‫أث وو ا ام ا
وا‬
‫ﻭﻇﻴﻔــــــﺔ ﺍﻟـﻤــــــﺎﻝ ﻓﻰ ﺍﻹﺳــــﻼﻡ‬
‫"! اﺡ اﺵ‬# !$‫
ا‬%# !$‫ ا‬/‫ار‬
‫ر ان ا
وا‬
‫ارات‬
. .. . % & '! ! " ! #
! $
0 -0 -1 *
+, * ! -. /' '& ( "
)!!
( …µç 9s 7
y ƒÎ °
Ÿ ω
Ÿ ∩⊇∉⊄∪ 
t ΗÏ >s ≈èy 9ø #$ >
bÉ ‘u !
¬ †AÎ $ϑ
y Βt ρu “
y $‹u tø Χx ρu ’5
Å ¡
Ý Σè ρu ’AÎ ξ
Ÿ ¹
| β
¨ )Î ≅
ö %è  :-)! 2 3
.(67: 9 678 :,) 〈 t ΗÏ >Í ¡
ó Rç Qù #$ Α
ã ρ¨ &r $O Ρt &r ρu N
ß ö ΒÏ &é 7
y 9Ï ≡‹
x /Î ρu
+, "< 3 "( " '.! = ! #
! " '! 3 >( / ! % "0 ?( @! "2
"% D
E! ! A = 2 ) -2 B ! ( /' "= C @3!
D! "G "0! C H! BF '. ! "
"
.B
+= 3 ( /' -2! @! 0! !
*
I 0 - !G 3 ( - 0& " !2!
.C!0 J 3 - C!! "E "=1!
'3 ' "$+ 1 ?1 D
! 3 H. -2 D
13
1 !0 H 3 F= 2 C!0 *= /! 13 , G, "1
FL! 2 KJ 2 - F , ", 2 .E! 0! 3
3 "J$ , D
F -E! % ! = -0= −
١−
‫('ن‬% %#)‫* ا‬%+‫ا‬
,$‫ﻡ‬.‫ﺱ‬0‫ا‬
-2 2
! - % )0! K% ! 3 0 '= .D'. % ! @ $+ " 1 @+ -!
0 K M)!! K DG "!G K ! 2 D!
@
*K /' >
#! D0 < 3 F, >
I ' *
.'$
J ! " N B+
O
2 2 0! ' DG,
B$+ *!G . - -0 < 1 *K K '
D 1! *
+= I "+. "2 1 " 3 "F "0
. D !!
1 @Q1 2K #K - 3 ( I % 0! = P K 3 -
.
2% )0 ! "!F
'03 D 1 P D % 0! ( % @Q1 K -=
.P " -J! D ( 2L3 "1 C$
@
!J #K -2., 0 ' 1 0 K2
-G G D
F /Q! 2 G L B)0 1! 1! '3 R .[ ] : . 1 B
+ 2 + 1 - -2 3 -EE! = T ! K' ! > 1 $
1 = U
= T B
. 2
.'= -2 3 - 0 3 ? ( =
' 2 - ( *!G I C . + G %
..
"
, V "
( 3 , "E C 1! ( !G %
ω)Î š ≈Ψo =ù ™
y ‘ö &r $! Βt ρu  :
2 B+ L. -0 -1 " "( "
1
.(6WX :H,) 〈 
š
ϑ
Ï =n ≈èy =ù 9jÏ πZ Ηt q
ô ‘y
Í‘ρ‰
ß Á
9#$ ’ûÎ $ϑ
y 9jÏ Ö $! x ©
Ï ρu Ν
ö 6
à /nÎ ‘§ ΒiÏ π× à
s ã
Ï θö Β¨ Ν3
ä ?ø u $! _
y ‰
ô %s ¨
â $Ζ¨ 9#$ $κp ‰š 'r ≈¯ ƒt  :T D2
! -1
〈 β
t θèã ϑ
y gø †
s $ϑ
£ ΒiÏ × 5ö z
y θu δ
è #( θm
ã t ø ‹u =ù ùs 7
y 9Ï ≡‹
x 7Î ùs µÏ FÏ Ηu q
÷ t /Î ρu !
« #$ ≅
È Ò
ô x /Î ≅
ö %è ∩∈∠∪ 
t ΨÏ ΒÏ σ÷ ϑ
ß =ù 9jÏ π× Ηu q
÷ ‘u ρu “‰
Y δ
è ρu
−
٢−
‫أث وو ا ام ا
وا‬
.(YZ 9 YX :?)
] : D -1
.[! P F2= 1 , ( "R B0 O
, 3 "
3
= 0)= % "
-
!
= 1 :! O -G ! "
.[%& % ' " #$ ] : D -13
( = H'1J 13 [ I! ( 'I 0= ? "
%
- -1 "( ?J "I3 0L3 ! "( [
' "I3 0 ! "( [ 2
= 2
-3 - ."! -Q ! -2 '!!
2 K% % '!
F '% - "
0 ( '% ! " D
2 !G &3 ( 3 I! *!G -! -2 3 B
"
G
"E , V" R " @
@, H! "E 2 CJ Q 3
"!G ")= "J!+ D), ' !! "
2! !
G ? -! +! "0! % #K K, 'J ! " " "
."
-
% 3 "! K 2! = "! D2= "! % ( 0! 1
-13 F! - "! % " " " \ D
G ". " "
. /0 %" . 12 (+ ,- () *) ] : .[%"
.[. %0 5 ] : -G
@1!! ! '% O
, T -2 C0.! * 0! K
Ïπ3
s ×Í ≈¯ =n ϑ
y =ù 9Ï š /• ‘u Α
t $%s Œø )Î ρu  :! #
! -1 A11! O
, K 3 "2 "( "3+
x8‰
Ï ϑ
ô tp 2
¿ x
ß 7mÎ ¡
| Ρç 
ß tø Υ
w ρu u $! Βt $
eÏ !#$ 7
à Ï ¡
ó „o ρu $κp :ùÏ ‰
ß ¡
Å ø ƒã Βt $κp :ùÏ ≅
ã èy gø B
r &r #( θþ 9ä $%s ( πZ x ‹=Î z
y Ú
Ç ‘ö {
F #$ ’ûÎ ≅
× ã
Ï %`
y ’ΤoÎ )Î
.(:W :
1) 〈 β
t θϑ
ß =n è÷ ?s ω
Ÿ $Βt Ν
ã =n ã
ô &r ’
þ ΤoÎ )Î Α
t $%s ( 7
y 9s ¨
â ‰
dÏ )
s Ρç ρu
D! CJ 2 3 -2 + = G 3 G ! #
! %
−
٣−
‫('ن‬% %#)‫* ا‬%+‫ا‬
,$‫ﻡ‬.‫ﺱ‬0‫ا‬
. 3 ? - 1 2 K . -
-
=
H& - "! 3 2 -2 U
.( - , ( -0
.!
13 % * - ] % - * R - * - ( @
J : . "" 6" 1 (7 (&8 9 1 ] : -G
.-, DJ! D1 ? 2 2 #K [6" 1 12 -13 ..
+ '3 U.!2 O
, 3 1! - ( P 1
〈 â‘θ±
à Ψ– 9#$ µÏ ‹ø 9s )Î ρu ( µÏ %Ï —ø ‘hÍ ΒÏ #( θ=è .ä ρu $κp :È .Ï $Ζu Βt ’ûÎ #( θ±
à Βø $$ ùs ω
Z θ9ä Œs Ú
u ‘ö {
F #$ ≅
Ÿ èy _
y 9s “%
Ï !© #$ θu δ
è  :-0 )
.(6Y :#)
*T ! *
!. C 2 1 '!F "2 3 3, @ G= (
-G # \!+ "3$% \+., % -, U$= 2 1 ¸οt≈pgÏB šχθä3s? βr& HωÎ) È≅ÏÜ≈t6ø9$$Î/ Μà6oΨ÷Dt/ Νä3s9≡uθøΒr& (#þθè=à2ù's? Ÿω (#θãΨtΒ#u šÏ%©!$# $y㕃r'¯≈tƒ  :! #
!
.(8^ :H) 〈 ∩⊄∪ $VϑŠÏmu‘ öΝä3Î/ tβ%x. ©!$# ¨βÎ) 4 öΝä3|¡àΡr& (#þθè=çFø)s? Ÿωuρ 4 öΝä3ΖÏiΒ <Ú#ts? tã
(#ρÿ ‰
ß γ
Î ©
ô &r ρu  :L. -0 -13 M '. L3 @1 @F! 2 1 = G
.(8Z8 :
1) 〈 ‰
Ó ‹γ
Î ©
x ω
Ÿ ρu =
Ò ?Ï %.x ‘§ $! Ò
Ÿ ƒã ω
Ÿ ρu 4 Ο
ó Fç è÷ ƒt $6t ?s #Œs )Î
." , -2 3 , #K2 "$1 K+L = "!2 =
@1 -22 ! @ ( 2 "!F "
J "2 %
.( 3 $ $ &3 E @ '3 $ Q 3 '! 2 = 0
.'! 1!! '!
