g[.enwj
lik jeqN.wjxpedepYR> uYm.YgHj lel.cj]t,lwjkuEv ,;ÕcjkW.njtajtYua .râ tCYekL.njqPepY>RmuY .YgHj hW·l el.cj]t,lwj$Jrâ
¤hW·dHjbbWYDwjpuhjâõ ¤hW·bL,/,puhjâõ ¤epY>RuYm.Y$aj epY>lJepY>È.njâõ ¤epY>RuYm.Y$ajgHj v,;ÕcjkW.njtaj a.yukj;ik jpN.nj qWk jggLW· icjeqC.Y
e$.cjâõ mpзaerwj aDipP>yjbJut aj$ aj m·kjtitjk LÕcjm·cj ap:Y;ÕcjkJu´ ×U;ÕcjqA.cjkJu gW·micjm·ck
j] pjk EuzM.pjtCYrâ epY>RuYm.Y (2010) hJugHj
ekL.njbdHjqMwjtY alEuaqIpN.nj(naf)mdHjrâ rYgek.·\zhtj lP.jdmI wjker|zItaj dsEuds,tYu qM.percjÇÕck
j W.njlCÕE ×W·mc· jlP.l
j Eua qIgmLicÕ j
eku.· gek.·T·kjgl.nj alEua qIk [ef.ajgmLcÕi jtaj T·kjgl.njaut
i jrâ
ekL.njqeP pY>RuYm.Ymà, alEua qImgWl
· wja wEutajr d,a.k:Õpi jekL.njqk
P EumdHjrâ epY>RmuY .Ymà,gHj qWkgj W·RYsu Hjk:ÕipjqÒÕipj zkud,gNpjsiutjmdHt
j Yu
k:ÕipjqÒÕipjpercj;ÕcjkW.njgmLÕicjtaj lupjducjRuYrâ nddHjducjyMÕeb.jpercj;ÕcjkW.njv,tajtYu lupjducjRuYsHjrâ sסkjm.Y×Uv,;ÕcjkW.njtaj
qWk jmh
Ni pj :Yeb.jv,taj gW·g·zW N,m.YgLÕicjrâ atiucj$ajpOutaj kLÕh
i jt Jektj bWYeyBuy[gW·m.njrâ
ekL.njqPepY>RuYm.Yer.cjhJumà, muar.q.jl EumWY pMikjezN.jaiutjer.â eqN.wjxpedepY>RuYm.YwW· dHjpMikjezN.jmWYtYu kwjmeyHnjekL.nj
bdHjepY>RuYm.Ytaj d,ptnjsW·qm.Di lÐê eqN.wjepY>RuYm.YgHjtYu d,mcjr·cj ar.hW·bbWYDwj p:YaKicjpWiÕcjmekL.njqPm·cj epY>RuYm.YtajgHjrâ kMinj;Õcj
(mN·eÕ qN.tjdImwjker|zI) bWYmgLÕicjtajmà, eqN.wjepY>RuYm.Y;Õcjv,tajgj H d,DzkjK[êsutjtcjtupjst
iu j lP.mj NihjalEuaqI(mgW·lwja wEtY
u ut Yu)gHjkJu
qJueb.jpercj;ÕcjkW.njgmLÕicjtajgHjrâ ywjK>r ektjtcjt upjsiutjv ,gmLÕicjtYu K[êDzkjeqN.wj ekL.njqPepY>RuYm.Ymà, \pd¡v.aKkja KuY
ea.njm.njrâ bJuk Minj;ÕcjbM.mà, pEut Yud,ektjtcjt upjsiutj ×UkEuek.nj;ÕcjarcjgmLÕicjtajrâ ek.jpek.·mNihjgmLÕicjtajtYumH ekL.njqP
pMikjekcjk.kMinj;ÕcjbM.gHj alEuaqIpN.nj´ k:ÕipjqÒÕipjnaftajh W·d,siutjrâ v,tajmWYk :Õipj´ mWYgek.·e;.tjgHjehcj d,dHjv,a.k:Õipj
qWk jekcjk .kMinj;ÕcjbM.er.cj esHjlwjsiutj×W·q .j$ajrâ ar.K[êDzkjeqN.wjxpedqzuicjqN.·(2008)et·gHjmà, pMikjSסek.nj;Õcjarcj
gmLicÕ jtaj a.tjmikjlwjt ajgHj hW·ducjtq
Y kjkjtu Y bJuv,tajd,siutjgHjehcj alEuaqIpN.njtaj K[êDzkjtYua .tYu esN.njhJukT
Eu ·k j
gl.nj lik jaupjeqN.wjgHjrâ lMÕhjpLnj eqN.wjepY>RuYm.YgHj K[êDzkjl P.jv,taj mWYlP.jDwjehcjt uY lel.cj]t,tYua .pLnjrâ
aKicjlMÕhjmà, v,;ÕcjkW.njm·NpÕ ;:Y ÕcjbM. bWmgL
Y cÕi jtajgHj hW·gtJ
W· ektjl wj qBoDwjdImwjker|zIgmLÕicgj Hjku´J aeK>cjar.mNhj
i mSkjspjkEu
Bwv,tajgk
Hj u J v,;ÕcjkW.njtaj hW·kÕL ihej ktj;ik
Õ k
j jepcjcj$rJ â lÐêtcjeS.tjey.cjv,;ÕcjkW.njtajgHj alEuaqItaj tkjp| YtuY
mekL.njqP$ .q.j$ ajgjeH r.cjelwj v.tjektjgW·m.njkJurâ eqN.wjxpedepY>RmuY .YgHj sEukEuhliucj$aj qLdekwjdescjm·cjmWYlP.jer.cjgHj
qM.percj;ÕcjkW.njgmLÕicjtaj hW·mik jeTcjl wjkJurâ /iunjgHjelwj alEua qIpN.njtaj lel.cj]t,titjt YukLÕcjgHjbkj ak.Ya r.wW·
T½,m·cjqkjqIk Eu hiut jalEa
u qIpN.njtaj ekL.njqh
P W·bbWYDwjgmLÕicj´ epY>RuYm.YwW· percjqL,pW,hW·mWY mpзtcjhW·t upjst
iu jv ,gmLÕicj ktEudHjm.njrâ
bWYetMcj ek.nj;ÕcjarcjgmLÕicj hWp· etHjesHjsiutjkEu epY>RuYm.YalEuaqIpN.njtajmà, ddHrj q׸.njalEuaqIp.N njtaj mN·sÕ iutjy utjm.kLiecCtj
ppjpIgmLÕicjer.cjgHj v.tjkL,eTcjl EukLÕcjrâ
gek.·alEuaqIpN.njnaf(nwt)tajgHj ×UkEuepY>RuYm.Y qN.·(1990)et· k[kLÕcjlwjm.Y ezN.jkEu\zhtjrâ eb.jpercj;ÕcjkW.nj
eanjeawjdI v,ma.k:Õpi j(edãea.cjSnj,su]kvj)gHj zN,lwjm.YezN.jkEu\zhtjrâ hiut jgHjr epY>RuYm.Y qN.(· 2010)$aj v·cjgW·gW·zN,m.YgHjehcj
alEuaqIpN.njtaj pÐitjm·cjkqpj´ qucjes.Ym·cjnYdmLÕkj pWlsW·siutjy utjm.gmLÕicjgHjer.cj v.tjektjrâ
gW·v.tjkLÕcjlwj epY>Rm.Y
uY qN.·(1990)et· alEuaqIpN.njtaj lJÈ.njkLÕcjlÐêar.papjawEu kueb.jpercj;Õcjk.W nj eanj
eawjdgI HjtYu sEukut
E $
CY aj v,;ÕcjkW.njtaj sitj
u eTYm·cjheW· \p$Jrâ aKicjlÕM hjmà, alEuaqIp.N njtaj ekL.njqpP MikjmmWY màWY , v,;Õcjk.W njtaj
hW·mikjpetHjqkjkjrâ alEuaqIpN.njSkj×W·mc· jer.cjmà, gek.·v ,ÇÕcjkW.njkEu gek.·alEua qIpN.njtajgHj dHja.qNlMiÕnjk.lehcjrâ
r·cjkurE m[.cj £mtmÎwjm·cj lÐêpãpY>eqN.wjxpedepY>RuYm.YgHjtYu pÐitjk iunjtv
W· ,zN,m.YtajgW·m.njrâ v,gHjzN,er.â alEuaqIpN.njtajgHj
pLnjr zN,m.Yer.cjâ gek.·T·k jgl.njalEuaqItajgeHj hcj d,gWm.Y
· z,N gLcÕi jer.cj hJgu W·râ mNihje;·kEue;· ekL.njqPektj´ e;·tajkEue;·taj
sutjm.Yektj q.j$ajehcj v,;ÕcjkW.njtaj v.tjrâ /iunjr alEua qIpN.njtaj hW·gW·zN,ektjm.YkJuelwj nkEua T·k jaRuJ
qziucjeqN.wjxped(2008)gHjtYu alEuaqIpN.njtaj zN,lwjm.Y dN.YkLtjTwj (25) tMa jkL·tut
Y Yuer.cjgHj d,K[pgj W·qtirâ ar.wW· gWnjalEu
aqIpN.njtajehcj mdHjrâ /iunjdHjalEuaqI tkjky[ÕicjmNihjk Juelwj siutjD>tjpN.njgmLÕicjtajgHj kLÕcjpelHjm·cj alEuaqIgHjpLnjehcj
mdH jer.cjâ
epY>RuYm.Y (2010) gHj hMYbbWYDwjer.cjâ percjq,L pW, hW·mWYer.cjâ epY>Rm.Y
uY wW· gu$jfEuq Wkjek.nj;cÕ jarcjtajhMYrâ qWkjek.njgkUmnj
pOuelwj hW·dHjgu$jfEurâ epY>RuYm.YwW· qWk jgW·peq.cjp!ipkÉ percj;Õck
j W.nj p:YkMinj;ÕcjbM.hW·eqcjrâ epY>RuYm.YwW· alEuaqIpN.njtaj Skjt Yu
qWk jgW·piucj|pIa. awEupercj;ÕcjkW.nj nnYmlupjeqN.wjer.cj g[.enwj ¤¤eKt jp Ou õõ v.tjektjrâ â
2
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
g[.enwj
¤eKtjpOuõ
tr,pÐit j× U asIa znja eK>cja r.mNih j eku. · kEpu v.v,;Õcjk W. nj
m.tik.
gl.njv ,d>njl ik j muk jl ik j (4)
percjg kUmnj
pRuic j muk jl ik j (5)
percjv Iq Mhje k.njg kU ek.nj; Õcja rcjg W·l Ju
v,gHjp lJum ·cje r.
percjk Mni j; Õcj
muk jl ik j (6)
a.z.nYp Oug Hj v,gHjm dHja iut je r.
epY> RuYm .Yh . epY> pL·c jd N. Yh .
muk jl ik j (9)
mukjl ik j(11)
pC·k j( 2010)kEu kS·c jg kUm nj
muk jl ik j (14)
qWh je pY> RuYm .Yg Hj gL. YSEul wj ×Uq N. ·( 2008)et·r â
gkUg W·b L, /,gHj t.l[Õic jv ,gHj
mukjl ik j(24)
muk jl ik j (34)
ef[·lh
W jk Eud pjm cjp y[ÕE
q.jlEum etMcjt Nh j\ K.er.
muk jl ik j (2 8)
kb[
wcjn .Yg Hja tik j lMÕ hjd Hj; ik j
mukjl ik j(39)
percjk Epu v.
percj; Õcjq A.cj
epÌRuYm.Yp >lIm .nj ;Õcje \zmjb .bOu qN. ·( 2008)
muk jl ik j (36)
gek.·v ,;Õcjk W. nj (Civil Socie ty)
muk jl ik j (16)
percjk elcjp vIp vpj aKic jp !ip kÉa ]k.nj/ kj
muk jl ik j (20)
aeK>cjar.ek.njg kUm njk Eu epY> RuYm .Y( 2010)
muk jl ik j (31)
w·q .×ur kÉit
muk jl ik j (33)
likjp ercjg [.enwje Ktjp Oug mLÕ icjt ajgHj a.b eHj ktjmuk jlk
i j
bl·k j (http://ww w.k hitpoey.c o.nr/) gW·m .njr aoâ
3
gl.njv ,d>njlik j
dIm wjk er|zIq .jl Euer.
aKicjwW· aeG.k .ld,mcjsMIgHj lajltobWYmel.njkJuelwj k.laKicjsuipjkLÕcjpLnjgHjelwj \mkjzkjtobWYmel.njrâ qN.·(2010)
\mh jtmÎ wjdM·cj p:YkM inj;ÕcjbM.gH j g·>l upj kLÕcjbNt jpigitu» râ qN .·(2010)wW· dHjq N .·et McjqW kjk M inj;ÕcjbM.mWY tYu v,v,aYa Y mcjs MIto m·cj auit jrâ
hui tj×U alEu aqIt LawE upN.njt· ekL. njqP epÌRY um.Y er.cj le l.cj ]t,pt itjt YugH jr q N.·(2010)wW· dHjq N.·v ,;Õcj kW.njgmL iÕcj ´ gek.·
percj;Õc jkW.njgmL iÕcj´ ek.njgkUe k.nj; Õcja rcjgmLiÕcj eku. · tLp v.gmLiÕcj t· d,mcjsMImWYe r.cjâ alE uaqIt LawEu pN.nj t·wW· p:Y qN.·( 1988)gHj
qJp L·cjektja wEu ×Uv,;ÕcjkW. njkMin j;ÕcjbM.t· nkEu\zhtjl Whj kua micjpN. njrâ a lEua qI pN.njt · qJek tja wEu tYu la jgW·aKicj/>q N.·
p:YqN.·(1990)gHj ekL.njq PlwjepÌRYum.Y mWYw>tYuk LÕcjkJurâ Sg, alEuaqIpN .njt·wW· atuicjK[pjef[·lwj asIaznjgHj e;·hW·dH jkLÕcjtYu qWh jepÌRYum.Y
bWY m;.· \pgH j hW ·Dm·k jkLÕ cjRu pjror â p: YepÌRYum .Y(1990)gHj a lEua qIt La wEut · /u injrk[a.k Juel wj a wEukM inj;ÕcjgHj h W·papjkuE gek.·zN,m.Y
(NLD)t·mWYq .jtYu sEuk EuaKicjl MÕhj SkjT icjl wj awEu$Jf uihjrâ
tLa wEup.N njt ·wW· awEua.$.mekmjz{.pjl wj hW· mWYkEu bbWYDwj t·gHj gs.nje kL.njdM ·cj v· cjgW·d HjbbWYD wjer.cj tLpv.percj; ÕcjkW. njt·
v.tjek tjl wjq.jwW ·râ huit jgH jr epÌRYum.Yk [lwj(1990)et·gHj k elcjbkjt mj v·cjgW·zN, p:YepÌRYum.Y(2010)$· pLnjer.cjgH j hW·d,dHj q·q yrâ
v,;Õcj kW. nj gmLiÕ cj ´ eb.jpercj ;Õc jk W. njgmL iÕ cj´ t Lp v. percj ;Õcjk W. nj gmL iÕ cj ek u. · eb.jpercj ;Õc jk W. nj ek .nj;Õcj arcj gmL iÕ cj t·
mcj sMIm·cje qN.wj epÌR Yum.Y(2010)gH j al EuaqI tLa wEupN.njt· lel .cj]t,pt itj p:YsM tjt C Y(8)´ git um.t j´ qN.·(2010) aKic jqwj tCY (4)
n.;IgHj nkEu(MRTV)râ tYupLnj s×U sMtjt CY (9&3&2010) gHj sK[êDm·kjptit j ntN,lik japEu p: Ylik jpRuicjalEuaqI elMcjt C YkJu´ lik jaupj
t·k Ju mdHjrâ s×UaKi cjwW· tYu eq N.wjx pedeScjspjk Eu epÌRYum .Y(2010)gmL iÕcjg Hj mW YtYumW Ytit j kLÕcj dM·cje lMcje lMcjk Jurâ eqN.wj eScjspjkEue pÌRYu m.Y
alE uaqI pN.nj pt itjl wjgmL iÕcj t·gHj dHj ar.k Eu\zhtjk E u percja Kkja KuY e b.jp ercj ;Õcjk W.nj gmLi Õcj´ qM.percj ;Õcj kW.nj gmLi Õcje r.cj gHj
v,suinj qkJu percjeqN. wjxped´ tLpv .eqN. wjxpedt· hJu g,pãpÌkLÕ cjrâ eqN. wjxpedepÌRYu m.YgmLiÕcjt ·g HjwW · t.dN.lwj ae K>cj ar.
v,dsEu ds,kEu alEua qIpN.nj´ eb.jdsEuds,kE u alEuaqIpN.nj eku.· v,lupjdM·cjepÌbtiuk j aeK>cjar.dImwjk er\zIgmLiÕc jt· bWYmetcj \gtjrâ
bWY etMc jmà, qPl wjpercjt .dN.kE u k: iÕpj qkiup jgek.·dI mwjke r\zI ek.njgkU eb.j eanj eawjd IzN,lwjm.Y p: YepÌRYum .Y(1990)et· a Dik
er.cjgH jelwj eTc jlEu kL,f:,m·cjrâ
k:iÕpjqkuipjpercj;ÕcjkW.nj´ eb.jpercj;ÕcjkW.nj´ v,suinjqkJupercj;cÕ jkW.nj eku.· gek.·;ÕcjqA.cjgmLiÕcjt· ×W·pMikjq Wkjg·k
W elcjqCIgLipj
pelwjpeltjkEu eqN.wjxpedqzuicjq.N ·(2008)´ bl,kEuek.njT·cjq M.percj;ÕcjkW.njgmLiÕcjt· kL.hW·gW·ekL.njqPepÌRYum.Y$JgHj a.tjmikjl wj
alE uaqI pN.njt· ×W·dM·cjk Juel wj muelwjhW· etMcj kLÕcjmWY q.jk Jurâ qA.cj×Uk EuhW ·bkj aluik j tc j×W· pMik jv,gmLiÕc j a.tjmi kjl wjgHj tYu
Tpj kelcjkerpjDrtj$ . nkEu eqN. wjxpedepÌRYum.Y(2010)gHjp Lnjrâ aeK>cja r.bL ,/,´ aeK>cjar.dIm wjker\zI eku. · ae K>cj ar.
ek.njgkUgmLiÕcjt·gHj rpjTicjdwjlwj nkEueqN.wjxpedqzuicj(2008) kue qN.wjxpedepÌRYum.YtYu gs.njekL.njqP v·cjgW ·dHjalEuaqIdImwjker\zI
p:Y epÌR Yum.Y(2010)$·er.cj mdHjrâ alE uaqIt ·wW· \pd¡v .k Minj ;Õcjk tEud Hjm· cjeztjeztjgHj hW· peq.cjqa ,tYu peq.cjdM ·cja Kkja KuY
v·cjgW·dHjalEu aqIv,;ÕcjkW.nj bbWYDwjmWYrâ huit jgHjr lMÕhjwW· alEua qIpN.njt· rpjetCt jkEueqN.wjxpedqzuicj(2008)tYu ekL.njqPfnjznjdM·cj
epÌRYum .Y(2010)er.cj gHj kL,f:,m·cjrâ awEu a.$.kMinj ;Õcj v·c jgW·suipj p:Y tYv ,t· nkEuepÌRYu m.Yg Hjehcj aRJuezN.jtY u K[pjznjm·cjrâ
alEu aqItLa wEup.N njwW· dkjptnjkM inj;ÕcjdImwjk er\zIer.cjgHj hJuÅkJ lel.cj]t,lwj epcjk:t jm·cjal u·mWYk Minj;Õcjrâ p:Y ;ÕcjezN.j´
;.njezN.j t·gHj nkEul i kjgtEu lel.cj]t, (e]k\c.eS.cjp udj)kJ u´ p:Y lik jp Ruicjt ·gHjelwjkJu´ p:YTI w(I TV)t·gH jelwjk J u lel.cj]t,lwjgHj
gW· SEue ktjr â /u itjl el.cj ]t, pr,ewcjw>dehcjrâ nzui cjntY mue lwjh W·kit jvIk Eu eqN.t jeqN. wjdImwjk er\z Ier.cjgHj eqN .wjx ped
qzui cj(2008) kue qN.wje pÌRYum.Y(2010)t·gHj T½,m· cjqkjq Irâ eq N.wjxpedqzuic j(2008)gHj h W·;iÕk jepcjkE u eqN. tjeqN. wjdImwjk er\z ItYu
eb.jpercj;Õcjk W .njgmLiÕcjt · dsEud s,lwjaui tjrâ kelcjpelwjkE ueqN. wjxpedqzuicj (2008)gHj tYum H K[pjkEu percjepÌRYum.Y(2010)er.cj gHj
v,t ·lel .cj]t ,lwj m·kj m·kjg twjgtwjrâ Sg, /uinjreb.jpercj;ÕcjkW.njt· hW·du cjtY dsEu ds,m· cjglu icj$ ·kJue lwj p:Yeq N.wjs Mtjq mÐJ
eb.jpercj ;Õcj kW.nj p:YeÆ.·puidj (6) pui djkerkj (g)gHjwW · zM.pj eb.jpercj;Õcjk W.nj lu pj£p icjpÒ.njp:YepÌRYum.Y(2010)t· d,eRHje qHj´ d,mcjmWY
eqN .wjx pedq zuic j(2008)er.cjg Hj k erpj Drtj tYu k Eudu cjwnj´ k EuTPk jlwj sMtj tYpL njrâ zM.pjq M. percj;Õc jkW. nj´ eb.jp ercj ;Õcj kW.njt·
v·c jhW·g W·p>l upjm.njgHj t. dN.lwjrâ
kemL .njalE uaqIpN .njt· fnjznj Dm·kjdM ·cjRup jro aKicjlMÕ hj$ ·gHj ebLtj ebLcjm ·cjkEu gL·cj;.njdImwjker\zIrâ t upjtoz kuelHj ektj
zkuk Eul.pjek tjrâ zk uK[êekt j zkuq Pd tnjektj râ atui cj$·r ek L.njqP$ .epÌRYum .YpLnjmà,elwj epÌRYum.YwW· bL ,/,tYu ;iÕkjepcjkEu
percjbbWYDwjgHj dHjkLÕcjm.njhW·eqcjrâ gl.njalEuaqIt· hJul el.cj]t,m·cj ¤¤ae\KK·xped\fcj<q .dJmuikersJ r×uicjqvj õõgHj dHhW
j ·m.njrâ
p:Y eqN.wj xpedqzuicj( 2008)qPdtnjl wjgHjwW· nkEuSס v,gmLi Õcj hW ·eqcj mWYq.j alEuq IpN.njt· lu pjektj lwjdN .Y nkE uamic j(25^)tM·k L· gHj
T½,m·cjqkjqIepcjepcjrâ dImwjker\zIalEuaqIpN.njt·gHj ektjkqpjSס×Uv,gmLiÕc j hW·eqcjrâ ¤¤zkup rajzkuRYu´ TYuetHjqJe $.cjõõ
mdHj râ huit jgHjr epÌRYum.Y(2010)$·gHj y wjralEu aqIpN.njt· atu icj×W·p MikjgHj hW·k li gW·mà, kelcjdH ja. bJu epÌRYum.Y(1990) tYuk L ÕcjmWYw>et·
m.njm·cjer.cjgH j pt uinj T½,$ .râ
d,ducj;E Õ;iÕkjp[Yp[.·tuY ek.njkW.n j(200)tL\pc j \gi pjdos iupjk LÕcj ti;.je b.j;Õcjmnj tMi
(17&3&2010) m.· aY (IM NA)
hiu tj×U dpjp N.nj bM. mef[· lwjq ziucj edq r,tN cjqI eku. · edqerwjqLÕcjk[. t· ;EÕ;i Õkjp[Yp[. · f· kjpkwjaeK>cja r.mN ihj
gLi Õcjt iunjgHjr v,edq ;.jbut · |gipj doti tj×Uk W.nj tuY siupj m·cja p:Yt i;.j eb.j; Õcjm njtMi aiut jrâ
ek. njkW.njlMih jmh
Ni j /iut j(200)tL\pcj ×Uk W.njm N·Õap: YpWiÕcj;Õcj ;.jbu r,tNc jqI mpзkW .nj#.njzNê (alyjs Knj,)´ kW. nja·cj zN,
(ek[.k jkdcj) ´ kW .nj ;.j gmÐo (r.,fU,) eku .· ×UkW .nj mN·Õap: YpW iÕcj ;Õc jpãeK>z. erwj qLÕcjk[. mpзk W.njdsi tjt iuc jt· |gi pjdosiu pj
kW.njm·ÕN ap:YKRui cjTwÌ ti;.jeb.j;ÕcjmnjtMit Yu lMÕh jelwj Skj|gipjdotit jdM·cj qiuk jk jfiuhjer.cj gW·tJektjrâ dpjpN.njbM. mef[·lwjq ziucj
ap:YpWiÕcj ;Õcj;.jbu Klr (282) t· hiut j×UlupjK[Idr.cjdM·cj ap:YkW .njt·k Ju ek.njkW.njt·elwj d,mcjm·cjk cj qWk jpeL· kLcjq MÕ hjD.tjk Ju
lMÕhjgHj qJuk Eud,qPpN.njmcjkW.njt·t Yu v ,edqt· efkjl kiu tjpN.njbM.t·gHj r eT.·;Õcj´ eT.·kW.nj´ eT.·q Ci# .njaiut jtYu dot itjdM·cj
×UkW.njqiuk jkja iutjrâ
¤¤p:Yk W .njp OugH j d,a.ekL.njk Eum· cj (lupj a.,ep,) pWmsk.aDm?gHj mWY e×H·mWYe×H·r´ quJ d,a.mcjdM ·cj pL·cjekLc jqMÕ hjD.tjpL nj´
mcj hW·m .nj mcjh W·qL, elwj d,k Eulé Y´ qC ilCE ÕgHj mNi hj]tÕ·hW· mWY p:Yq Cipu hj´ l éYel wj k EuhW ·m.nj puhj etHj mNi hj|bo t·gH jr d,a.mcj´
d,a .ekL.njkE ue;·k emL.nj (lupja.,ep,) buJ bJu$ ·gHj SlmH ktEu dHjmWYalnj hW· eqcjp uhj´ aRui hjt CY d,ekL.nj kEum ·cje;·t· h JusgW·´
hiu tjgHj r ywj Skjm· cja. p:Yk W.nje tHj d,SkjS Eugba .m·cj bJu$ ·r´ SgHjq M,hW· eqcj ywje;·t· h W·d,k Eusiu tje; ·etHj e;·t ·/ucj tkj
p[Y p[.·e lwj ×W ·pLnj´ ek. njkW.njt·gH jetHj ducj p[Yp[. ·kuE dpjpN .njbM.t·hW· m.njt uY d,dotit j kLÕcj ×UkW. njõõ q.jwW· v,do tit jk LÕcjmW YtLh J urâ
pN.njbM .t·gH j S/i utjp [Yp[. ·dM· cj v,;Õcj kW.nj t· f· kjpk wjdM·cj a eK>cj ar.v,;Õcj kW.nj t· q M,hW· eqcj leS.wjmà, eTc jg,
ek.njkW.nj t· ekt jm·cja Skjk Eu gek.·mnjrpjl Whj mK[Idr.cj dM·cj ap:Yedqti;.jt ·gHjtY u dEuk Eugsiut jeT.· ek.njk W.njt· elwj
×W· kLÕcjdM· cjrâ ati ucjgek.·d kjpt njaeK>cj ar.mNih j ap:Y ;Õcj mnjt· hJug Hjmà , dpjpN. njbM. mef[·dM ·cjq ziuc j lP. jedq;.jbuet· pWmsk.
