َّؤَؿِرِ ِ (فَحظِ َد ِ ّٖسػدش جهرشّل جهنرٖى ظوٓ جهلل ؿوَٖ ّشوى يـرفٌح ٌفشَ ( :اٌيح دـصز يـويح )ّ ( ،دحهسـوٖىؤرشوز) رّجٍ جهدخحرّٖٔ .يحرس جهرشّل ظوٓ جهلل ؿوَٖ ّشوى جهسـوٖى ّجهسدرٖخ دنحفر ؤضنحهَ ّظّرٍ جهيسـددذ ّجهيسٌّؿر (دحهػّجر ّجهٌلحص ،دحهشئجل ّجهفزّرذ ،دحهيّكف جهـيوٕ ،دسلدٖى جهٌيّذض 7 ّجهلدّذ ،دحشسصحرذ جهشئجل ؿٌد جهيشسيـًٖ جهيسدردًٖ ،دحهسضّٖق ،جهسرغٖخ ّجهسرُٖخ ،دحهـظف جهذٌُٕ جهظيحؿٕ ،دغرخ جهيصحل ّجهسيصٖل جهيحدٔ جهيرثٕ جهيـٌّٔ جهغٖر يرثٕ ،دحهرشّى جهدٖحٌٖر ّجهسّغٖػٖر ) .يشسخديح نحفر ّشحثل جهػس ّجالشسلدحل ؿٌد جإلٌشحً/جهيسدرخ ( جهشيؾ ّجهدظر ّجإلػشحس ّجهسذّق ّجهرّع) يرجؿٖح ػدٖـر ّيشسّْ جهيشسيـًٖ جهيسدردًٖ يً ػّهَ. حاجه انتذرٌة نتىحٍذ جهىد مؤسساخ انذونح وانمطاع اخلاص ؤظدغ جهسدرٖخ ذجز ؤدـحد اشسرجسٖظٖر ندٖرذ ّٖػسحض اهٓ دٌٖر ؤشحشٖر سغيً ظّدسَ ّفحؿوٖسَ فٕ سػلٖق ؤُدجفَ جهسٌيّٖر جهيٌضّدذ هنحفر كػحؿحز ّيئششحز جهدّهر هدٌحء ّسإُٖل جهنّجدر جهدضرٖر جهلحدرذ ؿوٓ سٌيٖر جهيظسيؾ ّجهٌِّع دَ سسـحًّ فِٖح ظِّد جهدّهر يؾ جهلػحؽ جهخحط ّ ،سلدى جهدّهر فِٖح جهسشِٖالز جهالزير هولػحؽ جهخحط هٖلّى دسػيل ظزء يً يشثّهٖر ّيِير جهسدرٖخ فٕ جهيظسيؾ . لٍاس األثر انتذرٌثً : ٖـد كٖحس جألصر جهسدرٖدٕ جهّشٖور جألُى هيـرفر يدْ جالشسفحدذ جهسٕ ػللِح جهسدرٖخّ ،جهسٕ ٖينً يً خالهِح ؤٖغح جهسخػٖػ هودرجيط ّسظحّز ؤٔ ؿلدحز سـٖق جهلدرذ ؿوٓ سػّٖر جألدجءّ ،جهسغوخ ؿوٓ يضنالز جهـيل ،هذج ٖينً اظيحل ؤى يزجٖح كٖحس جألصر جهسدرٖدٕ فٕ جٗسٕ: جهسـرف ؿوٓ يدْ سػلٖق جألُدجف جهيرظّذ يً جهسدرٖخ. اينحٌٖر جهسإند يً يدْ سّظَٖ جهيّجرد جهيحهٖر ٌػّ جألّهّٖحز جهيػددذ. -جهيشحؿدذ فٕ سػشًٖ جهدرجيط جهظدٖدذ ػسٓ هّ فضوز جهدرجيط جهػحهٖر. -اينحٌٖر يٌحكضر جهسلدى فٕ جهـيل يؾ جهيّؼفًٖ يً خالل يـوّيحز جهسلٖٖى. زٖحدذ جرسدحػ جألفرجد ّجهسزجيِى دحهسدرٖخ دشدخ يـرفسِى هوٌسحثط جهيسّكـر. سـزٖز سػرم جهيٌؼير ٌػّ يـٖحر " جشسصيحر جألفرجد " دشدخ جهسلٖٖى جهفـحل. جهسزّٖد دحهيـوّيحز جهيرسدػر دحألدجء ّجهسٕ سـًٖ ؿوٓ جهسخػٖػ جهظٖد هوسٌيٖر.