U!+! "2 F2 DJ
! H'1J 2K 1
% HB ! U
! 1 'L "J H'13 ' -2 '3
13
.C
3
1 ( \ K ! J 9 "2 U
! 9 "2 !2 3 H0
J! % U$ 2! $!1 "J = 3 1 . 2 #) :-1
#K 2 M
. "2 @ U
! K ( O K+= H.
@1 - 'L = 'J H1! DF! ( 3 @1 , DF 1 % =
−
٤−
‫أث وو ا ام ا
وا‬
.! M
. !! '2
. ! , ! 2 ( M
. 3 DF! "
. @1 -23
' 2 M
. -0 '!F! % '!K 2, DF! '= *= "0 = (
."!F
"2 @ >
! 0 ' " " 2 1 \ _
1! %
.[.< /8 ; 1 1 ] :-1 3 `
.[.5 . ." 1] : D -1
$Βt M
Ï ≈6t ŠhÍ Û
s ΒÏ #( θ)
à Ï Ρ&r #( θþ Ζã Βt #u 
t %
Ï !© #$ $γ
y ƒ• 'r ≈¯ ƒt  :-)! 2 3 ! #
! -1
β&r ω
H )Î µÏ ƒ‹
É {
Ï $↔t /Î ΝGç ¡
ó 9s ρu β
t θ)
à Ï Ψ?è µç Ζ÷ ΒÏ ]
y Š7Î ‚
y 9ø #$ #( θϑ
ß ϑ
£ ‹u ?s ω
Ÿ ρu ( Ú
Ç ‘ö {
F #$ 
z ΒiÏ Ν3
ä 9s $Ψo _
ô t z
÷ &r $! ϑ
£ ΒÏ ρu Ο
ó Fç ;ö ¡
| 2
Ÿ
.(87X :
1) 〈 ‰
î Šϑ
Ï m
y 
; _Í î
x !
© #$ β
¨ &r #( θþ ϑ
ß =n ã
ô #$ ρu 4 µÏ ‹ùÏ #( θÒ
à ϑ
Ï óø ?è
! A B$
G - 3 @J( G ! #
! &3
Β¨  :L. -0 -13 , ! ! % -2 = C -)0= O 2
ϵŠø 9s )Î ρu Ý
ä Á
+ 6ö ƒt ρu Ù
â 6Î )
ø ƒt !
ª #$ ρu 4 οZ u 5WÏ 2
Ÿ
$ù] $èy Ê
ô &r …ÿ &ã !s …µç x èÏ ≈Ò
Ÿ Šã ùs $ΖY ¡
| m
y $Ê
· ö %s !
© #$ Ú
Þ Ì )
ø ƒã “%
Ï !© #$ #Œs
.(8aY :
1) 〈 χ
š
θèã _
y ö ?è
" @3
2 # " M)!! = . $ ( )0= G
#! 3 # U
= K% ' . ?+ R -F F # O =
#Q= 0 = , )0 KQ &3 3 *G C!0 C #! #K $=
C K % 3= C!0 *G -2 - ! #K # C 2 #
-2 2! F< 2! L ( H >
G 2! C3 -G *
0
.% "0 3 ? 2
= "$3 = BK 2 H b 2! @+ O
, 3 3 b 2 0 D2 = )E J2 "Q D2 = ? J2 "
0 D2 = = B
.J=
% -1 % K G= # ( K3 "2 % K 2K
= # K I K 3 - *
0 % - !0 C)!
−
٥−
‫('ن‬% %#)‫* ا‬%+‫ا‬
,$‫ﻡ‬.‫ﺱ‬0‫ا‬
..