kemL.nj aDm? ?´ /u cjtk jp[Y p[.· f·kj pkwj aeK>c jar.t·gHj mWY qN.· kEumW YqN. · gL iÕcjt iunj dM·cjrâ
¤¤mNihje zN.jezN.j dEusiupjek.njcC.jgHj d,ducjf·kjpkwj m·cj aeK>cjar.fa iutjrâ ek.njcC. jlCEÕ aeG.m·cjB .gHj d,|gipjtit j×UkW.nj
d,tit jeT.·×UB.´ hiut jgHj tYuetHj a.zuJkpiukjk Eu percjpv. an.gtje k.njcC.jt ·gHje$.cj´ ywjd,huJe tHj v,edqt·gHj nnYsucjcj
d,ducjp[Yp[.·m· cjkE u pN.njbM .t·e $.cj ´ tY upLnj edqti;.j ;.jbuet·gHj etHj d,ducjf·k jpkwj a eK>cja r.gLiÕcja iu tj h JusgW·õõ q.j wW·
v,k :iÕk jpj asIa znjpek.·p ekwj tcjncj aeK>cj ar.mNihj ap:Y ;Õcj mnj ¤n.Ya Ymnj õ hJ urâ
mNihj|gipjdotit j ×UkW.njt·gHj mNihjezN.jezN.jqM,hW·eqcj ek.njcC.jaeG.m·cjB.t·elwj p>dM·cjkJutuY v,t·d,SEugbdMc· j aKkjaKuY
percjsqucjm·cjs· cj p:Yd.N Yv,t ·siu pjm·c jlMÕ hjgH jrâ
v,edq;.jb utaj d,lu pjq PpN.njmc jkW.nj
(24&2& 2010) ek.njhed· (IMNA)
ek. njkW .nj× W·m· cjedq pWi Õcj; Õcj; .jbu ´ r,t ncjq IgmL iÕcj taj a tiuc jdpj alEu aqIpN .njt ajesN.nj gHj d,tiu njm·cjtnjebÐ.nj
kWt j pN.njmcjk W.nj er.cj gW·tJek tjrâ
ek. njkW. nj;.j gmÐo piWÕcj;Õc jpãkl icja· cj pWiÕcj ;Õcj; .jbug mLiÕc jtaj gHj s×UkEu qtÐhmtYuk L Õcje t·gHj r d,t iunjm·cj t njebÐ.njk Wtj
pN.njrâ ek. njkW .nj#.njzNê (a lyjs Knj,)gmLi Õcje lwj t iunj lwjt njebÐ.nj tYua .rer.cj ek.nj kW.njmWY tLh J urâ
¤¤×U kEugit ua ·kjt wjp> qN.·(2009)et· qÒiÕpjb [êh. ×U kEudpjpN.njmWYtL kLÕcjk EulwjesN .nj kEu sasIaznj tnjebÐ.nj kWt jp N.nj
mcj kW.njrâ Sg, siupjkLÕcjqN. ·(2010)´ gitu effwjw>rI $·mH gW· stnje bÐ.njrâ qÒiÕ pjb[ê h.hJ ulwj p:Y epY>e k.·D RuJgHjetH j qW kjgW ·sEu dN.
guJ kLJÕ kW.njer.cjõõ q.j$ aj ek.nj kW.nj ;.jgmÐogHjh J urâ
kW. nj×W·m·cj mWY d\mi pjgL·cjkWIskj p:Y piWÕc j;Õc jpãklicja ·cjgHjmà, kW. nj#.njzNê kEu kW.nj;.jgmÐogHj dHjk W. njezN.jt Yu ek .njk W.nj taj
d,t iunjtnjebÐ.njk Wtjp N.nj gLiÕcj×Uk EulM ihjek.njkW.nj tNh j hjt ajg Hjer.cj ek.njkW.nj mWYtLg ,râ
ak.Yar.lMÕh jwW· ek.njkW. nj#.njzNê kEu ek.nj kW.nj;.j gmÐot ajq M , d,qPm·cjpN. njmcjkW.njtuY kW. njtNh jhj mpз kEu
kW.njlaj£zicj´ kW.njrtjt,M ´ kW.njac· jz,N eku.· kW.nje;.tjt jtNh jht
j ajgHj hWd· ,qPpN.njmcjkW.njtYu d,ducjkmEu ·cj]qnj qWkjk W.njd,tiunj
kWt jpN .njmcjkW.njtajrâ
¤¤kW.njan.YtajgHj d,kEu]q nj(1)kiu!jtYu hW ·d,qPpN.njmcjkW. njr´ kW.njhW·d,q P pN.njmcjkW.njt Nhjh jtajelwj d,kEu]qnjkEu
dpj pN.nj bJ uan.Ytajk Jurõõ q .j$a j rYk W.nj edq pWiÕcj;Õcj;.j bumWYtLg HjhJ urâ
kW. njhW ·d,q Plwj pN.njmcj kW.njgmL iÕcj tajg Hj al njki upjk L.$a j ducjk Eu ]qnj m.nj kJue lwj l kÒro et· dpjp N.nj taj
a.t jkLÕ cj]q nj mWYalnjtYu mWY alnj pLnjd Hjm.njt Y u y wjrkE uhW· m.nj mà, d,qPe k.nj pN.njmcj kW.nj pLnjer.cj qà ,râ
¤¤hiutj$ ajr a YhW·m ikjm· cj ap: YkW.nj´ d,qPek. njpN. njmcj kW.nj e$.cj ´ qPh W·m.njetHj d,kEu ]qnje $.cj´ Ætaj $aj
mubegtjm·c j hW·t Jpuhj´ siutj aiut ja .hgHjr õõq.j$ aj v,edq;.jbu kLÕcj ekL.nj s p:Y;Õcjeq· mWYtL hJupti tjt cjducjsqi ucjv,et·râ
g[.enwj
percjgkUmnj
piudj (9)
kMni j;ÕcjbM.gHj ek.njgkU ek.nj;Õcjarcjt·
tnjtodM·cj hluci jkugkUr~ hiutj×UgkUezN.jmWY
K[êlwjlikjs·cj spjkuwcjmnjgHj qucjes.YK[êlwj
»telcj(tluicj,)tuY n.Ye fqicj\z. K[êplnjlwj
likjpercjB.q.bM.gHj puicjpÒo kelcjkL.Ylwj
B.q.mnjtu Y ptuni jT½,$.r~
percjvq
I h
M jek.njgkU
ek.nj;ÕcjarcjgW·lJu v,gHjplJum·cjer.
v,
;ÕcjkW.njtwjesNhjm·cj p:Y auk jBuiwjmtÐr.t·gHj mugkU
dHj;.·er.â nkEua Yef[·qàÕt jqW.tj qWk jgW·Dm·kjpÐitj
gkU ;.·m.njgHjt Y u d,TpjgL.Yt cjncjq kjq I bWYmK[i Õtj
pLiÕtjpLnjrâ v,;ÕcjkW.njauk jBuiwjmtÐr. twjesNhjkEuqMicjacjwt·gHj
gkU mnjer.cj hui tj×Uh J ulwj p:Yr.zwcjmH.njn.nj bWYmkL ,f:,tY u dHjm·cj
gkUmnj bWm;.·
Y \prh.â ywjrtl>cjgHj esN.njT½,lwj gkUmnjt·;.·mà,
dHj ;Õcj kW.nj#.nj edq gkUmnjt ·m ·cjs·cj mdHjrâ gkU tNh j qA.cjt·
dHj hW·m.njrâ q WkjgW ·pÐitj tcjpÌt,t·e lwj ×W ·kLÕcjm.nj hW·eqcjrâ
Sg, p:Ylikjr .zwcjmH. njn.nj (mukjl ik j ø 387&388)
¤¤mtÐr.au tjBuiseq. av.\msjsxjtel{.kj tlui cj,Suiqm{
tuic jpcjvJ VWt j¹ h·q .wt Jtpja er.kja Suikjk u iq. emH[.j
lcj<¹en]k p>qvjõõ mpзtcj$ ·g Hj aYbHjl Ctjektjt njkEut njrâ
zM.pjbHjlikgj Hjmà, p:Ysit
u jaYetMcjmc· jkJurâ p:Yedqav.lpãltUet·gHj
kW.njgkUmnj×W·er.cjgHj p:YmWYBwaY$· hW·ekcjmicjlwjrâ p:YkEul ikjwcj
gkU mnjt ·gHj elwj hW· ekcj bHjkL Õcjr â lM Õhjw W· t l>cj lP.jav.
ltUeqtjgcui j (ssjkuicj,aTkjav.ktluicj,)er.cj hJul wjrâ
tcj ncjt l>cj mWYd|mipj /Iav . (av.\msjsxj tel{.kjt luic j,)
hJugHj elwj dHjdM·cjtcjetMc j p:Ysuitj aYrâ maerwjew>h.r tl >cjgHj
esN.njT½,l wjgkUm nj bWY m;.·\per.cj dHjm.nj h.â ey.cjy.ebLtj
mH .tYu qP niQ Ym·cjh .gHj mpзq. j$· bWY kui pjkL . slup jkLÕ cj
p: Yk :h ja Yr â zM. pj kU K[pjg W· tc jn cj ¤¤mtÐr.ai ut jB ui seq.
av.\mcjsxjtel{.kj tluicj,Suiqm{ tuicjpcjvV
J Wt j¹õõ$·gHjmà,
p:Y suit jaY D·cj y·cj (zewzw>) kLÕcjrâ p:Yk Euedqauk jBui wjmt Ðr.
ltUbdÌ;Õcjacjw (ssjkuicj,£mi²aTkjn.,)wW· qWk jgW·dkjptnjkW.nj
6
m.njgHj gkUm njt· ×W· dM·cj bWYmgLiÕc jkJu rh.â p:Yk EuwcjmnjgHj ;Õcjq rkj
(\pvj£mi²)´ ;Õcj\pnj (\pvj £mi²) lP .jqMwje hcj gkU mnjt· m· cjs·cjk LÕcj
lwjer.cj hJgu ,lwjrâ p:YkEuedqav.wW· #.njedqkW.njgkUmnjt·
dHj m.nj ´ hW ·m.njgHj aYd,kUK[pjm·cj bWYm|z iÕhj nkjr â lt Umaerwj
tl>cj quc jes.Y Dm·kjT ½,sIp[,lwj p:YmH. njn.njr.zwcjgHj nkEusu itj
q·q y mikjgW· gLiÕkjgL .YsMIsMt j ktEud HjkLÕcjrâ tl>cjh JugHj gkUmnj
mdH jrâ ew>h .rtl >cjwW· esN.nj T½,l wj gkUmnj mWYgkUDwjh Ju gHj
pTmkuipjkL. aYdHjkÕLcjq·q yrâ kL.et·wW· tl>cjhJugHj esN.njT½,
lwj gkU mnje r.cj gHj ×UsBwe;.tjq W tjet · tJ kLÕcjlwj râ
aKicjl MÕhjwW· nkEusuit jq·qytYu suitjmikgj W·lCt jgÕLi kjgL.Y maerwj
tl >cjgHj k tEud Hjk LÕcj qÒ.t jqÒ.tj\ mhj\ mhjr â t l>cj hJug Hj
esN.njT½,lwj gkUmnjer.cjgHj ;.·dM·cjrh.â esN.njT½,lwj gkUt Nhj
qA.cjmWYgHje lwj dHj hW·m.nj puhjh .â suitjq · qy p:YgL·Åqih ja Yet·
ktEu dHjkLÕ cjdM·c jrâ
p: Ylkj Tkjq Mic jacj w Dm?r.zDip tigH jwW · gkUmnj t·
ekcjm ·cjs·cjef[·k LÕcjqzuicj p:Ya ukjBuiwj mtÐr.gHjk Juh.â gkU mnjt·
ek cjm· cjs·cj ef[·k L Õcj qzui cje r.cj gW ·hJ um.njgH j q kjq Iwcj t·
×W· kLÕcjkJu h.â p:YkE uedqt ·gHj wW· lMih j gkUm njt· qWk j gW·ptnj
kW.njm.njgHj ×W·m·cjkJuh .gHj mpзqM.njq.j$·bWYmgLciÕ j qM.njzkuzkut Yu
pti tjsmjr·cjq Wh jrâ sEukEub dÌ;Õc jacjwl P.jtU (acj, w£mi²a Tkj
n.,Ti) et· gkUmnjt·ptnjkW.njtu Y m·cjkLÕcjer.cjgj H mWYalnjelwj
hW·ek cjmicjkLÕ cjrâ ar.dHjm.njgH jmà, /uit jqM.kUq. njqW·r.nj mnjt·
bNtv
j iv ehcj ×W·m.njrâ huit jgHjr maerwjtl>cj av.auk jBuiwj
mtÐr. (autB
j uimtÐr.av.tluci j,) p>m·cjpli
:Y k j$·gj H qkEusuitj
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
aYl upjsekW·ekW·râ lik jwcj B.q.eacjk lik jkJu´ B.q.bM.
kJu t·gH j bkjgL.YbHj lCt jt Yu k W.nj gkUm njt· dHjm.nj´ dHj hW·m .nj
mpз tc jn cj qkj qI t· $· gHj gLi Õkjg L.Y kL Õcjr â t cj ncjq kj qI
(aeT.kjT .,) wcjgL,kwj ´ wcjbM.t·gHj lC tjgLiÕkj gL.YtYu pet.·
/tjr·cjelwj qkjqgI kUmnjt· ekcjm·cjkLÕcjlwjgHj hW·gW·SEuektjrâ
ekN.tjtYwW· gW ·SEuektjlik j (Edward Harper Parker) K[êlwj
p:Y lik j aupj (Burma) gHj puidjqMwj$ ·t YumH p:Ysit
u j et·q . qpaj
kL,m,a.vivrâ
(In such a situation revolt was bound to ensue. It begun in
1740 witha colony ofGweShans at Okpo nearMadaya, not many miles
away from the capital. They were discontentedbecause of theexorbitant
taxes demanded on their areca palms. So, under the leadership pfa
minlaung Gonna-ein, theyunitedwitha bandofMon deporteessettled
at Madaya and drove the Burmese out ofthe district.)
lik jpui dj$· gHj kL.YB .q.bM.mà , gW· SEue ktja DipP>yj
atu icjbWY qMwjwW ·râ
¤¤aYdJl uiae \KaenmH. et.j lHnj punjk njmé tKu tKu
\fsjfui ² t. sUent yjâ (1740)Ku× HsjmH. £mi²et .jnY² qipj mew,tY<
ekW²RHmj,lUm[iÕ,tui²rY²nyjedq aut jBuianJ,mtÐr.mH. et.jl Hnjpunj
knjmé \fsjKY<tyjâ qUt ui²Tnj,pcjaepã aKWnjek.kjK·mékui mek[
npj]kBU,â d>e]k.cj < mcj,el.cj ,guÀainj eK>cj,eS.cjmée a.kjmH
susvj,vJVWt j]kty jâ nyj×H cjK·T .,rtY< mWnjl Um[iÕ ,tau pjsunY²
pU,ep>cj,\pJ, aY dJny jmH. RHie ntY< bm.tu i²ku i em.cj,T utjK Y<ty jõõ
r·cjektjpuidjlikl
j tUgHjmà, p:YqN.· (1740)gHjwW· eq·ekWa j
×W· m·cj p:Ya ukjB uiwj mtÐr . hW ·eqC. Y×Uk Eu;Õcja cjwt· twj esNh jrâ
hiu tj×U hW·e \psui tjk E u lt Ubkja k·k j aeK>njtYu twj esNh jrâ
k:iÕpj qkuipjv,t· gHj qMicjD wjguÀaimj (mcj,el.cj ,guÀaimj) mdHjrâ
p·cjek.·k EugkUmnj d,ducjeT:cjptit jlwj ×U#.njedqgHjmWYgek.·t Yu
twj esNhje r.cj hJug,lwjrâ eq·ek Wajk Eu gek.·mnjg Hj hJu lwj
tNh j\K.râ nkEut cjncj$·t Yu gkU ekW²kEu gkUmnjt· mW YgkUDwjhW·
eqc jer.cjgH j m·k jgtwjm·cjrâ gkUek W²hJ ugHj esN.njlwjgkU eq·
(RHmj,)er.cjgHj tJk L,kLÕcjrâ v,twjesNhja DikgHj gkUeq·ekWa j
(ekW ²RHmj,lUm[iÕ ,)t· mdHjrâ gkUmnjt ·hW·eq cjrâ gkUmnjt ·gHj /uitj
v,d,ducjeT:cjptit jlwj ×UedqmWYgek.·e;.tjehcj p·cjek.·p>
lupjrâ qWk jgptnj
W· kW.nj a]k.b¡;Ì Õcjeqtjguicjm.njgHj lMih jgkUmnj
bWY mgLi Õcjh W·mW Yer.cj t cjaY K[pjl wjgHj dH j;.· m·cj râ edqau kjBu iwj
mtÐr.wW · dH jdN.YgkU eq·e kWa j (ekW ²RHm j,lU m[iÕ ,)t· m·cjs·c jmdH jrâ
v,twje sNhj kEu qMic jacjwgH j dH jm·cjgkU eq·( RHmj,lU m[iÕ ,)er.cjgHj
gW·tJektjrâ
nkE utcj ncjq kjq I atu icjlt U$·t Yu e\peT .·su itj
hW·gW·er.cjgHj aYv .tjektjrâ gkUm ·cjdM·cj p:YaukjBuiwjmtÐr.t·gHj
dHjgkUeq·er.cj qW kjgW·h JuKuicjKuicjkLiÕkjk LiÕkjm.njgHj tcjncjqkjqI
tNh jtNh jt·elwj gLiÕkjgL.l
Y Ct jtYu qWk jgW·ptuinjT ½,gHj ×W·pMikjer.cj
eTcj ektjrâ d,bkjgL. Ylik jaup j´ lik j kNpjt·t Yu kelcj gL.Y
bHjlCt jpLnjrâ aK>l Ctjektj lik jaupjal·cjfy[. (ael.cj,
percjgkUmnj
Bu r.,s.aup j) aË. lik jp Rui cj n.Y ti cjmuic j (qtcj, s.Sr.
xJ ,qim j,em.cj) K[êl wjgHjwW · v ,m·c jdM ·cj p:Y auk jBui wjmtÐr.t·g Hj
gkUmnjh W·eqcjt Yu dHjm·cjgkUeq·e r.cjgHj gW·SEuekt jpLnjrâ t cjncj
p>l upjm·cj p:Yli kja u pj n.Yticjmui cjmW Ytcj gHj mikjg W·T· kjT ½ ,$.
p:YkEud.N Y$·râ ywjhJua tuci jlik jgHjmà, qWkjgW·twjesNhjq Micjmnj´ gkU
mnj aupj Dupjm·cj p:Y; Õcja cjwt· gHj xêa· cjezy[k Eu kel .ek.ed·
v,t · K[pjqI kLIv ,qka jrâ p:YkE uqBcjqIk LIgHj ki sË\z htj
gek.·×W·dM·cj p:Yauk jBiuwjmtÐr.t·gHjelwj xêa·cej zy[t · qIk LIK[pj
gN njv,qka jau itjr â eScjspjk Euk isË$ ·tY u p: YkE uli kja u pj
al· cjfy [. a Ë.pRuicj n.Yti cjmu icjK [ÕlwjgHj gW·SEuek tja t uicj bWY
qMwj $·râ
ea.cj ezy[â ¤¤mtÐ r.aut jfu ik ekW²R Hmj ,tu i² atW kj
kuiet.< mvjq ui²sJm ·qcj <qlYâ õõ
p:YkE upuidjli kjgHj hJu g,lwj eq·ekWa j×Ua ukjBuiwj mtÐr.
