‫
ق ا ا
اای ر اد ات‬
‫ـد‬$% &‫ زرـــ‬.‫أ‬
‫ أم اا‬-‫ اآ ا – ا ي‬- ‫
اد‬
[email protected]
:()‫ا‬
,‫"رات ادی‬1 ,%‫ه ﺕ('ا وا‬+‫ وأآ‬,‫ت ادی‬."#‫ ا‬/‫"ع ا أه‬#‫ی
ا‬
,‫د وإزا‬#‫ر ا‬4‫ ا‬45 ‫ اای‬6‫ وا آن ﺹ
ارﺕ اﺕ‬،,‫ ا أ زﺕ ;هة ا‬,‫ا‬
‫ ه<ا‬,‫ن ا=ی و ای‬#‫ ا‬,‫ی‬5 ,‫ ا‬, ‫ ا‬,‫
@
ت ا?ﺡ‬# ‫ و‬،,AB‫ وا‬,‫ات ا=ی‬
C%‫ وا‬،, ‫
ﺝت ا‬5‫ وا‬،,1=‫ك ا‬B‫ ا‬45 F‫ اﺝ‬%%‫ أ‬G1+‫ن ا
ی
ا"رات ﺕ‬#‫ا‬
G?J5‫ و ا ا‬،M‫ا‬....,II‫ وا‬,1=‫ إدارة ادة ا‬B‫ وﺕ‬،,5‫و‬JK‫ ا‬, ‫ت ا‬H‫
ام ا‬I%‫ا‬
G5‫ آ‬,‫ ;هة ا‬1‫ ا"رات ا ﺡ‬6<‫ ه‬،/‫ دول ا‬,O , ‫ ا‬,A5P‫ ا‬Q1. RS‫ وا‬TJ=
‫'ر‬U‫ ا‬,‫ واﺝ‬,‫ی‬K‫'ر ا‬U‫دة ا‬V%‫ ا‬,A5P‫ ا‬6<‫ ه‬Q1. W#‫ ا‬, G4‫ أﺹ‬X‫ ﺡ‬،,%‫ﺕ('ات وا‬
.,1?‫ا‬
‫ك‬B‫ ا‬Q1. ‫ ا‬Q4S‫ أ‬،‫رة‬1 ,‫ ا‬,AB‫ ا‬Q‫ إ‬T‫ اﺝ‬Y‫ی‬#‫ ا‬W‫م اا‬Z5‫أن ا‬
‫ ﺕ"ی ﺝدة‬45 ,.‫"ات ?ر‬I Q?‫ات أن ﺕ‬O‫ ﺕ‬, ‫ ا‬,‫ ا?ﺡ‬6
=‫ء ﺕ‬S ,‫ی‬W‫اا‬
T‫ ا‬F‫ ا ﺕاﺝ‬,B‫
یت ای‬4‫ ?ى ا‬Q‫ء إ‬#‫ ارﺕ‬C"?‫ ﺕ‬Q‫ ﺡ‬،,
#‫ ا‬, ‫
ت ا‬I‫ا‬
‫ ه<ا ﺝءت‬Q1.‫ و‬,5‫و‬J‫ ا‬, ‫ وا‬,5‫و‬J‫ ارة ا‬. ‫ ا
ﺥل‬,‫ اآ‬T‫ أﺝ‬، ‫ا‬
" ‫ت‬1‫ ﺕ"ر اد ا‬T; ,‫ی‬W‫ اا‬, ‫ ا‬,AB‫ان " ` ق ا‬B ,+4‫ ا‬,‫ ار‬6<‫ه‬
Summary :
The banking sector of the most important economic sectors most
affected and in response to global economic developments caused by the
phenomenon of globalization, which was at the forefront of the growing trend
towards deregulation and the removal of legislative and regulatory constraints, and
I saw the global banking arena at the end of the twentieth century and the beginning
of this century many of the developments mainly in the direction of cutting banks,
bank mergers, and expand the use of electronic banking transactions, and adopt
comprehensive quality management and privatization .... etc., and which is clearly
reflected on the banking systems of most countries in the world, Agencies
developments campaign phenomenon of globalization had a broad impact, as the
task based on these regulations benefit from the positive effects and counter the
negative effects. The accession of Algeria in the near future to the World Trade
Organization, now incumbent on the Algerian banks in the light of developments in
the banking arena to seek changes have accelerated towards the development of
quality banking services provided, so that it can live up to the varied challenges
facing the banking business, in order to keep pace entering in the era of ecommerce and e-banking and this came this paper entitled "Prospects of the
Algerian banking system in light of the evolution of the information economy"
:*‫ـــ‬+
‫ت‬a‫?ى ا‬a Qa1. a#.‫ت وأ‬a4‫ ا‬a‫ أآ‬aS‫ن ا‬a#‫ﺥی ا‬P‫
ی ا‬#‫ ا‬/‫@
ا‬
‫ت‬a1‫ ا‬Fa Ga ‫ د‬a‫ﺝ‬BJ‫ وﺕ‬a1. ,‫ ا=ی‬, ‫ ا‬F ‫ت‬V‫
ﺕ‬# ،,‫ ادی‬،,.‫ اﺝ‬،,%?‫ا‬
1
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
‫وا‪
I‬ت ‪1‬غ اﺡ‪" T‬رة ﺝ
ا‪( .‬ﺹ‪ R‬ا
ﺥل ا‪ ,VP‬ا‪ TJ ,++‬ﺕ‪
4‬یﺕ ‪V‬و‪ Q1. ,S‬ا
ول أول‬
‫ا‪?%d‬ت ادی‪% ,‬اء ‪:T‬‬
‫ ی‪ Q?a‬ا‪a‬م ا‪a a ,a‬ل ا‪a‬ل‪ ،‬ا‪a1‬ت‪ ،‬ا‪
a‬ی‪ ،‬ا‪a' ،,a #+‬رة اﺕ‪a‬ت ا‪ a‬و‪GaS‬‬
‫‬‫ا‪ /‬رآ ‪ e1# fS‬ان وا‪J‬ن‪.‬‬
‫ﺡی‪ ,‬ا‪a‬رة وزی‪a‬دة ﺡآ‪ ,a‬رؤوس ا‪aP‬ال ا‪ a‬أﺹ‪ G4a‬ﺡ‪ ,a##‬ﺕ‪ Ma%‬ی‪ a a‬ی‪a‬م ﺕ‪aV‬ض ‪Qa1.‬‬
‫‬‫ا
ول ﺕﺕ‪ Y‬أو‪ .S‬ادی‪ ,‬ی?‪ C jJ R‬ا‪O‬ات ا‪I‬رﺝ‪.,‬‬
‫وإذا آن ا‪ Q1. B /‬ه<‪ 6‬ا?
ات ی‪a1 J‬ء أن ی‪?a‬ءل ‪a ` a.‬ق ا‪ ,aAB‬ا‪a , a‬‬
‫اا‪ ،W‬ﺥﺹ‪ ,‬وأن ا=آت ا
دة ا‪?B‬ت ی?‪ C‬دوره ی یم ‪ j1I‬ات ‪ a‬ا‪Xa4‬‬
‫إ‪ Q‬ا‪5K‬ج إ‪ Q‬ا?ی‪ f‬وﺕ‪ f#4‬ا‪ TJ‬وا‪=5‬ر ‪ .‬ا‪
a /a‬ة ‪ a‬ذ‪ Qa1. la‬ا‪a%‬اﺕﺕ وا‪
Ia%‬ام‬
‫ﺕ‪BJ‬ﺝ اﺕل وا‪1‬ت‪.‬‬
‫‪S Q1.‬ء ه<ا ا?ؤل و‪o‬ﺝ‪ FB. ,‬ی‪ J‬اض ‪#B1‬ط ا‪U‬ﺕ‪:,‬‬
‫ا‪aa%‬اﺕت ا‪=aa‬آت ا‪
aa‬دة ا‪?aaB‬ت ﺥﺹ‪aa aa ,aa‬ل ﺡآ‪ ,aa‬رؤوس ا‪aaP‬ال و‪.‬ا‪ Taa‬زی‪aa‬دة‬
‫‬‫ﺡآ‪،‬‬
‫ﺕ‪
4‬ی
ا‪V‬ص اﺡ‪ ,aAB1 ,a‬ا‪Va%H , a‬دة ‪ a aB‬ﺝ‪ ،,a‬وا‪
a4‬یت ا‪ a‬ﺕاﺝ‪a a‬‬
‫‬‫‪5‬ﺡ‪ ,a‬أﺥ‪a‬ى ﺥﺹ‪ Ca ,a‬ا‪=aa5‬ر ا‪a+‬رة ا‪ ,a1‬وا‪BJ‬ﺝ‪ aa ,a‬و‪ TWa%‬ا‪a1‬ت واﺕ‪a‬ل – اأ‪,aa%‬‬
‫ا‪1‬ﺕ‪ -,‬ا ﺕ ا‪ T‬ا‪ ?W‬ا‪=5‬ر ا‪ ,‬وا=آت ا
دة ا‪?B‬ت آ‪J T‬ن‪.‬‬
‫أه*اف ا*را‪-‬ــــ ‪:‬‬
‫ی
ف ه<ا ا‪ Xa4‬إ‪ Qa‬ﺕ‪
4‬ی‪ a‬أه‪ /a‬ا‪a%‬اﺕت ا‪ a‬ﺕ‪ a‬ا‪=a‬آت ا‪
a‬دة ا‪?aB‬ت ‪a a‬ل‬
‫‬‫ﺡآ‪ ,‬رؤوس ا‪P‬ال وا‪
I‬ت‪ ،‬وا ﺥ‪ GO1 H‬درﺝت ا‪ TJ‬وا‪ Q1. ,B‬اد ا‪.‬‬
‫إاز ﺝ
‪; ,‬هة ا‪
4 ,‬ی
ا‪V‬ص ا ی‪ J‬ا‪Va%‬دة ‪ Ca jaJ1 aB‬ا"‪a‬رات ا‪،,a‬‬
‫‬‫ﺥﺹ‪ ,‬ﺕ"ر ﺕ‪BJ‬ﺝ ا‪1‬ت واﺕل‪ .‬وا?‪1‬ت ا ﺕ‪ Q1. 'd‬ادیت ا
ول ا‪ ,B‬ا‪ a‬ﺕ‪5a‬‬
‫ اﺥ‪H‬ل ا‪ 1J‬ادیﺕ‪.‬‬
‫ا‪12‬م ام ‪6‬آت ا*دة ا‪3‬ت‪.‬‬
‫أو‪ :7‬ا‪12‬م ا‪.9:;7‬‬
‫ی‪ R1"aa aa+‬ا‪=aa‬آت ا‪
aa‬دة ا‪?aaB‬ت ا‪ aa aa+J‬ا‪aaO‬ض ‪aa.‬ر أن ه‪ 6<aa‬ا‪=aa‬آت ی‪ aaJ‬أن‬
‫ﺕ‪
a. Y?aJ‬ة ﺝ‪?aB‬ت وﺕ‪
a1 ,?aB rVaa4‬ه ا‪P‬ﺹ‪ 1aa‬ا‪<a‬ي ی‪ Qaa1. =a‬ﺡ‪a‬زة أ‪a‬ال ا‪=aa‬آ‪ .,‬آ‪ a‬ه‪ a‬ا‪(=aa‬ن‬
‫‪ ,?B‬ویل –دوﺕ‪" Royal Deutsch s‬ا‪-15P‬ای‪
B‬ی‪ ",‬ا ﺕ‪aJ‬ن ‪ a‬ا‪=a‬آ‪ ,‬ا‪P‬م ﺕآ‪ a a‬ا‪
a1‬‬
‫ا‪P‬ﺹ‪ ،1‬وع ا‪?%d‬ت ا‪ ,5J‬ﺕ
‪ Q.‬ا‪V‬وع وه ‪1‬آ‪ ,‬أو ا‪t ,‬ف ا‪=a‬آ‪ ,‬ا‪P‬م‪ ،‬ا‪a‬‬
‫ﺕ‪aJ‬ن ‪ aa‬ا‪ aa ,aJ1‬أآ‪?a%d1 ,?aaB %50 a aa+‬ت ا‪P‬ﺥ‪aa‬ى‪ .‬أ‪ aa‬إذا آ‪ Ga5‬ﺡ‪aa‬زة رأس ا‪a‬ل ﺕ‪aa. Taa#‬‬
‫‪ H %50‬ﺕ ‪ .‬وإ‪ 5‬ﺕ
‪? ,+‬ه‪. (1),‬آ ی ‪ FB.‬ا=‪ TJ‬ا‪:‬‬
‫ا‪ =6‬ر< ‪$@ 1‬ـ ا‪6‬آـ ا?م و
و‪1%‬ــ‬
‫ﺍﻝﺸﺭﻜﺔ ﺍﻷﻡ‬
‫ﺍﻝﻔﺭﻉ ﺃ‬
‫‪Sociales‬‬
‫‪%99 (Paris:‬‬
‫ﺍﻝﻔﺭﻉ ﺠـ‬
‫ﺍﻝﻔﺭﻉ ﺏ‬
‫ﻤﺴﺎﻫﻤﺔ ﻓﻲ ﺍﻝﻔﺭﻉ ﺩ‬
‫‪(1) Jean –Yvesm Olivier Gamier Dictionnaire des Sciences Economiques et‬‬
‫‪%100‬‬
‫‪%35‬‬
‫‪%60‬‬
‫‪Hatier, 1999),‬‬
‫‪P.159‬‬
‫‪.‬‬
‫‪2‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫ی‪ RZ‬ا‪ TJ=a‬ا‪ f?a‬أن ‪ Y?a5‬ﺡ‪a‬زة رأس ا‪a‬ل ‪ a‬آ‪ a Ta‬ا‪aV‬وع أ‪ ،‬ب‪ ،‬ج ا‪ a‬ﺕی‪،%50 a. a‬‬
‫ﺕ ‪ ,J1 .‬ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م <‪ 6‬ا‪V‬وع‪ ,?5 B ،‬راس ال ‪ a‬ا‪aV‬ع د أ‪ %50 a Ta‬وه‪ a‬ﺕ‪a% Ta+‬ى‬
‫?ه‪ ,‬ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م ه<ا ا‪V‬ع ا<ي ﺕد ‪= FJ1‬آ‪ ,‬أﺝ‪ ,B‬أﺥى ا ﺕ‪a4‬ز ‪ Qa1.‬ا‪ ,?aB‬ا‪aJ‬ة ‪a‬‬
‫رأس ال‪.‬‬
‫و آ‪ G5‬أ‪ /%‬ا=آت ا‪1 ,H‬آ‪ ,‬ﺝ أو أ|‪ 1‬ا‪ Bt‬دو‪ ,‬واﺡ
ة‪ F5} ،‬ی‪ Ra‬ا‪a#‬ل ‪(a‬ن ه‪6<a‬‬
‫ا‪=aa‬آت ‪
aaa G?aa‬دة ا‪?aaB‬ت‪ aaa| .‬أ‪ Faa5‬إذا ﺕ‪
aaa‬دت ا‪?aaB‬ت ا‪ aaa‬ﺕ‪aa@ aaa1. Taa4‬آﺕ ا‪,aaa.V‬‬
‫وا=آت ا=آ‪ ,‬ا ﺕ‪ (=B‬ـ ;‪ T‬ا‪#‬ا‪5‬ــ ا‪ ja1I ,Bt‬ا‪
a‬ول‪ ،‬و‪ a5J‬ﺕ‪a‬رس أ‪ a "=a5‬أآ‪a+‬‬
‫ ‪@ 1‬آت ‪.‬ة و‪t‬ن" ‪". Transnationals‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫أ ا=آت اة ‪#1‬ت ﺕ‪ l1‬ا=آت ا ﺕ‪ l1‬وﺕ‪
a‬ی ‪=a‬و‪.‬ت ا‪+a%‬ری‪ a ,‬أآ‪ a a+‬دو‪,a‬‬
‫أﺝ‪ ،,B‬وﺕ‪ CB‬اراﺕ ‪ . ,H#%‬اآ ی‪ Y%B‬و‪ ,at‬ا‪?a‬ـق ا‪ a .,a14‬ﺕ‪ CZa‬ا‪a%‬اﺕت‬
‫?‪ ,1#‬وﺕ‪ <I‬ا‪#‬ارات ا‪I‬ﺹ‪ TJ ,‬ع و‪.‬ـ ی=‪ TJ‬آا ?‪#‬ـ‪ ,V1J1 H‬أو ا‪a% ,a4‬اء ‪a‬ـ‬
‫ﺕ‪ /‬ا‪B‬ج أو ا?ی‪.f‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫‪ :FG‬ا‪12‬م ا‪7‬دي ‪6‬آت ا*دة ا‪3‬ت‪.‬‬
‫وﺕ ا=آت ا
دة ا‪?aB‬ت ﺝ‪a‬د ا‪a%‬اﺕ‪ a ,a. ,‬إدارة ‪ ja1I‬أ‪ "=a5‬وإیاداﺕ‪a‬‬
‫ا‪aa‬دی‪ ,‬وا‪ ,aaBV‬و|ه‪ ،aa‬وﺕ‪ laa1‬و‪ aa aa.‬ا‪aaI‬رج‪ .‬وه‪aaB‬ك ‪ aa‬یآ‪ aa aa‬ﺕی‪=aa1 FaaV‬آت ا‪
aa‬دة‬
‫ا‪?B‬ت ‪ Q1.‬أ‪ 5‬ا=آت‪" :‬ا ی‪J B‬ه إ‪ Q‬ﺝ‪?B‬ت ‪
.‬ة دول ﺕ‪
a. a T‬ة دول ‪
a‬ف ‪,V.Za‬‬
‫ر‪ Raa‬ا‪ ،,aa.‬و‪ €aa‬ر‪ Raa‬آ‪ Taa‬ا‪aaV‬وع آ‪ Qaa1. Taa‬ﺡ‪
aa‬ة و ‪aa‬ـ آ‪ Taa‬دو‪ .,aa‬أ‪ aa‬ا‪ ,aaJ1‬وا‪ aa aa /J4aa‬أی‪
aa‬ي‬
‫‪a‬ا‪ a1 a Bt‬واﺡ‪ .