, c
+( @ " # '3 *< #! -1 - d2e "2 O
= 3 D0 " 2! (# K *=
K ) .' @ O
, '3 I B$
= % # O
, # , B+
- 'G= L. K 3 H
( 1J 3 H0 -= *=
K
.<
= 2)= 2 @
-$3= - = *
( &3 1! AJ
) -1 0 K 3 F -$3= "( *1 '3 "E! F , #K
4’?n ã
t Ο
ó γ
ß ≈Ζu =ù Ò
ùs ρu M
Ï ≈7t ŠhÍ Ü
© 9#$ ∅
š
ΒiÏ Νγ
ß ≈Ψo %ø —y ‘u ρu Ì s
ó 7t 9ø #$ ρu hÎ 9y 9ø #$ ’ûÎ Ν
ö γ
ß ≈Ψo =ù Ηu q
x ρu Πt Šy #u 
û _Í /t $Ψo Βø § .x ‰
ô )
s 9s ρu  :
.(XW :H
() 〈 ξ
W ŠÒ
Å ø ?s $Ψo )
ø =n z
y 
ô ϑ
£ ΒiÏ 9 5VÏ 2
Ÿ
F -$3= 3 "2 F3 O
, 'I 0 -$3= ( 2 K&3
.2 -$3= ' 2
@)
- 2 -, - L >
- 2 1 \
1
ϵ‹ø 9s )Î ρu ( µÏ %Ï —ø ‘hÍ ΒÏ #( θ=è .ä ρu $κp :È .Ï $Ζu Βt ’ûÎ #( θ±
à Βø $$ ùs ω
Z θ9ä Œs Ú
u ‘ö {
F #$ ≅
Ÿ èy _
y 9s “%
Ï !© #$ θu δ
è  : :-0 ) -G 13
.(6Y :#) 〈 ‘â θ±
à Ψ– 9#$
äοθ4 =n Á
¢ 9#$ M
Ï Šu Ò
Å %è #Œs *Î ùs  :! -13 "$
J f
J 3 - =
.(6W :"0) 〈 β
t θs
ß =Î ø ?è /ö 3
ä =¯ èy 9© #Z 5WÏ .x !
© #$ #( ρã .ä Œø #$ ρu !
« #$ ≅
È Ò
ô ùs ΒÏ #( θóä Gt /ö #$ ρu Ú
Ç ‘ö {
F #$ ’ûÎ #( ρã ±
Ï Ft Ρ$$ ùs
( D2 *K ( - % - % -
:! #
! -1 AG g 2 +! @1! ' '3 O
,
(Ν
ö 3
ä 9© $%] —ø ‘Í N
Ï ≡t ϑ
y V¨ 9#$ 
z ΒÏ µÏ /Î l
y t z
÷ 'r ùs [ $! Βt Ï $! ϑ
y ¡
¡ 9#$ ∅
š
ΒÏ Α
t “t Ρ&r ρu Ú
u ‘ö {
F #$ ρu N
Ï ≡θu ≈ϑ
y ¡
¡ 9#$ ,
t =n {
y “%
Ï !© #$ !
ª #$ 
.(:8 :
%) 〈 t ≈γy Ρ÷ {
F #$ Ν
ã 3
ä 9s t ‚
¤ ™
y ρu ( νÍ Ì Βø 'r /Î Ì s
ó 7t 9ø #$ ’ûÎ “
y Ì f
ô Gt 9Ï š =ù à 9ø #$ Ν
ã 3
ä 9s t ‚
¤ ™
y ρu
K 3 g !
G D0 2! ! ! 2 1 3 F2 D< 0
$γ
y ŠùÏ $Ψo =ù èy _
y ρu  :L. -0 -1 ! -! - % ! 2! K 2 O
,
Ÿξùs &r ( Ν
ö γ
Í ƒ‰
Ï ƒ÷ &r µç G÷ =n ϑ
Ï ã
t $Βt ρu νÍ Ì ϑ
y Or ΒÏ #( θ=è 2
à 'ù ‹u 9Ï ∩⊂⊆∪ β
È θ‹ã èã 9ø #$ 
z ΒÏ $κp :ùÏ $Ρt ö f
¤ ùs ρu =
5 ≈Ψo ã
ô &r ρu ≅
9 ŠƒÏ Υ
¯ ΒiÏ M
; ≈Ζ¨ _
y
−
٦−
‫أث وو ا ام ا
وا‬
ΒÏ (#θ=è 2
à 'ù ‹u 9Ï ∩⊂⊆∪ Èβθ‹ã èã 9ø #$ zΒÏ $κp :ùÏ $Ρt ö f
¤ ùs ρu 5=≈Ψo ã
ô &r ρu 9≅ŠƒÏ Υ
¯ ΒiÏ ;M≈Ζ¨ _
y $γ
y ŠùÏ $Ψo =ù èy _
y ρu  〈 tβρã 6
à ±
ô „o
.(:Y b:a :?) 〈 β
t ρã 6
à ±
ô „o ξ
Ÿ ùs &r ( Ν
ö γ
Í ƒ‰
Ï ƒ÷ &r µç G÷ =n ϑ
Ï ã
t $Βt ρu νÍ Ì ϑ
y Or
2 2 ? 1! 2 23 * - \
( &3 K'
+! ' ! D1 2! -= 1 ? 1 3 DJ! "F
.! " +, >
1!J ! C!0
"!G ( 3 - I ' ! ?, = @+ 0 = ( % ( I 3 " "!0 "1+
.@+, 1 !G c)! P " , 3 M
] . - *!G
'2! " 3 D!0 % I "$ "+
! 1, % 0
K% "F! E "0!( D !! "J1 "!G h! D2 '= 0
."