(mtÐr.aut jfiukekW²RHmj,) K[iÕtjK[iÕtjpLiÕtjpLiÕtjrâ p:YdN.Y$·wW· gek.·
kel.ek.ed· xêa·cjezy[t· K[pjqIk LImc· j qWkgj W·twjesNhjk Eu
eq·e kWa jk gEu ek.·m njg Hj hJul wjt Nh\j K.râ
nkEt
u cjn cj$ ·t Yu gkUe kWa jk Eu gkUm njt ·
mWgY kUD wj hW·e qcje r.cjg Hj m·k jg twjmc· jr â
ekWa jhgJu Hj esN. njl wjg kUe q·( RHm j, )er.cjg Hj
tJk L,kLÕ cjr â v,twje sNh ja Dik gHj
gkUe kWa j (ekWR² Hm,j lUm [iÕ ,)t· mdHrj â
gkUm njt ·h·eW qcjr â
gkU mnja upjDupjm ·cj; ÕcjacjwgH j bJ ulEu gW·sW·sui tjk E u percje q·ek Waj
×Uauk jBiuwjmtÐr. (mtÐr.aut jfuikekW²RHmj,) er.â xêa·cjezy[
qM. njlwjrâ aDip P>yjwW · gek.·auk jB uiwjmt Ðr.t·g Hj sW· suitjv ·cj
roq NtYu btuikja .h.´ h W·eqcjmà, sM tjq mÐJ nkEumi tjq h.Y tYu
p·cjek.·a.h.gHj qM.njlwja DipP>yj$ · mdHjrâ T·krj ·cjkEupdui jlik j
$·t Yu \zhtjv,;ÕcjkW.nj ×Uauk jBuiwjmtÐr.t·wW· dHgj kUmnjh·eW qcj
er.cjgHj gW·teJ ktjrâ \zhtja]k.gek.·eq·ekWaj (ekW²RHmj,)
t· mdHjrâ huit jgHjr v,aupj DupjqPm·cjqMicj p:Y;ÕcjacjwgHj dHj gkUmnjtYu
gkU ×W·dM·cjp: Yauk j Buiwj mtÐr.t·gH j \zh tja ]k.gek. · gkU eq·
ekWa j (]k.acja .,sue kW²RHmj,lUm[i Õ,) er.cjgHj hJul wjbWYmkL,f:,râ
hui tjdH jq.jg Hjr gkUm njkEu gkU eq·ek Waj auk j Buiwj mtÐr .t·
tNh j\K.m·cj er.cjgHj hJu m.njk LÕcj bWY mK[i Õtjp LiÕt jrâ
tYu pLnj a K>gW·lCt jek tj d· kjt .tu iwjlH (ed>k jt.
tui,lH) K[êlwjli kja upj ¤kunj,eB.cjeRW\pvjõ p:Ymuk jlik j(5)gHjmà,
gW·k elcjSEue ktj atu icjbWYq MwjwW·pLnjrâ
¤¤+qui² ×uicjc·et.j£ pilYp[kjsJ,l. r\Kcj,mH. kq vj,tui²
7
g[.enwj
percjgkUmnj
wcjer.k jtu ikj Kui kj\ Kcj,´ ek W²RHmj ,×Hcj mWnjt u i² pu njk nj]k\Kcj ,tu i²
e]k.cj<hhu
u ltj
,a.,\fcj
< \mcjc
. epqvj
i ttj×eU el.ae]k.cj
k.jt l.cj
(tlu
i q,j )tY
u âõõ
lCt jr·cjpuidjlik jl
tUgHjmà, huit j×UgkUmnjkEu eq·ekWajt ·
bv.Dr.·
twj esNh jer.cj q g,lwjrâ gkUmnjk Eu eq· ekWa jt· tNh j \K.
soa .;Õcjh ·q.wtI hW·eqcjrâ
m·cjer.cjgH j K[êD·k jT½,l wj bWYmkL,f: ,gW· SEuektjrâ hiu tjq .jwW· tYu
U ·ck.j
, jB
gkU
;ik
jgLÕYt
v,;Õcjk W.nj thu
wjei t
sNhj×jme
j p:Yadu k
u iwjmt
Ðr.t
·gHj Yu gkUe q·er.cj
K[i Õtj pL iÕ tj m·c jr â v ,;Õcjsoka
W .nj.mdH
m· cj djrM· câj p: Ya u kj Bu i wj mtÐr.t· gH j
nkEutc jncj qkjq Iwcj gkUmnj hW·e qcj tYu dHjm·cj gkUe q·er.cjgHj
hJu m.nj kLÕcj bWY mK[i Õtjp LiÕt jrâ
tYu pLnj p:Y lik j aupj - (Burma), Edward Harper Parker
K[ê lwjg Hj gW·SE uekt j atu icjbWYq M wjwW·pLnjrâ
“ Binya Dala gave out publicly t hat it was his intent ion to reest ablish t he Em pire of Bureng Naung, and allied
himself with the Gwe Shans of Madara (near Ava ) wit h a
view of ext endin g his conquest s from Prom e and Taungu
over Burm a ”
pui djlik j $·wW· kL.YB.q.bM. mà,
¤¤ Burcjen.cja cj p>y. ]kJ, \pnj lvjT UeT.cjBui ²Sui tY<
qU²rY²rvjrWyjK[kjk ui bv.,dlk atialcj,Tut jef.j e]kv.
luik jtyjâ \pvj´ et.cjcUmH aTkjbm.\pvjk ui tui,K[Y²ea.cj\mcj×uicj
er,atWkj acj,wanJ,n.,mH. RHitY<mtÐr.ekW²RHmj,tui²nY² mh.mitjfWY²
tyj âõõ
atuicjpuid jlik jltUgHjmà, qWk jgW·qJ;ÕcjacjwgHj ¿kr.zjmnj
;Õc jh·q .wtI bv.dlwW· dkjmi tjk E ugkUe q·ek Wajer.cj qg,
lwjrâ gkUmnjkugE kUeq·ekWajt · tNhj\K.m·cej r.cjgHj gW·SEuektjpLnjrâ
qMicjDwj(qminjeT.) hW·mWYt Yu p:Yq N.·(1747)gHj qMicjbv.dl gkUmnjwW·
gW·k LÕcjkS· cj qMic j;Õcjh· q.wtIrâ aKicjdHjqMicjt YugHj t cjrnjtM ·zku
qWk jgW· kelcj ptnj ;Õcjh·q .wtIe zN.j bey[ajn· cjptnjlwj gHj
lel.cj]t,lwj m·kjm·k jgtwjgtwjrâ dkjmitjkEu gkUeq·ekWa j
mtÐr. ×W·b¡Ì;Õca
j cjwt·râ T·krj ·cjkt
Eu cjncjwcj qkjqIq Jufaiut j$·mà,
gkUt njtodM ·cj p:Y auk jBu iwjmtÐr .t·gHj gkUmnj hW·eqcj tYu gkUeq·
er.cjgH j hJ ubWY mK[i Õtjp LiÕt jm.njrâ
tuYpLnj aeG .aYBwkW,B.e;.tjq Wtjet· ekcjebÐ.nj
lwj p:Y kEuw cjgH jmà, k:i Õpjq kuipj eq·e kWa j (RHm j,ekW²) guÀ a inje hcj
ek cjebÐ.njkLÕ cjl wjgHj q mÐJ d,dM ·cj $Jrâ mW njekWaj (ekW²mW nj)hJug Hj
hW· ekcj ebÐ. njkLÕ cjrâ p:Y edqav . lt Ueqt jguicj au kjBu iwj
mtÐr.gHj gkUmnjt· tnjt okLÕcjlwjgHjelwj mWYelHjh W·ekcjmicjkLÕcjrâ
aYmik jgW·Dm· kjptitj dN.Y$·mWYgjwH W · percjtwjesNhj auk jBu iwjmtÐr.gHj
gkU mnjt ·;iÕkjk:i Õpjt Yu t wjesNh jkL Õcjh W·eq cjrâ k:iÕ pjqk uipj eq·
guÀ aimj kEu qUri njes.t· ;iÕkj lwjk :iÕp jrâ p:Ypercjp Lnjgt,$· gHj
nddHjgLÕYpN .nj(ssjq u ·²pnj,) gkUmnjv,d,ducj Te;cjptit j ×U #.nj edq
viv ehcj p>l upjrâ tcj ncj$· wW· pOut ·d,K[pj|z Õihj| zÕih jnkj nkj
ap:Y tcjncj qkjqIw cj mdH jrâ
dHjq .jgHjmà , gkUek Waj´ ek Wajt l>c j´ auk j Buiwj mtÐr.
tl>cjt· gHj esN.njT½ ,dM·c jv,gHj dHj;.·er.â esN .njl wjv,;iÕk jk:i Õpj
8
pLnjgt, gkUeq ·ekWa jt·h . hW· eqcjm à, esN.njl wjgkU mnj
mp>lupj p:Y pLnjgt,vi vh.gHj q d,K[pjrâ hW·e sN.njkEu gkU
ekW ajeq·t ·mWYq.jtYu esN.njT ½,lwj gLÕYpN .njgkU mnj p>l upjdM·cj
p:Y percjtwj esNh jviv gHj dHjm.njh.â tl >cjwW· rnjt M· kEu
gkUm nj p>l u pj p:Y percjt wj esN hj l Mi hj ea .nje r.cjhJ ug Hj
yut ÐihW ·mWYe pcjepcjrâ esN.njlwjkuv ,twje sNhj k:iÕp jqku ipj
gkUe q· ¤gu Àaimj´ qUrin jes.õt· er.cj p:Ysuitja Y k tEudHj m·cj
bW Ym K[i Õtj pL iÕtjr â t cj ncj qkj qI wcj percjg kUe q·e kW aj
(ekW²RH mj,l Um[i Õ,) a ukjB uiwj mtÐr . qpunjtwjesNh j k EuqM icj
acj wgHj aYT pjgLiÕkjg L.Yl CtjpL njrâ aK>aY l CtjgL iÕkj gL.YpRU
percjtwjesNhj gkUeq·ekWa j auk jBuiwjmtÐr.t·gHj \zhtj
ezN .jm· cjer.cj gW·SE uekt jrâ h W·e\psui tjk Eu percja k ·kj
aeK>njt Yu q punjtwje sNhj hW·e qcje r.cj gHj gW·t Jekt jrâ
percj twj esNhj eq ·ek Waj t· /u itj lEu \zh tje zN .je r.gHj
lC tj r· cj ek tj pui djl ik jK [ê lwj p: Yl ik jau pj yé Ob ui wj ni d>nj
(eRäBui nid>nj,s.aupj) atu icjq Mwj$· mà, tJekt jm.njrâ
¤¤ekW²tui²qvj \mnj m.tpjk ui tuik jf[k j¹ eRä ]kkj
ykjtcui jea.cjep>kjer.kj= ´ csxjkuicjt pjkuil vj, tuk
i j\pnj
q vj ´ p[kj ¹hnj lc j ,mH tj T · tu i cj e a.cj T ip >,ep>k j
er.kjel qvj´ ekW² tui² qvj \mnj m.tpj m[.,kuiq .mk
kq vj, \pv jqu i² \pnjl vjS utj KW. qW. ,eq. g>r sjn.w>sj
kqvj ,tpjm[.,kuil v j, tuik jKuikj qvjâ awqui²l.qvj<
tRu tjq ·afWY²×H cj<lvj , tuik jKuik j]kqvj â tRu tjt ui² qvj
awmcj,=rnjq Um[.,ku i qut jq cjRHcj,lcj,ep,KY<rmvj hu mimitui²
aRHc jqK cj tRut jÄk r.zjm cj ,\m tj k mH. lui kj e]k.cj,
\fcj<ep\ .Sui¹ mtÐr.Bkjq ui²kU,k. ekW²tui²kuit iukjl.qvj´
tRut jafWY²=bui ljp>acja .,mH. teT.cjKnj²RH iqvjâ ekW²tui²
×Hcj< tuik jr.t Wcj tRut j tui²aer,nimj<¹ Sut jKW.KY<relqvjâ
ekW ²tui ²qvj acjw p[kj \pJ,en.kj ael .cj,mcj,t r.,]kJ,
lkjT kjq ui² t uicjea.cj Skjl kj ¹ punjknjeq.cj,k[nj,
en]kSY \fsje lqvj âõõ
lCt jr·cpj uidjlik jltUgHjmà, K[icjKy[ektj \zhtjeq·
ekW ajt · m.njrâ qpunjk etwj (kqv j,eq.cj,k [nj, qU)
;Õcj acjw t· y Ha jtY d,du cj k[gH je lwj gkU eq ·e kW aj t·
btu ikjp tit jm .njrâ dpj RJubcjÅkkj qMi cjacj wek.j Bikj lwj
×U;ÕcjÅkkjt·gHjelwj btiukjptitjm.njer.cj hJulwjk,L kL,m,m,râ
;ÕcjacjwlJut Yu p:YlkjT kjxêa·cjezy[gHjelwj Skjt wjesNhj
m·cjer.cj h Juqg,lwjr â \zhtjgk Ueq· ekWa j t· /uitj lEu
ezN .jer.gHj K[i cjKy[ekt jm.njrâ
Skjb HjelMc j(58)et·pLnjv iaoâ
piuc j p Ò o
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
´ ;Õc jbL,/,tu Y ku pUguEqL,gunjfuEzk utuY ducjK[i Õtj
rnj tMqWMk·kj;uE gkU
Õcj´ qWk jgkUm.njtajgHj ek.jKos a.z.nYek.nj
gkU puOrâ nkuEq t ÐietMcj´ siut jD>t jetM cj h W·mik jm·cjq Mw jBw
;ik jtuY pLnjgt,rpjlW hj ekL.njpercjgkU´ percj; Õcjk W.nj gHj
dH ja.z.nY gkUp Ourâ gkUpuO dHj dM·cjBw;ikj gHj buE hW·m ipj ´ d,duc jcCi tj
kmLk jdM·cj v·cj\ z·ÕcCi tjcCok Nigj H buEh W·m ipjtuY pUguEg·cjpL njgt, dsuEds,kuE
kwjl wjnIbM.gHj dHja.z.nYpuOrâ g[iÕcjnkuE BwtLehcjetMcj´ g[iÕcjnkuE
Bw;ikjg Hj ti|ziÕcjesHjsiut jtuY du cjddiukjekL.njq WkjgkU qWk j ;ÕcjgHj
ek.jKos a.z.nYpOurâ gkUpugO Hj dHjetN.wjdet.wjBwtL´ hW·eqcjk uE
etN .wjd et.wjBw;ikj´ m·cjt njt o nk uEBw;ik j qiu kjq u ikj
qLicjqLicjgj H k.lluEhMYpMikj´ m·ct
j njt o nkuEBwtLehcj w>tej lwj
kEu dHj ×W·pMik jl MiÕnj esHjsiu tjt u Y du cjddi ukjt Cinj lWh j twje sNhj kuE
percjgkUmnj
a×Ðr.Yg Hjfi uhj ducj ddiu kjek L.njd M·cj fiuh jgHj dHj a.z.nYpOuer.cjâ
qWk jgW·cCitjk mLkjgkUmnj p:YaKicjm\phjm.njgHj lMÕhjk wj
lwj nIbM.taj sk.dM·cj nYkY tMi bl,ef[·ncjgkU bM. ×Uqk utj
edqltUe t· k uEkL Õcjek L.nj s p: Y;Õc jmnj kuJ q uJku Eef[·q zi ucj
p: Y; Õcjmnjk uJ râ qziu cj e;· ta j K[i Õtja .p: Y; Õcjmnjm à, ;Õcj mnjg Hj
dHj a.ti ;.jbM.râ gkUe ;·ta j cCi tjk mLkje kL· gkUpu Om.njrâ
nYkY$ ·gH j gkUmnjdHja. v· cjgkUp[êm.njer.cjâ gkUp[êgHj bM.cCit jtuY
kL kj a.t uY »râ gkUp [êk Lk ja.tu Ymà , ti; .jgkU p[ê el wj
dHja.ti;.jgkUbM.kuJrâ dHjBw;ikjl aja .K:cj gkUpuOkL.Ya.K:cjrâ
gkUr eKcjta j /iunjr×W·k LÕcjkuE nnj ek u.· li kjptjk uJelwj Sg,
lik jptj reKcjtaj gHj ek.njgkUr eKcj taj bHjh W·d,aiut jgHj tuY
dHja.lik jptjekL·kLkjrâ ek.njgkUreKcjeKtjt Mitaj sk.dM·cj
v,pÐÕin jT½,
qNd tnjk wj mgsiut jkmL kjl wj gkU pOugHj dHja.z.nYg kUpu Orâ
Bw;ik j gHj hiut j×U k:Õh jemL·v ·c jai kjt u Y K[êS.YkLÕ cjli kjgH jr
k[. jezN.ja s.t LaesW .· d,ducjk utjt YkuEb M.´ h iutjg HjtuY puOsMt j
qmÐJkLÕ cjv, nddHja.z.nY lik j ptjp uOrâ qNd tnjk wjpOubM.gHj
as.ekNh j´ as.kwil k[.jpu Oelwj e;·gsiu tjk mLkj dM·cjk uJrâ
gkUgW·bL,/,\phjh jgHjehcj pMikj ezN.jrâ kupUguEp>lupjK[dI r.cj
ekL .nj/ iutj ercj tLÕcj percjg kU gW ·bL,/,\phjhj taj aiut jquJ gHj
dHja.z.nYpuOrâ k:iÕpjqk iupja.gtpLt rotu Y ektjkuEbL,/,gkUpuOgHj
dHjma· kjq uicjK;N· Õcjmnj an.gtj puOer.cjâ a .z.nYpuOgHj dHjpUguEducj K[iÕtj
qWk jgkUpuOrâ dHjv ,pvÕcjT½,gL·cjt ro qWk jgkUpuOgW·b L,/,râ gkU puObL,
/,\phjgHjehcj dHa
j r.h·cj\p.j Bwlik jptj´ aKiukjk N.eynjq.N cj´
B.q.´ q.qN.puO mpt·q .jwW·m.njer.cjâ BwgkUpuO d,m·cjqMwjt Y
kwjl wjnIbM .gHj v,luEmWYp ercjdu cjl[iÕcjh MY´ ar.luEm WYpercj ducjl[iÕcj
hM Yr â rYe kL. njpercjpiu nj\gpjt a jg Hje lwj e;·q Je ktj eT .·
percjpuinj\gpj ´ rYekL.njk Lajq Ww jtajg Hjelwj e;·q Jektje T.·
kLajqWwj´ rYekL.njpercjlk
i jptjtajgeHj lwj e;·kM.tjeT.·B.´
e;·BpÈ hW·k uEbet.njlik j´ rYekL.njpercj;ÕcjkW.njtajgHjelwj
e;·rpjsutjT ·cj´ rYdHjeqLh jpM.SkjspjkuE percjpLnjgt,tajgHjelwj
e;·rpjsutjT·cj quJa .tjektj]qnj´ mNih\jbohk
MY Eudh
u jdnjtajgHjelwj
e;·pluJpl.j qPek.nj\bo´ rYkW.njdHjeqLhjpM. SkjspjkuErYekL.nj
pRi ucjmnj mdsuEd s,ta jgHj elwj e;·p[Yp[.· mpt·ku EsYtC Y´ /ucjt kj´
rpj sutj T·cj aiut j râ k emL.njdsu Eds,kuE qNdtnjkwj gkU bM.
aiut jq uJgHj dHjkemL.njmÕN· kuE a×Ðr.YgHjtu Y kupUguEmt JdM·cj ar.mmN·ÕkuE
ek.njsoTwj
lik j bM.râ percjd,du cjcCitj kmLk jgHj gkUk uJ ´ lik jp tjk uJ p>l upj
lMih jfaiut jrâ gkUmnjpuOelwj gt$·e;·cCitjt uY kLk jm.njehcjrâ
nYk Ye;· cCit j$·g Hj d,efkj×Uku E nY kYe; ·gsiu tjk mLkje ktj$ Jrâ
gkUm njdHja . gkU bM.tu Ymà , t i; .jmnjg Hj elwj dHj a.t i;.jb M.
apiucjk uJrâ qB.wkwj lwjnI p:YgL,ti$·gHj v.nj lJsN.Y \py.Y wuEsN.Y
ezN .jel .njr â nYk Yppj pIgHj el .nj×U kuEk LEÕk Licj$ Jrâ dpjp N.nj bM.
mmN ·Õp: Yti; .j ;Õcjm njta jgHj e;·k uElwjpercjsu EdN. kue k.nj gkU
bM.tajgHj râ percjK[Idr.cj ek.njgkUm njfaiu tj v· cjgW· luJl .j gHj
e;· taj] kkjf njznj a.m.njer.cjâ gkUb M.ek L.nj Su p: YKRi ucjDwY>
tajgHj hiut j×Ue;·lobskuE dpjpN.njbM. dN.YluEek.njpLnjgt,mnjtaj
K[Idr.cjdM·cjgHjtuY ek.njp.N njpLnjgt,mnjtaj d,\phjl luYa .er.cjgHj
gW· lCt jb Hjekt j p:Y pRiuc jmnjk uJrâ hiut j×Ugk UbM.t aj cC itjk mLkj
ektjl wjgHjtuY qkutjq Mw j;ÕcjbM.l MÕhj mdHj r,mvedqk L.et·
mdH jdtnjbWwj ek.njg kUmnj taj pdto gLiÕcjgHj lMÕ hjmà , gkUmnj gHj
dHj a.gk UlMih jea.njrâ ×Uk u EddH jBwgkUmnj gHj hiut j ×Uv,taj
\p·cj lH.Yducj giucjektj nddHjgk UbM.gHjtu Y lMih jg kUbM.gHj gLiÕcjti unja.
mWYK[iÕnjK$DwjgHjtuY lMih jgkUmnjelwj ea.njesHja. suEkuERiuhjKLpjtY
hW·gt .pjrâ
nY kYc Citj kmL kj v·c jro\z·ÕcCi tjc Cok NigHj dHjn YkY mukj pN.nj
eynjq N .cjer.cjgHj as.ekNh j mnj d·kjt .m.·ek.rtj pet.·
/tjl wj q. jwW·râ tLpv.mnj eKtjt mL.kL.et· hu Jpet.·/tj
lwjgHj ticCitgj Hj gkUhW·kLkj´ gkUkuEgkUcCitjgHje hcj gkUkLkj
er.cjg,râ atiucjn.Y pv.mnj K[êlwjp:Yg[.enwjtiuc jpko elMcjkNpj
9
g[.enwj
percjgkUmnj
/>gHj mà, aerwj B.q. gkUe ;.tjt jgmL iÕcj p:Yt kajezN.j aemri
kqM wjk[.gHj bNtj (52) B.q.kuJ´ p:Y ;Õcj awjq e]tl[.qM, gHj
bNtj(32)B.q.kuJ ekL·k Lkjk LÕcjtuYa iutjrâ gt$ ·kL·q N.·pLnjmà,
bNt j(90)k:i ÕpjkL · qW kjgW ·ekL· kLk j ×W·râ epN.wjk uEae rwjB .q.
]tol CJ \pcj mmN ·Õ p: Yg L,ti $· gH j bN tj />l C Jp nj kL ·( 2400)B.q .gHj
hiut j×Uqt
M jek.njgkUt aj hW·ktjl Ctjbet.njgHjtuY qWk jgW·d,
SuEgbkuE a×Ðr.YekL·kLk j×W·pLnjrâ gt×U$·k L·qN.·pLnj gkUmnjpuOhW·bL,
/,mà, l ikjp tjmnj gHj qWk jg W·ek L·kLkjehcjer.cjgHj aDi pPY>e;·
m·k jgtwjeTc jluE dM·cj râ eScjspjku E lv.tjnY kYgk Ug[ê taj
mcj mWYgkUgH jtuY n.Yp v.mnj Tpj K[êl wjpLnjgHj ]yo pUguEmWY esHj dN.YkuE
gkU qa.cj gHj v ,taj sW·lwjsiut j nddHjpUguE pl uJqsËkuEg kUgHj tuY
ywjesHjd.N YptoqCik MinjkuE gkUqN (p:YmnjpuOmà, gkUbM.)mà, v,tajk:Õhj
emL ·aiu tjrâ gunj×Ud ,esHj dN.YkuE gkUq NgHj gsiu tjeT .·zkuzku gHj
|pY gLiÕcjer.cjgH j v,tajd ucjgi ucje ktjl wj q. jwW· aiut jrâ
]yop Ug u Em WYí íí
esHjd N . Yk uEg kUq a.cjg Hj
v,tajs W· l wjs iut j
nddH jp Ug uEp luJq sËk uEg kUg H jt uY
ywje sHjd N.Yp t oq Cik Min jk uE
gkUq N( p:Ymn jp uOm à , gkUb M. )mà,
v,tajk :Õ hje mL·a iut jr â
qWk jgkU puO gW·bL,/,kuJ v· cjhW ·gW· ducjc Citj kuJgH j pu Od,S.nj
gkU ezN.jezN. jrâ yMÕpuO v· cjgW ·dHjy MÕmnj´ zkuzku puO v·cjg W·hu JK[ê bHj
lik jmnjK·cjK·cjm.njkuJt ajgHj d,gs.njlWIpr.ezN.jezN.jrâ ywjrpuOhW·
pr·cjptiunj$Hh j S.njgkUpuOmà, gW·b,L /,gHjlPh uJ$J´ v·cjh W·gW·ekL·kLk jgHj
Tic jm.nj hW·eq cjrâ /iunjraluE aqIe q· ku EaeK>cj ek u.· a RuJ
abcjT·k jpcj qWk jpercjbet.njl ikjptjmnj p:Y;Õcje q·k uJelwj
Sg, ay.·m.tjk W.njv ivDwjehcj bet.njm .njgHj tuY p:Yedq
ek. njgk Umnj eKtj kL.et · tnjtog LiÕcj tajg Hj kt uEgs.nj
ekL.njbet.nj hW·m.njaiu tjrâ lik jmnjtajg Hj mC,×UgiucjedpjsW·lwj
p:YB.lk[.jtajgtu
Hj Y muqPkuEh·mW .njrâ gkUmnjp;:Y cÕ jeq·gj H dHja.gkU
p[êp:Y;ÕcjbM.»rqW·â gkUmnj mptnjBwtiM p:Y;Õcjpliut jtajgHjelwj
kW.jbkjdM·cjlM.jziucjbuJgHj ]kpjpjkuJrâ tupjq.jgHjkuJ gkUmnj mtnjtop:Y
ltU;Õcj p:Y kMinj;ÕcjbM.´ mhW·eq cjkuE tnjtop:YkW.njr,tajgHjelwj
qN.·\K.mhW·l ajet· qWk jgW·ekL·kLk jbWYm.njdM·cjkruJ â nYkYmcjmWYgkU´
nYk YsuEdN. ×UBY d,ducj cCitjk mLkjgkUtajg Hj hW· siupjt romà, gkUmnj gHj
10
dHj a.gk UbM.faiut jgHj tuY ti;.j ;Õcj mnjt ajgH jelwj dHj a.ti ;.j
gkU bM.faiut jer.cjâ
;Õcjdgucjg Hj bM.ta jKut jKog, nkuEyM ÕtiM ¤y.njku cj
(rnjkun j)õ mkli gW·aDipPY >e;· qNq ]tÕai utja . (a×Ðr.Yq N
q]t Õmnj )râ eztj tjet · ;Õcjdgu cjgH j rnjt M· kuE duEq iGáu tÐr
duE k:iÕ pjfopimgHjtu Y mnj taj Kutj Kog, ;Õcjdgu cjrâ ;Õcj dguc jgHj /iu njr
siupja.eqÒ·tY qNq ]tÕbM.tajkuJ elwj Sg, p:Ysiutja Yet· suEkuE
lMÕ hj dHjdM ·cj; Õcjmnjfiu hj$ J râ pu Omnj taj suEk uElMÕ hj h W·wi utje kL·
yMÕe]t·gHj tuY yM ÕtiMgHj puOhW ·qPsMt j qmÐJrâ siupjmWYtCY ;ÕcjdgucjkuE k[.j
dgu cj gH j d,kelc js iu pj qe k· tY pu Op Ln je r.cjgH j qH jp to pM wj lwj
p:YgLmjsiutja iutjv iâ k[.jpuOeztjtj ;ÕcjpuOeztjt jgHj k[.j]tYeg>tmpuO
kuE lwjprcjt Yp [,di uhjgH j k.l luE puOhW· wiutj ekL·r â qM icjai njmcj mWY
q. qN . k[.j pu Om nj si up jm WY tC Yv ,taj ke lc jf nj ebàt jk uE
v·c jgW·siupjqe k·t Ym njpLn j mtu pjqMh j kuEq M icjai nj ebàtjk uE ;Õcje bà>
h·q .wtI ×Ut Ygl. eanj dIy[tajk uJer.cjâ qMic jain jmcj mWY
q.qn.k[.j]tYpuOgHj lMi Õnjk.l dtUl i ucjmWY sW·kuE gkUmnj tuY lM iÕnj
k. l v ,S.nj;ê gkU mnj taj gHjt uY ;Õc jmnje]t·gH j mnjt aj
d,kelcjgW·ehcjer.cjgHj ef[·lwjq ×ìi#.njsiutjKiucjKuicjviâ a.YkM.Yq I
mUen.jn.Y mqpua
O iut jquJt ajgHj laja.kuE lCJÈkjqN.·tuYkJeu lwj
kuE dHja .a.Y kM.Y v,tNh jtaj hW· eTkj râ v· cjgW ·kel cjsi upj
qek·tYpuO ×UqMicjnrkj gkUbM.tajgHj puOd,gs.njlIpW r. ekM.njdM·cj
lM iÕnj râ
ek.njgkUmnjkL.et·taj qM.njqM.percj;ÕcjkW.njmnj´
v,mS.njg kUmnj tajgH j ¤¤;ÕcjmnjSlaj kelcj gW·m.njer.*õõ
gl. nj q M. nj w W· v ,ta jk elc j qW hj q. jl u Ee r.h uJ mg,
¤¤tCYmnjtaj kelcjektjmg, tCYgjgH W·er.cjõõâ hiut jgHjtuY tCYluE
puOe k.·k el.· kelcje ktj;Õcjmnjer.´ t CYgHjmg, puOd,kelcj
gW·e hcjer.cj ´ qMicja injmcjdM ·cj aKi cjk.l pu Oek.·DRu JvIq . mW YsW·
gHjtuY tCYgHjmg, v,fnjfkjziunj$Hcjk uEpuOer.cjâ qgut jqW.tjk·k uquE
mnj an.gtjgH j Sl ajpu Oek. ·kel .· v ,qka jer. mdH jrâ
hiut jdHjq.jgHjr gkUpuOb L,/,\ph jgHjehcj dHja DikpMi kjezN.j râ kup UguE
mekL.nj qWk jgkUg W·bL,/,ta jgHj nddHja.z.nYg kU pu OqPe RHje qHj
rogoaiut jviâ aiut jalu·ek.njgkUmnjtaj v·cjgW·Biucjgs.njlWIpr.
qWk jgkUgW·bL,/,\phjh jgHj dHjt.l[iÕcjwcjmkuEk LÕcj qWk jtCY$ ·er.cjâ
ptWEÕ×UtCY$ ·tuY ait
u jgkUmnjtaj v·cjgW·dHjmNihjektj ;Õcjmnj\phjh j
mWYgHj giu tjgs.nja iutj viâ
ek.njs oTwj
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
percjkMin;j Õcj
etzmnj
¤¤a wjíííek .njb L.í
Y ííbJue ;·d ,suit j e;·k LÕc jk Eul ik je ;·t Yu e;·h T
Ju Pk js Mt jt Y dN. Ye ;·s W·l wj l PÕ h jt Ye ;·gHjr â
mup RUp r. muh uit jf Euq .jl Eue l wj e ;·h W·e q .cjT ½,k Eu k L,k L,m,m,puh jâ a p>n.Yt a je l wj muh W·t Jm WYq .jr â a t uic je ;·h Jug Hj
ekL. njq PTpk $
j .sMtt
j Yr el wjõ õ q .jw W· a p>n.Ya .yuk /j uitj (60) q .N ·\ pcj\pcjmt
WY L gz·m·cl
j ÐêKucjgl .t Yu l T
o ½,m·ck
j a
Eu Y
mWYmq
WY .q .râ t YupnL j ¤¤ xpedííí xpedííí(×uic jc ·e t. jf WY² sv j, aup jK [Õpjp u· a e\KK·x ped) h Jug Hj mue r.´ bJul ueE r.õõ
q .jw W· ek .n jw ut ja p >n.Y ×W ·b dÌgHjm WYt L T p jq M. njt uin jp Ln jr â Sg, /uin jr a p>n.Yk Eu e k .nj w ut ja p> n.Y rm[ .cjt it j m ·c j
q .j$ ·k Jue l wj epÌduc jS סm .Y eq N. wjx pedq zuic j dk jp t nj; Õcj q N. ·( 2008)gHj v ,;Õcjk W. njt · esHjs uit jT ·k jg l .njt Yu
a ·c jz N,a . (90 ^ ) t M·k L·\pcjm ·c je r.cj a l Eua q Ip N. njt a j l el .cjt r,t Y u q Pl wjd t njr â
eqN .wjx pedq zuic j dkjptnj;Õcj hJum à,gH j dH jlm[JÕ;ÕcjmW Yrâ
alu·mWYkMinj;Õcj d,edàtjbkjeRHjeqHjt orâ ]yopUgEul EumWYelwj m·cjltU
eqN.wjxpedhW·gW·râ eqN.wjxpedwW· ar.Kuihjt·gHj qWk jgW·Tci jdwjmcj
mWYa .tYu ar.per· per·taj v·cjh W·ktEu dHjgHj d,sEud N.a.er.cjâ
tupjt ov·cjr owtj qWk jpOumNihjt aj gW·edàtjbkjmWYkJurâ hJupRU$·mà,
K[pjg W·a.aKicj m·cjB. Bwek.njkW, B.e;.tjq W tj mWYtL et·râ
aeG .Bwk W,B.et·w W· d,edà tjbkj eswj epN.njB. ;iÕkj;i Õkj
epcjepcjrâ ywjh W ·edà tjbk jeswj epN.njB.mà, d,ducjk Eu duhj d$j
kua Ë.&aË.eÆ.·t ajrâ tupjq .jgHjkJu kupUgEumWYmtL
WY ekL.njqPebLtj
ebLcja. ×UeqN.wjxpedK[ê Dzkj mef[·l wjgHjmà, pUgEugHjwW· d,ducj kEuduh j
d$j bJuek.njkW, B.mYWt Lgk
Hj J urâ
eqN .wjxpedqzui cj dkjptnj ;ÕcjmWYmWY wW· dj Har.k isËezN.j
qWk jkMin j;Õcj mWY gW·tnj toa .râ kMi nj;ÕcjmWY mWYwW· qzi ucjeq N.wjx ped
dkj ptnj ;Õcj hW·m WYmà , tu pjpm.v·cj ro q CihW· mWYk Eudpj´ ;ÕcjhW ·mWY kEu
percj/iu hjl l· qWk j v,;Õc jkW.nj gmLÕicjt·r â qzi ucjeq N.wjx ped
qWk jgW·mcjmWY aeK>cjar. v,;ÕcjkW.njgmLÕicjt·gjH K[êSnjducjl[Õicjlwj
kL, kL,m,m, hW·m WYtu Y /i utja micjt itj× Up>c j al Euaq Itaj gjH
djHa.eqN.wj xped;Õcjer.cjgjH v,;Õcjk W.nj d,ducjaupjDupjdM·cjqMwjt Y
alEua qIt LawEu pN.nj kM inj;ÕcjpO u(bM.)gmLÕicjt· d,SuEgbkL Õcj gLÕicjkEu
qN.· aK> bWYmlajl râ p:YgL,ti wW· kMi nj;Õcjb WYmgLÕic j(]kpjq Jufaiut j )gjH
m×·WkEuq ziu cjeqN.wjxped dkjptnj; Õcj v,;ÕcjkW.njgmLÕicj ducjtYq P
lwj dtnjgj H gW· tJektj râ p: YkEuq P dtnjh JugHj d,dHj pMikj Sסv,;Õcj
kW.njt· ti tj×UgL·Åqih jeztjeztjer.cjâ atuicjpMi kjSס alEu
aqIa upjDupj ;Õcjt· mik jgW·dHjgHjBpÈ kEusu tjm.YtYu qPektj dtnj
naDm? bJue qN.wjx peddkj ptnj;Õcj(2008)kMinj ;ÕcjbM .gHj h W·esHj bbWY
Dwj tYu ekL. njqPh W·eT kjer.cjgH j v,kLiÕh jKLc jpercj;Õc jkW. nj´
percjaeK>cjar.´ aeK>cjdImwjker|zIt · v.tjektjq .jwW·râ
eqN.wjxpedqzuicj dkjptnj; ÕcjhJumà,gjH djH lik jkqukj
(p!ix.xj) a]k.al Euaq IkMin j;Õc j kuv ,;Õcjk W. njgmL Õicjtaj
gW·edàtjbkj´ gW·ekL.njbkj mdjHrâ alEuaqItajwW· aeK>cjekL.njgjH
atiucjDm·kjT ½,K[êSnjlwj p:YeqN.wjxpedqzuicj aupjDupj;ÕcjgjHehcj
d,edà tjb kj´ d,ekL. njbkjr â nkEu alE uaqI taj pLnjel wj
dsE uds,kEu eqN.wj xpedqzuicj dkj ptnj; ÕcjtY u aeK>cje rcjtL Õcj
ek L.njq P lÐê v,;Õcj kW. njt · h W·mW Yrâ p: Yeq N.wjxpedqzui cjwW·
aeK>cjar. v,;ÕcjkW.njkJu´ aeK>cjar. alEuaqIaupjDupjkJu´
bJu\pcjdkjptnj alEuaqIkt
Ju ajgjH d,K[êSnj Dm·kjT½,lwj bWYmkL,
f: ,er.cjâ bJu $·mH dj HeqN .wjx pedqzui cj qWk j v,;Õcjk W.nj t·
gW· mipj|zip j/iuh j}qÕihj nkEup ercj gJuk LÕJm.njrâ eqN .wjxpedqzuicj wW·
djHar.ducjl[Õicj qWk jaeK>cjar. v,;ÕcjkW.njgmL Õicj p:YkMinj ;ÕcjtYu
lÐê eqN .wjxpedqzu icjgjH v,lE umWYelwj m·cjhW·gW·´ ekL.njqPh W ·gW·râ
hiu tjdj Hq.jgjHr eqN. wjxpedqzu icjwW· djHar. awE uqLÕ cjai utj
p:Y kMin j;Õcj mYWmWYer.cj q mÐJek tjgW ·râ
11
g[.enwj
percjkMinj;Õcj
p:YkEuK[êDzkj eqN.wjxpedqzuicj
dkj ptnj ;Õcjg Hj wW · a eK>c ja r.v ,;Õcj
kW.nj gmLÕicj v ·cjgW·p>l upjgjHelwj kisËezN .jbWY
mel.nj râ
eq N .wj xpeddkj pt nj ; Õcj g j H
eScjspj dM·cjk Eu v,mtnjt odM· cj p:YkM inj;Õcj
al·uqJufa iutjrâ percjan.gtj v,;Õcj
kW.njgmLÕic jtajgjH tnjt odM·cjkE u eqN.wjxp
edqzuic j dkjptnj ;Õcj bYW mgLÕicjgL cjkJ urâ
hiut jgjHr v,sN,v,;ÕcjkW.njgmLÕicj´ k:ÕipjqÒÕipj
v,;Õcjk W.nj gmLÕicj´ k:Õi pjqÒÕipje k.nj gkU
gmL Õicjt· a eK>cjp>l upjq IkLI p:Y aKnj K[ê
Dzkjeq N.wj xped bWY mbL,/,×· WmH eqN. wj
xpedqzu icjgj H tnjtoa . ;.j zmLic jm.njr´
Dm· kjT ½ ,kuE aeK>c jar. v,;Õcjk W .nj
gmL Õicjm.nj râ nkEuv ,gW·l wjawEu mWYgek.·
e;.tjDwj K[êDzkjfnj znja .mà, aeK>cj
ar.v,;ÕcjkW.nj taj gW·m·k jgtwjm.njgjH
ak.Yar.ea.njtobmel.nj
WY
kJurâ /iutj
lEuv ,gW·lwja wEutaj gW·Skjt nj]knja .
;.jzmL icjm.nj gjH K[êDzkje lpj râ » wW·gjH
fnjbdjHkEu pWhW·mWYkEu percj/iuhjl l·´ percj
bbY WDrj eku .· percj ef.a je\bwjto tkj
ap:Y kM in j; Õcjt · ezN .j kE u\ zhtj er.cjâ
¤¤eqN. wjxped(2008) alEuaqIp N.njt·
q Pd t nj l wjg H jw W · a eK>cja r.q zu ic j
ek.nj;ÕcjarcjgmLiÕcj h W·mWYtYu qWk jdpjpN.nj
gW· aupj DlJu a.gH j Skj tYuk EulwjaeK>cj
er.cjõõq .jwW· v,au pjk.n.n. eb.j; Õcj
mnjt M i ¤n.Y h·q .õ q CIg Lip jhJ ug,lwj râ
12
¤n.Yh ·q.õwW· dH jv,suinjq kJu p:Yar.percj
;ÕcjkW. njmWYtLt Yu a lEua qIt · bkj qPm·cj
gRu´ mcjr·cmj ·cjzuicj ezN.jkEu\zhtjkJurâ v,wW·
nkE utcjd tUl uic j percj;Õc jkW.nj epcje pcj
tYu g·cjh Ju g,´ g·cj eKLwjq Hj râ
eqN.wjxpedqzuicj alEuaqIt L
awEup N. nj kMi nj;Õcj pO u(bM.) qP lwjdtnj
p:YqN.·(2008)gjHwW· du cjqziucjkEu aeK>cjar.
v,;ÕcjkW.njgmLÕicj´ aeK>cjar.ek.njgkU
ek. nj ;Õcj arcj gmLÕ ic jt uY K[ê Dzkj lwj
hW· eqcj râ v,sN,v ,;Õcj kW.njgmL Õicj´ k:Õ ipj
qÒÕi pjek.nj;Õcjarcj gmLÕicj eku.· tLpv.