a‬و‪ Faa1.‬ی‪ aJ‬ا‪a#‬ل ‪(a‬ن ا‪=aa‬آ‪ ,‬ا‪
a‬دة ا‪ ,?aB‬ه‪aa@ a‬آ‪ ,‬آ‪a‬ة ا‪a% /a4‬اء ﺕ‪/aa‬‬
‫ا‪.‬د ‪ @d‬رأ‪ %‬أو ﺡ‪ /‬ﺕ أو ?ى أرﺡ ‪ X4‬ﺕ‪ T‬أ‪ "=5‬وأ‪ .‬و و‪ .‬ا‪5K‬ﺝ‪,‬‬
‫إ‪
. Q‬ة دول‪ ،‬وﺕﺝ‪ F‬أ‪ .‬وﺥ"" ا‪J ,%%P‬ﺕ‪ Y‬ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م‪".‬‬
‫)‪( 3‬‬
‫)‪ (1‬ﺩ‪.‬ﻋﻠﻲ ﻅﺎﻫﺭ ﺍﻝﻁﻔﻴﻠﻲ‪ :‬ﺍﻝﺴﻴﺎﺴﺔ ﺍﻻﻗﺘﺼﺎﺩﻴﺔ ﺍﻝﺩﻭﻝﻴﺔ‪ ،‬ﻭﻅﺎﺌﻔﻬﺎ ﻭﻤﻨﻅﻤﺎﺘﻬﺎ‪ ،‬ﺍﻝﻁﺒﻌﺔ ﺍﻷﻭﻝﻰ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﻤﺅﺴﺴﺔ ﺩﺍﺭ‬
‫ﺍﻝﻜﺘﺎﺏ ﺍﻝﺤﺩﻴﺙ‪ ،(1987 ،‬ﺹ‪.164 .‬‬
‫)‪ (2‬ﺩ‪ .‬ﺃﺤﻤﺩ ﺴﻴﺩ ﻤﺼﻁﻔﻰ‪ :‬ﺘﺤﺩﻴﺎﺕ ﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ ﻭ ﺍﻝﺘﺨﻁﻴﻁ ﺍﻻﺴﺘﺭﺍﺘﻴﺠﻲ ‪-‬ﺍﻝﻁﺒﻌﺔ ‪) – 2‬ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﻜﺘﺎﺏ‪،(1999 ،‬‬
‫ﺹ‪.30.‬‬
‫)‪(3‬ﺩ‪.‬ﻋﻠﻰ ﻅﺎﻫﺭ ﺍﻝﻁﻔﻴﻠﻲ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ‪.165 .‬‬
‫‪3‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫ه‪B‬ك ی ‪ Q1.‬أ‪ 5‬ا=آت ا‪ ,.B‬ا ﺕ‪ †B‬وﺕ‪B C‬ﺕ أآ‪ a a+‬دو‪ ,a‬واﺡ‪
a‬ة‪a . a# .‬‬
‫ﺝرج دا‪" :5( "George Dunning" fB5‬ﺕ‪ l1‬ا=و‪.‬ت ا ﺕ‪ l1‬أو ﺕ?" ‪ Qa1.‬وﺡ‪
a‬ات إ‪5‬ﺝ‪a ,a‬‬
‫دو ‪ Q1.‬ا‪".TP‬‬
‫)‪( 4‬‬
‫وی= ﺕز ‪ Mathiuz‬ﺕی‪ 6< FV‬ا=آت ‪ Q1.‬أ‪" :5‬ا‪?a%d‬ت ا‪ a‬ﺕ‪
a. Qa1. "?a‬د ‪a a‬‬
‫اﺡ
ات ا‪5K‬ﺝ‪=.- ,‬ة ‪ Q1.‬ا‪
. -TP‬د ا
ول ‪ G%-‬دول ‪ Q1.‬ا‪ –TP‬وﺕ‪ ,?a5 f#4‬ه‪a ,a‬‬
‫إ‪5‬ﺝ ‪ Q1. %25‬ا‪ TP‬ﺥرج ا
و‪ ,‬ا‪P‬م‪.‬‬
‫)‪( 5‬‬
‫آ وﺹ‪ j‬ا‪ €W‬ا
ی ام =آ‪ Q? ,‬آ @آ‪ F‬آ ی‪" :1‬إ‪ 5‬ﺕرس ‪
a1 114 a t=a5‬ا‪ ،‬وإن‬
‫إ‪5‬ﺝ اوف ی‪ (a‬ﺝﺝ‪a‬ت ‪ Ha 512 a‬ﺕ‪ Ca#‬ﺥ‪a‬رج ای‪a‬ت ا‪
a4‬ة‪ .‬و ‪ a‬آ‪ a a1 Ta‬ه‪ 6<a‬ا‪
a1‬ان‬
‫ﺕ‪#‬ی‪ aa‬ﺕ‪ aa‬ا‪=aa5K‬ءات وو‪ TWaa%‬ا‪aa5K‬ج وازی‪. aaJ1 Caa‬ی‪ aa‬ه‪ 6<aa‬ا‪
aa1‬ان‪ .‬و‪ aa €aa‬ا‪Zaa‬وري ‪
aa‬یي‬
‫ا‪."#‬ت ا‪O‬ا ‪ ,‬أن ی(ﺕا ایت ا‪
4‬ة‪ T .‬ی(ﺕن أي ‪ ,#"B‬أﺥى ‪ a‬ا‪ ./a‬و ‪ a‬ا‪a1V‬‬
‫ﺕ ?‪ Q‬آ ارد ا‪H1 =. 5+‬د ﺡ‪ X‬أه‪ ,‬ا‪Z‬ا‪ YW‬ا ﺕ
‪".‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫و'‪ a ,‬ی‪a‬ى ‪(a‬ن ﺕی‪ ja‬ا‪=a‬وع ا‪
a‬د ا‪a#‬ت ی‪aJ‬ن ‪ Qa1.‬ا‪ a4B‬ا‪U‬ﺕ‪" :a‬ﺕ‪ Ca‬ا‪a‬دي ‪
a. a‬ة‬
‫@‪a‬آت ﺕ‪?aB Ca‬ت دول ‪ ,aV1I‬وﺕ‪a‬ﺕ‡ ‪t a. aaB a‬ی‪ fa‬ا‪?a‬ه‪ a ,‬راس ا‪a‬ل‪ a# ،‬ﺕ‪faa#4‬‬
‫ه
ف ‪ .‬وﺕ‪ f#4‬وﺡ
ة ا
ف ﺡ
ة ا‪"?a‬ة ‪ Qa1.‬إدارة ا‪=a‬آت أ‪Za.‬ء ا‪ Xa4 ,a.‬ﺕ‪aJ‬ن آ‪a5‬‬
‫ادی واﺡ
ا‪".‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫‪ :IG‬ا‪12‬م ا‪6 FF+‬آت ا*دة ا‪3‬ت‪.‬‬
‫ یﺝ
ﺕی‪ F1. fV j‬و‪ C‬ذ‪ F5} l‬ه<ا ا?ق ﺕ‪ B‬ا=آ‪ ,‬ا
دة ا‪?B‬ت‪a@ ,a." :‬آت‬
‫ﺕ‪ =B‬و‪ a .‬ا‪ ,aA5P‬ا‪ ,a55#‬ا‪ ,aBt‬ا‪ ،,aV1I‬وﺕ‪
a‬و آ‪ /aAB‬ی‪ a Ta+‬ﺕ‪
a‬رج ‪ a‬اآ‪ a‬ا‪?aW‬‬
‫وا‪B‬ﺹ ا‪ FB. ,.V‬وه ا=آت ا‪".,‬‬
‫)‪( 3‬‬
‫)‪ -(4‬ﺩ‪.‬ﻤﺤﻤﺩ ﺍﻝﺴﻴﺩ ﺴﻌﻴﺩ‪ :‬ﺍﻝﺸﺭﻜﺎﺕ ﺍﻝﻤﺘﻌﺩﺩﺓ ﺍﻝﺠﻨﺴﻴﺎﺕ ﻭﺁﺜﺎﺭﻫﺎ ﺍﻻﻗﺘﺼﺎﺩﻴﺔ ﻭﺍﻻﺠﺘﻤﺎﻋﻴﺔ ﻭﺍﻝﺴﻴﺎﺴﻴﺔ‬
‫)ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ :‬ﺍﻝﻬﻴﺌﺔ ﺍﻝﻌﺎﻤﺔ ﻝﻠﻜﺘﺎﺏ‪ ،(1978 ،‬ﺹ‪.19.‬‬
‫)‪(5‬ﺩ‪.‬ﺤﺴﺎﻡ ﺍﻝﺩﻴﻥ ﻋﻴﺴﻰ‪ :‬ﺍﻝﺸﺭﻜﺎﺕ ﺍﻝﻤﺘﻌﺩﺩﺓ ﺍﻝﻘﻭﻤﻴﺎﺕ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﺍﻝﻤﺅﺴﺴﺔ ﺍﻝﻌﺎﻤﺔ ﻝﻠﺩﺭﺍﺴﺎﺕ ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ ﺍﻝﻤﻌﺎﺼﺭﺓ(‪،‬‬
‫ﺹ‪.36 .‬‬
‫)‪ (1‬ﺃﺤﻤﺩ ﺴﺭﺤﺎل‪ :‬ﻗﺎﻨﻭﻥ ﺍﻝﻌﻼﻗﺎﺕ ﺍﻝﺩﻭﻝﻴﺔ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﺍﻝﻤﺅﺴﺴﺔ ﺍﻝﺠﺎﻤﻌﻴﺔ ﻝﻠﺩﺭﺍﺴﺎﺕ ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ ﻭﺍﻝﺘﻭﺯﻴﻊ‪،(1990 ،‬‬
‫ﺹ‪.311.‬‬
‫)‪(2‬ﺩ‪ .‬ﻤﺤﻤﻭﺩ ﺍﻝﺸﺭﻗﺎﻭﻱ‪ " :‬ﺍﻝﻤﺸﺭﻭﻉ ﻤﺘﻌﺩﺩ ﺍﻝﻘﻭﻤﻴﺎﺕ ﻭﺍﻝﺸﺭﻜﺔ ﺍﻝﻘﺎﺒﻀﺔ ﻜﻭﺴﻴﻠﺔ ﻝﻘﻴﺎﻤﻪ" ﻓﻲ ﻤﺠﻠﺔ ﺍﻝﻘﺎﻨﻭﻥ‬
‫ﻭﺍﻻﻗﺘﺼﺎﺩ‪-‬ﻋﺩﺩ ‪ 4-3‬ﺍﻝﺴﻨﺔ ‪ ،1975‬ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ ،‬ﺹ‪.54 .‬‬
‫)‪-(3‬ﺩ‪.‬ﻨﺼﻴﺭﺓ ﺒﻭﺠﻤﻌﺔ ﺴﻌﺩﻱ‪ :‬ﻋﻘﻭﺩ ﻨﻘل ﺍﻝﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻴﺎ ﻓﻲ ﻤﺠﺎل ﺍﻝﺘﺒﺎﺩل ﺍﻝﺩﻭﻝﻲ )ﺍﻝﺠﺯﺍﺌﺭ‪ :‬ﺩﻴﻭﺍﻥ ﺍﻝﻤﻁﺒﻭﻋﺎﺕ‬
‫ﺍﻝﺠﺎﻤﻌﻴﺔ‪ ،(1992 ،‬ﺹ‪.281 .‬‬
‫)‪-(4‬ﺩ‪ .‬ﻨﺼﻴﺭﺓ ﺒﻭﺠﻤﻌﺔ ﺴﻌﺩﻱ‪ :‬ﻨﻔﺱ ﺍﻝﻤﺭﺠﻊ‪ ،‬ﺹ‪.281 .‬‬
‫‪4‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫وﺕ‪aaJ‬ن ا‪=aa‬آت ا ‪
a‬دة ا‪?aaB‬ت ‪ aa‬ﺡ‪ ,aa##‬ا‪aa@ ,aa. aa aaP‬آت ‪ aa ,1#?aa‬ا‪B‬ﺡ‪ ,aa‬ا‪،,aa55#‬‬
‫و‪ ,B‬إ‪ Q‬ا
ی
‪ a‬ا‪
a‬ول‪ .‬وه‪ a‬ﺕ‪=a TJ=a‬و‪ .‬واﺡ‪
a‬ا ‪ a HaJ‬ا‪B‬ﺡ‪ ,a‬ا‪a‬دی‪ ،,‬وﺕ‪a‬رس ‪t=a5‬‬
‫دو ﺕ‪"% G4‬ة ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م‪ .‬ویﺝ‪ C‬ا?‪ Y‬ﺕ‪ f#4‬ا?"ة إ‪ Q‬ﺕ‪
4‬ی
ا‪%‬اﺕ‪ ,‬ا=‪,1‬‬
‫‪=1‬آ‪ ,‬ا‪P‬م ا‪ ,"%‬ﺝز ﺡ
‪o‬دارة أي وﺝد آ واﺡ
وﺕ ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م ‪=1‬آت ا‪ ,‬ﺡ‪
a‬ود‬
‫درﺕ‪.‬‬
‫)‪( 4‬‬
‫‪ aa‬ا‪aa‬ری‪ j‬ا‪aa‬دی‪ ,‬وا‪ ,aa55#‬ا‪ ,V?aa‬ا‪<aa‬آ ی‪ aaJ‬ا‪HIaa%‬ص ‪ ˆaa‬ا‪=aa1 eWaaI‬آت ا‪
aa‬دة‬
‫ا‪?B‬ت‪:‬‬
‫‪ ,. -1‬اﺡ
ات ا‪ B TJ ,.V‬آ‪ 5‬ا‪ 55#‬وﺕﺕ‡ آ ا‪P‬ﺹ‪) 1‬ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م( ‪H‬ت‬
‫‪ .,55‬و ی‪ B‬ه<ا أن اﺡ
ات ا‪ ,.V‬أﺹ‪ O‬ﺡ أو أ‪ t=5 T‬آ‪ T‬ا‪A‬وف اآ ا‪P‬ﺹ‪،1‬‬
‫ذ‪ l‬أن ‪@ T+ t=5‬آت أو =ری‪ C‬ا‪ ‡VB‬ﺕ‪#‬م ‪ F‬وع آ‪ ,BW‬ا
ول ا‪B‬ـ‪ ،‡VB1 ,‬أآ ﺡ ‬
‫‪=5‬ط ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م ا‪ ,BWJ‬إﺡ
ى ا
ول ا‪.,
#‬‬
‫)‪(1‬‬
‫‪ -2‬اﺥ‪H‬ف ی ارﺕط ا=آ‪ ?B ,‬آر ﺝ‪ ,?B‬ا‪ P‬اد ا‪=1 5J‬آ‪ # ،,‬ی‪5J‬ن ﺝ‪?B‬ت‬
‫‪ ،,aaV1I‬أو ‪aa‬ر ا‪5aa#‬ن ا‪<aa‬ي ﺕ‪ Gaa5J‬ﺝ‪ Faa‬ا‪=aa‬آ‪ ،,‬أي ا‪5aa#‬ن ا‪<aa‬ي ی"‪aa@ aa‬دة ا‪Haa‬د أو ‪5aa‬ن‬
‫ا(‪ ،€%‬أو ر آ ا‪#‬دة ا<ي یﺝ‪ F‬ا=آ‪ .,‬وﺕ‪
a‬و أه‪ ,a‬ﺕ‪ a‬ﺝ‪ ,?aB‬ا‪=a‬آ‪ ,‬أو ‪‡a# €a aBt‬‬
‫ﺕ‪ aa‬ا‪aa#‬ا‪ 5‬ااﺝ‪ ,aa‬ا"‪Zaa Qaa1. faa‬ی ا‪=aa‬آ‪ ,‬أ‪aa‬م ا‪Zaa#‬ء وإ‪ aa5‬ی‪aa‬وز ذ‪ laa‬إ‪ ,(?aa Qaa‬ا‪4‬ی‪,aa‬‬
‫ا
‪ ،,%1‬ﺕ‪ l1‬ا‪4‬ی‪ ,‬ا ﺕر‪ %‬ا
ول ‪.‬یه ‪%‬اء أآ‪5‬ا أ@‪I‬ﺹ ‪ at‬أم ا‪a.‬ری آ‪=a‬آت‬
‫ا
دة ا‪?B‬ت‪.‬‬
‫‪ -3‬ه‪aB‬ك ;‪aa‬اه ا‪a‬دی‪
aa ,‬دة ﺕ‪a#‬م ‪aH. Qaa1.‬ت ا‪+aa%‬ری‪ a ,‬أ‪aat‬اف ﺕ‪P aB‬آ‪ a aa+‬دو‪ ,aa‬وی‪
aa‬‬
‫‪ t=aa5‬إ‪ Qaa‬دول ‪
.‬ی‪
aa‬ة و‪ aaBJ‬ﺕ‪ aa. jaa1I‬ا‪=aa‬آت ا‪
aa‬دة ا‪?aaB‬ت آ‪=aa‬آت ا
و‪ ,aa‬ا‪ aa‬ی‪aaJ‬‬
‫إ‪B%‬ده إ‪A5 Q‬م ‪ 55‬ی‪ B‬إ‪ Q‬دو‪ ,‬واﺡ