أسثاب فشم انتذرٌة يف حتمٍك اننتائج ادلخططح نه : اكحير درجيط سدرٖدٖر ال سـحهط جهيضنالز جهلحثير ٌسٖظر غـف فٕ سػدٖد جالػسٖحظحز جهسدرٖدٖر. سلدٖى جهسدرٖخ هوظيٖؾ شّجء يً ُى دػحظر اهَٖ ؤّ ددًّ ػحظر ييح ٖئدٔ اهٓ ُدر هويّجرد جهيحهٖر. اُيحل جهسغٖٖر جهذٔ ٖػظل فٕ جهشوّم ؤّ سػشًٖ جألدجء هدْ جهيسدردًٖ. ؿدى جهسػدٖق جهـيوٕ هوويضحرنًٖ هودرجيط جهسٕ سدردّج ؿوِٖح. نصحفر جهسدرٖخ ؤػٖحٌحً ّسالػلَ ييح ٖيٌؾ اينحٌٖر ؿّدذ جهيّؼفًٖ هوسػدٖق . جدسـحد جهيدٖرًٖ جهيدحضرًٖ ؿً جهدرجيط ّكور يسحدـسِى هيّؼفِٖى .إشرتاطاخ عمذ انذوراخ انتذرٌثٍح : .0 ّغؾ ُدف ؿيوٕ دكٖق هنل دّرذ يً كدل يلديٕ جهدّرجز جهسدرٖدٖر. 8 .3 اؿحدذ ظٖحغر ؿٌحًّٖ ّيػسّٖحز جهدّرجز ّػرٖلر سلدٖيِح ديح ٌٖحشخ ػحظر شّق جهـيل ّػحظر نل يٌؼير ّجهـحيوًٖ فِٖح. .2 ؿوٓ جهظِحز جهسٕ سرغخ فٕ سدرٖخ ّسػّٖر يِحرجز ّيـحرف يٌشـّدِٖح ؿوِٖـح ؤً سػـدد جهيّغّؿحز ؤّ جهظـّدحز ّجهيضنالز جهـحير جهيرجد ػرػِح ؤّ ؿالظِح يً خالل جهـدّرذ / جهدّرجز. .2 .1 اؿحدذ جهسرسٖخ هـٌحظر جهدّرذ ّيػسّٖحسِح يؾ سظِٖز جأليصور ّجهٌلحػ جهيٌحشدرّ ،ذهم دػشخ ٌّؽ جهػغّر جهيسّكؾ ّجهظِر جهيشسِدفرّ ،ذهم كدل جهدّرذ جهيػددذ دّكز نحفٕ. جهسػرق فٕ جهدّرجز هوّجكؾ جهـيوٕ ّؿدى اؿػحء ػوّل ٌِحثٖر فٕ جهدّرذ ال سسّجفق يـؾ ّجكـؾ جهػٖحذ جهـيوٖر ّجهدٖثٖر جهسٕ ٖـٖضِح جهػحغرًّ هودّرذ فٕ جهيئششر ؤّ جهظِر جهسٕ ٖـيوًّ دِح. .. جهسإنٖد فٕ ظيٖؾ جهدّرجز ؿوٓ جهسرجدػ دًٖ يخسوف جهـّجيل جهسٕ سػلق جالشسفحدذ جهيصوـٓ يـً جهدّرذ ّؤُيِح جهـّجيل جهصلحفٖر ّجهلٖيٖر هويظسيؾ ّهويئششر ّهوـحيوًٖ فِٖح ( جأليحٌر ،جألخـالق، جهلٖى جإلشاليٖر ،جألخالق جإلشاليٖر جهـؼٖير ) ّنذهم جهـّجيل جهسٌؼٖيٖر ّجإلدجرٖـر جهيخسوفـر ( ؤٌؼير جهسلٖٖى ّجهػّجفزّ ،جهسٌؼٖىّ ،جهالثػر جهدجخوٖرّ ،اظرجءجز جالخسٖحر ). .1 جهسإنٖد دجثيحً ؿوٓ ؤً جهدّرجز ّ -خحظر جهسػّٖرٖر ُٕ -يشحُير ؿيوٖر فنرٖر يٌِظٖر فـٕ جهسػّٖر جإلدجرٔ ّجهدضرٔ ّجهضخظّٕٖ ،دلٓ جهدّر جألندر ؿوٓ جهيسولٕ فٕ ييحرشر يح جػوـؾ .3 ؿوَٖ ّسـويَ فٕ جهدّرذّ ،ؿوٓ جهظِر جهسٕ ٖـيل دِح فٕ سِٖثر جهدٖثر جهيٌحشدر. جهسإنٖد ؿوٓ ؤً جهسدرٖخ ّشٖور يِير ظدٖجًّ ،هنٌِح فلػ جػدْ ّشحثل جهسػّٖر جهدضرٔ ّجإلدجرٔ ّجهفٌٕ ّغٖرٍ. تذائم انتذرٌة : ال ٍهكو لمخدرٍة سد الفجوث الههبرٍج الخٌ خىجن عو: -سدٌٕ فٕ جهرّع جهيـٌّٖر. شّء جهشٖحشحز ّجإلظرجءجز. يضنالز جهيـدجز. جٌـدجى جهػّجفز.رتهب ال ٍكوو الخدرٍة هو أسرع حل لسد الفجوث الههبرٍج عىدهب: ال ٖسٌحشخ ّكز سظيٖى ّسٌفٖذ جهسدرٖخ يؾ ّكز سػدٖق جهيِحرذ جهظدٖدذ جهينسشدر.ٖ -ئدٔ جهّكز جهذٔ ٖيغَٖ جهيسدرخ فٕ جهسدرٖخ دـٖدجً ؿً ّؼٖفسَ اهٓ سدًٍ فٕ جإلٌسحظٖر. رتهب ال ٍكوو الخدرٍة الحل االكخضبدً األجدى لسد الفجوث الههبرٍج عىدهب: ٖنًّ ٌُحم ؿدد كوٖل يً جهيّؼفًٖ يسإصرًٖ ديسػودحز جهفظّذ جهيِحرٖر (فظّذ جهيِحرذ).ٖ -نًّ جالػسٖحض اهٓ يِحرجز ظدٖدذ هّكز كظٖر. سنًّ سنحهٖف جهدّرذ جهسدرٖدٖر ؤؿوٓ يً جهفّجثد جهسٕ ٖلديِح جهسدرٖخ. سنًّ جهيضحرنر فٕ جهدّرجز جهـحدٖر غـٖفر. سـنس جهدّرجز يـوّيحز فلػّ ،هٖس جنسشحخ يِحرجز.9 فٍهب ٍمٌ تدائل لمخدرٍة هو أجل سد فجوث الههبرث: غٖٓر يً يـحٖٖر جهسّؼٖف ّجهسركٕ هسـنس يسػودحز ظدٖدذ هويِحرجز. كدى رّجسخ ؿحهٖر هدـع جهّؼحثف هظذخ يّؼفًٖ يئُوًٖ هوّؼٖفر. غؾ درجيط إلؿدجد جهظفّف جهصحٌٖر هنل ّؼٖفر (ّؼٖفر جهؼل). -ظيى درجيط هوسـوى جهّؼٖفٕ. ػدق ٌؼحى جهسدّٖر جهّؼٖفٕ هنشخ خدرجز ؿيوٖر. ؤؼِر جهسلدٖر ّنحفت جهـحيوًٖ جألنفحء نيرضدًٖ. ظيى خػػ سٌيٖر فردٖر هويّؼفًٖ ذّٔ جألدجء غٖر جهيرغٕ. -ؤٌضت يرجنز خدير ذجسٖر هويّجرد جهسـوٖيٖر هويّؼفًٖ هسّفر هِى جهيّجد جهسدرٖدٖر. ظيى ؤدهر ؿيل ػشخ كدرسم ّنٖف سـيل ّجالشسـيحل جهّدٔ ّجهيشحؿدجز جهّؼٖفٖر هػلجهيضنالز جهـحير. نوف دـع جهيّؼفًٖ ذّٔ جهخدرذ دػل جهيضنالز جهيسخظظر. غؾ كحثير صحدسر دحهيّؼفًٖ ذّٔ جهيِحرجز جهيسخظظر فٕ جهسدرٖخ جهذًٖ ٖينٌِى سلدٖىيشحؿدجز فردٖر. جؿلد جظسيحؿحز هويّؼفًٖ يً جخسظحظحز يسـددذ هٖسدحدهّج خدرجسِى يؾ دـع. خظط ّكسحً فٕ جالظسيحؿحز هويّؼفًٖ هٖيحرشّج جهـظف جهذٌُٕ دخظّط جهيضنالزّشدل جهسـحًّ. جدفؾ هويّؼفًٖ سنحهٖف جهنسخ ّضرجثػ جهفٖدّٖ جهسٕ جضسرُّح ّهِح ظور دّؼحثفِى.