gmLÕicjtaj qIk LIptiunjT½, p:YqBcjqIk LIgH j
alE uaqI qJg W·lwj awEu taj pÌt,tYu
h·W qPsM tjq mÐJrâ aeK>c jqIk LI pW m×·W kEu
percjbL,/,gjHelwj kM.tjt .dN.lwj nkEu
am.tjk Jue lwj p:Y sLt jTwj et· eqà .·
a.t jaeK>cj l ikjpt jeynjqN.cjmnj gHj
dH jm .njh W· eq cj pu hj õõ q .j wW · aË .q wj
n.Yh·cj;Õcj kelcjeKLwjqHj$ .kEu k[.jezN.j
aË.mWYtL p:YkEuqBcjk N.esHjB. xtuk vcj
qN. ·(2009)´ p:Yk W.njy ·cjd·cjrâ aË. qwj
n.Y h· cj ; Õcj (ed>k jt .mc j, ]kvj wcj ,)wW ·
djHfk jeS.v,au pjk. gek.·dImwjk er|zI
ek.nj gkUmnjtY u p:YkEue pÌRYum.Y qN.·(1990)gHj
zN,a .lwjm.Y nkS·c jam.tj (sLtj Twj)
mWYtL kJurâ
kMin j;ÕcjmYW mWYwW· p:YkEuK [êDzkjeq N.wj
xpedqzu icj aupj Dupj;Õcj gjH percjpti unjT ½,´
percjq I kLIv ,;Õcjk W.nj tajel wj a lEu
aqItaj d,ercjtLÕcjp·kjk EuaeK>cj bWYmbL,
/,kJuer.cjâ percjqIk LI ptiunjT½,gmLÕicj (mpз
kEu ×Uv,sN,v,;ÕcjkW.njgmLÕicj´ k:Õipjq ÒÕipjgmLÕicj´
tLpv.gmLÕicj)tajgjH d,qPsMt jqmÐJkueJ r.cjâ
qPm zZ[h jpÌt,eT.· hW·g W·râ alEu aqI
¤¤eqN . wjx pedqzu ic ja up jD up j; Õcj
alE ua qIp N . njt · K[êD zkjl wj g Hj tajwW· kis ËaeK>cjar. eku.· kisËddjH;.·
aiuQut
J ajgjH kM.tjt .dN.dM·cj v,;Õck
j W.nj
qWk jl ik jp tje ynjq N. cjm nj
tajlÕM injgjHtuY eqN.wjxpedqzuicj dkjptnj
mWY e pN. n je lwj K[êD zkjl wjh W· m WYpu h j´ ;Õcjg jHw W· bJu lEu eqà .·djHg u$j fEu qW kjv ,;Õcj
pOu; ik jt ·l u p jR Yum. Yt Yu
kW .njt aj er.gjH K[pjp ãpÌe kt jm .njr â
dHjk LÕ cja m .tjk Jue lwj p:Y s Lt jT w je t· eqN .wjx pedal Euaq IpN.nj qP dtnj lwj
eqà. ·a .tja eK>cj
p:YqN.·(2008)gjH pet.·/tjk Eu qziucjeqN.wj
xped kM inj;Õcjeq· K[êDzkj lwj pY:q N.·
lik jp tje ynjq N. cjm njg Hj
(1997)kEu qziucj eqN.wjxped kMinj;Õcj qLÕcj
dHjm. njh W·e qcjp uh jõ õ
k[. a.frik K[êDzkj lwj p:YqN .·(1993
kEu 1996) gjHmà, tNh j\K.m·cjv ,qÒ· v·c jro
eqN .wj bWY metc j \gtj r â v,ti u nj si up j ;.j kEue kLcj´ tik Euak,râ pY:kEu K[êDzkj
p:YqBcjqIk LIe k.njgkU K[êDzkje qN.wj eqN .wj kMin j;Õc j/>$ ·gjH v,;Õcjk W.nj taj
xpedtaj gjH atiuc jpMi kjsiu tjzk u qI kLI ]kpjp>lupj tM·k L·epcjepcjer.cjgjH hJusm.njrâ
ptiunjT½, bL,bL,/,/, hW·mWYt uY atuicjpMikjSס tYu pLnj percjq Ik LI´ percjK[êDzkj zM.pjpj
alEu aqItaj ef[·lwjmUw>dgjHehcj d,D kS·cj tajgjHelwj kEuq mÐJk uv,;Õcj kW.nj
vik jbkj dM·cj k:Õipjer.cjgjH \mhjtmÎ wjdM·cj taj nkEul ikjpRiucj´ erdIyiuwj´ TIwI(TV)
alu·mWYkMinj;ÕcjpOu(bM.)râ v,m×·WkEu aeK>cjp> ta jr â v,;Õcj kW .njt aj p>l up jk Ju ´
j uY
lup jqIk LI p: YK[ê Dzkj eqN. wjxpedqzu icj pWmektjkqpj ×Uv,;ÕcjkW.njtaj kJugHt
dkjptnj;Õcl
j CÕElCÕEtajgjHelwj alEuaqI eqN.wjxpedqzu icjgjHwW · djHeqN .wjxpedqzuicj
pN.njtaj rpjK[Õkj´ rpjsutjl wjT·ca
j iut jrâ mcj mWYa eK>cja r. v,;Õcjk W .njt ajer.cj
¤¤eqN.wjxpedqzui cj a upjDupj;Õcj a lEu mdjH râ
hiut jgjHr eqN.wjxpedqziucj dkj
aqIpN.njt· K[êDzkjl wjgHj qWkjl ikpj tj
eynjq N.cjmnj mWYepN.nje lwj K[êDzkjlwj ptnj;ÕcjwW· d,m· kjt itj kLÕcj ×UpM ikjS ס
hW ·mWY puh j´ pOu; ikjt ·lu pjRYum.Yt Yu dH jkLÕ cj v,;Õcjk W.njg mLÕic jrâ du cj qzi uc jkE utc jn cj
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
aeK>cja r. v,;Õcj kW.njgmLÕicjt Yu d,K[êDzkje r.cjâ eqN .wj
xpedqzuicj alEu aqIpN.nj qPdtnjlwjgjHwW· djHe qN.wjxpedqziucj
mcjmW Yae K>cja r. v ,;Õcjk W.njt aj hW· eqc jtu Y djHe qN. wj
xpedqzu icj qWk j alEu aqIp N.nj taj awEu gW·Kiucj a.;.jzmL icj
nkE ubbW YDwj er.cjgjH v,q CIgL ipjpãpÌ K>tjk .Ylt UeqN .wjt · hJ ug,
pãpÌm· cj q. jw W· râ tY up Ln j ducjq zu ic jkE u eq N. wjxped$·t Yu
p:Y kEuq N.·(2010)$·mà , ekL .njq PepÌR Yum.Y dkjptnj alEu aqI
er.cjgHjelwj lel .cj]t,l wj tYu m·cjtM. lajrâ Sg, eq N.wj
kwjmeyHnjepÌRYum .YkMinj;Õc j (\pvjeT.cjsuerW,ek .kjpWY ek. jmRHcj
xped´ eqN.wjsMtjq mÐJ eb.jpercj;Õc jkW.njgmLiÕcj (×uicjc·er,p>tJm[.,
mHtjpu·tcj\Kcj,xped)´ eqN.wjepÌRYum.Y sLtjT wjv,;ÕcjkW.nj (\pvjq U²
lät jet.jerW,ek.kjp WYxped)´ eqN.wjepÌR Yu m.YsLtj Twjek .nj
gkU (am[iÕ,q .,lät jet.j erW,ek.k jpWYxped) eku. · eqN .wj
epÌRY um .Ys Lt jT wj r,edq ezN. j (tu ic j, edq]kJ, l ät je t. j
erW ,ek.kjpW Yxped) (w>) sLtjT wjtWE Õr, (\pvj nyjl ätje t.j
erW ,ek. k jp WY x ped) gmLi Õcjt · gH j a lE ua qI t La wE u pN .njt ·
l el .cj] t,$. p: Ys Mt jt CY (8&3&2010) aKic jq wj tC Y
(4)n.;I kMin j;Õc jbM. nku (E MRTV)râ t YupnL j ycjeq N.wjgmLiÕcjt ·gHj
s×UsMt jtCY (9&3&2010)gHj Dm·k jT½, p:Yl ikjp Ruicj(al Euaq I)
elM cjtCY gmLi Õcj nddHjt N,apE u(aK[pjpius.m[k j×H.)tYu nkEu lik ja upj
gmL iÕcje lwj t kj]t ,pÐit ja.kE uer.cj hJu lel.cjlwj q.jwW ·râ
/uinjrlel.cjlwj eqN.wjgmL iÕcj$·k Jue lwj sMtjt C YekL.njqPe pÌRYu
m.YgHj hW·gl
W· el.cj]t,lwj$ Jrâ kL.hW·glel.cj
W·
]t, eqN.wjepÌRYu
m.Y$ ·gHj /u injr eb.jpercj ;ÕcjkW. njtNhjt Nhjt · h W·sIkL, ´ hW·mW YkEu
aeK>cj$ JkJu elwj gek.·lP. jalEu aqIp N.nj t· esHjm· cjpercj
snjdkj´ t·cj\gYdM·cj su itjD.tjv ,;ÕcjkW.nj t·y [er.cj gHj gW·bHjektj
pRuicj ×U#.njpRuicj gmLiÕcj (#.npRuicjek.njgkU mef[·qzui cj p:Y;Õcjzuicjwutj
dui hj;ÕcjbM .gmLi Õcj) râ gek.· tNh jq A.cj t·gH j aeK>cjDm·kj Rupjro´
aeK>cjK[I dr.cj spjkEuepÌRYum.Y hW·mWYmWYq.jr â v·cjh W·gW· ekL.njqPgW·gHj
elwj alE uaqIt · ef[·l wja sIaznjt Yu mcjr· cjm·c jrâ
p:Y kEue kL.nj qP epÌRYu m.Y(1990)´ git uemgHjmà, kL.h W·su ipj
aKicjRYum .Y$ J p: YqN .·( 1989)gH j k Euae K>cjp· kjeb.j percj;Õcj
kW.njgmLiÕcjkJu ´ lel.cj]t,ptit jlwj eqN.wjxpedepÌRYum.YkJut Yu
gek.·eb.jpercj; ÕcjkW .njg mLiÕcjt· gW·a eK>cjK[I dr.cj aKi cjpW iÕcj mWY
qN.·\pcjrâ tYupLnj kL.hW·gW·suipj aKicjekL.njqPepÌRYum.Y /uitj(3)gitugHj
skE uaeK>cjsnjdkj nkEuTI wI (Rupj\ mcjq ·]k.,)´ (erdIyEu )pLn jrâ
p:YkEuepÌRYum.Y $·wW· gek.·dImwjker\zIek.njgkU (NLD) zN,a.m.Y
nkEut M·kL·(80)\pcjer.cjgHj qM.percj;ÕcjkW.nj wHj]kc· jmWYtL hJuT ½,lwj
kEu#.njpRuicjrâ eb.jdImwjker|z Iek.njgkUmnjt·elwj zN,lwjm.Yk
S·cjam.tj(sLtjT wj) mqunjtLkJuer.cj gW·tJektjrâ gek.·dImwj
ker\zIek.njgkU(NLD)t· /uinjrzN,a. epÌRYum.Y(1990)gHjkJuelwj
sEkE
u ulMÕhj alEuaqIta
L wEupN.njt· hW·papjkEuawEutu Y kelcjszI nj
ekL .njq P epÌRYu m.Yp: YqN. ·(2010)$· mWY w>pL njrâ Sg, p:Yk EuepÌRYu m.Y
(2010)$·gj H gek.·dImwjker\zeI k.njgkU (NLD)t· p>lupj&hW·p>
percjkMinj;Õcj
gek.·T ·kjg l.nj al EuaqIpN .nj( \pvj Kiu cj\f Õi,) t· peÈwjgL· cjv ,;ÕcjkW. nj
g,q.jw W·tY u t· cj\g Ym·cjsiu tjv , ;Õcj kW. nj kE ulup jgek .·e;·t aj râ
(bJu ø #. njpRuicj ¤eKt j|pÕicj õ)
lup jh.gHj aKicj K[êm· cjlik j percj$ · v,t· hW·gW ·ef[·q àÕtjqW .tj
$Jr â eScj spjkEu epÌRY um.Y(2010)t Yu ¤¤eqN.wjx pedqzuicj a lEu
aq IpN .nj (2008)gHj pÌt ,hW ·du cjt YtY u k elc jK[ê KN· pelwjk Eu
eqN .wjx ped q zuic j alE uaqI pN.nj K[ê Dzkjl wj(2008)gHjtY umH
epÌRYum.Y(2010)gH j ducjtYk elcjK[pjkEuer.cjõõ q.jw W· eb.j;ÕcjmnjtMi
ef[·lwjqàÕtjq W.tj p:Yek.·DRJu bhEu eb.j;ÕcjmnjtMi al njqtÐm
gHjrâ eb.j;ÕcjmnjtMi wW· mdHjeb.jp Lnjgt,\zhtjezN.j qWk jgkUmnjmWYt Yu
alE uaqI pN.nj t· mcjr·c jdM· cjesa jesajrâ
/uinjrv,;ÕcjkW.njgmLiÕcj´ k:iÕpjqkuipjek.njgkU ek.nj;Õcj
arcjgmLi Õcj´ tLpv .gmLi Õcj´ gek.· tNh jq A.cj eku. · eb.j;Õcj mnj
tMit · dsEuds,´ hW·d,gNpjsuit jgluicj lEuk Juel wj alEua qIpN.njt ·wW·
atuicjef[· lwj elMcja sIaznjgHj ehcj SkjekL.nja.dM ·cjelMcjcj
râ kisËkMinj;ÕcjhJugHj tnjtodM·cjku E alu·v,kMinj;ÕcjmdHjtYu atuicjpMikj
Sסv,;ÕcjkW.njgmLiÕcj´ k:iÕpjqku ipjek.njgkU ek.nj;ÕcjarcjgmLiÕcj
eku.· tLpv.gmLÕicjt·gHjelwj d,qPgRu´ d,sMtjq mÐJeTkjkJuer.cjâ
ekL.njqPmc· j atuicjlv.tjzku´ atiucjgek.·zkumWYDwj hW·gW·râ
lv.tjv ,lv.tja Y p·cjek.·K[êDzkjfnjbdHjmH percjgdW· ucjsqiucj
tup jqMh jtYu tnj toa . an.gtj;.jzmL icjm.njr â hu itjg Hjr
¤¤epÌRY um.Y (2010) ekL.njqPp: YkMi nj;ÕcjbM .gHj peq.cj\p Qn.
ktEudm·Hj cj ap:YkMin;j Õcj m.njhW·eqcjtYu /uitjducjyMÕ&tcjy MÕ epÌRYum.Y
dImwjker\zIehcjer.cjõõ q.jwW· am.tjst
L jT wjltU kMinj;cÕ jeq·
¤n.Y GRuicjq .tjz[êh.w>njõ(×uicjk Ru icjStjK ºnjh.bnj ) hJuk E uaË.
pRu icjgmLiÕcj p:YsM tjt CY (8&3&2010)´ p:Y ;ÕcjbM.K[iÕtj (mYe S.kj )râ
lMÕhjwW· xpedhJgu Hj muelwjap>n.Y kuek.njwutja p>n.YgHj
hW· tJk L ,kL,m,m,mWYq .j´ bJuzkumikj gW·dHjgH j kEu v,t· ekL. njqP tYu
¤¤epÌRYum.Y ííí´ xpedííí hJu gHjmue r.õõ q.jwW · aerwj
ek .njw utj ap>n.Y qwj ker.tjt Yu rm{. cjSkjqM .nj lwjg Hj
hW·ekL·a. ×Upk
:Y et.wjaY/> sEukEua KicjlMÕhj$ Jrâ dN.Yzku×W·pMikj
d,gNpjstj
ui gHj qJektjguicjedpj ektjlwjdN.YtYu ekL.njqPkeEu pÌRYum.Y
er.cj lel.cj]t,h JuÅkJm ·cjgHj dHjdM·cjepÌRYum.Y h.´ epÌpL·cj dN.Yh.gHj
eTkjkE ud,dHjq·q y ×W·dM·cj$ Jh.â â
etzmnj
13
g[.enwj
percjgkUmnj
.tj (2010)
a tugjHwi cjW· eqWqkN.jwjeb.jspjdksuE duEes,kupY>RuYmE .YalptiuEatqj kLIpÕcjN.njgbitM.umtaj
qM,h W·k
v,pÐiÕnjT ½,
aq$jwI
14
percj fnjbdH jkuEg u$jfu E qW kjv ,;ÕcjkW .njt aj´ ek.nj; Õcja rcj
ta jel wj hW ·mW Yrâ eq N.wjt i tjk LÕcjg Hjw W· p:Y epY >Ru Ym .Y( 2010)
a lu Ea q Ip N .njb M .t a j fnj znj lwj q Wk j gu $j fuE e ;· ta j
q k jq k j e r.c j t uY nk uE e b.je k .nj ;Õcj a rcj gmLi Õ cj el wj
lup jkuE \zht j p>l upj|piÕc jpÒ. nj p: YepY >RuY m.YgH j hW ·eTk jer.cjâ
kS·cjgkUmnj a ]k.ek.nj ;Õc jarcj kM inj ;Õcj bM.wW·
mN·Õm·cj kS·cjq LÕcjauit jer.cjâ buJgkUk eK[cjtajeTcjl wj p:Yedq
v,tajmà, v,tajzN,ektj epY>RuYm.Y (2010) er.cjkuJ´ buJaeK>cj
ar.ekN.tj aeT.tj qWk j v,taj v·cjg W·pãku Eedq¤ w õ
p:YtW EÕr,eq·e zN.jmWYdN.YgHj mnjpuO dHjh W·eTkjer.cjâ gkUm njwW· rnjt Maj
qWk jaeK>cja r.tu pjqMh j ek u.· k·k uq uEzku zk ufnj fkj
ektjtjer.cjâ gW·mWYm, ektjmWY m, buJek.nj;ÕcjarcjtNh jhjt aj
ekt jgHjelwj mnj puO ektjhW· gW·er.cjâ
atuicjeqN.wj aluEaqIpN.njbM.tajptitjl wj spjkuE
kwj meyHn jepY>RuYm.Y´ KN ·ptnj eb.jRu Ym.Y´ buJ\pcjRuYsHj kLtjT wjtaj wW·
epY>RuYm .Y( 2010)$ ajw W· qkj$ .eswj a]k .v,mdsuEd s,k uE
aluE aqIpN.njbM.ta j v·cj hW·gW·p >lupj ap:YpercjRuYsHjm.Y$ ajrâ
epY >RuY m.Y( 2010)$aj wW· percj qL,pW,tpjt, v ielwjhW· mWYe r.cj gHj
zM. pjv,aY tJ kLiÕh jlwj fauit jrâ Sg, /uinj tJk uJ elwj hW·l upj
epY >RuY m.Y$ ajmà , aeK>cjq Wkjg kUmnj mW YdN.YmWYk @ hW ·kli gW·
m.njer.cj rYeTc jekt jlwj elwj ×W· m·cj fuih jrâ
atu icje qN.wj spjk uE dkjp tnjeb.jdu cjRY um.Y mà, v,qP sN,
ducjRuYm.Y ea.njauit j(15)tL d,p>lup jer.cjâ p:YeqN.wjgHjwW· v,mducjRuY
m.YwW· md,edàtjbkj eqN.wjxpedqzuicj(2008)er.cj rpjTicjl wjkuE
percj ducjwnjn.n.q.jgHj ptitjl wjtuY lupjRuYm.Y elwj hW·et Mcjrâ
qWk jgW·p·kjeb.j ducj RuYsHjm.YmWY mWYeb.jgHj d,edàt jbkj eqN.wj eswjpN .nj
(30)tcj er.cjgHj elwj K[êDm·kj lwjr â tu YpLnj aeK>cj|p·cj qL.Y kuE
awu Ea.$ .gHj p:Y eqN.wjxpedqzu icj( 2008)gHjk uJ´ eqN. wjpt itj
kLÕ cjlwj git um.tj$ajk uJgHj K[êDm·k jlwj hW·mW Yrâ
qPs N,kuEg kUmnj tuY rnjtM·p ·kjeb.jlup jducjR Yum.Y wW·
(1) eb.j;Õcj mnjtMi dsuEds,lwjkuE eq N.wjxpedqziucj(2008)
(2) eb.jdIm wjker|zIe k.nj gkUm nj d,ducj pluJ lwj
(3) \zhtjm.YgkUm nj v ·cjgW ·ek. ·kel .· p: YmWY eb.j Dwj
(4) lv.t jgW·mWYm, ektjmW Ym,
(5) eqà. ·dHja .ket.wjmtj qWk jv ,;Õcj kW.nj mnj
q.j wW· eqà. ·SuE ektj râ Sg, lP .jzkueqà .·zN,m.Y gHj
dHj ea.nj el.nj tYu ywjl u pjd,a.epY> RuYm.Ymà, dHja .|pYgu$ j q Wkj
aluEaqIpN.njbM.gHj gLiÕcjel.njekWr· â eb.jducjRm.Y
uY wW· tupjq Mhjv·cjro
kuE\zhtjepY>RuYm.YgL,kwj dsuEds,lwjtuY qWk jeqà.·bepcj\zhtjkuE
alu EaqI pN.nj bM.t ajehcjer.cj dH jkLÕcjm.njrâ
aKicjl MÕhjwW· mdHjaKicjeq à.·lupjektjdN.Y a]k.aluE
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
aqIpN.njbM.hW·eqcjrâ qWk jmnjgHj q.tuYd,K[pj |ziÕhjz\ iÕhjnkjnkj
eTk jrâ gkUm njyui kjm· cjwnj p:Y #.nwnjezN.j l[iÕc jwnj aluE aqI
pN.njbM . ×W ·lMi hjmU si´ gkUmnj v,mdsu Eds,m·cjk uE a luEa qIpN .nj
qMw jtYe b.jp ercj; Õcjk W.nj mnjgH j ×W ·mUsi´ v,;Õcj kW.njmnjp uO a p:Y;Õcj
×W·mUsi´ p:Y;cÕ jqA.cj ×W·mUsigHj hW·q CIgpjLi mWYq.j epY>RuYm.Y(2010)wW· dHjepN.jKh
ui j´
ae K>cjK ui hj ap:Yp C· kjp ercj; Õcjk W .nj a ]k.(20)qN. ·$ aj
er.cjeT cjmà , ebLtjm H.a.m.nje r.cj â a Kicj eb.j dImwjker|zI
ek .nj gkUm nj lup j|pi Õcj epY >RuY m.Y (1990)et· v,sN,(19)tLg Hj
zN,a.m.Y (5)tLrâ aKicjet·wW· aluEaqIpN.njbM.taj lJsN.Yfnj
bdHjkLÕcj nkuEnYn.n.q.jrâ epY>R uYm.Y (2010) $ajmà, q.tuYlJsN.Y
a.pLnjer.cjgHj hW ·d,dH jq·q yrâ
percjgkUmnj
tajgHj lupjducjRuYm.Y dHjhW·eTkjrâ lupjRuYm.YgHj dHja.v·crj o tupjsuitj
kuE\zhtjku E epY>RuYm.Y$ajehcjt uY percjducjl[iÕcj v ,mzN,a.m.Y
eb.jpercj;Õcjk W.njt ajgHj elwj muelwj hW·v .tjl wjrâ
¤¤gkUmnjkuEbM.gHj tupjt upjrâ qkjgW·d,pãtit j tWEÕr,tNh j
\K.hW·mWYâ aeK>cjbM.kligW·gHj mnjtajelwj gW·lwjt uYtuYfauitjrõõ
q.j wW· a Kicj¤xê$u õhuJk LÕcjgHj ke lcjq C IgpLi jmà, gkUm njgHjííí
(1) ti;.jgkU mnjwW · ekc j×W·k LÕcjl wjp:Ywcj Kuicj Kuicj kLiÕ kjk Li Õkj
(2) kS·cj a.tjm ikj pãtit j; Õcj
(3) tibl,tu pj´ eRHjeqH jB.q.tupjk uE gkUbM.
(4) gkUl upjkLÕcjlwjepY>btuik j´ pLnjgt,kLÕcjlwj lajlk.f.
(5) ti; .j;Õcjmnj gHj lMÕhj×W·q Mwjt YgkU bM.