ة ‪ T ,B‬ی‪ B‬إ‪A5 Q‬م ‪ 55‬دو ﺡ‪ X‬أ‪ a5‬ﺕ‪ (=aB‬ﺝ‪Ya‬‬
‫اﺕ‪ ,V‬دو‪ ,‬ا‪J4‬ت ﺕ‪ 4B‬اﺝد ا‪ ،55#‬ی‪ VB‬ا‪ ,V‬ا
و‪ ˆ . ,‬ا=آت ا‪ a‬ﺕ‪(=aB‬‬
‫ﺝ‪ Y‬اﺕ‪ ,V‬دو‪ ،,‬آ‪ lB‬ا‪P‬ورو ‪+%H‬ر ا<ي أ‪ ‰=5‬ﺝ‪ Y‬اﺕ‪ ,V‬ا‪ ,.‬ا‪P‬ورو‪.,‬‬
‫إ‪ Q‬ﺝ‪ Y5‬ا‪ eWI‬ا<آرة أ‪ 6H.‬ﺕﺝ‪ a‬ﺥ‪ eWa‬أﺥ‪a‬ى ‪ 6<a ,a.‬ا‪=a‬آت ی‪ aJ‬إﺝ‪ a a‬ا‪a#B‬ط‬
‫ا‪U‬ﺕ‪:,‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫)‪-(1‬ﻋﻭﻨﻲ ﻤﺤﻤﺩ ﺍﻝﻔﺨﺭﻱ‪ :‬ﺍﻝﺘﻨﻅﻴﻡ ﺍﻝﻘﺎﻨﻭﻨﻲ ﻝﻠﺸﺭﻜﺎﺕ ﺍﻝﻤﺘﻌﺩﺩﺓ ﺍﻝﺠﻨﺴﻴﺎﺕ ﻭﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ‪ ،‬ﺍﻝﻁﺒﻌﺔ ﺍﻷﻭﻝﻰ‬
‫)ﺒﻐﺩﺍﺩ‪ :‬ﺒﻴﺕ ﺍﻝﺤﻜﻤﺔ‪ ،(2002 ،‬ﺹ‪.13 .‬‬
‫)‪(2‬ﺩ‪ .‬ﻏﺴﺎﻥ ﺤﺩﺍﺩ‪" :‬ﻤﺨﺎﻁﺭ ﺍﻝﺸﺭﻜﺎﺕ ﺍﻝﻤﺘﻌﺩﺩﺓ ﺍﻝﺠﻨﺴﻴﺎﺕ ﺒﺎﻝﻨﺴﺒﺔ ﻝﻠﻭﻁﻥ ﺍﻝﻌﺭﺒﻲ"‪ ،‬ﻓﻲ ﻤﺠﻠﺔ ﺍﻝﻨﻔﻁ ﻭﺍﻝﺘﻨﻤﻴﺔ‬
‫‪5‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫أ‪ ,IS -‬ا‪5K‬ج؛‬
‫ب‪ -‬آ ?ه ارة ا
و‪,‬؛‬
‫ج‪ -‬ا‪5K‬ج ا
د؛‬
‫د‪ -‬ﺕ‪B‬ع ا‪ ,"=5P‬ادی‪,‬؛‬
‫هـ‪ -‬ازی‪ C‬ا
ول؛‬
‫و‪ -‬ا?"ة ‪ Q1.‬ا=و‪.‬ت ا
و‪ ,‬ﺥ‪H‬ل ا?ه‪ ,‬؛‬
‫ز‪ -‬ا‪
#‬م ا‪BJ‬ﺝ وﺕ"‪ f‬أﺡ
ث أ‪ Y%‬ا?؛‬
‫ح‪ -‬ا‪.‬د رﺝ‪ ,‬آة ‪. Q1.‬ا‪
W‬ه ا‪I‬رج‪.‬‬
‫ا‪ L‬ا‪ :FI‬أ‪F‬ط ا‪6‬آت ا*دة ا‪3‬ت‪.‬‬
‫ﺕ‪ jBaa‬ا‪=aa‬آت ا‪
aa‬دة ا‪?aaB‬ت إ‪
aa. Qaa‬ة ﺕ ‪VBa‬ت ‪ aa‬ﺡ‪ Xaa‬آ‪ aa‬اﺕ‪aaI‬ذ ا‪aa#‬ار إ‪ Qaa‬ا‪‡Baa‬‬
‫اآي وا‪ ‡B‬ا‪H‬آي‪ ،‬وا‪ ‡B‬ا=‪ J‬ﺡ‪ X‬ا‪ TJ‬و‪t‬ق اون‪:‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫أو‪ -7‬ا‪ N‬اآي وا‪:‬آي‪.‬‬
‫‪ -1‬ا‪ N‬اآي و‪ *9‬ا‪:"Ethnocentric" 3‬‬
‫وﺕ‪J‬ن ا=آ‪ ,‬ه<‪ 6‬ا‪ ‡B‬وﺡ
ة ا‪) ,?aB‬و‪ (,aBt‬أ‪ ،a%%‬و‪ aJ‬ﺕ‪ la1‬و‪ a.‬إ‪5‬ﺝ‪ˆa a ,a‬‬
‫ا
ول أو ا‪%P‬اق ا‪P‬ﺝ‪ ،,B‬وﺕ‪ <I‬ﺝ‪ C‬ا‪#‬ارات اآ ا‪=1 ?W‬آ‪ ,‬ا
و‪ ,‬ا‪P‬م‪.‬‬
‫‪ -2‬ا‪ N‬ا‪:‬آي "‪:"Polycentric‬‬
‫‪#‬ر‪ C ,5‬ا‪ ‡B‬ا‪P‬ول ی‪H‬ﺡ‪ r‬ا‪ Ta; F5‬ه‪<a‬ا ا‪ ‡Ba‬ﺕﺝ‪ a‬درﺝ‪ a ,a. ,a‬ا‪H‬آی‪ a ,a‬اﺕ‪aI‬ذ‬
‫ا‪#‬ارات وﺡی‪ ,‬اف آ‪ T‬وع ا=آ‪I ,‬رج‪ ،‬و ا‪ T4‬أن ﺕ‪ T#‬درﺝ‪ ,‬ر‪ ,‬ا=آ‪ ,‬ا‪P‬م ‪Q1.‬‬
‫و‪ .‬ا‪%P‬اق ا‪P‬ﺝ‪ ،,B‬آ أن ه<ا ا‪ ‡B‬ﺕ
د ‪ F‬ا‪?B‬ت ا‪=1 ,J‬آ‪.,‬‬
‫‪FG‬ـ‪ -‬اـ‪ N‬ا‪=$6‬ـ‪.‬‬
‫‪ -1‬ی‪aa‬ى ﺝ‪aa‬رج دو‪ †Baa5‬أ‪ Faa5‬ی‪ aaJ‬ﺕ‪ jBaa‬ا‪=aa‬آت ا‪
aa‬دة ا‪?aaB‬ت إ‪ :Qaa‬ا‪=aa‬آت ا‪,.Baa‬‬
‫ا‪
a‬دة ا‪?aB‬ت‪ "Multinational Industrial Enterprises" :‬وی‪ a‬ه‪<a‬ا ا‪aB‬ع أآ‪ a+‬ا‪a5P‬اع أه‪،,a‬‬
‫)ﺒﻐﺩﺍﺩ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﺜﻭﺭﺓ ﻝﻠﻁﺒﺎﻋﺔ ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ‪ ،‬ﻴﻭﻝﻴﻭ ‪ ،(1980‬ﺹ‪44.‬‬
‫)‬
‫)‪(1‬ﺩ‪.‬ﻋﺒﺩ ﺍﻝﺴﻼﻡ ﺃﺒﻭ ﻗﺤﻑ‪ :‬ﻤﻘﺩﻤﺔ ﻓﻲ ﺇﺩﺍﺭﺓ ﺍﻷﻋﻤﺎل ﺍﻝﺩﻭﻝﻴﺔ‪ ،‬ﺍﻝﻁﺒﻌﺔ ‪) 4‬ﻤﺼﺭ‪ :‬ﻤﻜﺘﺒﺔ ﻭﻤﻁﺒﻌﺔ ﺍﻹﺸﻌﺎﻉ ﺍﻝﻔﻨﻴﺔ‪،‬‬
‫‪ ،(1998‬ﺹ‪.19 .‬‬
‫)‪ -(2‬ﺩ‪.‬ﻋﺒﺩ ﺍﻝﺴﻼﻡ ﺃﺒﻭ ﻗﺤﻑ‪ :‬ﻨﻔﺱ ﺍﻝﻤﺭﺠﻊ‪ ،‬ﺹ‪20 .‬‬
‫‪6‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫
دة‬a‫=آت ا‬a‫ ا‬Q?a‫ ﺕ‬a‫ ا‬,?aW‫ ا‬C ‫ وه ا
وا‬%‫ واا‬# P‫ ا‬TJ‫ ا‬,. ,‫ درﺝ‬f#4‫ ﺕ‬X‫ﺡ‬
( 2)
.##4‫ ﺕ‬Q‫?ت إ‬B‫ا‬
aa ‫ع‬aaB‫<ا ا‬aa‫" و‬Multinational Trading Enterprises" :‫?ت‬aaB‫
دة ا‬aa‫ ا‬,aa‫=آت اری‬aa‫ا‬
a‫ وه‬،,aB‫ﺝ‬P‫اق ا‬a% a@‫
ی ا‬a‫ ا‬a a1‫ أو آ‬a‫ آ‬TJ=a Fa1. a‫
ﺕ‬a‫ﺝ واﺡ‬5‫ا=آت آ إ‬
aa‫ ﺝﺕ‬f‫?ی‬a aa.‫ و‬a‫آ‬H‫
م ا‬aa. ,a‫ ﺡ‬aa ,a‫آت دو‬aa@ a‫" ﺕ‬Livingston" ‫?ن‬aaBV Y?a‫ﺡ‬
.‫ﺥرج ا
ول‬
,aa‫ درﺝ‬aa‫ور وه‬a4 ‫ث‬Haa' Qaa1. ‫م‬a#‫ع ی‬aaB‫<ا ا‬aa‫}ن ه‬a ‫?ن‬aaBV‫ن و‬aa5 Y?a‫ ﺡ‬،,aaJ1‫
د ا‬aa‫=آت ا‬a‫ا‬
:‫ت‬. ‫ث‬H' Q‫? إ‬#‫ ﺕ‬J‫ ی‬/' ‫ و‬،‫ﺝ‬BJ‫ع ا‬5‫ و‬،‫=ط‬B‫ ا‬,t‫ و‬،TJ‫ا‬
.%‫ رأ‬,1J‫?ت ا‬B‫ ه ا=آت ا
دة ا‬:(G. I) Q‫و‬P‫ ا‬,.‫ ا‬.# ‫ أ‬,1J‫?ت ا‬B‫ ا=آت ا
دة ا‬T=‫ ﺕ‬:(G. II) ,5+‫ ا‬,.‫ ا‬Taa#B ‫م‬aa#‫ ﺕ‬aa‫?ت ا‬aaB‫
دة ا‬aa‫=آت ا‬aa‫ ا‬Qaa1. aa%%‫ي أ‬aa"B‫ ﺕ‬:(G. III) ,aa++‫ ا‬,aa.‫ ا‬.‫ ا
ول‬6<‫ ه‬T‫ داﺥ‬,‫ﺝ‬5‫=ء وع إ‬5} l‫ وذ‬،,B‫ ا
ول ا‬Q‫ﺝ إ‬BJ‫ا‬
a. ,a‫† اﺕ‬WaB‫ ا‬a a ‫?ت‬aB‫ ا=آت ا
دة ا‬TJ‫ ﺕ‬,5+‫ وا‬Q‫و‬P‫ ا‬,.‫أ ا‬
‫ع‬aaS aa‫ وه‬،aa@‫ ا‬aaB‫ﺝ‬P‫ر ا‬+aa%‫ ا‬aa aaB ,aa++‫ ا‬,aa.‫ ا‬aa‫ أ‬.,aa‫اﺕت ا‬aa%‫ˆ ا‬aa
.X4‫ ه<ا ا‬5+‫ ا‬TV‫ا‬
Résaux =$6‫آ ا‬6‫ ا‬-2
,a1. a ,a‫ ای‬،‫ون‬a‫وا‬Partenariat ,‫=اآ‬a‫س ا‬a%‫ أ‬Q1. ‫ت‬H. ‰=B‫ ا=آت ا ﺕ‬,.
‫ أو‬,#‫ ا?ی‬, ‫ت أو ا‬1‫ ا‬/‫
ی‬#‫ ﺕ‬TJ@ ,‫ و
ﺕ(ﺥ< ا=رآ‬.WB‫ك ا‬H%‫ ا‬Q‫ إ‬,‫و‬P‫ ااد ا‬T‫ی‬4‫ﺕ‬
.CBaa‫ت وا‬H‫آ‬a‫ وا‬Caa‫ل ازی‬a a ‫ت‬aaV‫ واﺕ‬،‫ی‬a"‫ وا‬Xaa4‫ل ا‬a a ,‫=رآ‬aa‫ وا‬،‫?ق‬a‫
م ا‬a#‫ﺕ‬
( 1)
:‫ل‬J@‫
ة أ‬. Q1. ,J=‫ ا‬,‫ن ا=آ‬J‫وﺕ‬
Sous- ‫ول‬aB‫م ا‬a Qa1. ‫ق‬aV‫ ﺕ‬aV1I ‫
ی‬a1 a ‫ن‬#‫ﺝ ﺕ‬5‫
م وﺡ
ﺕ إ‬B. ‫ن‬J‫ وﺕ‬,‫و‬B‫ ا‬B
‫
ث أو‬4?aa‫ ا‬1?aa‫ ی‬,aa ‫ت‬aa‫ﺝ‬B‫ و‬aa‫ﺹ‬B. ,aa. ‫
ث‬4?aa‫ ا‬5aa+‫ف ا‬aa"‫
ا‬aa‫ وی‬traitant
.,‫ﺹ‬I‫ ا‬F? G4‫یﺝ ﺕ‬
Y?a‫ ﺡ‬،a‫?ى ا‬a‫ ا‬Qa1. ‫ﺝ‬5‫ إ‬C%‫ ف ﺕ‬,.B‫=ء وع ﺹ‬5K ,?%d‫( ا‬1 ,.B‫وع ا‬V‫وا‬
Ta‫ اﺡ‬a ,a1‫ ﺡ‬a ,aI ‫
ة‬a‫ع وﺡ‬aV‫ ا‬Ra‫ ی‬aB‫ وه‬,VZ‫ ا‬,#"B1 ‫ج‬5K‫ ا‬T‫ ا‬,5‫ر‬#‫اای ا‬
.‫ج‬5K‫ا‬
‫?ت‬aB‫ ﺝ‬a ‫آت‬a@ a ‫ی ?وي‬#‫ ذات رأس ل زع ﺕ‬55 ,1#? ‫ن @آت‬J ‫ق‬V‫ اﺕ‬/'
Ya‫
یﺕ‬a ‫<ي‬a‫=وع وا‬a‫€ ا‬aV5 ‫ز‬a5‫ إ‬Ta‫ أﺝ‬a ‫
ودة‬a4 ,‫ =آ‬,V‫م ﺕ‬#‫ ﺕ‬،‫ واﺡ
ة‬,‫ أی‬,B‫ دون ه‬,V1I
.‫ ﺡ
ﺕ‬jVI1 ‫ ﺕزی‬J‫ ی‬tI FB.
(1)-Bernard de Mont Morillon « Croissance de l entreprise », Vo11, Encyclopedie de
Gestion, (Paris: economica, 1989), P. 721.
7
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
aa ,aa‫ ی‬,Ja@ ‫ی‬aa"‫ ﺕ‬,a‫ ﺹ‬Raa‫ ی‬Xa‫ ﺡ‬،,‫=آ‬aa‫ت ا‬.‫=و‬a‫ ا‬aa45 6a‫ اﺕ‬Taa+‫<ي ی‬a‫ون ا‬aa‫ا ا‬a‫وأﺥ‬
،a‫ﺝ‬BJ‫ ا‬Ta+ ،a ‫ء‬a@ aB Ta‫
م آ‬#‫ أن ﺕ‬OB‫ ی‬,? B‫‡ ا=آت ا‬B‫ ه<ا ا‬RB‫ ی‬J‫ و‬،‫ت‬H‫ا‬
,‫=آ‬a‫ذج ا‬aB ‫ل‬a+‫ آ‬Phillips €a1 ,‫=آ‬a J=a‫‡ ا‬a"I‫ ا‬a‫ ی‬2 <P‫ ر‬TJ=a‫ وا‬Ca‫ أو ازی‬،‫ـث‬4‫ا‬
.,J=‫ا‬
Q‫ـ‬$‫آــ ـ‬6 ‫=ـ‬$6‫ ا‬N‫ اــ‬2 <‫= رــ‬6‫ا‬
CONTROL- DATA
GENERAL ELECTRIC
OLIVETTI
MOTOROLA
Harris
Intel
Philips
FIAT
SONY
ERICSSON
Propaganda
SIEMEN
Sharp
J.V.C
A T&T
HITACHII
HITACHI
Source: P. Gugler:, Building Transnational Alliances to Create Competitive
Advantage, Long Range Planning, vol.25, 1992.