ٍكوو الخدرٍة كطعبً غٍر فعبل وهكمف إذا ىفذ: -هيظيّؿحز ندٖرذ يً جهٌحس يً ؤظل سظػٖغ شوّنٖحز ؿدد كوٖل يٌِى. يً ؤظل ػفز جهيّؼفًٖ ّاهِحيِى .اً جهييحرشحز جإلدجرٖر جهظٖدذ ّجشسرجسٖظٖحز جهرّجسخّجهددالز جهيفٖدذ ٖينٌِح فـل ذهم. يً ؤظل سظػٖغ ؤخػحء رثٖشٖر فٕ جهسّؼٖف. -هػل يضنالز جالٌغدحػُ ،ذٍ جهيضنالز سػل ؿوٓ ؤشحس فردٔ. هخفع جهدّرجً جهّؼٖفٕ ّجهغٖحخ ؿً جهـيل .اً يٌحؼ جهـيل ُّ جألشحس ٌُح.اً يشحُير جهيّؼف ّسغذٖسَ جهرجظـر هِيح ؤُى يظدر هالكسرجػحز جهخحظر دسلدٖى ددجثل فـحهر هوسدرٖخ. مفهىو جىدج انتذرٌة : ٖـرف يـِد جهظّدذ جهفٖدرجهٕ جأليرٖنٕ جهظّدذ دإٌِح ؤدجء جهـيل جهظػٖغ دضنل ظػٖغ يًجهيرذ جألّهٓ يؾ جالؿسيحد ؿوٓ سلٖٖى جهيشسفٖد فٕ يـرفر يدْ سػشً جألدجء . ظّدذ جهسدرٖخ :سلدٖى سدرٖخ ٖػلق هويسدرخ جهّظّل اهٓ درظر يً جاليسٖحز ؤّ جالشسػلحقفٕ اسلحً جهيِحرجز جهيػوّدر فٕ شّق جهـيل. 11 أهمٍح وفائذج تطثٍك اجلىدج -سػدٖق ٌؼحى جهظّدذ ٖيٌغ جهيئششر جالػسرجى ّجهسلدٖر جهيػوٕ ّجالؿسرجف جهـحهيٕ. جهسػشًٖ جهيشسير ألدجء جهيدردًٖ ّسإُٖوِى هوػظّل ؿوٓ ضِحدجز جالؿسيحد جهّػٌّٕجهـحهيٕ هوظّدذ. جٌخفحع جهسنحهٖف جهيحدٖر ٌؼرجً الٌـدجى سلرٖدٕ هألخػحء. زٖحدذ جهنفحءذ جهسدرٖدٖر ّرفؾ يشسّْ جألدجء هظيٖؾ جإلدجرًٖٖ ّؤؿغحء جهِٖثر جهسدرٖدٖر. -اٖظحد دٖثر سدرٖدٖر رشحهسِح جهسػّٖر جهيشسير. ّغؾ اظرجءجز ؿيوٖر ّجغػر ّيػددذ يً ؤظل سػلٖق يـحٖٖر جهظّدذ. سػشًٖ يخرظحز جهيئششر هوركٓ هيشسّْ سّكـحز ؤردحخ جهـيل. زٖحدذ ػدذ جهيٌحفشر هظـل جهسدرٖخ جهيسيٖز كٖير سٌحفشٖر. ردػ خػػ جهسدرٖخ جهسلٌٕ ّجهيٌِٕ دخػػ جهسٌيٖر جالكسظحدٖر هيّجظِر جهسػدٖحز جهـحهيٖرّسزّٖد جهشّق جهشـّدٔ دنّجدر ؿحهٖر جهسإُٖل. - جهسلوٖل يً ؤصر ؤٌؼير جهـّهير فٕ سلوٖل جهػيحٖر هوـيحهر جهّػٌٖر ييح ػّل جهيِحرذ اهٓ ػيحٖر جظسيحؿٖر. - جهـيل ؿوٓ سإُٖل جهيسدردًٖ ّفق كدرجسِى ّيّٖهِى سدـحً هػحظحز جهلػحؿحز ّجهيئششحز - سدؿٖى جهسنحيل دًٖ جهدرجشر جهٌؼرٖر ّجهسدرٖخ جهـيوٕ جهسػدٖلٕ إلنشحخ جهيسدردًٖ ػرٖلر جالكسظحدٖر جهيخسوفر فٕ غّء جهيدحدة جهـويٖر هوسّظَٖ جهيٌِٕ. جهسفنٖر جهـويٕ ّجهسـوى جهذجسٕ هيشحؿدسِى ؿوٓ سٌيٖر كدرجسِى ّجالشسيرجر فٕ جهسظدٖد ّجالدسنحر . - انشحخ جهيسدردًٖ ػخ جهـيل فٕ ٌفّشِى ّاضـحرُى دإُيٖسَ فٕ يظحل جهػٖحذ جهـيوٖر. - سدرٖخ جهيسدردًٖ ؿوٓ جكسظحدٖحز جهـيل ديح ٖػلق جإلٌسحض دإكل نوفر يينٌر ّؤكظر ّكز. - سِٖثر جهيسدردًٖ هالٌديحض فٕ شّق جهـيل ّجإلشِحى فَٖ يً خالل فِى ظػٖغ هدّر جهفرد فٕ جهيظسيؾ. تطثٍك إدارج اجلىدج انشامهح يف جمال انتذرٌة : سرسدػ يفحُٖى جهظّدذ ّيددؤ جهسػّٖر جهيشسير جهذٔ ٖدٌٓ ؿوٓ جهسلّٖى جهيشسير ألدجء يئششحزجهسدرٖخ ظّدذ جهـيوٖر جهسدرٖدٖرّ ،ظّدذ ؤدجء جهيدردًٖ ّ ،ظّدذ يّغّؿحز جهسدرٖخ ) ّيلحرٌر ذهم دإُدجف جهسدرٖخ ّشٖحشحسَ) هسػلٖق رغدر ّرغح جهيسدردًٖ ّؤظػحخ جألؿيحل سظحٍ جهسدرٖخ. ادجرذ جهظّدذ جهضحيور سـٌٕ جهنصٖر دحهٌشدر هويئششحز جهسدرٖدٖر ّجهيدردًٖ ،نيح سـٌٕ جهنصٖردحهٌشدر هـيالثِى يً جهيئششحز ّجألفرجد فٕ جألشّجق جهيخسوفر. ؤظدػز ادجرذ جهظّدذ جهضحيور اشسرجسٖظٖر ادجرٖر سشسِدف جهسػّٖر جهيشسير ّظّالً هرغحءجهـيٖلّ .جهـيٖل ٌُح ٖـسدر نل يً هَ ؿالكر ديظحل جهسدرٖخ ،شّجء نحً جهيسدرخ ذجسَ ،ؤّ جهيئششر جهسٕ ٖـيل هدِٖح ،ؤّ رئشحئٍ ّيرئّشَٖ ،ؤّ جهـيالء جهخحرظًٖٖ جهذًٖ ٖػسم دِى ،ألً جهظّدذ جهضحيور سٌؼر اهٓ جهـيٖل ٌؼرذ ؤّشؾ يً جهٌؼرذ جهـحدٖر. 11 ٖسػوخ سػدٖق ادجرذ جهظّدذ جهضحيور فٕ يظحل جهسدرٖخ ّجهسػّٖر ؿددجً يً جهييحرشحز ّذهم يًؤظل سػلٖق جهٌظحع جهٌِحثٕ جهيسيصل فٕ رغحء جهـيٖلُ .ذٍ جهييحرشحز ٖينً اظيحهِح فٖيح ٖوٕ: o o جالهسزجى جهظيحؿٕ ٌػّ جألُدجف جإلشسرجسٖظٖر. جهفِى جهنحيل ألشس جهظّدذ جهضحيورّ ،جهـيل جهظيحؿٕ ٌػّ سػلٖق جألُدجف. ٖسى سػلٖق جالهسزجى جهظيحؿٕ ٌػّ جألُدجف جإلشسرجسٖظٖر يً خالل اضرجم ظيٖؾ جهـحيوًٖ فٕجهيئششر جهسدرٖدٖر ،ؤّ جهيسـحًٌّٖ يؾ جهيدرخ جهيػسرف. جهظّدذ سـسدر جهـيٖل ُّ ركى ّجػد فٕ ظيٖؾ جألٌضػر ّجألؿيحلّ ،ؤً رغحئٍ ؿً يخرظحزجهسدرٖخ ّجهسػّٖر ُّ جهيـٖحر جهرثٖشٕ فٕ جهسلٖٖى. ُٖـد ٌظحع ادجرذ جهظّدذ جهضحيور فٕ يظحل جهسدرٖخ ّجهسػّٖر يشئّهٖر جهظيٖؾ .شهاداخ االعتماد انرمسً وضمان جىدج انتذرٌة ؟ : اً جالؿسيحد ُّ ٌؼحى هالؿسرجف دحهيرجنز جهسدرٖدٖرّ ،جهيدردًّٖ ،جهيحدذ جهـويٖر هودّرجز جهسدرٖدٖر ،ػٖش ٖسى سلٖٖيِى ّفلحً هيـحٖٖر كٖحشٖر سسـوق دحهفـٖحهٖرّ ،جهنفحءذّ ،جهظّدذ جهسدرٖدٖرٖ .يٌغ جالؿسيحد جهيظدجكٖر ؿٌد جهسـحيل يؾ جهظِحز جهيخسوفر فٕ جألشّجق جهيػوٖر ّجهدّهٖر ،ػٖش ٖغيً سّجفق جهخديحز ّجهيٌسظحز جهسدرٖدٖر جهيلدير يؾ يح ٖظخ ؤً سنًّ ؿوَٖ هسػلق ؤُدجفِح. هلد ؤظدػز جهظّدذ دحهٌشدر هيلديٕ جهخديحز جهسدرٖدٖر غرّرذ يوػر دـد ؤً نحٌز رفحُٖر ،سغيً هشّق جهـيل ظّدذ جهخديحز ّجهيٌسظحز جهسدرٖدٖر جهيلدير اهَّٖٖ ،ػيثً جهيسـحيوًّ اهٓ ّظّد جهضفحفٖر ّجالػسرجفٖر. ٖيٌغ جالؿسيحد جهرشيٕ جهـدٖد يً جاليسٖحزجز هويرجنز جهسدرٖدٖر ّجهيدردًٖ ،فِّ ٖئند ؿوٓ جخسالفِى ؿً جهيٌحفشًٖ دسيٖزُى ؿٌِىّ ،دبؿالٌِى جالهسزجى جهنحيل ٌػّ يـحٖٖر جهظّدذ جهرجكٖر ،ييح ٖزٖد يً فرط جٌسضحرُى فٕ جهشّق ّسّشٖؾ كحؿدذ ؿيالثِى يً جهيئششحز ّجألفرجد. دٌحء ؿوٓ يح شدق فبً جؿسيحد ظّدذ جهخديحز ّجهيٌسظحز جهسدرٖدٖر ّٖفر جهـدٖد يً جهفّجثد ّجهيزجٖح هظيٖؾ جألػرجف ّٖػلق جألُدجف جهسدرٖدٖر ّجهيٌِٖر جهٌِحثٖر هوسدرٖخ . إشكانٍاخ مرتثطح تسىق انتذرٌة : ؿدى ّظّد يرظـٖر ؤّ الثػر ؤّ كحثير يـحٖٖر اهزجيٖر شّجء هويـحُد ّجهيرجنز ؤّ جهيدردًٖ ؤّ ظيٖؾؿٌحظر جهـيوٖر جهسدرٖدٖر. سـدد ّسٌّؽ ّجخسالف ظِحز جؿسيحد جهيدردًٖ جألفرجد هَ جٌـنحس شودٕ ؿوٓ جهيٌِر. فردٖر درجيط اؿدجد ّجؿسيحد جهيدردًٖ دجخوٖح ّخحرظٖحً ٌلػر غـف ّهٖشز كّذ . -غٖحخ دّر جهركٖخ جهرشيٕ ؿٌد سٌفٖذ جهدرجيط جهسػّٖرٖر جهفردٖر ؤّ جهسـحكدٖر. ؿدى يالثير دـع جهدرجيط جهيلدير الػسٖحظحز شّق جهـيل ٌسٖظر جهٌيػٖر ؤّ جالشسٌشحؼ جهيسنرر . ٌيػٖر ّسنرجر جهدرجيط ّجهدّرجز جهسدرٖدٖر جهيشسٌشخر ّجهسٕ سيأل جهشّق جهيػوٕ. ؿدى جهردػ جهيدحضر دًٖ درجيط جهسدرٖخ ّدًٖ يـحٖٖر جهسـوٖى ّسّػد جألُدجف جهسٌيّٖر فٕ جسظحٍ رفدشّق جهـيل ديح ٖػسحض اهَٖ يً ؿٌحظر دضرٖر يئُور ؿويٖحً ّؿيوٖحً ديح ٖخدى خػػ جهسٌيٖر جإلشسرجسٖظٖر هوييونر . 