q.jwW· qCIgLi pjv.tjektjrâ
aluE aqIpN.njbM.wW· aKicje ;·taje \p|p·cjm à, nkuE epN.jtitje;·tajmWY
ekL. njbdHja . epY>Ru Ym.Y(2010)$ajt WEÕrâ m.Yv,;Õc j kW.njmnjpuO
v·cj gW·suipjtYmnjpuO lv.tjq.jgHj wW· atu icjpkti Rupj
estn.aluEaqIpN.njbM. ltUe k.nj;Õcj arcjtaj viDwje lwjhW·m WYrâ
alu EaqIpN .njbM.wW· aKicje;·t aj e\p|p· cjmà, nkuEepN.j
tit je;·tajmWY ekL. njbdHja. epY>RuYm.Y(2010)$ajtWEÕrâ m.Yv,
;ÕcjkW.njmnjpuO v·cjgW·suipjtYmnj puO lv.tjq .jgHjwW· atu icjpktiRupj
estn.aluEaqIpN.njb.M ltUek.nj;ÕcjarcjtajwW· viDwjelwj
hW· mWYrâ kl igW· epY>a ·cjz N, p:YepY>Ru Ym.Y( 2010)$aj huJ kL.elwj
percjpapj\p.pja wuEa.$.gHj ×W ·m·cjap:YtY alu EaqIpN.njtaj
ehcjrâ epY>RYum.Y$ajtuYdHjmà, papjkuEa wuEer.cjgHjelwj aluEa qI
pN.njbM.taj kuEl wjgtip>cj hW·mWY$JgHj d,dHjq·qyeTkjrâ epY>RmuY .Y
(2010)$a jwW· ywje ;·taj m.njmà, SkjDm·k ja.Rupjroer.cj tuY
ywj e;·t aj h W·zN,m.Ymà, fnjbdH ja. mWYnYmWYb uJm.njpL njer.cjgH j d,sW·
qtirâ
atui cjeqN. wjxpedqzuicj (2008)gHjmà, ¤¤k·cj \zIk.pN.nj
eku .· guJkL JÕ;Õcjõõ (11)tLgHj dut iyqmt´ l[iÕcjq kuip jpN.nj´
dul[iÕc jqkuipjpN.nj ´ wnjezN.jk.pN.nj´ wnjezN .j#.nekcjk.a p:Y;Õcj
(\pvjTYer,)´ wnjezN.jekcjk.edqpy[EÕ fauitj(6)tL ektjl wj
dN.Ytu YtuYer.cjt uY aKicje;·tajd,suitj v·cjgW·ke lcjq JawuE; ÕcjgHj
fnj bdHjl wjtuY tuYer.cjâ qA.cj ×UgHjpLnj Kucjk LtjT wj (25)k:iÕ pjkL· gHj
hW·d,ducjRuYm.YmWYq.j pN.njtaj ektjl wjtuYt uYrâ huit jgHjr epY>RYum.Y
(2010)wW· fu EqWk jaluE aqI pN.nj bM.t ajehcjer.cjâ
qWkv
j ,;Õcjk.W njtaj duiajh W·gW·tuY d,lupjk uEm.Y dHjk.L kuJ
elwj qWk jq M.percj;ÕcjkW.nj v ,mdtUdluicj qWkjv ,;ÕcjkW.nj
ak.Yar. percj;Õc jkW. njkMi nj;ÕcjbM . psË ÕpPn j$aj wW·
qWk jqM. percj;Õc jkW.njmnj tajm à, bWYmvIqMh j qA.cj×U kuEd suE
ds,a. epY>R uYm.Y (2010)tu Y gL· cjtrohW· mWYrâ ywj dHjl upjepY>RY um.Y mà,
qWk jv,;Õcjk W.njmnjtajg Hj dHjkLÕcjq·q y ezN.jkuE\zht jer.cjâ
aeG.eb.j;ÕcjmnjtMi a.tjmikjm·cj qWk jgW·qCIgpjLi kuE eqN.wjxped
qzu icj(2008)gH j nku E\zht jttiy ´ stu t¸t ajg ,tuY lupjducj
RuYm.YgHj qWk jeb.jpercj;ÕcjkW.njmnj hW·eqcj qWk jv,;ÕcjkW.njmnjpuO
/uitj luEgu$ jf uE×W·gHj ×Utmjsu ipjekN.t j d,etM. jr·cjlwj fauit je r.cjâ
ywj q.jg HjhW ·eqc jmWY q.j qWk jp UgEu ´ qW kjmW Ygek.·e;.tje hcj
dHj gu$jf uEvigH j fnj bdHj$ .kuE q Wkjgu $jfuE aluE aqIpN.njbM.taj
qkjqkjrâ kS·cj´ cCÕhjm,gkU mnj pLnjgt,kLÕcjlwj aSkjk j
tajgHjelwj putu
E Yy ajq wjesHja. buJek.nj;ÕcjarcjtNh jhjt aj
kuJ er.cjgHj d,sW·qt ieTk jrâ epN.jt it jgkU mnje ztje ztjg Hj
epY >RuY m.Y (2010) h W·eq cjâ
aq$jw I
15
g[.enwj
gek.·v,;ÕcjkW.nj
pWSuk
i jbd ap:YeKtjtgMi mLÕci j
(w>dek.njgkU )
Civil SoCicet
v,kL.YB.q. pxZDnkj
1â w>dek.njg kU
percjdkjptnj;Õcj (Nation- B uilding and state-Building) ptwjk:ÕipjkEu eKtjt Mitot kjl MÕhj (Modernization process)
gHjfnjbdHjkEu p!ipkÉpercjmh
Ni jn.n. eku.· p!ipkÉpercj;ÕcjkW.njn.n. tajelpjrâ ddHj$ajgmLÕicjwW· eqN.tjkwjlunE Itaj sfnjbdHjlwjkJu
(hW·eqcjmà,) lkÒrop.N njdutiy ktEudHjtYu m·k jkLÕcjlwjer.cj hJugW·râ p!ipkÉgmLÕicjwW· m·k jkLÕcj×UkEu kMinj;Õcjek.njgkU (Nation states)
eKtjt Mi mek.jg, ×W·edq qÒÕtjgL,kwj kS·cjt tiy tajg Hjer.cj gW·SEuv.tjektjgLÕic jrâ kMinj;Õcj taj$ajgHj aKi cjv,taj
pLnjgt,kelcjbtiuk jptit j v,aupjDupjeqN.tjk wjlEunI ×UkMinj;Õcjv,tajgHj v,tajq ucjes.Yto lv.tjsiutjD>tj w>dek.njgkU
(percjK[Idr.cjek.njgkU) gHjr p!ipkÉa \K.ek.njgkUgmLÕicj m·kjt itjm·cj mWYe×H·mWYe×H·râ kMinj;ÕcjbM.elwj q.jgjk
H Ju ×W·dHjrâ
p!ipkÉmSkjspjkEu w>dek.njgkUgmLÕicjgHj bdHjkLÕcjlwjkEu epY>btiuk jpN.njp:Y;Õcj eku.· \pd¡v.percj;ÕcjkW.nj p:YkMinj;ÕcjbM.gHj
pRUddHj×W·m·cj bWYmgLÕicjgHjr kMinj;ÕcjbM.gHj eTkjk Eud,sW·qti lÐê ak.Yr.percjsiutjD>tj w>dek.njgkUgmLÕicjgHjrâ
×UaKicjkMi nj;ÕcjbM. ×W·m·cjqMw jtY kwjl EunIet·gHj ek.nj;ÕcjarcjmNÕ·edqtibl,(e\m\pnj²tiucj,rcj,q.,)gmLÕicjtaj qucjes.Yto
w>dek.njgkUgmLÕicj(nddHjsi utjD>tjS.njgkU)tY u dsEuds,kLÕcj eq N.tja lEua qIk wjlEu nIrâ hiut jgHjr ek .jg,hJukLÕcj percjK[Idr.cj
ek.njgkU(am[Õi,q.,er,lHÕpjRH.,mHÕ) er.cjmdHjrâ aKicjgHjmà, w>dek.njgkUbM.gmLÕicjtajgHj rpjlwjsiutjD>tj ducjqzuicjkEu ek.njgkU eku.·
B.q.q.qn.gmLÕicjtYu K[Idr.cjto percjdsEuds,kwjl EunIrâ pMikjmikjgW·hJugHjmà, w>dek.njgkUbM.hJugHj ducjqziucjk Eu lkjqnjgkUbM.´
eynjqN.cjaKiukk
j N.bM.´ aerwjlikjptjB.q.bM.eku.· bud¯B.q. mpзtajtYu rpjsiutDj >tj w>dek.njgkUrâ tcj$ajmà, ducq
j ziuck
j Eu
maerwjtcj$Hj gek.·(diu²bm.asvj,aRu·,)mhJum·cj ¤¤bm.\pv jqv j tiu²\pv ´j bm.s.qv j t iu²s.´ bm.sk.,qv j t iu²sk .,õõ
eku.· ¤¤bud ¯B .q . \mnjm .l Um [Õi, õõ mpÐt
· ajgHjtmYu à, v.tjkL,ektj lÐêw>dek.njgkUbM.tajgHjrâ w>dek.njgkU bJur.taj$ajgHj
Dm·kjT ½,kEu ar.eTkjkEud,ektjgu$jsr.Y ×UkEua tik j(bWYmgLÕicjmà, ×UeKtjq MicjbM.taj piucjnnjk:ÕicjTwj´ awEu×W·gLÕicjm·cjet·)gHjtYu aKicjr
kelcjdsEuds, pLngj t,kuv,kwjluEnItajgHj bdHk
j EusiutDj >tj ktiuck
j mHj qWkjg·t
W wjesNhj ap:YepYb> tik
u jpnL jgt, v,tajgHjrâ spjkut
E cj$ajmà,
et.jr·cjkEumlikj mqucjes.Ylwj p:YdWkjgek.·(diu²bm.asvj,Ru·,) mdeyHjk cLÕ jlwj ¤t ek .cj, a Bir .z.´ t iu² bm.q. k Jm [Õi, h .miu² ´
j jrâ
mV ÕH i, gu$je t z´ y iud y .,×Hc j< k ul .,kiup >´ t iuk Kj iuk jK>ea .cjK Y<t . t iu² bm.õ 1 gHjtYu qkjqIm·kmj ·cj K[Õitjtpj LÕitt
(1â tcjem.cjqnj,ø qKcj×iucjc·et.j ø (Korea , 2002)´ s.m[kj×H. 47 p> ¤tiu²bm.qJK[cj,õ mH)
16
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
w>dek.njgkUv ,tajgHjmà, aK>rpLnj gt,twjesN hjk Eu
kuv ,w>dkwjl EunImà, qucje s.Ylupj bWYmgL Õicjer.cj hJum .njkJu elwj
ap:YkEuzkuzkuv ,tajgHj SkjbdHjkEuhuit jfEu pRUddHjper·per·gmLÕicj
elwj es.Yb.njm·cj p:Yek.njsiutv
j ,tajelpjrâ hut
i jft
Eu cjpTmgHmj à,
w>dek.njgkUv ,tajgHj tnjdHjtow>dek.njgkU mNÕ·siutjD>tj m;nj
e\gkj mdHjrâ hiut je;·wW· w>dek.njgkUbM.tajgHj sW·aDikqP gRukEu
qWk jek.njgkUbM.qM,tYu ek.njgkUbM.hW·eqcjt ajgHj v,taj
fY>ptit jsW·lwjtNh jhjrâ huit jfEutcjdutiy wW· w>dek.njgkUbM.gHj
ducj qziucj kEu pRUwcjddH jatikj gmLÕic j eku.· eynjq N.cjaKiukj
kN.v,tajgmLÕicjtYu eTcjezN.jzkuzkuv,tajk Ju (hW·eqcjmà,)
wcjatikv
j ,tajgmLcÕi jgHj ×W·gu$jsr.Y ezN.j\pYel.njqnjer.cj v.tj
sMtjektjt Yu eTcjeq.YkLÕcjkEu gkUb[itiy H (v,w>dkwjl EunI)´
gkUT .cj( Thailand) eku.· gkUea סiy [(India) ta jgHj râ
tcj$ ajgHj w>dek.njgkUbM.gHj zkuzkuv ,taj eTcjezN.jm·cjkEu
pRUddHjwcjatikjv ,tajt Yu bJur.eTcjeq.YkLÕcjkEu gkUb[itiy H
tajgHjkJu ek.nj;Õcjarcj gkUt NhjgmLÕicjtajgHjelwj gkUb.M taj
lsW·siutj eTcjeq.YelwjdHjrâ hiut jpRUwW· gkUbM.taj eTcjsMtj
lwjgHjmà, qMicjbM.v,tajgHj ekcja upjDupjkLÕcjlwj lÐê ek.njgkU
ek.nj;ÕcjarcjtNh jhjt aj gLicjkEuddHjwcjer.cj v.tjq.jwW·tYu
gkUbM.taj eTcjeq.YkuE gkUt Nhjhjt ajrâ
atiucjbJu\pcj w>dek.njgkUbM. mT½,lwjtYut YukLÕcjet·gHj
gkUbM.taj rpjspjqucjes.YkLÕcj nddHjS bJu\ pcj( 1)q .jg HjD wj h W·
eqc jrâ ea .njat
iu j/iutj/ >q .j( />bu\J pcj) 2 Tpjtu×Y pW· Lnjrâ /iunjgeHj lwj
w>dek.njgkUmT½,lwj mtYk
u LÕcjet·gj H m·kjgtwj\p.ktj gLicÕ jel.nj
×UkEu w>dek.njgkUt Nhh
j jt ajgHj$Jt Yu pEutYuq ucjes.YgLÕicjrâ
ar.ptiu njT½ , mtYukL Õcjl wjet·gHj wW· aluE aqIb M.
aSkjkjt aj sMtjq mÐJektj nddHjw>dek.njgkUv ,tajrâ
atiucjw>dgHj ducjgiucjqucjes.YtYu SkjeS.·kLÕcjlwj lÐê ek.njgkU
tNh jhj (gkUbM.hW·eqcjgmLÕicj)´ B.q.tNh jhj(B.q.bud¯hW·
percjkEupv.
eqcjgmLÕicj) taj tYu gkUbM. tajgHj dHj kLÕcjmNihj siupjm·cje kN.tj
aeT.tj kS·cjqLÕcjet·gHjer.cj v.tjlwjzkuzkuv ,tajrâ
eKtjk .llMÕhjmà, gkUbM.tajTpjt Yu TYu×HopLÕpjw>dek.njgkU
mek.jg, ¤¤pLÕpjetN.wjz.tjbM.õõ(bm.mHÕ\pÕ\Kcj,) (Burmanization
N´
/ My anmafication) pLnjrâ ycjgHjwW· lÐêar. likpj tj´ aKiukjk.
eynjq N.cj´ wcj´ lkjqnjek.njgkU eku.· SסpMikjsiutjek.nj
gkUth
N jq A.cjgmLÕicjtajgHj gkUbM.taj bkjqPm.njqJeb½.wjektj
m·cjtaj mdHjrâ atiucja.s.K[êlik j ¤eatjyHelwjyH·k jõ
(Ashley South) mhJumà, ¤¤ducjq ziucwj cjg k bU M.t a t
j Yu ek .nj
gkUq fJu a t
iu jv c· jg·dW Hj gk bU M. mWYgk UD wjgHj bk q
j JpÕL pjm·cj et N.wj
3
det. wjg k t
U Nh jgmLÕ ict
j a jr âõõ ¤¤alEuqIbM.taj v.tj
lwjmWYgHjwW· percjlik jptj´ aKiukjk N.´ eynjqN.cj´ wcj´ lkjqnj
ek.njgkUgmLÕicjtNhj\K.m·cj n.n.q.jgmHj à, dHja×Ðr.yjkEu percjvIqh
M j
ap:YkM inj;ÕcjgmL Õicjer.cj (hW·eqcj) T½,hiut jpRU q.jgHjtY uelwj
bkjpLÕpjm·cjz.tjbM. lÐê gkUt NhjgmLÕicjtaj mdHjrâ
3
â â Ashley South, “Ceasefires and Civil Society in Burma:
The Case of the Mon ”, Abridged version of a pap er p rese nte d at a con ferenc e Burma - M yan ma (r) R es ear ch
a nd its F uture: I mp lica t-io ns f or S cholars an d
Policym ak ers, S at 2 1- Wed 2 5 Se ptem be r 20 02 ,
Gothenburg, Sweden 15 May 2004. p.11.
2â aticu jlhJu(swjznj²ey.cjehW)gHmàj , w>dek.njgkUmWYq.jgHjmà, atiucjpUgq
uE ÒÕipjpLnjgt, qWk jbL,/,kMinj;ÕcjbM. xêa·cjq.njef[l
· wj bJu\pcjgjmH dHjrâ
bJu\pcjv,et·gHj kMinj;cÕ jbM.wW· d,dkjptnjbJu\pcj kMinj;Õcjp·cjek.·er.cj g,lwjrâ ap:YkMinj;Õcjp·cjek.·gHjmà, ¤zM.pjek.njgkU kS·cjtupjqMh jõ´
¤ap:Yar.tNh jK\ .hWt
· upjv ,qÒa jgmLÕicjgHj v·cjgW·dkjptnjtiunj percjvIqMhõj eku.· ¤k·kuquzE ku zkufnjektjõ(tcj$ajgHj esN.njlwjkEu
aeK>cjaupjDupjpuicj|pI a.$.kS·cjqÕL cjaiut j p:YtWÕEr,zkuer.cjâ) mpзmUgmLicÕ jtajgHj ducjqziucjtYu dkjptnja.kMin;j Õcjp·cjek.·er.cj g,lwjrâ
lsW·siutjv .tjl wjq.jwW·gHj ptwja.k:ipÕ jkEu qWkjgW·t upjsiutj TpkjsMtjt Y p:Ylikjk quk jepnjlu·(kL.hW·gW·bL,/,$J´ qN.· 1947) gHjmdHjrâ
bJu\pcjdutiy gHjmà, lkÒroxêa·cjq.nj sutik liel.nja.tYu k:ÕipjqÒÕipjfSpltaj ef[·kLÕcjmUw>dmdHjtYu kqpjlv.tjw>d
v,tajgmLÕicjgHj Dm·kjT ½,qPdtnjlwj p:YeqN.wjdkjptnj;Õcj(1947)gHj mdHjrâ atiucjDm·kjT ½, qPdtnjlwjgHjmà, kMinj;ÕcjbM.gHj dHjm·cjeqN.tj
mWYkMinj;ÕcjtYu bJu\pcjgHjwW· /iunjrpã]t,lwj awEua.$.×W·kJuelwj kMinj;Õcjp·cjek.·efwjderwj hW·eqcjrâ percjSkjesL.· ap:Y]k.ek.nj;Õcjarcj
eku.· v,lupjgek.·a upjDupjkMinj;ÕcjgmLÕicgj Hjelwj dHjm·cjtupjqMh j mWbl,Dwj
Y
hW·eqcjtYu bJu\pcjawEuwW· tnjt om·cjlÐê kEuq Mwj (ed>cj,liuk ja.$.
sJ,Scj,mépu·s·)râ p:YkEueÆ.·;ÕcjezN.jgHj kMinj;ÕcjbM.(bm.×iucjc·et.j)×W·m·cjtYu tWÕEr,ek.nj;ÕcjarcjgmLÕicjtajgHj pUbiucjbWÕci jlwjkMinj;Õcjer.cj bJu\pcj×W·râ
tcjqmÐJ â â piudjlik$
j ·wW· k·kpj titjncj×UkEu v,K[êlikj (swjznj²ey.cjehW)´ likk
j Npj
mdHer.cj
j â
“ Burma and Nati oanl Recounciliati on: Ethnic
Con fli ct and st ate-society DysFun ctio n”
17
g[.enwj
percjkEupv.
bJur.lÐêet·kJu ducjqziucjk EugkUt Nhj\K.eku.· B.q.
tNh j \K.gmLÕicjtajtY u gW·SEuektjm· cj fEuper·×UkEu w>dek.njgkU
mNÕ·sut
i jD>tj m;nje\gkjgmLÕict
j ajgHjrâ pOtaj
u gmLcÕi jelwj gW·SugE bektjm·cj
bWYmgLÕicjrtYu tcjncjqkjqIq .Dk eq.Yeq.Ye|b.Ye\b.YgmLÕicjelwj
hJuesN.njT½,lwj tYum·cjrâ hJueT.·bWYKmNnjmà, pWmNÕ·siutjw>dek.njgkU
bJur.ptiunjT,½ lwj mtYuk LÕcjet·gHjmà, bdHjkEuepY>btiuk jpN.njp:Y;Õcj eku.·
ddiukjekcjk.mNihjn.n. ap:YkMinj;ÕcjbM.râ
pRUddHj v,gmLÕicjK[pjhW·gW·´ v,gmLÕicjhW·gW·qPq til wj mWYpRUgHjmà,
spjka
Eu lEa
u qIkMinj;ÕcjbM. bJuv,tajlsWsi· utjSkjeS.· lÐêek.nj
gkUb.M eku.· lÐêv,dsEuds,ek.njgkUbM.v,tajgHjkJu ek.njgkU
tNh jqA.cj taj bJ ulEuk elcjpL njlsW· siutj lÐê w>dek.nj gkU
alEuaqIkMinj;ÕcjbM. mqucjes.Ym·cjtajgHjer. q.jwW·mdHjrâ
bJur.alEuaqIt LawEup.N nj mNÕ·lsW·siutjw >dek.njg kUgHj
v,dsEuds,(ek.njgkUbM.)gmLÕicjtaj hW·gW·sW·lwjsiutjer.cj /iunjrv,
taj hJug,m·cjkJuelwj mNihj×W·m·cjp:YkEubWÕicj (dsEuds,)v,tajbWYmgLÕicj m
ekL.njqPm·ct
j ajgHj ×W·siutjw>dek.njgkUer.cj gW·SueE ktjm·cj bWYmgLÕicjrâ
lsW·suitjv ,taj´ pWekL.njqPv ,taj dHjm·cjw>dmh.gkUer.cjgHj
v,tajhW·ducjwnjkJuelwj lCÕEgHjquk
J Euh·t
W Jektj ddHjv,taj ×W·sut
i j
w>dmh.gkUer.cjgHj zkuzkuv,tajq PqtimH v,tajt Jvirâ
lCÕEgHjhgW· W·qti K[pjhW·gW·elwj ×W·kJurâ
lkjqnjwd> mh.gkUv ,taj aKicjlmEu ·kjkÕL cjer.hJmu à,
d,T½,xpm.gmLÕicrj â ycjgmLÕicjwW· tcjrnjtMa jv,taj ×W·pMikjeqN.tj
dImwjker|zIgHj pMikjezN.jel.nj×UkEu percjgkUt Nhjq A.cj eku.·
Sסek.nj;ÕcjarcjtNh jqA.cjtaj$Jer.cj v,tajsMt jektj
lwjrâ (hW·eqcj) a]k.gkUbM.kEu ek.nj;ÕcjrcjtNh jhjt aj
percjmh
Ni j eku.· lkjqnjek.njgkU pWhW·tupt
j Nh j\K.gmLcÕi j (Different and Diversity) ×W·m·cjer.cjgHj v,taj hWs· MtjektjlwjtYu
v,tajkEuek.nj;cÕ jarcjtNh jht
j ajgHj dHjm·cjmeWY hcj kLÕihjektj
lwjq .jgHjelwj dHjm.njkJurâ percjSEugb eku.· Sסek.njgkU
tNhh
j t
j ajgHj tupjqMhjm·cjkEu v,tajer.cjgeHj lwj v.tjektjlwj
kJurâ t cjv,tajv.tjlwjtajgHj mesH jkLÕcj×UtmjRu ihjk Nkj
lkjqnjgkUbM.tajehcjrâ xpm.mà, v,tajwW· qWk jgW·klcj
pãpY>ektj lÐê percjSEugb´ Sסek.njgkUt Nhjh jgHj siutjh W·p>
qkjkt
j Yu t,pY>eT.·elpjrâ ¤¤Kcjb[.,t u²i rY<dk
u eÉ tWk iu k [e t. j
t iu² n.,l v jp >t y jb [.â k W[ nje t .jt iu² l v j, a Yd Jl ium [Õi,
}k Õ·KfY< U, t. BYâ Kcj,b[.,tiu² t sje y .k t
j v j, RHt
i .mhut j
p>BU, âõõ mpзmaerwj bJutaj$aj gkUbM.taj hJuplJupl.j
aerwja]k.ek.nj;Õcjarcjtaj mhJum·cjgHjrâ d,huJxpm.tNh jmWY
pLnjmà, ×Uk EudpjpN.njet· ek.njpN.nj´ qà·cjpN.njgmLÕicjtaj qPek.nj
qmÚ.kEu ek.nj\ boek.nj;ÕcjarcjtNh jhjt ajt Yu p:YlikjducjsI
ercjgmLcÕi j´ likjpRuci jgmLicÕ j K[êtitk
j LÕcjmà, sN,v,taj d,hJubtiuk jplJu
percjhW·mYW bbWYDwjgmLÕicjgHjm,à v,tajhJusEud.N to zkugkUv ,taj (Defensive Mechanism) aiut jrâ bWYmgLÕicjmà, maerwjwW· kLÕcj×Uv,
dsEuds,gkUbM.taj dHjelpjrâ v,tajwW· ¤¤ssjtpjmH. bm.lUm[Õi,
18
likjduc jsIercj×Ugek.·v,\bogkUeq·(RHmj,)
K[vj,BYRHit. mhutjp >BU,â t\K.,tiuc j,rcjq .,etWlvj,
RHit.p>BYõõ q.j$ aj kelcjplnjhJurâ
edàt jd uc jg iu cj ek tj bJ uta j$ aj wW · hi ut j× Uv ,taj
hW·k LÕihjektjl wj percjSkjspjlÐê eqN.tj (w>dek.njgkU)
mN Õ·m·cjbW Õicja]k. v,ta jgHj elwj dHj m.nj râ h Juq.jgHj hW·e qcjm à,
v,tajsiut j hW·l upjs lÐê ek.nj;Õcja rcjtajtYu lsW·s iutjbJubJu
taj$aj m·kk
j LÕcjgelwj
Hj
dHm.njrâ
j
eqN.tjbcWÕi jv,taj mezN.jeg>wj
m·cjs·cjkLÕcjlwjgHj dHjm·cjeqN.tjw>dmh.gkUt Yu percj;ÕE;Õikjq Pm.nj
gmLÕicj´ w>dplJupl.j faiut jmz etN.wjdet.wjer.cjgHj v,taj
d,kLÕihjektjeTkjrâ
nkEupmuO à, qPhiutj×UgW·Suv
E .tjmc· j percjSgEu b mpзpW;EÇÕ k
Õi jgmLÕicj´
pã\K.kS·cjgmLcÕi j´ SkjeS.·h·l
W upj bbWYDwjgmLÕicj (hWe· qcj) pRUgkUzku
dHj dHj´ pRUwcj tNh jd HjdHj gW·l CtjebÐ.njkL Õcjlwj ebL tjt jebLcjcj tYu
atiucj gW·lCt jtJk LÕcjlwj ebL tjt jebLcjcj gHjehcj a.yuk jBw
pOuezN.jkLÕcjmà, pOutajpetHjv .tjektja . atiucjebLtjm·cgj Hjehcj
dHelpj
j râ nkEuew>h.yYsiutjmà, ek.jg,to elMcjddHjpWme\z.tjSgJ kU
(T he P rocess of int ernalizat ion) mdHjrâ eqN.tjeqN.wj
a]k. pWIbWÕ icjpOu ywjK>r percjÇÕE;Õik jqPm .njgmL Õicj dHjm·cj lajl
kEua Kicjk.lmà, ycja r.gmLÕicjtajgHj dHja.v·cjk Eu ddHjqB.w
Dm?t.(ar.pkti)mWYq.jer.cj v,gmLÕicjtaj petHjducjtYv .tj
kL Õcj m.njrâ siu pjk LÕc jawY a .yu tj/ iut j(10)qN .·\pcj vig Hjb kj
v.tjektja.eqN.tj (mNÕ·kEupercj;ÕE;Õikjq Pm.nj)gHj dHjDm?t.