8
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
‫‪ , SK‬إ‪ Q‬ه<‪ 6‬ا‪5P‬اع ا‪ ‡B‬ا=‪ J‬یﺝ
‪ "5‬ا=‪ ,J‬ا‪ # P‬وادي ‪:‬‬
‫‪ ‡aa5‬ا‪ ,J=aa‬ا‪ aa# P‬ی‪ TJ=aa‬أ‪ aa aa%%‬ﺕ‪ Caa‬أو ﺕ‪ aa Caa%‬أ‪) ,aa1' ,"=aa5‬ا‪ ،Xaa4‬ا"‪aa‬ی‪ ،‬ا‪aa5K‬ج‪،‬‬
‫ازی‪ €aaV5 aa (Caa‬ا‪aa"#‬ع ا‪ Taa% Qaa1 ..Baa‬ا‪aa+‬ل ‪ aa‬ای"‪ Taa% Qaa1. aa‬ا‪aa+‬ل ﺕآ‪ aa‬ا‪ftaaB‬‬
‫ا‪O‬ا ‪ ,‬ا‪ ,.B ,%%P‬ا‪ †?B‬ا=ل‪ ،‬و‪ j1I‬اﺡ‪ T‬إ‪5‬ج ا‪I‬ط ﺕ‪#‬م ‪a@ a‬آت ﺕ‪€VBa aB‬‬
‫ا‪"#‬ع‪ .‬وی"ر ه<ا ا‪t . ‡B‬ی‪:f‬‬
‫)‪(1‬‬
‫ إ‪=5‬ء ع ‪I‬رج؛‬‫ ا‪@ ,‬آ‪ ,‬أﺝ‪? ,B‬ه‪,‬؛‬‫ ا‪
5‬ج ‪@ C‬آ‪ ,‬أﺝ‪,B‬؛‬‫ اﺕ‪4‬دات ا‪+%‬ر ا=ك " ‪"Joint-Venture‬؛‬‫ ‪#.‬د ااﺥ‪ e‬ا‪5K‬ج‪.‬‬‫أ‪ ‡a5 a‬ا‪ ,J=aa‬ا‪a‬دي‪ ،‬ی‪aJ‬ن ری‪ aa‬ا‪
aI‬ت أو ا‪a% at aa C1?a‬اء ‪ aa45‬ا‪ ja1I‬أو ا‪aP‬م ‪:Taa+‬‬
‫ردون ‪ 45‬ا‪B‬ن‪ ،‬ا‪B‬ن ‪ 45‬از‪.‬ن‪.‬‬
‫)‪(2‬‬
‫‪IG‬ـ‪ :‬ا‪-‬ا ا‪ ST$‬وا*ی* ا=‪.R‬‬
‫ی‪ f#4‬ا‪ B‬ادي یدة ا‪5K‬ج ‪t .‬ی‪ f‬ا‪%‬ل ا‪a1 TZa P‬ارد أو ی‪a‬دة ا‪5K‬ﺝ‪t a. ,a‬ی‪fa‬‬
‫ﺕ"‪ f‬آ‪V‬ی‪ ,‬أ ‪ TZ‬ا‪a%‬ل ه‪ 6<a‬ا‪a‬ارد‪ .‬وﺕ‪?a‬ه‪ /‬ا‪BJ‬ﺝ‪ a a‬ه‪<a‬ی ا‪P‬ﺥ‪a‬ی‪ ،‬إذ ﺕ ‪?a a Ca‬ى‬
‫ا‪V%K‬دة اارد ا ة‪ ،‬آ(ن ﺕ‪ f#4‬ا‪P B HO%‬رض آ‪ a ,aB a| Ga5‬ا‪ ،f?a‬أو أن ﺕ‪?a4‬‬
‫?ى ا‪5K‬ﺝ‪" ,‬ی ا‪a‬رات وﺕ"‪ fa‬ا"‪a‬ق أﺝ‪
a‬ى ‪ a‬ا"‪a‬ق ا‪
#‬ی‪ .,a‬أ‪ a‬ا‪ a /a1‬ا‪
a‬ر ا‪
a‬ا‪/W‬‬
‫واﺕ‪ J‬ا‪BJ1 %%P‬ﺝ‪.‬‬
‫)‪( 3‬‬
‫و ا‪P‬ر ا‪ ,‬ه ا ا‪ /1‬وا‪BJ‬ﺝ‪BJ ،‬ﺝ آ‪V‬م ‪a.‬م – ا ‪ ,a‬وا‪a‬رة‬
‫" ‪ a ،" Know-How‬ﺡ‪ a‬أن ا‪ /a1‬ه‪ ,a a‬ا‪ ,a1‬و‪ a‬ذا ‪aV5‬ـ‪،" Know-what, Know-Why "T‬‬
‫‪ /1‬ی‪ †B‬ا ‪ ,‬أ ا‪BJ‬ﺝ ?‪ Q1. .‬إ‪5‬ج ا‪a+‬وة‪ ،‬و ‪ a‬اا‪ Ca‬ﺕﺝ‪ ,aH. a‬ﺕ‪ /1a ،,a1J‬ی‪Ra‬‬
‫‪ #.‬إن ‪ /‬ﺕ=رآ‪ F‬ا‪BJ‬ﺝ ﺡ أن ا‪BJ‬ﺝ ﺕ‪ Z4‬إن ‪ /‬ی=رآ ا‪./1‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫إذا آن ا‪ /1‬را ‪A5 S C1‬م ‪ . =5‬وا‪ ،C%‬وی?"‪ C‬آ‪ T‬یف ا‪ ,O1‬ا‪4‬ر ‪a‬‬
‫أن ی‪}aa ،FaaB V?a‬ن ا‪BJ‬ﺝ‪ aa| aa‬ﺝ‪a‬هة ا‪aa4‬زة‪ ،‬وی‪aa‬د ذ‪ laa‬ﺝ‪ aaW‬إ‪ Qa‬ا‪?aa‬ی‪ ,‬ا‪ aa‬ﺕ‪ jaaBJ‬ا‪,.Baa‬‬
‫‪(1)-Ghislaine Cestre Et Dominique Xardel, Marketing Et Réseaux D'entreprise (Paris:‬‬
‫‪Press Univarsitaire de France, 1993), P.35.‬‬
‫‪(2)- Ibid, P. 36.‬‬
‫)‪-(3‬ﻏﺭﺍﻫﺎﻡ ﺠﻭﻨﺱ‪ :‬ﺩﻭﺭ ﺍﻝﻌﻠﻡ ﻭﺍﻝﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻴﺎ ﻓﻲ ﺍﻝﺒﻠﺩﺍﻥ ﺍﻝﺴﺎﻤﻴﺔ‪ ،‬ﺘﺭﺠﻤﺔ ﻫﺸﺎﻡ ﺩﻴﺎﺏ )ﺩﻤﺸﻕ‪ :‬ﻤﻨﺸﻭﺭﺍﺕ ﻭﺯﺍﺭﺓ‬
‫ﺍﻝﺜﻘﺎﻓﺔ ﻭﺍﻹﺭﺸﺎﺩ ﺍﻝﻘﻭﻤﻲ‪ .(1975 ،‬ﺹ ﺹ‪.21- 19.‬‬
‫)‪(1‬ﺩ‪.‬ﻤﺤﻤﺩ ﻋﺒﺩ ﺍﻝﺸﻔﻴﻊ ﻋﻴﺴﻰ‪ ،:‬ﺍﻝﻌﺎﻝﻡ ﺍﻝﺜﺎﻝﺙ ﻭﺍﻝﺘﺤﺩﻱ ﺍﻝﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻲ ﺍﻝﻐﺭﺒﻲ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﻁﻠﻴﻌﺔ ﻝﻠﻁﺒﺎﻋﺔ ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ‪،‬‬
‫‪ ،(1984‬ﺹ‪.38 .‬‬
‫‪9‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫وﺡ‪#‬ق ا‪ ،,aJ1‬وا‪
Ia%‬ا ‪ a‬ا‪a‬ل ا‪a‬دي ی‪ Ta#‬أه‪a# ،,a‬س ا‪ TJ=a T?a‬وا‪a"1 Ca%‬ر‬
‫ادي‪ ،‬ه ا‪5K‬ﺝ‪- ,‬ا‪a5K‬ج ا‪4‬ﺹ‪ a Ta‬آ‪ Ta‬وﺡ‪
a‬ة ‪ a‬ا"‪ ،,a‬أو ا‪ a ,aH‬آ‪a‬ت ا‪ ,1?a‬ا‪,aB‬‬
‫وا‪
I‬ت ‪ ,?B‬إ‪. Q‬ا‪ T‬ا‪5K‬ج‪=1 ,?B -‬آت ا‪5K‬ﺝ‪ ,‬ﺕ ا‪ TZ P‬ﺕ‪ f#4‬أ‪ T‬آ‪a ,BJ ,V1‬‬
‫ا‪5K‬ج '‪ /‬ﺕ‪
f#4‬رة ای
ة ‪ Q1.‬ا‪ ,? B‬ا?ق‪.‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫وام یداد ا‪
I%‬ام ا‪P‬وﺕﺕ‪ ,J‬وﺕداد ‪ l<a‬ا‪5K‬ﺝ‪ jaB ،,a‬ا‪P‬ر‪a‬ح ا‪B‬ﺕ‪ a% ,a‬ا‪
a#‬م ا‪ aB#‬ا‪<a‬ي‬
‫ی‪ TJ= A‬و‪ TW%‬ﺕ‪ CB‬أ ‪ TZ‬واد ‪ ?41‬ا‪a5K‬ﺝ‪ ،‬وه‪<a‬ا ارﺕ‪a‬ط أو ا‪ ,aH‬ی‪ aJ‬ا‪aB. j=aJ‬‬
‫إ ﺥ‪H‬ل ا‪V‬ه‪ /‬ا‪I‬ﺹ‪:,‬‬
‫أ‪ -‬ا*ی* ا=‪:R‬‬
‫ﺕ‪ ,14 J‬ا‪ ،FW5 =5 /1‬أ ا‪=B‬ط ا‪BJ‬ﺝ ‪ J‬إ‪5‬ج ادة ا € ‪ ,a a‬إ ‪
a#‬ر‬
‫ ﺕ‪
I‬م ‪ ,41‬ا?‪ l1‬وأه
ا ‪ .F‬وی" آ‪ T‬ا‪=B‬ط ا‪ 1‬وا‪=B‬ط ا‪BJ‬ﺝ ا‪V‬ﺹ‪K ,a‬ی‪a‬د ‪
a.‬ة‬
‫‪ ,a1.‬ﺕ‪ ,aB#‬ﺕﺕ‪ Qaa1. aJ‬ا‪ /a1‬وا‪BJ‬ﺝ‪ .a‬وه‪
aa. a‬ة ‪ a‬ﺕ‪a4‬ل ‪ ?a‬و‪a" aa5‬د‪ ،‬وذ‪
aa#1 ,a5 la‬م‬
‫ا? ا‪B‬ﺡ ا‪ ,1‬وا‪ ،,B#‬وا‪a4‬ل ا‪aBJ‬ﺝ أو ا
ی‪ a‬ا‪aBJ‬ﺝ ا‪<a‬ي ی‪t ,a1. a‬ی‪,a1‬‬
‫و‪1‬ی‪ ,‬ﺕ?‪1‬م ‪B%‬ات ‪
.‬ی
ة ‪ <B‬ا‪JV‬ة ا‪P‬و‪ Q‬وﺡ‪
Q‬ای‪ ,‬ﺕ‪ ##4‬ول ا?‪. l1‬‬
‫)‪( 3‬‬
‫وی‪ RZ‬ا"ر اری‪BJ1 I‬ﺝ ﺥ‪H‬ل اﺡ‪
T‬دة و‪ ,‬ه‪:‬‬
‫ا‪ X4‬ه ا‪ ,1%‬ا‪ a‬ﺕ‪ jZa‬إ‪aI Qa‬ون ا ‪ ,a‬ا‪ ,a1‬أو ا‪ ,1a%‬ا‪ a‬ﺕی‪ Ta‬ا‪a#‬ت أ‪a‬م ﺕ"‪a‬ر ﺕ‪la1‬‬
‫ا ‪ .,aa‬أ‪ aa‬ا‪ aa aaV‬إد‪aa‬ج ا‪ aa /aa1‬و‪ TWaa%‬ا‪aa5K‬ج‪ ،‬وأ‪ aa‬اﺥ‪aa‬اع "‪ aa "Invention‬ﺥ‪ faa1‬ا‪aa‬رف‬
‫ا
ی‪
aa‬ة‪ /aa' ،‬ا
ی‪ "Innovation" aa‬ه‪ aa‬ﺕ"‪ faa‬ا ‪ ,aa‬ا
ی‪
aa‬ة ‪ ,aa1. aa‬ا‪aa5K‬ج وا‪<aa‬ي ی‪aa‬ف ‪Xaa4‬‬
‫وا"ی)‪ (R & D‬ا<ي ﺕ ـ‪ F‬ا‪ ,?%d‬ا‪ ,1‬ا‪P‬ی‪ Qa1. National Sciences Foundation ,J‬أ‪:Fa5‬‬
‫‪ aa ,a.‬ا‪t=aaB‬ت ا‪ Qaa1. ,aaB‬ا‪ Xaa4‬ا‪ aa%%P‬ﺡ‪ Qaa‬و‪ CaaS FaaS‬ا"‪ aa faa‬ا‪aatK‬ر ا‪.Baa‬‬
‫ا‪aaI‬ص ‪aaB faa1I‬ت ﺝ
ی‪
aa‬ة أو ‪aat‬ق ﺹ‪ CBaa‬ﺝ
ی‪
aa‬ة ‪
Iaa%‬ام ا‪ Xaa4‬ا"‪ aa#‬ا‪<aa‬ي ی‪aaJ‬ن ﺕ"‪" aa‬ی‪,aa#‬‬
‫‪S‬وری‪
,‬ف ادي اﺝ ‪ ،FB‬وه<ا ه اﺥاع أﺝ‪ T‬ا
ی
‪ X4 " .‬ا"‪ #‬ه ‪a‬ع‬
‫ا‪t=B‬ت ا‪I‬ﺹ‪ X4 ,‬ا ﺕ
ف إ‪ Q‬اآ=ف رف ‪ ,1.‬ﺝ
ی
ة ی‪ J‬أن ﺕ‪4‬ل إ‪B Q‬ت أو ‪t‬ق‬
‫ﺹ‪ CB‬ﺝ
ی
ة ی‪ J‬ﺕ
او ﺕری ‪.‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫و‪ aa‬ارﺕ‪ CaaV‬إ‪aaV5‬ق ا‪ Qaa1. /aa‬ا‪ Xaa4‬وا"‪aa‬ی ‪ Qaa1.‬ﺥ‪aa1 ,W?aa‬ر دور ‪aa.‬م ‪ 1999‬وأ‪ Gaa#V5‬ا‪=aa‬آت‬
‫ا‪ ,W'H+‬ا‪P‬و‪ Q‬أآ‪1 253 +‬ر دور ‪ Q1.‬ا‪ X4‬وا"ی ‪ ،a‬وﺕ‪aJ‬س ‪ ˆa‬ا‪=a‬آت ‪a % 35‬‬
‫)‪-(2‬ﺸﻴﺭﻤﺎﻥ ﺠﻲ‪ :‬ﺍﻝﺼﺭﺍﻉ ﺍﻝﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻲ ﺍﻝﺩﻭﻝﻲ‪ ،‬ﺘﺭﺠﻤﺔ ﺁﻤﻨﺔ ﺍﻝﻤﺼﺭﻱ ﻨﻭﺭ ﺍﻝﺩﻴﻥ ) ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﺤﺩﺍﺜﺔ ﻝﻠﻁﺒﺎﻋﺔ‬
‫ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ ﻭﺍﻝﺘﻭﺯﻴﻊ‪ ،(1984 ،‬ﺹ‪.13.‬‬
‫)‪(3‬ﺩ‪.‬ﻨﺼﻴﺭﺓ ﺒﻭﺠﻤﻌﺔ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ‪.16 .‬‬
‫)‪-(1‬ﺃﻨﻁﻭﺍﻥ ﺯﺤﻼﻥ‪" :‬ﺍﻝﻁﺒﻴﻌﺔ ﺍﻝﺸﺎﻤﻠﺔ ﻝﻠﺘﺤﺩﻱ ﺍﻝﺘﻘﻨﻲ"‪ ،‬ﻓﻲ ﺍﻝﻤﺴﺘﻘﺒل ﺍﻝﻌﺭﺒﻲ‪ ،‬ﻋﺩﺩ ‪) 263‬ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﻤﺭﻜﺯ ﺩﺭﺍﺴﺎﺕ‬
‫ﺍﻝﻭﺤﺩﺓ ﺍﻝﻌﺭﺒﻴﺔ‪ ،(2001/1 ،‬ﺹ‪.51.‬‬
‫‪10‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫ﺕ ‪ X41‬وا"ی‪ ،‬وﺕ‪@ eI‬آت ﺕ‪BJ‬ﺝ ا‪1‬ت وا=آت ا
وا‪ X41 ,W‬وا"‪a‬ی ‪,?a5‬‬
‫أ‪ a Qa1.‬ﺕ‪ a‬ﺕ‪a‬اوح ‪ 10 aa‬و‪ a ،% 50‬ﺡ‪ ˆa a‬ا‪=a‬آت ﺕ‪ eaaI‬ﺝ‪ Ca‬ارده‪ a a‬ا‪Xaa4‬‬
‫وا"ی‪.‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫وا‪BJ‬ﺝ وﺡ
ه ﺕ‪ T VJ‬ﺕ‪4‬ی‪ 1‬إ‪B Q‬ت و‪ C1%‬درة ‪ Q1.‬ااﺡ‪ /‬ا‪%P‬اق‪ C ،‬ا‪P‬ﺥ<‬
‫ ا‪.‬ر أن ه<‪ 6‬ا‪BJ‬ﺝ ?‪ G‬ﺡدی‪ T ,‬ﺕ‪ ,1. , (=B‬واﺝ‪
4 ,.‬دة‪ ،‬و‬
‫}ن ا‪aB‬داة ‪ Ta#B‬ا‪BJ‬ﺝ‪ a a‬دول اآ‪ a‬إ‪ Qa‬دول ا‪
a a| TJ=a ‡a4‬روس و‪
a‬ون وﺝ‪a‬د ‪ ,V?a1‬أو‬
‫ا‪%‬اﺕ‪ /11 ,‬وا‪BJ‬ﺝ إ‪ 5‬ی‪ T#5 B‬ا‪H‬ت اأ‪ ,%‬دول اآ إ‪ Q‬دول ا‪.‡4‬‬
‫)‪( 3‬‬
‫وا‪ P‬ا<ي ی‪d‬آ
اﺡ‪ ,1‬ا‪ a‬وﺹ‪ Ta‬إ‪ a‬ا‪a‬د ا‪P‬ی‪ ،aJ‬ه‪ a‬ﺡ‪ ,a1‬ا‪a‬د ا‪a1‬ت ا‪<a‬ي ﺕ‪Ga‬‬
‫ﺹ‪ F|aa‬ا‪ Taaa14 ,"aaa%‬ا‪
aaa‬ي ‪aa‬رات ‪ ،Porat‬ا‪<aaa‬ي ‪aaa‬م ‪
4‬ی‪ aaa‬ا‪aa‬زن ا‪aaaH ?aaaB‬د ا‪aaa1‬ﺕ‬
‫ا‪P‬ی‪ J‬ﺥ‪H‬ل ا
ﺥ‪ T‬ا‪ Bt‬ا‪K‬ﺝ‪ a‬وا‪a#‬ى ا‪ ,a1‬و‪ a a5‬ا‪ C1?a‬و‪
aI‬ت‪ ،‬وﺕﺹ‪ Ta‬إ‪ Qa‬أ‪Fa5‬‬