12 ممرتحاخ انثاحث نهتحسني وانتطىٌر : -سغٖٖر يُشيٓ (جهظيـٖر جهشـّدٖر جهـويٖر هسدرٖخ ّسػّٖر جهيّجرد جهدضرٖر) اهٓ ُٖثر ؿويٖر دحشى "اهليئة العلمية السعودية للتدريب والتطوير" ؿوٓ غرجر جهِٖثر جهشـّدٖر هويٌِدشًٖ هسسشؾ دجثرذ ؤٌضػسِح ّظالػٖحسِح . جهـيل ؿوٓ جً سنًّ جهظيـٖر جهـويٖر جهشـّدٖر جهظِر جهيرظـٖر جهـويٖر الؿسيحد ظيٖؾ ؿٌحظريٌؼّير جهسرسٖخ "جهظِحز ّجألفرجد ّجهيّجد" ّنذهم اظدجر سرخٖط يزجّهر يٌِر جهسدرٖخ ديشسّٖحسِح جهّؼٖفٖر جهيخسوفر شّجء ؿوٓ يشسّْ جهيئششحز ؤّ جألفرجد. غرّرذ ؤً سدٌٕ جهِٖثر جهـويٖر جهشـّدٖر هوسدرٖخ ّجهسػّٖر هالثػر جهيـحٖٖر جهغحدػر ّجهػحنيرهوييحرشر جهيٌِٖر ّظـوِح ُٕ جألشحس فٕ يٌغ سرجخٖط يزجّهر جهيٌِر شّجء هويئششحز ؤّ جألفرجد. ؤً ٖنًّ هوظيـٖر جهشـّدٖر جهـويٖر هوسدرٖخ دّرجً فحؿالً فٕ سإُٖل ّجؿسيحد ّيسحدـر ّسلٖٖى شّقجهسدرٖخ يً خالل هظٌر جهيػنيًٖ جهيئُوًٖ ّجهلحدرًٖ ؿوٓ ّغؾ ّظٖحغر آهٖر ؿويٖر سسػّل جهٓ يرظـٖر اهزجيٖر ،ؿوٓ غرجر يصال يـحٖٖر ظحثزذ جهيوم ؿدد جهـزٖز هوظّدذ . ؤً سنًّ هوظيـٖر جهشـّدٖر يرظـٖحسِح جهـويٖر جهسٕ سدؿيِح ؿويٖحً ّفٌٖحً ّاشسضحرٖحً هيسحدـر ّسلٖٖىّسػّٖر جهيٌِظٖر هوـويٖر هوظيـٖر فٕ يسحدـر شّق جهسدرٖخ . -جهردػ جهيدحضر دًٖ جهظيـٖر ّجهظِحز جهرشيٖر جهػنّيٖر ذجز جهـالكر دحهسدرٖخ ّجهسإُٖل يصل جهيئششر جهـحير هوسدرٖخ جهيٌِٕ ّجهسلٌٕ ّظٌدّق جهيّجرد جهدضرٖر يً ؤظل سّػٖد جهظِّد ّظٖحغر جهيـحٖٖر ّجهغّجدػ جهػحنير ّجألػر جهيٌِٖر هسٌفٖذ ّيسحدـر جهسدرٖخ ّجالشسفحدذ يً ُذٍ جهظِحز ديح كديسَ يً خديحز ّخدرجز فٕ يظحل جهسدرٖخ. ٖينً جؿسدحر جهِٖثر ُٕ جهظِر جهيرظـٖر جهفٌٖر جهسٕ سظٖز هيزجّهر جهيٌِر ؿوٓ يشسّْ جهيرجنزّجهيـحُد جهسدرٖدٖر ؤٖغح دحإلغحفر اهٓ جهيدردًٖ جألفرجد دٌحءج ؿوٓ يـحٖٖر يزجّهر جهيٌِر جهذٔ سى اؿدجدٍ يً كدل جهظيـٖر ّسى جؿسيحدٍ رشيٖحً هوػظّل ؿوٓ ٌسحثط سدرٖخ سإُٖوٖر ّسػّٖرٖر ديـحٖٖر ظّدذ ؿحهٖر . -ؤً سسّهٓ جهِٖثر جهـويٖر جهشـّدٖر هوسدرٖخ جؿسيحد يئششحز (يرجنز -يـحُد -يٌضأز خحظر) دجخل ؤّ خحرض جهضرنحز ّذهم ػدلح هويـحٖٖر جهـويٖر ّجهيّغّؿر ّجهسٕ سـسيد نالثػر سٌؼٖيٖر ّيً جهسرخٖط هِح ديزجّهر يٌِر جهسدرٖخ. جهـيل ؿوٓ ظٖحغر آهٖر