mWYer.cj dHjelpjrâ
gkUbM.lCÕE v,dsEuds,m·cjalEuaqIpN.njtajgHj v,taj
mNÕ·siutjDt
> jw>dmh.gkUer.cjgHj v,tajh·v
W .tjektjrâ hWq
· Pqti
lÐêalik
u jedàtjv ,tajgrHj â ddHjmeq.cjT½, tYukÕLcjlwjet·gHjelwj
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
v,taj hW·k LÕihjektjlwj×W·râ qWk jgW·ducjwnj peÈwjpeltja.
lv.tjsiutDj >tjv ,tajgHjmà, eqC.Yel.njqnjrâ
etMcjmWYq.jgHjpnL jmà, bJur.alEuaqIkMinj;Õcj mrpjsiutjw>d
mh.gkUgHjkJu ek.nj;ÕcjarcjtNh jhjgmLÕicjelwj rpjsiutjw>dmh.
gkU ×W·q.jgHjkJurâ hW·tNh j\K.m·cjkEu bJur.alEuaqIkMinj;ÕcjgHjkJurâ
ar.wW·ducjqziucjkEu siutjD>tjek.njgkUehcjrâ ap:YkEuek.nj;Õcj
arcjtNh jhjgmLÕicjwW· lv.tj×W·siutjD>tj tupjq Mhjm·cjv,qÒa j
fait
u jheW· qcjrâ lCÕEtajgHj lv.tjqLÕcj pv.totkjelwj ×W·krJu â
/inju gHjelwj v,×W·st
iu jD>tej k.njgkUt ajgHj dHkL
j ÕcjaDikpercjK[Idr.cj
qtJumih
N jgLÕicjtYu v,×W·lv.tjq LÕcjtajgHj qtJumNihjea.njesHjrâ
dHjkLÕcjmh
Ni jmC,wiucjelpjrâ
hiutq
j .j$ ajgj H kL.pN.njgL,kwjdutiy hW·ktEud$J
Hj et·
kJu´ aKicjdm·Hj cjku J eku.· qJk
u t
Eu Yua.gHjkJu p:YpicWÕ k
j .lgHjmà, alug· L,kwjmWY
zJuk piukjm ·cjkEu gy·k j lpHjw>dmh.gk UgHjrâ pY>×U gHjpLn j qWk j gW·
btiuk j qRuih jeT.· a lEua qIk Minj ;ÕcjmNÕ·siu tj w>dmh.gkU gHjmà,
qM.pLnjgt, ek.nj;ÕcjarcjtNh jhjt aj d,sסkjt oek.njgkU
v,taj nkEusiutDj >tej k.njgkUpLnjrâ qWkjg·sW סkjek.njv,tajgHj
nYkYbJu\pcjqWk jgW·qPa s.· (Models) eku.· lv.tj (Vison)
tNh jhjtaj hW·mYeW lwj dHjm.njrâ
w>dmh.gkU ducjqziucjk Eu siutjD>tjek.njgkUgmLÕicjgHjwW·
tupv
j ·cjku\E zhtj kua Kik
u ja liukjp·cjek.·v Iqh
M jdHjmWY (Culture
of monolithic Unity) gmLÕicj´ aKiuk jliuk j awEukS·cja.$.
mezW.wjm· cj ×UlÐêkEuqMwjg mLÕicj (Top to down Culture)gmLÕicj´
aKiukj liu kj pWmpetHj jk:Õ ipj qÒÕi pj m/kj eqN .tjg mLÕicjt ajgH jr
a.s.K[êlikj fIeltjbj erqjentjq jKj (Phitlip Resnick)
ekcjhJusMtjektjlwj q.j$aj×·rW â ¤¤a]k.ek. njgk zU kuk Eu
zkugrHj v ,w>d msiupjtNÕcje tN.t gj mLÕicjta gj j H k el cjpLnjqPqNk Eu
v,mNÕ·w>dbkjg·cL jtrole d>w(j al yjl t l
j mj, sxjq m.,) ta gj j H
dHej l pjr â v ,mk el cjp Lnjq Pq (N w>dsiup jt NÕc je t N.tj) t a wj W·
q cu ej s.Yt q
o ek t
á ek. njgk zU k gu mLÕicjtYu Dwjb.Ë r$.eacj
ducjhmW· WYmWYq .j k el cjpLnjq Pq Nv,q Òaja t
iu jr âõõ 4
4â Rensnick, Op.c it., P.118.
v.tjektjnkEul v.tjpUgEumà, hiut jgW·dHjq.j$ ajgHjmà,
zM.pjpjmqucej s.Yto w>dmh.gkUgmàHj , ×UkuEatitjet· sr.YKiuhjpek.nj
Y:
gkUzkum·mNÕ ·cjku E kS·cjqLÕcjcjgmLicÕ j´ k:Õipq
j ÒÕipjgkUzku (qMicjt¿L kr.zj
zkugmLÕicj) eku.· ×Uatikej t·bJul EuzN,m.njkLÕcjlwj mpзsr.YKiuhjgmLÕicj
tajgHj d,Dm·kjhut
J W·T ½,tYumH siutjD>twj >dmh.gkU gW·kLÕcjm.njkJurâ
bJur.$aj gu$jsr.YKuih×j Uatikj mtYukÕL cjet·gmLcÕi jgHj kelcjDm·kj
gtwjptit j pY:percjK[Idr.cjpercj gkUgmLÕicjgHjr mNihjmp>lupj p:YkEu
percj K[Idr.cjgmLcÕi jtajgHj Dwjeacjducj mea.njesHjkLÕcjkJu dHjkLÕcjb\Ju pcj
eqN.tjta
L wEugmLÕicjkJu pWmsl.BjbzogmLÕicjkJu hW·dHjdImwjkerkjettj
gmLÕicjrtYu dHjkLÕcjeqN.tjtLa wEu siupjtNÕcjetN.tjgmLÕicjkJu eRHjeqHj
percjkEupv.
duc jqziu cjkE usiut jD>tj ek.njgkUg mLÕ ic jgHj tYu
fnjbdHjkEuq·qy a]k.ek.nj;Õcja rcjgmLÕic j dHjelpjrâ
pWhW·mWYDwjpe tHj kumYWkEumWYgHjelwj dHj kLÕcjeqLhjpM.
p:Ysiu tjv,qÒaja i utrj â
bkjpet.·k LÕcjkEu }tÕ·tLaes.nj qr.YpN.njgmLÕicj´ qMicj¿ kr.zj
gmLÕicjtajgHj dHjkLÕcjaiut jrâ
percjSkjesL.· ek.njgkUek.nj;Õcjarcj mWYgkUk EumWY
gkUgHj zM.pjek.nj;Õcjarcj pMikjSסv,taj´ percjgu$fj EuKiuhjzku
zku v,tajehcj dHjKiuhja iutj qLÕcj|pYaiut jer.cj´ v.tjektj
gu$jfEugkUv ,tNhjgmLÕicjgHj pMikjh W·ezN.jer.cj mikjgW·v.tjektj
aiut jrâ w>dmh.gkU ducj qziucjk Eu siutj D>tjek.njgkUgmLÕicjgHj
fnjbdHjkEuq ·qy lÐê ek.nj;ÕcjarcjgmLÕicjgHj dHjelpjrâ pWhW·mWYDwj
petHjk umYWkEumWYgHjelwj dHjeqLh jpM. p:Ysiutjv ,qÒajaiutjrâ v·cjh W·gW·
dH jq.j$ajg Hjmà , nkEuek .nj; Õcja rcj gmLÕicj pWmdpjpt njti unjdpj
mh.mitjgmL Õicj´ dpjp·cjek.·gmLÕicj gHjehcj sEudN.kEup WhW·mW YDwjpetHj
p:YpercjSkjeS.· kumWYgkUk EumWYgkUm.njrâ pWqPq .j$ajgHjmà, dHjbJu\pcj
Y kut
J Yu zutjqLqekwj awEua.$.alEa
u qI
Civil Society mWq.j
pN.njgHjelwj TicjpvIq PkEum.njer.cjâ d,T½,xpm.mà, pWgkUbM.gmLÕicj
p·cej k.·kueE k.nj;Õcjarcj tNhh
j jgmLicÕ jgk
Hj Ju´ gkUmnjku E gkUkercj
pWmdkjptnjtiunj dpjp·cjek.·´ dpjmh.mitjq .jwW·gHj dHjfEuel.njrâ
pxZD nkj
t cjs Mt j
lik jper cjwW· kL. Ypti tj×Ul ikja upj¤ ¤ “Ci vil Society’’
×Hcj< \pvjeT.cjsu\ mnjm.×iucj c·= ×iucjc· er,ak[pt
j v j,a]k ., Sk jspjm ém[., kiu
sU ,smj , RH .efW \Kcj ,õõ bWYmd,r, tYu ptiu njT½ ,lwj er.cjâ
19
g[.enwj
percjkelcjp vIp vpj aKic jp !ip kÉa]k.nj/kj
aSkj× U ¤pWhJug, Dwj; .·g mLÕicjõ
tcj;Õinjl[ mNÕ·ka
Eu ×Ðr.yjgmLÕicj
pWls W·siutjb WYmebLtj ebLc jm· cjkEu tcjptwjk:Õ ipj (Im proper Motiv e)
al Eua qI gmL Õicjw W· pMi kj mik jgW ·qu cj es.Y pti tjs \pY lÐê percj ;Õc jk W.njk J u eku .·
hW· mikj ektj l[Õi cjke mL.nj pWmd,ek L.nj elMc jkemL .njw >tjg >tjg mLÕicjgHj tYu dkjp tnjt iunj kEu
kwjmeyHnjDm·kjDwj;.·gHjrâ nkEut cjrnjtMa j×W·×W· sk.kuk wjmeyHnjDm·kjDwj;.·gHj kEuDm·kjptit j
qWh jDwj ;.·gmLÕic jtYu gHjbkj h;Õinjef[· \zhtj kuk wjmeyHnj´ fY>e kL·e T.·e lpjrâ alE uaqI wW·
v·cjv ,d,ducjduhjgmLÕicjtaj hW·gW·k elcjbtiukpj Lnjv,taj mWYw>pLnjgHj tkjgy·kjl Ðê kwjmeyHnj
Dm·k jDwj;.·gHjtY u pY>e kL·a ×Ðr.yj ×Uk Euv,kelcjplnjqPq N (\pnjl vjt u nj²\pnjqU) tajrâ
pWm bkjm uk jm WYl P . j (Bias)
qPh uitj×U zkuz kuv ,lu pjgek .· kwj myHnjDm·k jD wj;.·t ajgHj r bkjs mukjm WYlP.j ×W·
elpjtYu tcj ncjpercjD wj;.· mekcjdH jkLÕcjlwj ×Uat ikjg mLÕicjtaj gHj Dm·kj ptit j;.· ;.·
\p\phW· m.nj râ pNÕkjD luk j eT.· ati ucjgH jelwj dH jelpjrâ
percjDwj; .· bdH jkEutcjsMIv, ;ÕcjkW .nj
kwj meyH njgHjwW· Dm·k jpti tjk E u pWddHjD wj;.·er.cj g,lwjt Yumà , v,;Õcjk W.nj taj
dH jkL Õcj tcj sMI ezN .jk Eu\ zht jrâ v,;Õc jkW .nj taj wW· mcjsM Im· cjpercjDwj;.·×U ati kj d,ducj gi
qekwjlwjgmL ÕicjgH jelpjrâ kwjmeyHnjlCÕ EtajgHj Dm·kjp tit jkE u percj Dwj;.·gmLÕicj hW·m.njtYu
bdH jkEu tcjdu cjsq iucj v,;Õcjk W .njta j qW kjgW· siut jD>t jesHj dHj elpjr â qW kjv ,;Õcjk W.nj taj
hW· epcj siut jelwj dH jm.njrâ
tc j;Õinjl [ mNÕ·a×Ðr.yj bJu r.l Ðêet·gmLÕicj gW·e a.njesHjm .njg Hj nkE u\zhtjD Rui hj
×Uv ,;Õcj kW.nj gmLÕicj´ ×U#.nj pRuic jbL,/,gmLÕicj´ ×Ugek.·ekcjk.mN ihj mNÕ·\zhtjezN.jezN.jgmLÕicj taj
20
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
percjkEupv.
¤¤aKic jk . l p!ip kÉa ]k.nj/ kj t Yua .tuY percjd I m wjk er|zI
eku. · percjp vIp v pjv ,qÒa jt · buJl uE× ·Wm ·c jg Hj ×Uk E u¤ ¤aiuc jd I a Ie aõõ
gLÕ ik jg L. Yp tuni jT ½, lwje r.cjõ õ
eSwjt .k Eum.njrâ ywjK >r gek.·v ,;Õcjk W.nj´ #.njpRuicj gmLÕicj eztjtjg mLÕicjgHj dHj m.njrâ q. jgHj hW·eq cj ×UkEug ek.· alEu aqI
taj hW· mWY$ Jmà, tcj ;Õin jl[m NÕ·a×Ðr.y jgmL Õicj v·c jhW· gW·dHjk L Õcj e]t·gmLÕicjtaj BpÈkM.tjeT.·pc> j lP.jv ,pUgEud,ducj kliel.nj
\phjhmj .njgHj v,ma.k:ÕipjkwjmeyHnj Dm·kjptitjDwj;.·gmLÕicjtaj lwjduh jtajelwj dHj elpjrâ
eTk jkEud ,K[pj sMIlwj nYk YeSwjt .a×Ðr.yjgmLÕicj tajgH jrâ
a]k .v,pUguE aupjD upj spjkE ueqN .wjg mLÕic jtaj percjs
l.pjbzo ×W·m·cjkJu ´ dpjpN.njeku .· bL .YqM icj;Õcjtaj p>l upjercjt L Õcj
ak.Y ar.percj;Õcjk W.nj
kEu\zhtjea.njm·ck
j Jut Yu kemL.njgmLÕicjhW·suipjdtYu dHjelpjrâ aKicjr
ap: YaKi cj|p· cjqL.Yeq N.tjk Minj ;ÕcjgHj k wjmy HnjmWYmWY q.j kwjmeyHn j Dm·k jDwj;.·gmLÕi cjt aj Dm· kjp tit jDwj;.·gmLÕi cjgHj
gW·m·kt
j it jkLÕcjm.njgHj pMikjezN.jm·cjrâ elMcjkemL.njkwjmeyHnjt aj v,;Õcjk W.nj taj dHjDwicjg Wicjs·cjt UkEu elM cjkemL.nj pvIp vpj
v·cjgW·a·cjzN,gHj bWYmktiucjkmHj \zhtjv ,ÇÕcjkW.nj v·cjgW·p>lupjgHjkJu qWk jDwj /iuh jllmjrâ elMcj kemL .njp vIpvpj qW kjDwj/iu hjl
eku .· \zhtj piucj|pI (piun j\dpj)v,;Õcj kW.nj (Pu blic Ownersh ip) lmj gmLÕicj mek.j g, pWmd,fea.njef[· \zh tjl W hjk uJ pWmguic jqJ
gmL Õicjtaj v·cjgW·×W ·;Õikjepcjm·c jdtY ugHj dHja DikpMikj ezN.jrâ
eT.·l WhjgmLÕicj tajkJu eku.· qJuelMcjkemL.nj k elcjef[·dN.YwY>
tMig mLÕicj kJugHj d,ekL .njqPl wjrâ
t.dN. pWS iuk jb dgmLÕicj
ke mL.njp ercj |p· cjq L.Y eq N.tj percj; Õcj kW. njbWYmgLÕi cj
taj mà, kemL .nje kL.njqP percjpvI pvpj gmLÕicjg Hj Dznj/ kj
lukjetkjd,a.kEu lÐêalEa
u qIet
] ·t ajdHjelpjrâ qWk jalEu
aqI e]t· wW· hW·d,gNpjsiut j lÐê ar.ekL.njqP percj pvIp vpj
taj gHjrâ hi utjgH jr pMikj mikjg W·\p·cjqL .Yeq N.tj eku. · \p·cjq L.Y
a wE ua .$. v· cj gW ·l up j bW Õi cj eq N. wj mà , rYm dsEu ds,gmL Õi cj ta j
d,et.jy Hajl wjkEu percjqPDznj lÐêv,alEua qIe]t·gmLÕicjgHjrâ
al Eua qIe ]t·ta j v ·cj gW· bL,tit j× U pWmd,du cjduh j dnj gmLÕi cjgHj
d,pvIpvpjtkjk[. d,a.tjpMicjkEue ktjSסv,qÒaj aiut jrâ
tYupnL j lik jt,N qkjqIspjkEu amHrÕ .z.wtjbYmW gLÕicjtajgHj
alEuaqIe ]t·gmLÕicjtaj plJupl.jpNÕkje kL·eT.·elwj dH jm.njrâ
a p: Yk Eu v ,;Õcjk W .njt aj gH j Dwj efk jt ki uk j gmLÕ ic j
Skj×W ·m· cj$ Jer.cj gHj d,K[pjq P lwj qti râ xpm. ø aK>r
kwjm ey Hn jp ercjD wj ;.· gL.Yq Wh jD m· kjp ti tj Dwj ;.· gmLÕ ic jg Hj
v,d,duc jqM. njqMÕ kj sMIsMt jtaj hW· g·cjh Juptitj ddHj;.·\plwj
\zhtjDRuih j dHja T·kjapcjgmLÕ icj
ø \zhtjv,;Õcjk W.nj p>lupjb WYmkt iucjkmHjâ
ø aT·kjpcj×UkEu bWÕicjv,ekL.njekcjk.mNihj (gek.·RuJbcjT·kjpcj
qWk jv,d,ducj pkJu pr.pj lwjg mLÕic j´ gek.·a eK>cj ar.mNihjg mLÕicj´
k:ÕipjqÒÕipjB.q.gmLÕicj eku.· v,elpjpv.gmLÕicj mpзtajp>lupjrâ)
ø pWIbW ÕicjmNÕ·kEu l sW·siut j kLÕih jekt j lÐêv,dducjpkJup r.pj gmLÕicj
(pWl sW·siut j aYelwjd,ducj lwjk Juq W·)â
ø #.njp RuicjbL,/, p>lupj bWYmekkj qÒ.k Juâ
ø \zht jDRuihj×Uk Eu ;ÕcjqA.cjn.n.eku. · pWqPgRu× Uv,gL,kwjg mLÕicj
mpз percja T·k j apcj× W·m· cj bWYmgLÕicjrâ
21
g[.enwj
percjkEupv.