‫ی‪ J‬وﺹ‪ FV‬د ا‪1‬ت ا<ي ی
‪ ,J@ Q1.‬ا‪1‬ت واﺕت ا‪.,J1%H‬‬
‫)‪( 4‬‬
‫آ ﺥ‪ e‬ادي اـي ‪ %‬أ‪ a‬ﺥ"‪a‬رة '‪a‬رة ا‪a1‬ت و‪aW5‬ـ ا‪a‬دی‪ ,‬ا<ه‪a# ،,a1‬ل‪:‬‬
‫"ی‪+‬ـ‪" T‬ع اـ‪1‬ت ـ ی‪ T#‬ﺡ ‪ 8 ,?5 .‬إ‪ % 10 Q‬إﺝ ا‪
a‬ﺥ‪ T‬ا‪ ،a‬وه‪ ,?a5 a‬ﺕ‪a1‬‬
‫‪ a Qa1.‬ه‪aa" a Fa1. aa‬ع ا‪?a‬رات‪ ،‬وآ‪ l<aa‬ی‪
a a1‬ل ‪ aa5‬أ‪ ,"=a5‬ا‪1‬ﺕ‪ a. ,aa‬ه‪ a Faa1. a‬ﺝ‪Caa‬‬
‫ا‪."#‬ت ا‪P‬ﺥى ﺡ‪S‬ا و?‪.H#‬‬
‫)‪( 5‬‬
‫‪ .% #‬ﺕ"‪a‬ر ﺕ‪BJ‬ﺝ‪ a‬ا‪a1‬ت واﺕ‪a‬ت ا‪=a‬آت ا‪
a‬دة ا‪?aB‬ت ‪ Qa1.‬ﺕ‪
a fa#4‬ر آ‪a a‬‬
‫او‪ ,5‬ا‪5K‬ﺝ‪ ،,‬وﺕ
‪ . 5J /.‬ا‪ /‬ذ‪ l‬أ‪ F5‬ﺥ‪H‬ل @‪ ,J‬ا‪a1‬ت ی‪ aJ‬ﺕ‪a#V5 Ta1#‬ت ا‪
aI‬ت‬
‫ا‪5K ,#1‬ج وﺕزی‪ C‬ا‪1‬ت‪ ،‬وه‪<J‬ا ی‪=1 J‬آت أن ﺕ‪"% C%‬ﺕ ‪ Q1.‬ا‪%P‬اق‪.‬‬
‫وی‪ s‬ا‪ /‬ا‪U‬ن ﺡ‪ ,1‬ﺝ
ی
ة ا"ر ا‪BJ‬ﺝ اﺝ‪ †W5 G‬وﺥ‪H‬ﺹ‪H' ,‬ث 'رات‪:‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫ أو‪aa' a‬رة ا‪a1‬ت أو ا‪aaV5‬ر ا ‪ a‬ا‪ aa Taa+‬ا‪ /aJ‬ا‪ a TaaW‬ا ‪ a ,aa‬أ@‪Jaa‬ل وﺕ‪aaI‬ت‬‫و‪V1‬ت ‪
.‬ی
ة‪.‬‬
‫ '‪' 5‬رة و‪ TW%‬اﺕل "‪ (*)" NTIC‬ا‪ ,1+‬ﺕ‪BJ‬ﺝ ا‪1‬ت واﺕ‪a‬ل ا‪
4‬ی‪ ,a+‬ا‪a‬‬‫
أت ﺕت ا?‪ ,J1‬وا‪.,J1%H‬‬
‫)‪-(2‬ﺃﻨﻁﻭﺍﻥ ﺯﺤﻼﻥ‪ :‬ﻨﻔﺱ ﺍﻝﻤﺭﺠﻊ‪ .‬ﺹ ‪52‬‬
‫)‪-(3‬ﺩ‪.‬ﺴﻠﻤﺎﻥ ﺭﺸﻴﺩ ﺴﻠﻤﺎﻥ‪ :‬ﺍﻝﻌﻠﻡ ﻭﺍﻝﺘﻜﻨﻭﻝﻭﺠﻴﺎ ﻭﺍﻝﺘﻨﻤﻴﺔ ﺍﻝﺒﺩﻴﻠﺔ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﻁﻠﻴﻌﺔ ﻝﻠﻁﺒﺎﻋﺔ ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ‪ ،(1986 ،‬ﺹ‪.111 .‬‬
‫)‪-(4‬ﺩ‪ .‬ﻤﺤﻴﻰ ﻤﺤﻤﺩ ﻤﺴﻌﺩ‪ :‬ﻅﺎﻫﺭﺓ ﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ – ﺍﻷﻭﻫﺎﻡ ﻭﺍﻝﺤﻘﺎﺌﻕ )ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ :‬ﻤﻜﺘﺒﺔ ﻭﻤﻁﺒﻌﺔ ﺍﻹﺸﻌﺎﻉ ﺍﻝﻔﻨﻴﺔ‪،(1999 ،‬‬
‫ﺹ‪.16 .‬‬
‫)‪-(5‬ﺍﻝﺴﻴﺩ ﻴﺴﻴﻥ‪ :‬ﺍﻝﻤﻌﻠﻭﻤﺎﺘﻴﺔ ﻭﺤﻀﺎﺭﺓ ﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ‪ ،‬ﺭﺅﻴﺔ ﻨﻘﺩﻴﺔ ﻋﺭﺒﻴﺔ )ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﻨﻬﻀﺔ ﻤﺼﺭ ﻝﻠﻁﺒﺎﻋﺔ ﻭﺍﻝﻨﺸﺭ‬
‫ﻭﺍﻝﺘﻭﺯﻴﻊ‪ ،(2001 ،‬ﺹ ﺹ‪.11-10 .‬‬
‫)‪-(1‬ﺩ‪ .‬ﻤﺤﻴﻰ ﻤﺤﻤﺩ ﺴﻌﺩ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ‪.24 .‬‬
‫‪11‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫ '‪' +‬رة ا‪?4‬ت ا‪JK‬و‪ ,5‬ا ﺕ|‪ G1‬آ‪5 T‬اﺡ ا‪4‬ة واﺝ‪ TaJ Ga‬و‪ TWa%‬اﺕ‪a‬ل‬‫وا‪ l< . G
5‬ا‪ . Q5‬ا‪H#%‬ل ‪ /A5‬ا‪1‬ت ‪ /A5 .‬اﺕل‪ ،‬إذ ﺕ"ر آ‪ B T‬‬
‫‪ a.‬ﺝ
ی‪a11 a‬ت واﺕ‪a‬ل ‪ R?aV Computer – Communication‬ا‪a‬ل "‪a‬ر "‪aa‬ع‬
‫ا‪aa‬رة وا‪
aaI‬ت ‪t aa.‬ی‪ faa‬ا‪aa‬رة ا‪JK‬و‪ ,aa5‬أو ‪ aa‬ی‪ Q?aa‬ا‪aa‬رة ‪aa.‬ـ ا‪ ،Gaa55‬وﺕ‪=aa‬‬
‫ادر أن ‪.‬م ‪ 1969‬ه ﺕری‪H M‬د)‪ (2‬ه<‪ 6‬ا‪ ،,J=a‬و‪
a a‬أت آ‪ ,J=a‬آ‪a‬ت ‪=a‬ری‪ C‬ا‪a4P‬ث‬
‫ا‪ ,
#‬ا
‪ ,.‬وزارة ا
ع ا‪ Bta‬وأ‪ /a' ،ARPANET R1"a a1. fa1t‬ﺝ‪a‬ى ‪Ta‬‬
‫اء ا?‪J‬ي ا=‪ 1. f1" ,J‬ا‪ (3) MILNET /%‬ا اﺕ‪<I‬ﺕ‬
‫‪ aa ,aa.‬ا
را‪aa%‬ت وا‪=aaB‬رات ‪ aa .aaS‬ا‪ aaP‬ا‪<aa‬ي ی‪ Zaa#‬ا‪K‬ﺡ‪ ˆaa ,aat‬ﺝا‪aa5‬‬
‫آرة ا‪JK‬و‪.,5‬‬
‫إ‪ , S‬إ‪ Q‬اﺕهت ا?‪ ,#‬ﺕ‪
4‬ی
دوا ‪ C‬ا=آت وا‪=5‬ره‪ ،‬وه آ‪ 1‬ﺕ‪ f1‬اﺡ‪ T‬ا?‪,#‬‬
‫‪ aa‬ﺕ"‪aaa‬ر ا‪=aaa‬آت ا‪
aaa‬دة ا‪?aaaB‬ت‪ aaa aaa aaaJ ،‬ا‪
aaa‬وا ‪ C‬ا‪P‬ﺥ‪aaa‬ى ‪ aaa‬ه‪aaa aaa‬ﺕ‡ أ‪"aaa aaa%%‬ر‬
‫ا‪BJ‬ﺝ‪ ،‬وﺕا‪; C B‬ر اد ا‪1‬ت واﺕت‪.‬‬
‫أو‪ :7‬ا‪2T‬ت أو ا‪R*F7‬ت و‪U‬ـو ا?‪-‬اق ا‪.‬‬
‫إن ا‪=5‬ر ;هة ا‪
5‬ﺝت ا‪.B‬ت وا‪."#‬ت ا‪ Q1. ,V1I‬ام ‪ /‬ی‪ fa"B J4‬واﺡ‪
a‬‬
‫‪ ?J. T‬أ‪%‬ب ‪ ,V1I‬و ‪ ,4 #‬وﺥﺹ‪ ,‬ا‪"#‬ع ا<ي ﺕرس ‪ F‬ه‪ 6<a‬ا‪=a‬آت أ‪ a.‬داﺥ‪ Ta‬ﺡ‪
a‬ود‬
‫‪
1‬ا‪ 5‬وﺥرﺝ ‪ Q1.‬ا‪?a‬اء‪ .‬إ أ‪ Fa5‬ی‪ aJ‬ا‪a#‬ل ‪(a‬ن ﺕ‪ ?a4‬ا‪P‬داء ا‪ a‬وﺕ‪ /.
a‬ا‪ ,a5J‬ا‪ ,?a B‬وﺕ‪aV‬دي‬
‫‪ tI‬ا‪+%‬ر واﺹل <روة ا‪ TJ‬وا
اد ا‪O‬ا ‪ , aSK ،a‬إ‪ Qa‬ﺕ‪ /aA‬ا‪aVB‬ذ وا‪a4‬ل ‪Qa1.‬‬
‫)*( ‪ ) New Technologies of Information and Communication : NTIC‬ﻤﺜل ﺍﻷﺠﻬﺯﺓ ﺍﻝﺭﻗﻤﻴﺔ‬
‫ﺍﻝﻔﺎﻜﺱ‪ ،‬ﺍﻝﻬﺎﺘﻑ ﺍﻝﻨﻘﺎل(‪.‬‬
‫)‪-(2‬ﺩ‪.‬ﻤﺤﻤﻭﺩ ﺨﺎﻝﺩ ﺍﻝﻤﺴﺎﻓﺭ‪ :‬ﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ ﺍﻻﻗﺘﺼﺎﺩﻴﺔ –ﻫﻴﻤﻨﺔ ﺍﻝﺸﻤﺎل ﻭﺍﻝﺘﺩﺍﻋﻴﺎﺕ ﻋﻠﻰ ﺍﻝﺠﻨﻭﺏ )ﺒﻐﺩﺍﺩ ‪ :‬ﺒﻴﺕ ﺍﻝﺤﻜﻤﺔ‪،‬‬
‫‪ ،(2002‬ﺹ‪.204.‬‬
‫)‪-(3‬ﺍﻹﻨﺘﺭﻨﺕ‪ :‬ﺨﺼﻭﺼﻴﺘﻬﺎ ﺃﻨﻪ ﻋﺎﻝﻡ ﻤﻔﺘﻭﺡ ﻏﻴﺭ ﻤﺤﻤﻲ ﺃﻱ ﻏﻴﺭ ﻤﻐﻠﻕ ﻤﺜل ‪ :SWIFT‬ﺍﻝﺘﻲ ﺃﻨﺸﺄﺕ ﺴﻨﺔ ‪ 1973‬ﻭﻫﻲ‬
‫ﺠﻤﻌﻴﺔ ﺒﻠﺠﻴﻜﻴﺔ ﺘﺠﻤﻊ ﺍﻝﺒﻨﻭﻙ ﺍﻝﻌﺎﻝﻤﻴﺔ ﺒﺎﻝﺘﺩﻗﻴﻕ‪ 229 :‬ﺒﻨﻜﺎ ﻤﻥ ‪ 15‬ﺩﻭﻝﺔ‪Society for World Wide :‬‬
‫‪ ،Interbank Financial Transaction‬ﺃﻭ ﺸﺒﻜﺔ ‪ : SITA‬ﺍﻝﺘﻲ ﺘﺠﻤﻊ ‪ 600‬ﺸﺭﻜﺔ ﻝﻠﻁﻴﺭﺍﻥ‪Societé ) :‬‬
‫‪ ،(International de Telecommunication Aeronautique.‬ﻓﻲ ﺴﻨﺔ ‪ 1973‬ﺍﺴﺘﺤﺩﺙ ﻜل ﻤﻥ ﻓﺎﻥ ﺴﺭﻑ‬
‫‪ Vine Serf‬ﻭﻴﻭﺏ ﺨﺎﻥ ‪ Bob khan‬ﻤﺼﻁﻠﺢ ﺍﻹﻨﺘﺭﻨﺕ‪ ،‬ﺒﺎﻗﺘﺭﺍﺡ ﺭﺒﻁ ﺍﻝﺸﺒﻜﺎﺕ ﺍﻝﻤﻨﻌﺯﻝﺔ ﻤﻥ ﺍﻝﺤﻭﺍ ﺴﺏ‬
‫ﻭﺠﻌﻠﻬﺎ ﺘﺘﺼل ﺒﺒﻌﻀﻬﺎ ﺍﻝﺒﻌﺽ‪ ،‬ﺒﻨﺎﺀ ﻋﻠﻰ ﻨﻅﺎﻡ ﻤﻭﺤﺩ ﻴﺴﻤﺢ ﺒﺎﻻﻨﺘﻘﺎل ﻤﻥ ﻭﺍﺤﺩ ﻵﺨﺭ ﺒﻁﺭﻴﻘﺔ ﺸﻔﺎﻓﺔ‪ ،‬ﻤﻤﺎ ﻴﻤﻜﻥ‬
‫ﺴﻬﻭﻝﺔ ﺍﻝﺩﺨﻭل ﺇﻝﻰ ﻤﺠﻤل ﺍﻝﻤﻌﻠﻭﻤﺎﺕ ﺍﻝﻤﺨﺯﻨﺔ‪ .‬ﻭﺃﻭل ﺨﺩﻤﺔ ﻭﻀﻌﺕ ﺤﻴﺯ ﺍﻝﺘﻁﺒﻴﻕ ﻜﺎﻨﺕ ﺍﻝﻤﺭﺍﺴﻼﺕ ﺍﻹﻝﻜﺘﺭﻭﻨﻴﺔ‪،‬‬
‫ﺜﻡ ﻅﻬﺭﺕ ﺒﻌﺩ ﺫﻝﻙ ﺒﺎﻝﺘﺩﺭﺝ ﺒﻨﻭﻙ ﺍﻝﻤﻌﻠﻭﻤﺎﺕ ﺍﻝﻤﺨﺘﻠﻔﺔ‪ ،‬ﺜﻡ ﻨﻅﺎﻡ ﺘﺒﺎﺩل ﺍﻝﻤﻌﻠﻭﻤﺎﺕ ﻭﺍﻵﺭﺍﺀ ﻋﻠﻰ ﺸﻜل ﻤﺅﺘﻤﺭ ﺘﺤﺕ‬
‫ﺍﺴﻡ ‪ New group‬ﺜﻡ ﺒﻌﺩ ﺴﻨـﻭﺍﺕ ﻅﻬﺭﺕ ﺸﺒﻜﺔ ﺍﻻﺘﺼﺎل ﺍﻝﻌﺎﻝﻤﻴﺔ "‪ ،" WORLD WIDE WEB‬ﺃﻨﻅﺭ‪:‬‬
‫ﻤﺤﻤﺩ ﺤﻤﺩ ﺃﺒﻭ ﺍﻝﻘﺎﺴﻡ‪ ،‬ﺍﻝﺘﺴﻭﻴﻕ ﻋﺒﺭ ﺍﻹﻨﺘﺭﻨﺕ‪ ،‬ﺍﻝﻁﺒﻌﺔ ﺍﻷﻭﻝﻰ )ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﻤﻼﻴﻴﻥ ﻝﻠﻁﺒﺎﻋﺔ‪،(2000 ،‬‬
‫ﺹ‪.21.‬‬
‫‪12‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫اآ ﺕ‪V‬و‪ ,S‬أ ‪ TZ‬ه ا
وا ‪ C‬ا‪ ,?W‬وا
ف ا=ك ‪ la1‬ا‪
a5‬ﺝت‪ ،‬ﺥﺹ‪ Ca ,a‬ﺕ‪a4‬ل ا‪ /a‬إ‪Qa‬‬
‫ﺕ‪HaJ‬ت أﺹ‪ Fa G4a‬ا‪| ,?a B‬ی‪ a ,aa‬ا‪ (1).,a‬وﺕ‪ a‬ا‪
a5‬ﺝت ‪ aa‬ا‪a‬ز اﺕه‪a‬ت ‪ a‬ا‪B?aa‬ات‬
‫ا‪P‬ﺥة‪
# ،‬أت ا=آت ﺕ‪ =a‬أن ا‪a‬اع وا‪ ,?a B‬ا‪
=a‬ی
ة ﺕ‪ a aV‬اﺝ‪ ,a‬ﺕ‪ la1‬ا‪
a4‬یت ا‪?a‬م‪،‬‬
‫‪
aa l<aa‬أت ﺕ‪ aaA‬اﺕه‪aa‬ت ‪ aa45‬ا‪aa‬ون وا‪ ،TaaJ‬وا‪ f?aaB‬ا‪aa‬دي وا‪?aa‬ی‪ f‬ا‪=aa‬ك أو اﺕ‪aaV‬ت‬
‫ا‪.TJ‬‬
‫و‪ aa‬ﺕﺹ‪ G1aa‬ا
را‪aa%‬ت ا‪ aa‬ﺡو‪ ,=aaB Gaa‬ا‪aaV4‬ت ا‪aa%‬اﺕ‪ Qaa1. ,‬أه‪ ،aa‬وان اﺥ‪ aa GaaV1‬ﺹ‪aa‬‬
‫ا‪ j4‬ا ‪ S.‬و ا‪P‬ه‪ ,‬ا‪ ,?B‬ا أو ‪ TJ‬ﺹ‪.,O‬‬
‫وی‪ J‬ﺕی‪ j‬ا‪ j4‬ا‪a%‬اﺕ‪a@ a% Fa5(" :‬آ أو أآ‪ a45 a+‬ﺕ‪aJ‬ی ‪ ,aH.‬ﺕ‪ ,a1J‬ﺕد‪
a ,a‬ف‬
‫ﺕ‪ /A‬ا‪ K‬دة ارد =آ‪ , ,‬دی‪% ,JB‬ب ‪O‬ات ‪".,V1I ,‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫‪ -I‬أهـ ا‪2T‬ـت وا=ـ‪:‬ت‪:‬‬
‫‪ a‬ﺕ‪aJ‬ن ا‪ a ,aH‬اای‪ a‬ا‪ ,?a B‬ا‪ ,aH. ,a1J‬ﺕ‪ ,a1.V‬أو ‪ ,aH.‬ﺕاآ‪ ,a‬و ‪ a‬آ‪ a1‬ا‪a4‬‬
‫ﺕ‪ †Waa5 faa#4‬أ ‪ aa TZaa‬ﺡ‪ ,aa‬اای‪ aa‬ا‪ ,?aa B‬ا‪ .,aaV‬ﺥﺹ‪ Caa ,aa‬ﺕ‪aa4‬ل ا‪ /aa‬إ‪ Qaa‬ﺕ‪HaaJ‬ت أﺹ‪Faa G4aa‬‬
‫ا‪| ,?aa B‬ی‪ aa ,aa‬ا‪ ،,aa‬و@‪ laa‬أن ا‪
aa5‬ﺝت ‪aa%‬ف ی‪aaJ‬ن ‪ /aaA. aa‬ا‪ Qaa1. aa'P‬أداء ﺕ‪ laa1‬ا‪=aa‬آت‬
‫ا‪ . ,#+B‬ا‪
5‬ج =‪ TJ‬ی‪ TVJ‬ا‪V%‬دة ا‪ T+P‬ا‪5JK‬ت ا‪ ,‬وا‪ ,1.V T‬أ ‪ TZ‬آ‪G5‬‬
‫‪VB‬دة‪ C ،‬ﺕ‪Z‬ؤل ‪
.‬د ا‪ ? B‬ا?ﺡ‪ ,‬وذ‪ l‬أن ﺕ‪ /‬ﺕ‪ e1#‬ﺕ‪ l1‬ا=آت ا‪J‬ة أ‪ %%‬إ‪Q‬‬
‫@آت أ‪
. T‬دا و‪ BJ‬اآ وأى ﺡ‪ X‬ا‪ ,1.V‬وا(' @‪ Q‬ا‪B‬اﺡ ادی‪.,‬‬
‫)‪(3) (1‬‬
‫إذ ی‪H‬ﺡ‪ H+ r‬أن @آ‪
,‬ی ﺥة ﺕ‪ ,? B‬ا‪ ،,‬وا‪P‬ﺥى ی ای ﺕ‪? B‬ـ‪ a ,‬ا‪U‬ت‪ .‬ه‪aB‬‬
‫ی‪d‬دي ا‪ j4‬إ‪ Q‬ﺕاآ‪ /‬اای ا‪? B‬ــ‪ Q1. ,‬ا‪ 4B‬ا‪U‬ﺕـــ ‪:‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫اة ا‪ ,? B‬ا‪ = ,1J‬اة ا‪) ,? B‬أ( ‪ +‬اة ا‪) ,? B‬ب( ‪ +‬ا‪) T.V‬أ( و )ب(‪.‬‬