ّجغػر ّيػددذ ديّجظفحز ظّدذ ؿحهٖر إلؿسيحد جهيدردًٖ جهيػوًّٖٖجهخحرظًٖٖ شّجء يً ػظل يٌِى ؿوٓ جؿسيحد شحدق خحرظٕ ؤّ دجخوٕ ؤنحدٖيٕ ؤّ يٌِٕ ؤّ هى ٖػظل . ٖينً ظٖحغر الثػر ؿويٖر سػز ؿٌّجً "هواضفبح وهعبٍٍر اؿدجد ّاؿسيحد جهيدردًٖ" دغرعجهػظّل ؿوٓ ضِحدذ يدرخ "يزجّهر يٌِر" . غرّرذ ؤً سسدٌٕ "جهِٖثر" اهزجى جهيئششحز جهسدرٖدٖر دسّفٖر جهسيّٖل جهالزى هيخرظحز سدرٖدٖر ؿحهٖرجهظّدذ . ************************ 13 الهراجع : -ظٌدّق سٌيٖر جهيّجرد جهدضرٖر – جهسلرٖر جهشٌّٔ – ُ0221-0234ـ . جهيئششر جهـحير هوسدرٖخ جهسلٌٕ ّجهيٌِٕ -جهدهٖل جإلظرجثٕ هويدرخ ٌػّ سػشًٖ ظّدذ جهسدرٖخ -ُ0221/0234ـ. ادرجُٖى ريغحً ادرجُٖى جهدٖخ -جشسرجسٖظٖحز سػدٖش ّسفـٖل جهسدرٖخ فٕ جهيئششحز جهسـوٖيٖر -درجشر سػدٖلٖر ؿوٓ ؿٌٖر يً جهيئششحز جهسـوٖيٖر فٕ دّهر كػر -هوػظّل ؿوٓ درظر جهدنسّرجٍ فٕ فوشفر جإلدجرذ -ؤألنحدٖيٖر جهـردٖـر جهيفـسّػر فـٕ جهدجٌيرم -نوٖـر جإلدجرذ ّجالكسظـحد - كشـى ادجرذ جألؿيحل ُ0221 -ـ ـ 3114ى د .ؤدّدنر ؿحددًٖ ددّٔ -جهيـحٖٖر جهيٌِٖر ّدّرُح فٕ سٌؼٖى ّسٌيٖر جهلّْ جهـحيور ّ -ركر يلدير اهٓجظسيحؽ خدرجء ػّل جهيـحٖٖر جهيٌِٖر جهـردٖر – جهّجكؾ ّجهيإيّل يٌؼير جهـيل جهـردٖر 2006 ٌَّٖٖ 29 جهلحُرذ . جشسٖرجد ّجشسٌشحؼ جهسدرٖخ ّ -ركر ؿيل ػّل جهسدرٖخ هوـيل فٕ يظسيؾ جهيـرفر ّدّرٍ فٕ جهسٌيٖر ...جهػيّع ّجهسػدٖحز 1-2 ،ردٖؾ جٗخر هـحى ُ 0231ـ 2-0يحّٖ 311.ى -جهرٖحع جهيئسير جهـردٕ جألّل هوسدرٖخ ّسٌيٖر جهيّجرد جهدضرٖر -رئٖر يشسلدوٖر ّركر ؿيل دـٌّجً "سػدٖدجالػسٖحظحز جهسدرٖدٖر" -جهدنسّر نيحل ٌّٖس. خظحثط ّيّجظفحز ،درجشحز كٖحس جألصر جهسدرٖدٕ ،ؤشحير ظرجدجز ،جهيـِد جهّػٌٕ هوسدرٖخ،.3101 ّشحثل جهيدرخ جهٌحظغ ،شحٔ سضحرٌٕ ،نحصٕ نٌّّجٔ ،ينسدر ظرٖر هوسرظير ّجهٌضر ّجهسّزٖؾ ،ط ،1-2جهػدـر جألّهٓ .3110 ددهر ،يحٖم ددهر ،دهٖل جهيدٖر فٓ سػّٖر جهذجز ،ظرٖر جهرٖحع3111 ، ،ى نّٖنّزج ،سّيحس ظٕ نّٖنّزج ،يػدّؿحز ٌّضرجز 311. ، ASTDى جهيرنز جهيٌِٕ جهـحهٕ إلؿدجد جهيدردًٖ ،دٌغحزٔ ،هٖدٖح3113 ،ى.www.google.com 14 -
© Copyright 2026 Paperzz