$ D0 '2'! E! /!! D2 ! "Q = (
=
*K M! C B0! B
! " " D
'I #K F
.( D0
- - 3! P -2. " K D'0 F
."! C H., G @3! " 0 % 3
A = "' C O ! 23 DL.3 - 3 2J! = R #K "0!
.*
+, C Q '% ?1! "1
- F *
+, C U!+ '% ?1! "1 A = D03 "$J K U.!2 ! F
[= B
B
D
3 1 D2 -, 1 K ) = % ,
= " -2 = P H. -2 1 D+ - C 2 "1 A = 1
."!G " 1 [= 1 % " !G ! D= -
3 " -, F2 DJG! )!2 I ) !3 DL. F
QJ @
- c!( @
? - ?=
) " [= "0!( D
."
1 " 3= G ", '!JI 1 -, D! #K
D '% D ! " 3 \+ 1 (G =) !2 3 A 3
−
٧−
‫('ن‬% %#)‫* ا‬%+‫ا‬
,$‫ﻡ‬.‫ﺱ‬0‫ا‬
"0 D ! F % ? "0) :-13 '!JI 1 U
?
H., 1! F % 2 #K "1 U
! % 2 #K " "
$
D J!3 OJ+ CJ!
" [ &3 E 1 - !
' @ $ '! 3 D=
2 $ !. U+ C1 ?
) B AF D0 I - $ 3 [
! " ?J DK+!
L2 1 ..(? = [ E 1! H., 1! - \1
. 3 "
! " " 3 \+.
D0! ", !JI 3
(
A = K !) 1 = 0 'L. 2 ! "0!( D -, F2 = 0 *K )!2 ' -2.
.C!0 * "Q
. 1 C3
! 0 - \
3 @+! =
= L #K "0 ! "!0 !JI 1 U
( / 1
3 B+ B1 2 ! [ 3 $ -+! 3 , D
. 3 ! K% 0= F = "
2 2) C3
0 -, K " 3 @ , 3 = -! 3 U
' )! 0 F! D= D #'3 = F! = U
! .
, -+! %
.
*= 3 D2 F = -2. - #! ( = 0 K2
B! 1 = I! U
.( #'! c!( -!! " ( 13
.( " $
J!
-Q 1J 3 3( E 3 3( (
+ ") "2. ( G
U % HR, O 3 '$ ? ( = ' !.
.
+ 3 "1F UJ! % H
1J H
1J K% E = % B
I - 3 -! K 3 3( ( G
3 ?E 3 B3 - 0 !'. 3 F2 @Jg K3 0 K 3 J 3 - 0 , V'! H
1J % I % $ -! U
U
!
. F2
"G+, 0 " "!G !
I 3 D B!0 ! K% &3 #K
−
٨−
‫أث وو ا ام ا
وا‬
- ! -2. - #K C!03 ( % *K G
#
J 0 '3 -= ! ", " @1! " " !G
.1 # G+, 0 $1 "0 - 1! 3 "( "
. 1 -2 H)0 2K 1! "1 ! M
. >
#! @ IJ - @! '!1 3 ΒÏ “Ì gø B
r M
; ≈Ζ¨ _
y Ο
ó γ
ß =è z
Å ‰
ô Ζã ™
y M
Ï ≈s
y =Î ≈Á
¢ 9#$ #( θ=è ϑ
Ï ã
t ρu #( θΨã Βt #u 
š
%
Ï !© #$ ρu  : ) -1 .(688 :H) 〈 ξ
W Š%Ï !
« #$ 
z ΒÏ −
ä ‰
y ¹
ô &r 
ô Βt ρu 4 $)
y m
y !
« #$ ‰
y ã
ô ρu ( #‰
Y /t &r $! κp :ùÏ 
t $
Ï #Î ≈z
y ã ≈γ
y Ρ÷ {
F #$ $γ
y FÏ tø B
r
..- H *' @ -1 :‫ااﺝ‬
.
2 1 b6
.*
+ [ b8
.U i. -
P= 3 -N C0 c! b:
.* i. 2, ( J! ba
.' -2 ! bY
.. *
G .
b7
.*
' @)
. @ bX
.. " D13 bZ
.1 " G = b^
.
g 2 >
. b6W
.2. g -J .
% b66
.) !J " "' Q
J b68
.
) = ( " 1J -= b6:
.UJ+ i. " "( "
. 3 "2 b6a
. . "F D b6Y
. U . D I "
-+ b67
.+ )) . D2
. b6X
.* / !2 " "( "
. 3 "2 b6Z
−
٩−