‫وﺕ‪ f#4‬ا‪V4‬ت إ‪ ,5J‬ا‪4‬ل ‪ Q1.‬ﺡ‪ ea‬أآ‪ a a‬ا‪?a‬ق ا‪ ,a14‬أو ا‪a%P‬اق ا
و‪ ،,a‬وی‪aA‬‬
‫ذ‪ l‬ت ‪
.‬ی
ة ‪:B‬‬
‫)‪( 3‬‬
‫)‪-(1‬ﻋﺎﻁﻑ ﻤﺤﻤﺩ ﺍﻝﺠﻤﻴﻠﻲ‪ " :‬ﺍﻨﺩﻤﺎﺝ ﺍﻝﺸﺭﻜﺎﺕ ﺍﻝﺒﺘﺭﻭﻝﻴﺔ ﺍﻝﻌﺎﻝﻤﻴﺔ ﻭﺃﺜﺭﻫﺎ ﻋﻠﻰ ﺍﻝﺼﻨﺎﻋﺔ ﺍﻝﺒﺘﺭﻭﻝﻴﺔ ﺍﻝﻌﺭﺒﻴﺔ " ﻭﺭﻗﺔ ﻗﺩﻤﺕ‬
‫ﻓﻲ ﻤﺅﺘﻤﺭ ﺍﻝﻁﺎﻗﺔ ﺍﻝﻌﺭﺒﻲ ﺍﻝﺴﺎﺒﻊ‪ ،‬ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪ :‬ﺠﻤﻬﻭﺭﻴﺔ ﻤﺼﺭ ﺍﻝﻌﺭﺒﻴﺔ‪ 14-11،‬ﻤﺎﻴﻭ ‪ .2002‬ﻓﻲ ﻤﺠﻠـﺔ ﺍﻝـﻨﻔﻁ ﻭﺍﻝﺘﻌـﺎﻭﻥ‬
‫ﺍﻝﻌﺭﺒﻲ‪ ،‬ﻤﺠﻠﺩ ‪ ،28‬ﻋﺩﺩ ‪) 101‬ﺍﻝﻜﻭﻴﺕ‪ :‬ﺍﻷﻤﺎﻨﺔ ﺍﻝﻌﺎﻤﺔ ﻝﻤﻨﻅﻤﺔ ﺍﻷﻗﻁﺎﺭ ﺍﻝﻌﺭﺒﻴﺔ ﺍﻝﻤﺼﺩﺭﺓ ﻝﻠﺒﺘﺭﻭل‪،(2002 ،‬‬
‫ﺹ‪.58.‬‬
‫)‪-(2‬ﺩ‪.‬ﺃﺤﻤﺩ ﺴﻴﺩ ﻤﺼﻁﻔﻲ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ‪.57.‬‬
‫)‪ -(1‬ﻋﺎﻁﻑ ﻤﺤﻤﺩ ﺍﻝﺠﻤﻴﻠﻲ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ‪.58 .‬‬
‫)‪-(2‬ﺩ‪.‬ﻓﺭﻴﺩ ﺍﻝﻨﺠﺎﺭ‪ :‬ﺍﻝﺘﺤﺎﻝﻔﺎﺕ ﺍﻻﺴﺘﺭﺍﺘﻴﺠﻴﺔ ‪-‬ﻤﻥ ﺍﻝﻤﻨﺎﻓﺴﺔ ﺇﻝﻰ ﺍﻝﺘﻌﺎﻭﻥ‪-‬ﺨﻴﺎﺭﺍﺕ ﺍﻝﻘﺭﻥ ﺍﻝﺤﺎﺩﻱ ﻭﺍﻝﻌﺸﺭﻴﻥ )ﺍﻝﻘﺎﻫﺭﺓ‪:‬‬
‫ﺍﻴﺘﺭﺍﻙ ﻝﻠﻨﺸﺭ ﻭﺍﻝﺘﻭﺯﻴﻊ‪ ،(1999 ،‬ﺹ‪.45 .‬‬
‫)‪(3‬ﺩ‪.‬ﻓﺭﻴﺩ ﺍﻝﻨﺠﺎﺭ‪ :‬ﻨﻔﺱ ﺍﻝﻤﺭﺠﻊ‪ ،‬ﺹ‪.47 .‬‬
‫)‪(4‬ﺩ‪ .‬ﻓﺭﻴﺩ ﺍﻝﻨﺠﺎﺭ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ ﺹ‪60-59.‬‬
‫‪13‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫‪@ -‬آت ا‪P‬دوی‪,‬؛‬
‫‪ -‬أ‪%‬اق ا‪J‬ﺕ؛‬
‫ @آت ﺕ
اول ا‪P‬وراق ا‪ ,‬ارﺹ‪,‬؛ ‪@ -‬آت ا(؛‬‫‪ -‬ا‪B‬ك ا=آ‪,‬؛‬
‫ ﺹ‪B‬دی‪ f‬ا‪J%K‬ن؛‬‫‪@ -‬آت ا‪#‬وت؛‬
‫‪@ -‬آت إ‪5‬ج ا‪P‬دوی‪,‬؛‬
‫‪ -‬ا=آت ارا‪ ,.‬وا‪,.B‬؛‬
‫‪@ -‬آت ا‪<|P‬یـ‪,‬؛‬
‫‪@ -‬آت ا‪JK‬و‪5‬ت؛‬
‫‪@ -‬آت اول وﺕ‪.FB‬‬
‫آ ی ا‪ ,1A ,+ j4‬ﺕ(‪ S ,B‬ﺝ‪ C‬ا‪:T+ tI‬‬
‫)‪( 4‬‬
‫ ‪ :,%% tI‬ﺕ‪ /A5 O‬ا‪ ،/J4‬ا‪H#5‬ت‪ ،‬ﺕ‪4‬ل ‪ ,V?1‬ا‪./J4‬‬‫ ‪ tI‬ﺕری‪ :,‬ﺕ‪ Y1#‬ا‪%P‬ر‪ ،‬ﺡب ا‪5H.K‬ت‪.‬‬‫ ‪ tI‬ـ‪ % :,‬اف‪ ،‬أ‪%‬ر ا‪
WV‬ة وا‪W‬ن‪.‬‬‫ ‪B tI‬ـ‪ :,‬ﺕ‪ O‬ا=وط ا‪ ،,BV‬ﺕ
ی‪ T‬ات‪.‬‬‫ ‪= tI‬ی‪ :,‬ا‪K‬ﺹت وا‪4‬ادث وا‪P‬اض‪.‬‬‫ ‪ tI‬ـ‪ :,‬ا‪1‬ث ا‪ 6‬وا‪ ,‬وا‪.†Z‬‬‫آ‪ aa‬ی‪aa@ Qaa1. Yaa‬آ‪ ,‬واﺡ‪
aa‬ة أﺡ‪ aa5‬ﺕ‪ ,aa"O‬ﺕ‪ jaaJ‬ا‪aaB‬ت ا
ی‪
aa‬ة آ‪
aa‬ات ا"‪ ,aa‬وا‪P‬دوی‪,aa‬‬
‫اﺕ‪ ,aaV‬ا‪aa%P‬ر وا‪ C1?aa‬ا‪JK‬و‪ ,aa5‬وا‪?aa‬رات و|ه‪ l<aa ،aa‬ﺕ‪aa1‬ـ( ا‪=aa‬آت إ‪ Qaa‬ا‪aa@ aa. Xaa4‬آء‬
‫ا‪aa%‬اﺕ‪ .‬و‪ aa‬ﺕ‪ aa‬ا"‪aa1‬ت ا‪BJ‬ﺝ‪
aa ,aa‬ى @‪aa‬آ‪ ,‬واﺡ‪
aa‬ة‪ ،‬و‪ /aa' aa‬ﺕ‪daa‬دي ا‪aaV4‬ت إ‪ Qaa‬ﺕ‪aa‬دل‬
‫وﺕ‪ TJ‬ا‪BJ‬ﺝ‪ a‬وﺕ‪
a fa#4‬ر ‪ a‬ای‪a‬دة ‪ a‬ا‪a%P‬اق‪ .‬وﺕ‪ TJ=a‬ا‪aV4‬ت ا‪a%‬اﺕ‪ ,‬ا‪ ,a‬ا‪1a%P‬ب‬
‫اﺡ
ﺥل ا‪%P‬اق ا‪ ,1K‬وا‪.,‬‬
‫ب‪ -‬أ‪=X‬ـل ا‪2T‬ـت‪:‬‬
‫ﺕ
د ا ا ی‪ J‬أن ﺕ‪I‬ره ا=آت ‪ B.‬ﺕ‪ B F‬ا‪%‬اﺕ‪ ,‬ا‪ ،j4‬وﺕ‪ <I‬ه<‪ 6‬ا‪P‬ﺥ‪a‬ة‬
‫ه<‪ 6‬ا‪:‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫إذ ی‪J‬ن ا‪
5‬ج ‪ l1‬ا‪a% /IZa‬اء ‪ a.‬ﺕ‪ Ca‬ا‪ a Ra‬ا‪=a‬آت ذات ا‪ /a4‬ا‪a#‬رب "‬
‫‪ " MERGER‬أو ﺹ‪#V‬ت ا‪=a‬اء ‪=a1‬آت ا‪Oa‬ة )‪ a TJa@ (Acquisition‬أ@‪Ja‬ل ا‪ Ca%‬ی‪
a‬ف إ‪Qa‬‬
‫ﺕ‪' /A‬وة ‪H‬آ‪ ،‬وی‪ j1I‬ا‪
5‬ج ‪ .‬اﺕ‪4‬د وا<ي ی‪J‬ن ‪(=B‬ﺕ أو أآ‪ a+‬ﺕ‪a Qa1. aI@ TaA‬‬
‫ه ‪ B‬ﺕ‪ A‬ﺡ‪ ,a‬ا‪
a5‬ج ‪(=aB‬ة أﺥ‪a‬ى ﺝ
ی‪
a‬ة إ‪ Qa‬اﺝ‪a‬د‪ ،‬وی‪ ja1I‬ا‪
a5‬ج واﺕ‪a4‬د ‪ a.‬ا‪=a‬آ‪,‬‬
‫ا‪ ,Z#‬ا ﺕ?" ‪’=B Q1.‬ت أﺥى ﺥ‪H‬ل ‪?B J1‬ـ‪ ,B ,‬ا‪ /%P‬ی" ا‪ ,1|P‬ا‪a ,?B‬‬
‫ای‪ , G‬ا‪ .,‬وه‪B‬ك أ‪5‬اع ‪
5H‬ج ا<ي ی‪B‬ع ﺡ?‪ Y‬ا‪P‬ه
اف وا
وا ‪:C‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫)‪(1‬ﺩ‪ .‬ﻤﻨﻴﺭ ﺇﺒﺭﺍﻫﻴﻡ ﻫﻨﺩﻱ‪ :‬ﺍﻝﻔﻜﺭ ﺍﻝﺤﺩﻴﺙ ﻓﻲ ﻤﺠﺎل ﻤﺼﺎﺩﺭ ﺍﻝﺘﻤﻭﻴل‪) ،‬ﺍﻹﺴﻜﻨﺩﺭﻴﺔ‪ :‬ﻤﻨﺸﺄﺓ ﺍﻝﻤﻌﺎﺭﻑ‪،(1998 ،‬‬
‫)‪(2‬ﺩ‪.‬ﻋﺒﺩ ﺍﻝﻤﻁﻠﺏ ﻋﺒﺩ ﺍﻝﺤﻤﻴﺩ‪ :‬ﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ ﻭﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻴﺎﺕ ﺍﻝﺒﻨﻭﻙ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‪ :‬ﺍﻝﺩﺍﺭ ﺍﻝﺠﺎﻤﻌﻴﺔ‪ ،(2001،‬ﺹ‪162.‬‬
‫‪14‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫ﺹ‪529.‬‬
‫* ا‪
5‬ج ا‪ " Horizontal Merger" # P‬وی‪a@ /‬آ أو أآ‪ a+‬ﺕ‪Ha‬ن ‪a5 €aV5 a‬ع ا‪=aB‬ط‬
‫وﺕ‪Haaa‬ن ‪ €aaaV5 aaa‬ا‪ ,.Baaa‬أو ارا‪ ,aaa.‬أو ا‪ ,"=aaa5P‬اا"‪ .aaaB ,aaa‬وا‪
aaa5‬ج اا‪aaa%‬ـ أو ا‪aaa‬دي‬
‫"‪ "Vertical Merger‬ا‪<aa‬ي ی‪aa‬ـ‪ aa /‬ا‪=aa‬آت ا‪Oaa‬ة ‪ aa‬ا‪ ftaaB‬ا‪ ،,aaV1I‬وا‪=aa‬آ‪ ,‬ا‪P‬م ‪ aa‬ا‪
aa‬ن‬
‫ا‪J‬ة ﺡ‪ X‬ﺕ‪ R‬ه<‪ 6‬ا=آت ا‪O‬ة ا
اد ‪=1‬آ‪ ,‬ا‪P‬م‪ .‬وی‪
4‬ث ه<ا ا‪B‬ع ‪ aB.‬ا‪ TaJ‬إ‪ Qa‬ا‪aP‬م –‬
‫ﺕ‪ 6a‬ا‪ ،– l1?a‬أو إ‪ Qa‬ا‪ – ja1I‬ﺕ‪ 6a‬ا‪a‬دة ا‪P‬و‪4(3).- ,a‬أ‪ a‬ا‪
a5‬ج ا‪aB‬ع ی‪@ a /a‬آ‪a‬ـ أو أآ‪a+‬‬
‫ﺕ‪H‬ن أ‪ | ,V1I ,"=5‬ا"‪ ،B ,‬وه<ا ا‪B‬ع ی‪ ,1. f#4‬ا‪ TJ‬ا‪.,"=5P‬‬
‫وﺕ?‪ V‬ا=آت ادیت ا=‪ TO‬وا‪1. /4‬ت ا
† ا‪ # P‬وا
† ادي‬
‫* ا‪
5‬ج ا"‪ .‬یف ‪
5‬ج ادي ا‪<a‬ي ی‪ /a‬ا ‪ ,a#‬آ‪ a Ta‬إدارة ا‪=a‬آ‪ ,‬ا
‪ ,a‬وا‪=a‬آ‪,‬‬
‫ا‪ ،,
B‬و ;‪ T‬ه‪<a‬ا ا‪aB‬ع ‪ a‬ا‪
a5‬ج ‪ a5‬ا‪=a‬آ‪ ,‬ا
‪ ,a‬ا‪ a‬ﺕ‪ ‡a"I‬أو ﺕ|‪ a Ya‬ا‪a4‬ل ‪Qa1.‬‬
‫@‪a‬آ‪ ,‬أﺥ‪aa‬ى وه‪ aa‬ا‪=aa‬آ‪ ,‬ا‪ ,a
B‬ﺕ‪
aa#‬م ‪aa‬ض ا‪=aa‬اء ‪ €aa1‬إدارة ا‪=a‬آ‪ ,‬ا‪ aa ،,aa
B‬ﺡ‪ ,aa‬إﺕ‪aa‬م‬
‫اا ‪ ,#‬و‪
. C‬م وﺝد ر‪} ,S‬ن ا=آ‪,‬‬
‫ا
‪ ,‬ﺕ‪#‬م =اء أ‪ /%‬ا=آ‪ ,‬ا‪ ,a
B‬إ‪t a. a‬ی‪ fa‬ا‪
?a‬ی
ا‪
a#B‬ي أو ﺕ‪
a#‬ی‪ /‬أوراق ‪Ta# ,a‬‬
‫ ‪ T+‬ا?‪
B‬ات وا‪ /%P‬ازة أو ا‪ /%P‬ادی‪.,‬‬
‫* ا‪
aaa5‬ج ا‪
aaa‬ا‪ W‬ی‪ aaaS /aaa‬ر|‪ ,aaa‬إدارة ا‪=aaa‬آ‪ ,‬ا‪
aaa5H , ?aaa‬ج‪ ،‬وی(ﺥ‪aaaV <aaa‬م ا‪4aaa%‬اذ‬
‫"‪ "Acquisition‬ویاﺝ‪ Faa‬ر‪
aa@ ,aaS‬ی
ة ‪ aa‬ﺝ‪ Yaa5‬إدارة ا‪=aa‬آ‪ ,‬ا‪ ،,aa
B‬ﺡ‪ Xaa‬ﺕ‪aa#‬م ا‪=aa‬آ‪ ,‬ا
‪,aa‬‬
‫‪
a#‬ی‪a. /‬وض ‪=a1‬اء @‪a‬ة إ‪ Qa‬ا‪?a‬ه ‪=a‬آ‪ ,‬ا‪ ،, ?a‬وی"‪ a Ya1‬ه‪<a‬ا ا‪a‬ض @‪a‬اء أ‪/a%‬‬
‫‪ ،aa aa% Taa#‬و‪aa.‬دة ی‪aaJ‬ن ‪aa@ aa%‬اء ا‪ /?aa‬أ‪ aa% aa Qaa1.‬ا‪ aa /?aa‬ا‪?aa‬ق‪ ،‬وه‪<aa‬ا ی‪ Taa+‬ﺡ‪ aa‬ا‬
‫‪?1‬ه ‪#‬ل ه<ا اض‪.‬‬
‫)‪( 1‬‬
‫ج‪F -‬ذج ا=‪:‬ت وا‪2T‬ت ا‪-7‬ا‪:‬‬
‫ه‪B‬ك ا‪ ,1. 2500 ,‬ا‪
5‬ج وا‪H‬ع ﺕ‪ G‬ﺥ‪H‬ل ا‪ TaV‬ا‪P‬ول ‪a. a‬م ‪1999‬م ‪
a‬رت ‪411 a‬‬
‫‪a1‬ر دور‪ aaB .‬ا‪Haa‬ق ا‪ – 5aaP‬ا‪P‬ی‪" aJ‬دی‪ -aa1‬آی‪H?aa‬ر "‪aa " DAIMLER-CHRYSLER‬‬
‫ﺹ‪ ,.Ba‬ا‪?a‬رات‪ ،‬و ‪ a@ a‬أوت ‪1999‬م أ‪ GaB1.‬ا‪=a‬آ‪ ,‬ا‪
BJ‬ی‪ " ,a‬ا‪aJ‬ن ‪ "Alcan‬وا‪=a‬آ‪ ,‬ا‪" ,?aa5V‬‬
‫‪B=aa‬ي ‪ " Péchiney‬وا‪=aa‬آ‪ ,‬ا?ی‪?aa‬ی‪ " ,‬ا‪aa%‬ی€ ‪ aa. " Alo- Suisse‬ر|‪ aa aa‬إ‪=aa5‬ء أآ‪aa‬‬
‫‪B ,.‬م وا‪ YS‬ا‪ F5(a@ a ،/‬ﺕ‪ a"I‬ا‪=a‬آ‪ ,‬ا‪P‬ی‪" ,aJ‬ا‪aJ‬ا ‪ ،" Alcao‬و ‪ a‬ا‪=a‬‬
‫‪ F?V5‬ردت "ا‪J‬ا" ‪.‬ض =اء @آ‪" ,‬ری‪
51‬ز ‪ " Rylonds‬ا‪P‬ی‪ /a ،,aJ‬ذ‪ la‬و‪a.‬دت ‪ Ta4‬اﺕ‪,a‬‬
‫ا‪P‬و‪.Q‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫)‪ (3‬ﺩ‪ .‬ﺨﺎﻝﺩ ﺍﻝﺭﺍﻭﻱ‪ ،‬ﺃ‪.‬ﻨﻀﺎل ﺍﻝﺭﻤﺤﻲ‪ ،‬ﺩ‪.‬ﻋﺒﺩﺍﷲ ﺒﺭﻜﺎﺕ‪ :‬ﻨﻅﺭﻴﺔ ﺍﻝﺘﻤﻭﻴل ﺍﻝﺩﻭﻝﻲ )ﻋﻤﺎﻥ‪ :‬ﺩﺍﺭ ﺍﻝﻤﻨﺎﻫﺞ ﻝﻠﻨﺸﺭ‬
‫ﻭﺍﻝﺘﻭﺯﻴﻊ‪ ،( 2000،‬ﺹ‪.503.‬‬
‫)‪(1‬ﺩ‪.‬ﻋﺒﺩ ﺍﻝﻤﻁﻠﺏ ﻋﺒﺩ ﺍﻝﺤﻤﻴﺩ‪ :‬ﻤﺭﺠﻊ ﺴﺎﺒﻕ‪ ،‬ﺹ‪165.‬‬
‫)‪-(2‬ﺩ‪ .‬ﻤﺤﻤﺩ ﺩﻴﺎﺏ‪" :‬ﻋﻭﻝﻤﺔ ﺍﻻﻗﺘﺼﺎﺩ"‪ ،‬ﻓﻲ ﻤﺠﻠﺔ ﺍﻝﻤﺴﺘﻘﺒل ﺍﻝﻌﺭﺒﻲ‪ ،‬ﺍﻝﻌﺩﺩ ‪) 494‬ﺍﻝﻜﻭﻴﺕ‪ :‬ﻭﺯﺍﺭﺓ ﺍﻹﻋﻼﻡ‪ ،‬ﺠﻭﺍﻥ‬
‫‪15‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
,aa ‫ أن‬Qaa‫= إ‬aa‫ ﺕ‬aa‫ت ا‬aa5‫ ا‬laa1‫ ﺕ‬laa‫ ذ‬Qaa1. ‫ة‬aa# ,aa‫ات ا
ا‬aa@d‫}ن ا‬aa aa‫ع ا‬aa"#‫ ا‬aa aa‫أ‬
‫ن دور‬a1‫ ﺕی‬1.62 aB ‫م‬1998 ‫م‬a. ‫ن دور‬a1‫ ﺕی‬2.6 ‫ا‬a‫ ﺡ‬1 /‫
ج ا ا‬5‫ت ا‬1.
