English

|| puruśa sūktama ||
oma tacchama yorāvruṇīmahe | gātuma yagnāya | gātuma
yagyapataye | daivī
svastirastu naha | svastirmānuśebhyaha | ūrdhvama jigātu
bheśajama | śama no
astu dvipade | śama catuśpade | oma śāntiha śāntiha
śāntihi ||
oma sahasraśīrśā puruśaha | sahasrākśaha sahasrapāta |
sa bhūmima viśvato
vrutvā | atyatiśṭhaddaśāngulama | puruśa evedagma
sarvama | yadbhūtama
yacca bhavyama | utāmrutatvasyeśānaha |
yadannenātirohati | etāvānasya
mahimā | ato jyāyāgśca pūruśaha || 1 ||
pādosya viśvā bhūtāni | tripādasyāmrutama divi |
tripādūrdhva
udaitpuruśaha | pādosyehābhavātpunaha | tato
viśvanvyakrāmata |
sāśanānaśane abhi | tasmādvirāḍajāyata | virājo adhi
pūruśaha | sa jāto
atyaricyata | paścādbhūmimatho puraha || 2 ||
yatpuruśeṇa haviśā | devā yagyamatanvata | vasanto
asyāsīdājyama |
grīśma idhmaśśaraddhavihi | saptāsyāsana paridhayaha |
triha sapta samidhaha
krutāha | devā yadyagyama tanvānāha |
abadhnanpuruśama paśuma | tama yagyama
barhiśi praukśana | puruśama jātamagrataha || 3 ||
tena devā ayajantaha | sādhyā ruśayaśca ye | tasmāta
yagyātsarvahutaha |
sambhrutama pruśadājyama | paśūgastāgaścakre
vāyavyāna | āraṇyāna
grāmyāśca ye | tasmāta yagyātsarvahutaha | rucaha
sāmāni jagyire |
chandāgmsi jagnire tasmāta | yajustasmādajāyata || 4 ||
tasmādaśvā ajāyanta | ye ke cobhayādataha | gāvo ha
jagnire tasmāta |
tasmājjātā ajāvayaha | yatpuruśama vyadadhuhu | katidhā
vyakalpayana |
mukhama kimasya kau bāhū | kāvūrū pādāvucyete |
brāhmaṇosya
mukhamāsīta | bāhū rājanyaha krutaha || 5 ||
ūrū tadasya yadvaiśyaha | padbhayāgma śūdro ajāyata |
candramā manaso
jātaha | cakśoha sūryo ajāyata | mukhādindraścāgniśca |
prāṇādvāyurajāyata | nābhyā āsīdantarikśama | śīrśṇo
dyauha
samavartata | padbhayāma bhūmirdiśaha śrotāta | tathā
lokāgma akalpayana || 6 ||
vedāhametama puruśama mahāntama | ādityavarṇama
tamasastupāre | sarvāṇi
rūpāṇi vicitya dhīraha | nāmāni krutvābhivadana , yadāste |
dhātā
purastādyamudājahāra | śakraha
pravidvānpradiśaścatasraha | tamevama
vidvānamruta iha bhavati | nānyaha panthā ayanāya
vidyate | yagyena
yagnamayajanta devāha | tāni dharmāṇi prathamānyāsana
| te ha nākama
mahimānaha sacante | yatra pūrve sādhyāha santi devāha
|| 7 ||
adbhayaha sambhūtaha pruthivyai rasācca |
viśvakarmaṇaha samavartatādhi | tasya
tvaśṭā vidadhadrūpameti | tatpuruśasya viśvamājānamagre
| vedāhametama
puruśama mahāntama | ādityavarṇama tamasaha
parastāta | tamevama vidvānamruta
iha bhavati | nānyaha panthā vidyateyanāya |
prajāpatiścarati garbhe antaha |
ajāyamāno bahudhā vijāyate || 8 ||
tasya dhīrāha parijānanti yonima | marīcīnāma
padamicchanti vedhasaha | yo
devebhya ātapati | yo devānāma purohitaha | pūrvo yo
devebhyo jātaha | namo
rucāya brāhmaye | rucama brāhmama janayantaha | devā
agre tadabruvana |
yastvaivama brāhmaṇo vidyāta | tasya devā asana vaśe ||
9 ||
hrīśca te lakśmīśca patnyau | ahorātre pārśve | nakśatrāṇi
rūpama |
aśvinau vyāttama | iśṭama maniśāṇa | amuma maniśāṇa |
sarvama maniśāṇa
|| 10 ||
|| oma śāntiha śāntiha śāntihi ||