‫
ول‬aa‫ ا‬aa ‫ر دور‬aa1 700‫
ج و‬aa5‫ ا‬,#Vaa‫ ﺹ‬1400 ‫ا‬aa‫ ﺡ‬Taa+‫ ﺕ‬،‫
ه‬aa‫ وﺡ‬,aaJ‫ی‬P‫
ة ا‬aa4‫ت ا‬aa‫ ای‬aa
‫ آن ی‬H+ ?5 V ،,‫ورو‬P‫ا‬
،a‫ ﺡ‬laB 30 ‫ ﺡا‬Q‫ إ‬G1‫ وﺹ‬/' ,?%d 450 ‫ن ده‬U‫ أ ا‬, ,?%d‫ و‬lB 800 ‫ﺡا‬
Paris-" ‫س‬a‫ ری‬,‫آ‬a@‫ " و‬BNP" ‫ری‬a ‫ل دي‬5%5 lB ‫ ه‬,1‫ﺹ‬4‫ت ا
† ا ا‬1. .‫ر أرو‬1 957 ‫ل‬%‫" أ‬Bas
Audi" ‫آت أودي‬a@ " Volswagane" ‫آ‬V?a ,‫آ‬a@ Ga1‫
ا‬# ‫ ا?رات‬,.B‫ ﺹ
ﺹ‬Q1.‫و‬
aaaa ‫ رو‬,‫آ‬aaaa@ "aaaa1‫ "ب أم د‬BMW" ,‫آ‬aaaa@ ‫ت‬aaaa@‫ " وا‬Skodanev" ‫دان‬Jaaaa%‫ و‬،" Siat" ‫ت‬aaaa%‫ و‬،"
Ca‫" را‬Mazda" ‫زدا‬a Qa1. " Ford" ‫رد‬a Ga%‫ وا‬،a5"‫ ی‬a ‫?رات‬a1 †B ‫ " وه أآ‬Roffer"
.‫?رات ان‬1 †B ‫أآ‬
/aa‫ ا‬aa =aa‫ ی‬/aa aa‫ ا‬,aaH‫
ﺝت ا‬aa5‫ ا‬,aa‫?ت ﺝ‬aaB‫
دة ا‬aa‫ ا‬,aa"VB‫=آت ا‬aa‫ ا‬Gaa#4 aa‫و‬
:65‫ أد‬1 /‫ آ ه ا
ول ر‬/4‫ ا?ى وا‬X‫ا ﺡ‬A5
(2001-2000) ‫*ج‬F7‫ ا‬% &% ‫ ا ا‬N2‫آت ا‬X [\ 1 <‫اــ*ول رــ‬
&‫ه‬3‫ق ا‬+9
73300
74367
29520
33369
21020
‫ر‬7‫ن دو‬
‫ ا?;ل‬R‫إ‬
‫آ‬6‫< ا‬-‫ا‬
147904
Exxon Mobil
T ‫أآ?ن‬
141158
BPAmoco
‫ أآ‬
77082
Total Fina Elf
j‫ أ‬B ‫ﺕﺕل‬
72131
ChevronTexaco %?J‫ون ﺕ‬V@
63100
Conoco Phillips
€1 ‫آ‬5‫آ‬
،‫ول‬aa1 ‫
رة‬aa‫ ا‬,aa‫ر ا‬aa"P‫ ا‬,aaAB ,aa‫ ا‬,aa5P‫ ا‬،aa‫ون ا‬aa‫‡ وا‬VBaa‫ ا‬,aa1 :‫*ر‬P‫ا‬
.55.‫ ص‬،2002 ,B?‫ ا‬،101 ‫ ا
د‬،28 1‫ا‬
T?aa‫ ﺕ‬5(aa@ a aa‫ ا‬,a‫اق ا‬aa%P‫ ا‬a ‫ص‬aaI‫ر ا‬aa"1 ‫د‬a‫ ی‬aa% la1‫
ج وا‬aa5‫ ا‬,a1. ‫إن‬
laa1‫ت ا‬aa1 ,aaB‫ت ا‬aa."#‫ ا‬/aa‫ أه‬RaaS‫ ی‬6aa5‫ أد‬2 /aa‫
ول ر‬aa‫ وا‬،‫دل‬aa‫=اء أو ا‬aa1 ,aa‫وض ا‬aa‫ا‬
:‫ ا
ا‬Q1. ‫
ج‬5‫وا‬
(1999) <‫ ا‬$% a‫*ج وا‬F7‫ت ا‬% b‫ زی‬2 <‫اــ*ول ر‬
‫*د‬%
‫ات‬
‫ــــــع‬+‫ا‬
<‫ا‬
d$‫ا‬
‫ر‬7‫ر دو‬
842
‫ =آت‬,
# ‫ﺥ
ت‬
1
75.9
345
,WJ‫ ا‬,.B‫ا‬
2
50.6
‫ـــــــع‬+‫ا‬
<‫ا‬
‫ت‬B‫اج ا‬I%‫ا‬
,‫او‬
‫"ع ا?رات‬
1
2
41.‫ ﺹ‬،(2000
16
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
314
,‫?ت ا‬%d‫ك وا‬B‫ا‬
3
50.6
‫?ت‬%d‫ك وا‬B‫ا‬
,‫ا‬
3
293
,WJ‫ ا‬,.B‫ا‬
,5‫و‬JK‫وا‬
4
50.3
‫ای
واﺕت‬
4
268
,1 C‫ازی‬
5
40.9
233
‫ وا‬,W‫<ا‬O‫ت ا‬.B‫ا‬
6
39.4
,.B‫ ﺹ‬،=5 ،C"
‫ارق‬
‫ء‬J‫ ا‬C‫ج وﺕزی‬5‫إ‬
‫ز‬O‫وا‬
5
6
Source : KPMG CORPORATE FINANCE, , Cited in Problemes Economiques, n°
2660, 12 avril 2000 , Paris, P.20
‫
ج‬a5‫ت ا‬a1. ,
# ‫
ت ﺕ(ﺕ‬I‫ "ع ا‬l1‫
ج وا‬5‫ت ا‬1. ‫ ا
ول أن‬r‫ﺡ‬H‫وی‬
.‫ﺝ‬BJ‫ ﺕ"ر ا‬TV ‫
ت‬I‫ ا=
ی
ة ا ی=
ه "ع ا‬,? B1 l‫ ویى ذ‬،‫ﺥى‬P‫ت ا‬."#‫ ا‬
:‫ت‬."#‫ ا‬j1I G‫ ا ﺕ‬,‫اﺕ‬%‫دات ا‬4‫ اﺕ‬65‫ أد‬3 /‫ ا
ول ر‬RS‫آ ی‬
(2000-1999)‫آ‬6 ‫*اث وع‬9‫ إ‬b ‫ا‬-7‫دات ا‬T7‫ ا‬3 <‫اــ*ول رـــ‬
,?W‫ ا‬eWI‫ا‬
Alcatel - Fujitsu
66%
- 34%
‫ت‬B‫ وا"ی وﺕ? ا‬X4‫ا‬
,B‫ا‬
50/50 ,‫@اآ‬
Kirch (All.) C C%‫=وع ﺕ‬
Mediaset (Italie) and
Telecino (Esp.)
,B‫ا=آت ا‬
‫د‬4‫ اﺕ‬M‫"ع وﺕری‬#‫ا‬
Alcatel and F ujitsuu (Japan)
T ‫=ء رادی‬5‫إ‬
‫ل‬#B‫ ا‬j‫اﺕ‬
(2000 T‫)أی‬
TF1
and Carlton (GB)
‫د‬4‫=ء اﺕ‬5‫إ‬
‫ین‬V1‫ا‬
(1999 ?‫)دی‬
Siemens (All.) and Fujitsu
U‫م ا‬H.K‫ا‬
Fujitsu Siemens ‫=ء‬5‫ا‬
(1999 ‫)ﺝان‬
Computers
Source: PIERRE MEDAN, THIERRY WARIN, Economie Industrielle
(Paris, Dunod, 2000), P. 213.
,‫ﺕ @آ‬J‫ ا‬,"=5‫د أ‬4‫اﺕ‬
50/50 ,‫=آ‬
:fT‫ ا‬% &% R‫آت ا‬6‫ ا‬$@ -‫د‬
‫ت‬aa Qaa1. ‫ذ‬4?aa‫ ﺕ‬,aaV1I ‫ر‬a‫ ﺹ‬aa ,aaH. ‫آت‬aa@ ‫زت‬aa ‫
ج‬a5‫ت وا‬aaV4‫ع ا‬aa5 aa‫ ﺕای‬Ca
faa#4‫ ﺕ‬aa aaBJ‫
ة ﺕ‬aa‫ ﺝ‬,aaS‫ و‬Qaa1. Taa4‫ع أن ﺕ‬aa"#‫€ ا‬aaV5 aa Q?aa‫ وﺕ‬,aaV1I‫ ا‬,"=aa5P‫ ا‬aa ‫
ة‬aa‫
ی‬.
( 1)
: ‫أه
ا‬
:‫ـ‬+
?‫* اآ ا‬
.55.‫ ﺹ‬،(2002 ،‫ ﺍﻝﺩﺍﺭ ﺍﻝﺠﺎﻤﻌﻴﺔ‬:‫ ﺍﻝﺘﺨﻁﻴﻁ ﺍﻻﺴﺘﺭﺍﺘﻴﺠﻲ ﻭﺍﻝﻌﻭﻝﻤﺔ )ﺒﻴﺭﻭﺕ‬:‫ﻨﺎﺩﻴﺔ ﺍﻝﻌﺎﺭﻑ‬.‫ﺩ‬-(1)
17
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
،,aB ,1?a ‫ج‬a5K‫ ا‬a ‫ ?‡ آ‬Q1. ‫ ﺕ‬C‫
د آ ا=ری‬. ‫ =وع أو‬P‫ ا‬f1‫
ی‬B.
.1. ‫ ا?"ة‬,‫ أو زیدة درﺝ‬,? B ‫ أو @اء @آت‬l1 ,‫ م ا=آ‬,‫اﺕ‬%‫ ا‬6< #‫وی‬
:‫* اآ اـدي‬
,.Baa‫ ﺹ‬aV ،a a1‫ أو آ‬Ca‫ی‬B‫ج أو ا‬a5K‫ ا‬Ta‫ اﺡ‬a a+‫ أو أآ‬1‫ﺡ‬a ‫
ة‬a‫ واﺡ‬,‫آ‬a@ ‫م‬a aB‫ی‬
a‫ و‬،F#‫?ی‬a‫ أو ﺕ‬6a‫ی‬J‫ أو ﺕ‬Fa1#5 a ‫م أم‬aI‫ول ا‬a‫ج ا‬a5}‫
ة آ‬a‫ واﺡ‬,a1‫ ﺡ‬,‫ @آ‬eI‫ ﺕ‬H+ ‫اول‬
:1J@ ‫ن ه<ا اآ‬J‫ وی‬،f‫ ا?ی‬Q‫اج إ‬I%‫ ا‬T‫ ااﺡ‬C‫ ﺝ‬eI ‫ أﺥى‬,‫م @آ‬#‫ﺕ‬
:2)‫* ا= أو اآ ا‬
‫ت‬H‫ أو ﺥ‬,‫ اد أو‬F‫ﺝ‬4‫ ﺕ‬Q‫ إ‬45 ‫ج‬5K‫ ا‬T‫ اﺡ‬,B ,1‫ ﺡ‬T‫ ﺕ‬,‫ @آ‬6‫اﺕ‬
‫ت‬H‫
ﺥ‬aa ,a.‫ل را‬aa#4‫ارع وا‬a‫ ا‬aa ‫ا‬a‫
دا آ‬aa. la1‫ ﺕ‬,aaW‫<ا‬O‫اد ا‬a‫ ا‬CBaa ‫م‬a#‫ ﺕ‬aa ,‫=آ‬a‫ آ‬،‫ى‬a‫أﺥ‬
:‫ﺕ‬B
,a‫ ا‬a‫ ی‬a a‫ ﺕاﺝ‬،,at"‫ت ا‬Ha‫ ا‬,.Ba‫ ﺹ‬a ,aI‫" ا‬Michelin" ‫ن‬H=a ,‫آ‬a@ H+
.‫ت‬H‫ ا‬,.B‫
م ﺹ‬I?‫" ا ﺕ‬Hevea" ‫ـج دة ا‬5‫وإ‬
:?‫* ا= أو اآ ا‬
C5a ‫ك‬Ha‫ ا‬:H+a ‫ول‬a‫اج ا‬Ia%‫ ا‬,‫م @آ‬#‫ آ‬،‫ج‬5o ,WB‫ ا‬T‫ ااﺡ‬6‫ اﺕ‬45 ‫ اآ‬B‫ی‬
.F‫ وﺕزی‬F‫ﺕ‬5J ‫ص‬HI% ‫ی‬J‫ا‬
( 1)
:CARTEL ‫* ا=رـ‬
Ta‫ أﺝ‬a ‫ن‬aJ‫ ی‬/aW‫ دا‬TJa@ a‫ وه‬،,? B‫
ا‬41 ,55#‫ ا‬,‫ﺡ‬B‫ ا‬,1#? ‫ @آت‬/AB ‫د‬4‫اﺕ‬
‫=آ‬a‫ آ‬a# ‫ن أ‬aJ‫
ی‬a‫ و‬،‫ج‬a5K‫ ا‬ea‫ أو ﺡ‬,a ‫ا‬O‫ ﺝ‬ftaB Y?‫اق ﺡ‬%P‫ ا‬/%#‫ر وﺕ‬%P‫ق ﺡل ا‬V‫اﺕ‬
,a.‫ ا‬H+a .Wa‫ و‬aB‫ردی و‬a a a‫دی‬. ‫ن‬aJ‫
ی‬a‫ و‬،f?a ‫ق‬aV‫ اﺕ‬Y?a‫?ق ﺡ‬a‫€ ا‬V5 /%#‫ﺕ‬
‫ع‬aB‫ ﺕ‬a55 ,1#?a ,V1I ‫ @آت‬. ‫رة‬. ‫ وه‬T‫رﺕ‬J‫ ا‬.5 TJ=‫ " ﺕ‬MUTSUBISHI" ,5‫ا‬
‫ج‬aa5‫ إ‬,aaAB‫ دول آ‬TJaa@ aa Taa‫رﺕ‬J‫ن ا‬aaJ‫
ی‬aa‫ و‬،,aaWJ‫ ا‬,.Baa‫ وا‬،,aa‫ او‬,.Baa‫ ا‬aa "=aa5‫أ‬
.‫وﺕ
ی اول‬
:"TRUST" h-‫* او‬
(1) -Encyclopedie Microsoft, Encarta,2001, " Monople " , P. 4.
(2) -IBID.P.5
18
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
‫"‪ ; R1‬یت ا‪
a4‬ة ا‪P‬ی‪ a ,aJ‬ا‪a#‬ن ا‪ =a. Ca%‬ی"‪ Qa1. fa1‬ا‪=a‬آت ا‪a ,aB‬‬
‫"‪aa‬ع ‪ t=aa5‬وه‪ ,aa+ aa‬اﺝ‪ aa45 Faa‬اﺡ‪aaJ‬ر ‪aa@ aa‬آ‪=aa ,‬آ‪ ,‬أﺥ‪aa‬ى أدى إ‪ Qaa‬ا‪ Qaa1. '(aa‬ا‪aa‬د‬
‫ا‪P‬ی‪ J‬د ‪ C‬ا?‪"1‬ت ا=ی‪ ,‬ا‪P‬ی‪ ,J‬أن ﺕ? ا‪ 5‬ﺕ‪
4‬د ‪ T+‬ه<‪ 6‬اﺡ‪J‬رات‪ ،‬و‪S‬ن روح‬
‫ا‪ ,? B‬آ‪5#‬ن"‪ ،1890 ,B% " Sherman Act‬وه ‪.‬رة ‪ .‬ﺕ=ی‪ C‬ی"‪ "Anti –Trust" Fa1. fa1‬یاﺝ‪Fa‬‬
‫اﺡ‪aaaaaJ‬ر‪ ،‬ﺡ‪ Xaaaaa‬ی‪ /aaaaa‬ا‪ F"aaaaa%‬ﺕ‪ laaaaaJV‬وﺡ‪aaaaa@ Taaaaa‬آ‪ "Standard-Oil" ,‬ا‪aaaaa G1Jaaaaa@ aaaaa‬ة "‬
‫‪J.‬‬
‫‪ "ROCKFELLER‬ﺡ‪ X‬ﺕأت إ‪ Q‬ﺡا ‪@ 30‬آ‪ /a' .1911 ,B% ,‬ﺕ‪a@ a1‬آ‪) AT & T ,‬ا‪,a.‬‬
‫اﺕ‪ ,V‬ا‪P‬ی‪(,J‬‬
‫‪ 1984 ,B%‬إ‪. C% Q‬ت و@آ‪ ,‬ا‪
B‬اءات ‪ ?a1‬ت ا"ی‪ ،,a1‬ﺡ‪ a‬و ‪ a‬ی‪a‬م‪ 03 :‬أی‪ 2000 Ta‬واﺝ‪Fa‬‬
‫@آ‪H. "MICROSOFT" ,‬ق ا† ا‪HO%‬ل ا‪H.K‬م ا‪ U‬ﺡ‪J‬ره وﺕوزه ﺡ
ود ا?"ة ‪Qa1.‬‬
‫أ‪ ,"=5‬ا‪HO%‬ل أﺝة ا‪J‬ﺕ و‪H‬ﺡ‪ ,‬ا‪.G55‬‬
‫)‪( 2‬‬
‫ا)ـــ‬
‫‪. #‬ف اد ا ﺕ‪4‬ت ه‪ ,‬أ زﺕ "ت ‪ ,V1I‬أزه وأه ا"رات ا‪BJ‬ﺝ‪,‬‬
‫ﺥﺹ‪ ,‬ﺕ‪ ,A5( B f1‬اﺕل ‪ ،
.‬واﺕ?ع دور ا=آت ا
دة ا‪ j1I ,?B‬ات‬
‫‪ .‬ا‪
/‬ة ذ‪ Q1. l‬ا‪%‬اﺕﺕ وا‪
I%‬ام ﺕ‪BJ‬ﺝ اﺕل وا‪1‬ت ‪.‬ه<ا ا"ر ﺝ‪T‬‬
‫اد ا ی?‪ V‬ا?‪ ,.‬وا‪ ,V‬ا ی ه ‪ ،F‬و; إ‪ Q‬اﺝد أ ‪J‬ر ادی‪ ,‬ﺝ
ی
ة‬
‫ﺕ‪ €J‬ه<‪ 6‬ا"رات ا ﺕ?‪
? R‬ه‪ ،‬ه<‪ 6‬ا‪J P‬ر ‪ 5‬ا‪ ,‬ا‪.,‬‬
‫ﺡ‪ X‬ان ا‪%P‬ب ا‪ ,?W‬ا أ زت ;هة ا‪ ,‬ا‪ ،,‬ا‪
#‬م ا‪BJ‬ﺝ اه ﺕ‪BJ‬ﺝت‬
‫ا‪H.K‬م واﺕل‪ ،‬ﺡ‪ G . X‬ﺕ‪B#‬ت اﺕل ا?‪ ,J1‬وا‪ ,J1%H‬ﺕ"رات ره‪ ,‬و ت ا?‪ ,.‬ا‬
‫ی‪4‬ﺝ اد آ‪. T‬ا‪ T‬اﺥر ا ا‪Z‬وري ﺕ‪I‬ذ وﺕ‪ j1I <VB‬ا‪#‬ارات ادی‪,‬‬
‫وا‪.,‬‬
‫‪A5‬ا <‪ 6‬ا‪4‬ت ا @
ه ا‪ /‬وآ<ا دﺥل اا‪ W‬اد ا?ق‪ ،‬وا‪ Z5‬ا‪#‬ی‪ Y‬اﺝ‪T‬‬
‫إ‪ Q‬ا‪ ,AB‬ا‪1 ,‬رة‪ ،‬أ‪ Q4S‬ا ‪ Q1.‬ا‪ ,AB‬ا ‪ ,‬اا‪W‬ی‪S ,‬ء ﺕ=
‪ 6‬ا?ﺡ‪,‬‬
‫ا ‪ ,‬ﺕ‪O‬ات أن ﺕ?‪"I Q‬ات ?ر‪ 45 ,.‬ﺕ"ی ﺝدة ا‪
I‬ت ا ‪ ,‬ا‪ ،,
#‬ﺡ‪Q‬‬
‫ﺕ?"‪ C‬ارﺕ‪#‬ء إ‪? Q‬ى ا‪
4‬یت ای‪ ,B‬ا ﺕاﺝ‪ F‬ا‪ T‬ا ‪ ،‬أﺝ‪ T‬اآ‪ ,‬ا
ﺥل ‬
‫‪ .‬ارة ا‪J‬و‪ ,5‬وا ‪ ,‬ا‪J‬و‪.,5‬‬
‫‪aaS aa‬ء ا‪aaO‬ات ا‪
?aa‬ة ی‪ Qaa1. aaOB‬ا‪ ,aaAB‬ا ‪ , a‬اا‪W‬ی‪ ,aa‬ا‪
aa%‬اد "‪,aa #' faa‬‬
‫‪ , aa‬ﺝ
ی‪
aa‬ة ﺕ(ﺥ‪ aa <aa‬ا‪?aa4‬ن ا‪ aaO‬ا‪ aa ?aa‬أو‪aaS‬ع ا‪?aa‬ق وﺕ‪ aa ,Jaa@ Qaa1. aa‬اﺕ‪aa‬ت‬
‫وا‪1‬ت‪ ،‬آ أن ‪ 1.‬ا‪a‬م ا‪
a5‬ج ‪ fa1I‬آ‪a‬ن ‪a a‬در ‪ Qa1.‬ا‪ Ta; a ,?a B‬ا‪ ,a‬ا‪،,a‬‬
‫ﺡ‪
.?% X‬ه ا‪
5‬ج ﺕ‪ ˆVI‬ﺕ‪ jJ‬ا=‪ TO‬وزیدة ‪
a‬راﺕ ‪ a‬ا‪aB‬ء ا‪BJ‬ﺝ‪a‬ت ا‪a , a‬‬
‫یی
راﺕ ‪ Q1.‬ا‪ ,? B‬وﺕ‪
#‬ی‪ /‬ﺥ‪
a‬ت ‪a" , a‬رة‪.‬وآ‪<a‬ا ا‪ Qa1. Ta‬ﺕ‪ TaV‬ا‪=a‬اآ‪ Ca ,‬ا‪aB‬ك‬
‫اﺝ‪ ,aB‬ﺥﺹ‪ aa ,aa‬ﺝ‪ aa5‬ا‪Vaa%H aaB#‬دة ‪ aa‬ا‪ TWaa%‬ا‪BJ‬ﺝ‪ aa‬وا‪1‬ﺕ‪ ,aa‬ا‪
4‬ی‪aa aa ,aa+‬ل ا‪Taa‬‬
‫ا ‪.‬‬
‫ اا‪:bR‬‬
‫او‪ i\:7‬ا\‬
‫‪.‬‬
‫‪19‬‬
‫‪PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com‬‬
‫ب‬aJ‫ دار ا‬,?a%d :‫وت‬a) Qa‫و‬P‫ ا‬,a"‫ ا‬،P1‫ و‬P12‫ و‬،P‫دی ا*و‬P7‫ ا‬-3P‫ ا‬،a1V"‫ه ا‬a; 1..‫ د‬-(1
،(1987 ،X‫
ی‬4‫ا‬
،(1999 ،‫ب‬J‫ دار ا‬:‫هة‬#‫ – )ا‬2 ,"‫ا‬- ‫ا‬-7‫ ا‬N)‫*یت ا و ا‬T ،QV" % ‫ أﺡ‬.‫د‬-(2
,aa‫ ا‬,aa‫ ا‬:‫هة‬aa#‫ )ا‬-3PP‫ وا‬PP%R7‫دی وا‬PP7‫ ا‬PP‫ره‬G‫ت و‬3PP‫*دة ا‬PP‫آت ا‬6PP‫ ا‬،
aa% ?aa‫
ا‬aa4.‫د‬-(3
،(1978 ،‫ب‬J1
،(‫= اﺹة‬B‫ت وا‬%‫
را‬1 ,‫ ا‬,?%d‫ ا‬:‫ت )وت‬+‫آت ا*دة ا‬6‫ ا‬،Q?. ‫ﺡ?م ا
ی‬.‫د‬-(4
،(1990 ،C‫= وازی‬B‫ت وا‬%‫
را‬1 ,‫ ا‬,?%d‫ ا‬:‫ت ا*و )وت‬:‫ن ا‬F ،‫ﺡل‬% ‫أﺡ‬-(5
4 ‫
د‬a.)-‫د‬a‫ن وا‬5a#‫ ا‬,1 "k+ -‫ آ‬l\+‫آ ا‬6‫ت وا‬+‫وع *د ا‬6‫ " ا‬،‫د ا=وي‬4 .‫د‬-(6
(1975 ,B?‫ ا‬:‫هة‬#‫ا‬
،(1992 ،,‫ت ا‬."‫ دیان ا‬:W‫دل ا*و )اا‬$‫ ل ا‬R=‫ ا‬+F ‫د‬+% ،‫
ي‬% ,‫ة ﺝ‬5.‫د‬-(7
‫رة‬a+‫ دار ا‬:‫
اد‬aO),aB‫‡ وا‬VBa‫ ا‬,a1 a ،"P\‫@& ا‬P $3P\ ‫ت‬3P‫*دة ا‬P‫آت ا‬6P‫@ ا‬P)" ،‫|?ن ﺡ
اد‬-(8
،(1980 ‫ ی‬،=B‫ وا‬,."1
،(2002 ،,J4‫ ا‬G :‫
اد‬O)Q‫و‬P‫ ا‬,"‫ ا‬،‫ت وا‬3‫آت ا*دة ا‬6 FF+‫ ا< ا‬،‫ي‬IV‫
ا‬4 5.-(9
.،(1998 ،,BV‫@ع ا‬K‫ ا‬,"‫ و‬,J :‫هة‬#‫ )ا‬4 ,"‫ ا‬،‫ل ا*و‬%?‫* إدارة ا‬+ ،j4 ‫م أ‬H?‫
ا‬..-(10
,aa #+‫=رات وزارة ا‬aaB :f=aa‫ب )د‬aa‫=م دی‬aa‫ ه‬,aa‫ ﺕﺝ‬،3PP‫*ان ا‬PP$‫ ا‬PP
PPR=‫< وا‬PP‫ دور ا‬،€5aa‫م ﺝ‬aa‫|اه‬-(11
..(1975 ،#‫ر@د ا‬K‫وا‬
،(1984 ،=B‫ وا‬,."1 ,1"‫ دار ا‬:‫\ )وت‬i‫ ا‬R=‫*ي ا‬T‫ وا‬SI‫ ا< ا‬،Q?. CV=‫
ا‬. 4.‫ د‬-(12
=aaB‫ وا‬,aa."1 ,aa'‫
ا‬4‫ دار ا‬:‫وت‬aa ) ‫
ی‬aa‫ر ا‬aa5 ‫ي‬aa‫ ا‬,aaB` ,aa‫ ﺕﺝ‬،‫*و‬PP‫ ا‬RPP=‫اع ا‬PP‫ ا‬،aa‫ن ﺝ‬aa@-(13
.،(1984 ،C‫وازی‬
‫
ة‬aa‫ت اﺡ‬a%‫ درا‬a‫ آ‬:‫وت‬a) 263 ‫
د‬aa. ،a‫ ا‬T#?a‫ ا‬a ،"P+‫*ي ا‬PPT 6P‫ ا‬P$‫ "ا‬،‫ن‬Ha‫ان زﺡ‬a"5‫أ‬-(14
،(2001/1 ،,‫ا‬
،(1986 ،=B‫ وا‬,."1 ,1"‫ دار ا‬:‫*ی )وت‬$‫ وا ا‬R=‫ ا< وا‬،‫ن‬1% @‫ن ر‬1%-(15.
،(1999 ،,BV‫@ع ا‬K‫ ا‬,"‫ و‬,J :‫هة‬#‫ )ا‬n+T‫ هة ا – ا?وهم وا‬،
? 4 Q4 .‫د‬-(16
،Ca‫= وازی‬aB‫ وا‬,a."1 a ,Za5 ‫ دار‬:‫هة‬a#‫ )ا‬P\% P‫*ی‬+F P‫ رؤی‬،P‫رة ا‬lP9‫ و‬P‫ ا‬،?‫ا?
ی‬-(17
،(2001
،(2002 ،,J4‫ ا‬G : ‫
اد‬O) ‫ اب‬p% ‫ت‬%‫ل وا*ا‬6‫دی –ه ا‬7‫ ا ا‬، ?‫د ﺥ
ا‬4.‫د‬-(18
a G
a ,a‫ " ور‬P\‫ ا‬P‫و‬$‫ ا‬%P‫ ا‬pP% P‫ه‬G‫و ا وأ‬$‫آت ا‬6‫*ج ا‬F‫ " ا‬1‫
ا‬4 jt.-(19
a1 ،a‫ون ا‬a‫‡ وا‬VBa‫ ا‬,a1 a .2002 ‫ی‬a 14-11،,a‫ ا‬a ,a‫ ﺝری‬:‫هة‬a#‫ ا‬،C?a‫ ا ا‬,"‫ﺕ ا‬d
،(2002 ،‫ول‬1 ‫ ا
رة‬,‫"ر ا‬P‫ ا‬,AB ,‫ ا‬,5P‫ ا‬:G‫ی‬J‫ )ا‬101 ‫
د‬. ،28
‫اك‬a‫ ای‬:‫هة‬a#‫=ی )ا‬a‫دي وا‬a4‫ن ا‬a#‫رات ا‬a‫ﺥ‬-‫ون‬a‫ ا‬Qa‫ إ‬,?a B‫ ا‬a- ‫ا‬P-7‫ت ا‬P2T‫ ا‬،‫ر‬B‫ ی
ا‬-(20.
،(1999 ،C‫= وازی‬B1
،(1998 ،‫=(ة ارف‬B :,‫
ری‬BJ%K‫ ل در ای )ا‬S‫*ی‬T‫= ا‬2‫ ا‬،‫
ي‬B‫ ه‬/‫ إاه‬B -(21.
،(2001،,‫ ا
ار ا‬:‫ك )وت‬$‫ ا وادیت ا‬،
4‫
ا‬. Y1"‫
ا‬.-(22
،( 2000،C‫= وازی‬B1 †‫ه‬B‫ دار ا‬:‫ن‬.) ‫ی ای ا*و‬F ،‫
ا” آت‬..‫ د‬،4‫ل ا‬Z5.‫ أ‬،‫ ﺥ
ااوي‬.‫د‬-(23
،(2000‫ ﺝان‬،‫م‬H.K‫ وزارة ا‬:G‫ی‬J‫ )ا‬494 ‫ ا
د‬،‫ ا‬T#?‫ ا‬,1 ،"‫د‬7‫ ا‬%" ،‫
دیب‬4-(24
.،(2002 ،,‫ ا
ار ا‬:‫ا وا )وت‬-7‫ ا‬N)‫ ا‬،‫ ارف‬,‫دی‬5 -(25
,B?aa‫ ا‬،101‫
د‬a‫ ا‬،28 a1‫ ا‬،‫ول‬aa1 ‫
رة‬a‫ ا‬,a‫ر ا‬a"P‫ ا‬,aaAB ,a‫ ا‬,a5P‫ ا‬،aa‫ون ا‬a‫‡ وا‬VBa‫ ا‬,a1 -(26
.،2002
:$R7‫ ا‬i\ FG
1)-Bernard de Mont Morillon « Croissance de l entreprise », Vo11, Encyclopedie de Gestion,
(Paris: economica, 1989),.
2)- Ghislaine Cestre Et Dominique Xardel, Marketing Et Réseaux D'entreprise (Paris: Press
Univarsitaire de France, 1993),.
3). : PIERRE MEDAN, THIERRY WARIN, Economie Industrielle
(Paris, Dunod, 2000)
4): KPMG CORPORATE FINANCE, , Cited in Problemes Economiques,( n° 2660, , Paris 12
avril 2000),
20
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com
5)-Jean –Yvesm Olivier Gamier Dictionnaire des Sciences
(Paris: Hatier, 1999),
Economiques et Sociales
:2) bR‫ ا‬IG
1- http ://www. Alltheweb.com
2- http : // www.aljazeera.net/in-depth/arabic_depts/2002/4/4-21-.htm
3- http:// www.c4arab.com/aboutc4arab/condition.htm
4- http :// www.alltheweb.com
5- http://www.un.org/arabic/publication/ourlives/imf.htm
6- http://www.ecoworldmag.com
21
PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com