bJu\ pcjd kj ptnj
k wj meyH nj wW · nnY eq N. t je sH je sH j d,ekt jk qpj
v,;Õcjk W.njgmLÕicjtajtY u pWmRuYsHjptiunj v,ek.nj gek.·g mLÕicj kJu´
nkE upercjT · kjgl.njmNihjg mLÕic j ×U kEuq W.cjsucj RuYsHjpti unjpUgEu tYu
dkjptnjtiun jkwjmeyHnj Dm·kjDwj;.·gHjmà, kligW·epY>a·c jzN,m.njtYu
percjT ·kjgl.nj ×Uv,;ÕcjkW.nj´ ×UqW.cj ;ÕcjqA.cjgmLÕicj dHja RuJbcj
qWk jel McjkemL.njta jgHjrâ
spjk E ukwjmeyHn j Dm·k jpti tjp ercjDwj;.· ekL. nj
ke mL.njhW· siupjt ro kJu´ siu pjtrokJu gHj tnjt om·cj lÐêar.RuYs Hj
mNi hjezN.jk wjmey HnjgHj bWYmgLÕicj râ phiu tj×Uv ,ezN .jkwjmeyHnj
ek.pj k.Yk emL.nj per·tYu k wjmeyHnjbW YmgLÕicj dHjddiukjr â bYWmgLÕicjmà,
v,ezN. jk wj meyH nj wW · /i un jr hW ·p >l up j p: Yk emL. nj ek .pjk .Y
zM. pjtC YgHjk Juelwj ap:YkEu kemL .nj d,qM. njqMÕ kjsMI sMtj mNihj gmLÕicj
gHjkJu´ kemL.njlel.cj]t,mUw>d kwjmeyH njgHjkJu eku.· kemL.nj
K[ê znjl ikjd ucjsIercjgmL Õicjtajk Ju mpзk @ dN .Ypi Mkje zN.j gmLÕicj
d,p>l upj râ
ywj K>r v,ezN.jk wjmeyHnjg Hj gu$jq ikÉ. pUgEu ek u.·
gu$j qik É.percj;Õcj kW.nj ×W·m·cj mà, qWk jv,kli/ kjel.nj duhj
mefkjtkiu kjm·cj kEu d,ducjduh jtaj petHj esHjsiut j l Ðêv,ezN.j
tajgHj m.njtYu tcj DwjpetHj lÐê elMcjk emL.njkwjmeyHnjg Hjelwj
v,;ÕcjkW.njtaj petHjducjtYm.nj râ kwjmeyHnjwW· bWYmesHjeqN.tj
a.tjpMicjto kqpjv,ÇÕcjkW.njtajt Yu RuYsHjmh
Ni jgek.· bWYmy[ÕElàê
nkEu lv.tjv I qMh j tup jsiutjv ,gmLÕic jmà, a· cjz,N m.njt Yu v,;Õcj
qA.cjgmLÕic jelwj T· kjgl .njk LÕcje pcjc jm.njer.cjâ bWYe tMcj mà,
v,sN,×U kEub WÕci j qW.cjsucj mpз bW Õicjv,percj;Õcjk W .nj´ bWÕicjek .nj
;Õcjarcj´ bWÕci jB.q.taj v·cjgW·pl
> upjq Jufaiut jgHj pMikjezN.jm·cjtYu
v,ek.njgek.·tajgHj liMh jmh
Ni j]t·Õ´ lMih jmh
Ni j|bo v·cjgW·vIq Mhj
(hW ·eqc j) /iutje Tkj} kÕikj v·c jgW· p>lup jlMi hjmNi hj t upjq Mhj
v,qÒajgHj d,ekL.njeT kjrâ
aeK>cjekL. njq P eku.· aeK>cja .$.gmL Õicj
tcj r njt Ma jg mLÕ i c j â
â aDi k tc jptwjk:Õ ipjk emL.nj
gmL Õicjtajg Hj d,Dm· kjT ½ ,lwj kL, kL,m,m,er.cj â eT kjk E ud,
ekL. njgmLÕicjgHj pWmDm·k jpti tj percjDwj;.· ×UaKicjati kjgmLÕicj´
pWaT· kja pcj percjk elcjpvI pvpj a]k.e k.njgkUgmL Õicj´
pWm a.tj k qpj´ pti u nj T½ ,kq pj spj k Eu aRuJ bcj T· kj pcj
v,d,duc jkli l.nj duhjg mLÕicj´ pWmeSwjt . v·c jhW· gW·k elcj dHj
pN.nj mWYalnjpLnj´ pWsEudN.kEu eqN .tjt LawEu pN.nj v·cj hW·gW·aup jDlJu
p:Ypercj;Õcjk W.nj mWYalnjpLnj mpзelMcjk emL.njta j$aj mdHjrâ
apiuc j a \K. aKic jk emL. njâ â pW Õicjapiu cja\K. a Kicj ekL. nj
kemL.nj ×UasekL. nj sEukEut YudHjaiutj et· d,sMtj T½,lwjt Yu /iut j
22
lCt jgLÕik jgL.YsMIs Mtj p!ipkÉa tik jgmLÕicjgHjmà,
sW·a Dik kEupercjf·kjp kwjqziucjaeK>cjar.mNihj
gmLÕi cjgHjer.cj /iun j g,elwj percjf·k j pkwj
aeK>cja r.mNih jwW· ×W ·m·cjgLÕicjk Euq.jrâ
hlu icjsMt jl wjgHj aKi cjhW ·Rumjgpj;cj$ J mà, TpjbpEuk E uaKi cjdemL·
gW·m.njrâ /inju gHjelwj alu·elMcjkemL.njmWY aKicjbNtj /itj
u h liucl
j EumH
tY udHj m.njgHj d,K[pj qàÕ tjpi ucj \K.sMtj lwj kL.er.cjâ y wjrq.jgHj
h W· eq cj mà , k wj mey Hn jg Hj ek tj aKic jg L ic je qC .Ye l. nj tY u
lÐêpercjk emL. nj v,t aj gH j v ,ÇÕcjk W.njt aj si ut jl up js
ea.njkLÕ cjm.njt Yu tcjpt wjk:Õi pjrnj tMa jv ,taj yut je dkj
ea.njesHjk L Õcjm.njer.cjâ ywj dHjm.njmà, ap:YkEu pWÕicj (1) q N.·
(hW· eqcj) /iutjp WÕci j (2) qN .· d,Dm·k jRupjro el McjkemL.njta jgHj
dHjeTkjrâ
piu cj\K.l wjkEu kS·c j percjf ·kjpkwjgmLÕ icj
aK>r l Ctj gLÕikjgL .YsMIsM tjp !ipk É a tik j gmLÕicj gHjmà,
sW· aDik kE u percjf·k jpkwj qziuc jaeK>cjar.mNih jg mLÕic jgHjer.cj
/iu njg,elwj percjf· kjpkwjaeK>cjar.mNih jw W· ×W ·m·cj gLÕicj kEuq .jrâ
hiu tjgH jr k wjmeyHnj wW· nkEua Kicj bWYdemL· Dwjmà , Dm·k jR upjro percj
kemL .njtaj qJufaiu tjh W·m.njrâ
sMI sMtja p:Yap iucja\ K. pR UddHj wcj
tcj $ajw W· ky [.nj Dw>t jv,qÒaj ×W·gÕL icje l.nj tYu
×U aKic jke mL.njasgHjbkj d,sM tjq ÒÕtj piu cj\K .lwjtYu tYu er.cjâ
ap: YaKi cjpWi ÕcjqN .·/i utjl E umH pOusMIsMt j (gbutj) p!ip kÉt aj gHje r.â
ap:YaKicjlEu er.â aKicjpN.njap:Y;Õcj dHjm·cjgHjh.´ ap:YaKic j×W·m·cjqMwj
tY tLa wEugH jh. mpt· taj$ aj d,sMtj piucj\K.lwj pWiÕcjaKicj
ddH jwcj taj dtYue r.cj â bWY mgLÕicjgH jmà, ap: YaKic jp!i pkÉk t EudH jgLÕicj
aiu tjgHje hcj Ru YsHjq PaDik t Yu sMI sMtjt op!ipkÉ bWY mgLÕic jtajgH jrâ
kem L.njkwjmeyH njgmLÕ icj
kemL. njaDik dHjgu$jfEu tcjrnjtM aj kwjmeyHnjgmLÕicjwW·
pWmptiu njT½ , elM cjke mL.nj aeK>cje kL.njqP ×Ukwj meyH nj´
quetqn eku.· elM cjkemL.nj sMIsMtjgLÕikjgL.YgmLÕicj´ pWmK[êptit j
lik jducjsIe rcj l kÒro aiut j (aSu·,qtja sJrcjK ·s.) ek u.·
elM cjke mL.nj kE uqpj gmLÕicj mpзp >lup jn.n.râ
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
percjgkUmnj
kwjme yH n jg Hj
aKi c jh W·R uY a. tja RuJ b cj
×Uv ,t.l[ Õicja lEua qI ek u. ·
qN. Ydoa l Eua qI g mLÕ icj gW·m.njrâ
×W· p Mik j k LÕ cjmà, nkEua RuJa bcj
v,l[Õ icja lEua qIt aj
esH jk Eu e dqt WÕ Er ,gmL Õ icj m .nj t Yu
sMI s Mt jg LÕ ik j g L. Y qWk j g W·Dm·k jpt it j
percjDw j; .· g mLÕ i c jt a jm.njrâ
aeK>cja.$. kwjmeyHnj
elMcjkemL .njmkLÕcjlkÒro
(Follow Up)
kwj meyH njwW· tcj ncjg mLÕic jv·c jgW· gW· ;Õikj kjepcjepcjgHj mà,
ea.njai utjd ,×W·k Eu a eK>cjq M. njg,v,gmL Õicj d,×W ·kJu mH e\p\p·cj
m.nje r.cjâ kwjmeyHnjgHj aKicjh W·RuYa.t jaRuJbcj ×Uv,t.l [Õicj
alE uaqI eku. · qN .Ydo alEu aqIg mLÕic jgW· m.nj râ ×W·pM ikjk LÕcj mà,
nkEu aRuJv ,l[Õicja lEua qI esHje dqtWÕrE ,gmLÕicjtYu sMIsMt j gLÕikj gL.Y
qWk jgW· Dm·kj ptit j percjDwj ;.·gmLÕic jtaj m.njrâ (hW ·lel .cj
lwjmWYq.j gLÕikgj L.YqM.njqMÕkjektj bWYae\p.·(hWe· qcj) nnYDlukjgHj
qucje s.Ylupjg LÕicjrâ) ap:YkEu aeK>cja.$. ×W·p:Yk wjmeyH njmWYpnL jmà,
aeK>cje k.jp Micj×Uk Eu Rucj ´ aeK>cjgLÕikj gL.Y´ ae K>cjq Ibe/>wje T.·
kep>tjh W·lu pjbbW YDwj gmLÕicj´ aeK>cjsEu dN.k Eu v ,T½,q kjq I gmLÕicj
mpзtajp >lupjk Jurâ aeK>c ja.$.mpзt aj$ ajg Hj K[icjSbNt j
b½tjkEu RucjeqN.wjDwjmNÕ·m·cjt ajgHjt Yu qucjes.Ya. aeK>cja.$.
gHjmdHjrâ nkEuk wjmeyHnjmà, awEugmLÕicjtaj v·cjh W·gW·qwjea.njm·cjkJu´
v·cjh W·gW·dHja . bJu\pcjRucjeqN.wj DwjtajgHjkJu d,K[icjSrâ kwjmeyHnj
Dm·kj pÐitjpercjDwj;.·gHj Rucjeq N.wjDwjm WY hW·eqcjer.cj q .j$aj
d,sM tjt Jektj lwjbiunj njrâ
aeK >cjkE uduhj d$j
(S anction)
awE ua.$ . ae K>cj ekL. njqPg mLÕicjta jgHj d,papj
\p.pjlwjkEu kwjm eyHn jgHj Rumjmjgpjgpj er.cjâ pW mtpj d$jg mLÕicj´
pWmef[· T·cj kEudu hjgmLÕic j eku .· k Euduh jkuv ,t,pY> ap:Ypercjp ·cj
ekL. njmWYs W·gmLÕicjt aj mpзa eK>cjt aj$ aj d,×W·p:Yk wjmeyHnjgHjrâ
a Ki c jk .l kwj mey Hn jw W · K[Õznj li k jd u cj sI e rcj
lk Òroa iutj (F inal Report ) tY umà, kEuq mÐJk uv,;Õcjk W .nj
taj kJu´ Dm· kjRu pjrot Nhjh jkJu mpt·taj$ ajwW · ×U kEua lEu
aqItaj t.l[Õic×j W·kLÕcjrâ elMcjk emL.njkwjmeyHnj tYudHja iutj
tY u t cjsMt j qmÐJpM ikj ezN .jgmLÕi cjt ajg Hj aeK>cj a.t jbE u×W ·kJ u´
ae K>cjq Jg uic jsW · a p:YdN.Y mgu JkL ÕJk Ju eku. · percjeq.cjk l,
spjk Eu]qnj [email protected] ÕicjkJ u mpз taj$aj d,K[pjk EulwjkJuer.cjâ
tcj ×W·pM ikjtmjRuih jgmLÕ icj
tmjRu ihjeTkjk Eud,×W·t aj qWk jq ucjes.Yt o hW·Rum jgpj
m·cj mà, /i unjrdH jm·cj kwjmey Hnj×W·kEu ae K>cja.$. ekL .njqPq LÕcj
/ui tjl E udHjdHjr gW·gW·epY >a·c jzN,h JugH j w>t jg>t jel. njrâ tcj× W·pM ikj
qWk jgW· egtj skjy .nj k wjmeyHnjm WYmW Ymà,gHj ea.nj aiut j dwjÈ.
aemrik.nj /iutj a]k. (5&10) \pek.!ikiu tj d,×W· lwj
dtYuer.cjâ bJu\p cjtNh jmWYq.jpnL jmà, percjaT·kj apcj pr.wjeg[tj
(Project) ×Uk EualEuq I;ÕcjqM ,hW·k ×UkEu]qnjaRuJabcjÇÕcjq A.cj
gmLÕicjk Ju eku.· v,tLd>njaT·kja pcj ×Uk EupUgEutNh jhjgmLÕicjtaj
kEu d>nj T·k j pcj ekL.njercjtLÕ cjgW ·m.njrâ
23
g[.enwj
percjkMinj;Õcj
(2010)gHj ekL.njqPepY>RuYm.Yer.cj rm[.cjgmLÕicj\bÕtmÎwjm·cj s×UqN.·(2008)et·râ aKicjk [.eml·cjn.egtj ktEudHjp:Y;ÕcjbM.tYu
qN.· aeG.;Õ
cjkW.njlJul .js.jeT.cjm·cj p:YkEugituem(10)gHj alEuaqIpN.njtaj ekL.njqPepY>ducjSסm.Y qWk jgW·T·k jgl.nj
eqN.wjxpedqzuicj dkjptnj;Õcjrâ eqN.wjxpedqzuicjdkjptnj;ÕcjwW· ek.jg,to eqN.wjn.egtj (qN.· ø 2008)elwjg,toa iutjrâ
aeG.ekL.njqPm·c jepY>ducjSסm.YgHj v,;ÕcjkW.njalu·qJufaiutj T·k jgl.njtupjsiut j ktiucjktiucjkmHjkmHj hW· eqcjrâ bWYetMcj
ek.nj;ÕcjarcjgmLÕicjwW· hW·mikT
j ·k jgl.njrâ kEum.YdsEuds,râ lCÕEefkja micj aq·p>cja.$. ek.njp.N njv,ekL.njbdHj RucjSסm.YtajtYu
d,sutjm.Y T·kjgl.njgeHj lwj ]kpjdHjm·cj alu·mkM
WY in;j Õcrj â hJuf;njeT.·tHj epY>ducjSסm.Yv,;ÕcjkW.njgHj v,;ÕcjkW.njlMihjbWYmgLÕicj hWt
· upjsiutej r.cjgHj
K[t
Õi jpLÕitmj ·cjtYu alEuqIpN.njtaj lel.cj]t,lwj v,T·kjgl.njeqN.wjxpedqzuicj dkjptnj;Õcj(2008)wW· ×W·m·cj(92)k:ÕipjkL·\pcjer.cjhugJ Hj
dHjmaerwjlJÈ.njmWYrâ epY>ducjSסm.Y qWkjgW·q Pdtnj eqN.wjxpeddkjptnj;ÕcjgHj tYudHja.râ eqN.wjxpeddkjptnj;ÕcjgHj sK[êDzkjk LÕcj
×Ukuq
E N.·(1993)et·mdHjtYu ap:gY Hjmà, alEuaqIp.N nj mqPsN,(\mnjm.<tpjmet.j)gHj ektjlwjaeK>cjar.gLÕicj×UkEu qWkjfv
Eu ,;ÕcjkW.njtajer.cj
v,gmLÕicjtJl wj bWYey[Buy[râ »$ajwW· huitjv,;ÕcjkW.njtaj gW·dsEuds, gW·k:ÕhjdemL·tom·cj alEuaqIp.N njmWYkJurâ
ap:YkEueqN.wjxpedqzuicjdkjptnj;Õcjgj H atiucjlEua qIpN.njtaj mfnjznjl,lwjgL·cjtro (7) tcj (lmj,\pe\mpu· aScj< (7)Scj<)
gHj qN.· (2010)$ajmà, ekL.njqPt oepY>R uYm.Yer.cjâ qW kjk MinjÇÕcjbM.mà, epY>RuYm.Y( 2010)gHjwW· dH jepY>RuYm.Y mr×ukjk Eu(15)alnj mdHjrâ
epY>RuYm.Yap:YkEu;ÕcjbM. bWYmgLÕicjtajgHj mekcjekL.njqPk LÕcj ap:YlkjT kj alEuaqIkwjl EunI(b[itiy H) eku.· alEuaqIpN.njtajqM,tYu
epY>RuYm.Y mtuYk LÕcjlkÒroaiutjet·gHj ekL.njqPlwj ap:YqN.·(1990)mdHjrâ ap:YkEuepY>RuYm.Y(1990)gHj ap:YkEul MihjmNihj aeK>cjst
u jm.Y×mW· ·cj(20)
\pek. !ikiut j\pcjgHjmà, l Mihj(15)\pek.!ikui tj\pcj\pcj mNihjgmL Õicjsutjm .Yaiut jrâ epY>RuYm.Y(1990)gH jwW· eb.j percj;Õcjk W.njeanje awjdI
(edãea.cjSnj,su]kvj qPq ÒÕipjqÒ)gH jgW· zN,ektjm .YkJuelwj alEu aqIqÒÕipjpN.njgmLÕicjtaj h W·papj\p.pjkE u awEupercj;Õcjk W.nj
kueb.jeanjeawjdIgHjrâ alEuaqIp.N njtaj Skja upjDupjlwj;ÕcjpLnjrâ »$ajwW· T½,hiut jalEuaqIpN.nj dHjm·cjalEa
u qI hW·l upjeqN.wj
mWYer.cj mdHjrâ
qWhjepY>RuYm.YgHj
gL.YSEulwj
2008 et·râ
×UqN.ø
·
v,pÐÕinT
j ½,
24
qu mu K
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
s×UepY>RuYm.Y qN.·(1990)tYu lMÕhjepcjkLÕcj(20)qN.· ap:Y
kEuq kÒr.zj(2010)$ajmà, alEuaqIpN.njtaj fnjznjm·cjqWk jgW·
ekL.njqPepY>RuYm.Y mWYw>pLnjrâ ×UkEudpjpN.njv·cjgW· aupjDupja.kMinj;Õcj
mlupjeqN.wjesHjesHj´ v·cjv,;Õcq
j A.cjgW·petjHesHsij utj kua lEuaqIpN.nj
mlu pjbbW YDwje pcjcj gHj gs.njq Ptom· cjer.cj v,siunjqkJup ercj; Õcj
kW.njbM.taj pãpY>hJug,m·cjaiut jrâ ati ucjk:ÕipjqÒÕipja lEua qI
pN.njtaj mhJu}kÕJ]t,m·cjw>dgmLÕicj ¤¤×iucjc·et.j= m[Õi,q.,×iucjc·er,
xJ,eS.cjmHÕ aKnj,k@tWcj tpjmet.jk p>wcjTmj,eS.cj×iucjer,õõ
v·crj oq.j$aj gW·dHjkLÕcjm.njgHj alEuaqIp.N njtaj sK[Idr.cjbegtj
kLÕcjmc· j ket.wjmtjv,;ÕcjkW.njtajgLÕicjkq
Eu N.r· â hJueq.cjeq.cj
etHj awEu×pW· tY
:Y a lEuaqIp.N njgj H v·cjgtnj
W· dHjlajlkJu´ v,gmLÕict
j aj
v·cjgW·qPdtnjsMtjq mÐJ bWÕicjalEuaqImlupjeqN.wjgHjku J mdHjrâ
spjk Eu epY>RuYm .Y(2010)tYu v,msiunj qkJu percj;Õc jkW. nj
ek.nj;ÕcjqA.cj´ qM. percj;Õcjk W.nj ek.nj; ÕcjbM.bW YmgLÕic jtaj
ptit jkLÕcjm·cjkiunjt W· ×W·m·cjn.n.q.jrâ kinu jtW·v ,taj bWYmgLicÕ jgHjmà,
epY >RuY m.YwW · ¤pW bL,/,hW·m WYtYu hW· lupjb bWYDwjer.cjõ v .tje ktj
lwjq .j$·t Yu lCÕEgHjetHj epY>RuYm.YwW· epN.jtit jqWk jgW·\p·cjqL.YekL·
p!ipkÉpercj;ÕcjkW.nj p:YkinM j;ÕcjbM. mWYnmY WYbJum.njer.cj q.j$ajelwj
v.tjektjpLnjrâ /iunjgHjelwj k:ÕipjqÒÕipjalEuaqIpN.nj mek.jg,
v,ezN.jknMi j;Õcj (biuljK[ÕpjmHê,]kJ,qnj,eRä) mg,lwjmà, epY>RuYm.Y(2010)gHj
d,dHjatiucj xpedqzuicjdkjptnj;Õcj(2008)gHjtYu v·cjgW·lupjbbWYDwjgHj
ekL.nja.er.cj hJq
u .jgHjkJuelwj v,;Õcjk.W njtajkJu´ pUgumE dsEuds,m·cj
tajkJu´ qJukupE UguEmÕ·pN b:Y WÕci pj N.njv,tajlCÕgE Hj hW·petHjesHjst
iu jekW·ekW·râ
qM.percj;ÕcjkW.njlCÕE petHjektjl wjgHj epY>RuYm.YwW· vih W·mWYbbWYDwj
er.cj K>tjektjak.Yar. mdHjm·cjtY$
C ajtu Y hJug,ptitjkiunjtWr· â
Sg, qM.K[êlikj×Uk Eu qW.cjpRuicjalEuaqItajwW· v·cjv ,;Õcj
kW.njtaj gWT·
· k jgl.njalEuaqIpN.njgHj ]t,m·cwj >d hJug,t·cj\gYm·cj
ait
u jrâ
epY>RuYm.YwW· hiut j×UalEuaqIpN.njtaj ;.jsiupjkaj yJu
e]kpj\gtjt Yu hW·ekL.njm·cjhW·gW· d,ekL.njrâ hiut j×Uef[·lwjg·cL jtro
elMcjk emL.nj ap:YkEu Road Map (7) tcjgHjkJu´ hiut×j U\dhtj
percjkMinj;Õcj
sMt jq mÐJ qÚcjk N. eb.jp ercj; Õ cj kW . nj (tsv) epcj (21)q N. ·
p:YkeEu pY>R muY .Y(2 0 10) $ajgHj eb.jt sv l upj\ pÕicej r .cjt Yu v ,s N, kLt jTw j
bWYm gLÕci j gWz· N,m.Yg LÕicej r .cj petHjektrj q. j$· fkjeS.v, aup jk. n.n.
(xJ, Kcje m.cj] k J, )gHj h Jul w ja p:Yq Úc jk N. w W·r â (pR uic j ek u. · bJu ø
#.njp R uic jÄ r. w t I)
DRuihj×Uv,;Õcjk.W njku´J \zhtjDRuih×j U;ÕcjqA.cjku J ×Wm·· cjtYu atiucbj pJu\ cj
aupDj upjm·cjlMÕhj$ajgHj SkjtYuaupDj upja. hW·g·rW er.cjâ alEuaqI
pN.njwW· s,aq·DwjqKá>r hW·gW·râ d,qL.YbJu\pcjrâ ltkjpeÈ.·pN.njtYu
aupjDupj;ÕcjhW·gW·râ d,qL.YeqN.jrâ p:YqN.·(1990)gHj alEua qInwt
taj ekL.njqPe pY>RuYm.YtYugHjbkj v,gHjzN,zN, v,gHjgW·m.Y gLÕicjgL Õicjr
hW·papjkEua wEumWYq.j qL.YeT.·mNihjv ,tajt Yu awEugHjSkjq Jlwj
atiucje]t·gHjpnL jrâ lMÕhja lEua qInaf ekL.njqPepY>RuYm.YgHjelwj
ek.njpN.njr.mjtitgj mLÕicgj Hj kEl
u tkjpeÈ.· ky[cÕi jmNiht
j Yu kEl
u upj
epY>RuYm.Yrâ pN.njr.·tit jtajgHjkJu´ mNihj×Ugek.·k [ef.ajgmLÕicjgHjkJu
e;·tajgHj mNhj
i l P.jalEa
u qIpN.njtaj fait
u jrtYu gek.·e;·taj
gW·gW·zN,m.Ym.njgHj zkuzkua lEua qIpN.njtaj kEum·cj\zhtj Dzkj
m·cjzukjretHj epY>RuYm.YwW· kL.hW·ekL.nj$JgHj qWh jm·kjm·cjtYut Yurâ
ekL.nje pY>RuYm.YhJu etHj gek.·percj;ÕcjkW.nj´ bJukEueb.jpercj;Õcj
kW .nj tsv (tiucj ,rcj,q.,svj, lu· ,vJ vWt jer,p>t J) eku .·
gek.·percj;ÕcjkW.njtNh jtaj lupjducjRuYm.YkJuer.cj /iunjrhJul
el.cjm·cjkEu pRuicjgmLÕicjkJuelwj gek.·bWYgmLiÕcjt·gHj aeK>cjK[Idr.cj
qWkjepÌRYum.Y spjku]E t,pRuci j´ esHpercj
j sסkjt·gHj e]kpj\gtjbWYmel.njrâ
epY>RuYm.Y(2010)gHjwW· tupjv ·cjpLÕpjlm[ÕJkEu eqN.wjxpedqzuicj
dkjptnj;Õcj(2008)gHjkJurâ qCIr ·cjektjpiudjeqN.wj ap:Y eqN.wj
xpedqzuicj(2008)gHjmà, mNihjqW.cjdpjpN.njtaj gW·lwjaeK>cjKiuhj
bWYmgLÕicjtYu ×W·m·cjeswjlÐêer.cj gW·v .tjektjrâ lik jeqN.wjdkj
ptnj;Õcj qN.· (2008)´ (aKnj, 14 ø kU,e\p.cj,er,k.l \p#.nj,
K[kmj [.,) atiucjeÆ.·piudj (441) gHjm,à s×UkunE aftaj lel.cj]t,
eT.· mNihT
j ·k jgl.nj(92)k:ÕipjkL·er.cjtYugHjbkj likjaupjeqN.wj
xpedqzuicjgHj dHja.dtnjtYu ap:YkEuepY>ek.·DRuJkLt jTwj alnj
pTmgHjr a.$.mtnjdHjer.cjqà,râ s×Ulik jeqN.wjdHjdtnjgHjbkj
25
g[.enwj
percjkMinj;Õcj
ICC
qW.cjdpjpN.njgHj gW·piucj\pIa. awEupercj;ÕcjkW.nj(25)k:ÕipjkL· tYutYurer.cj gW·v.tjektjrâ
tYupLnj (eÆ.·pdiu j ø 445)´ alEuaqInwt&naftaj mekL.njtYuk LÕcjlwj pWf·kjpkwj
aeK>cjar.mNi hjgmLÕicj´ pWmDznjp[Yp[.·kLÕcjlwj lÐê v,;ÕcjkW. njgmLÕicjtajgHj v·cjh W· gW·ektjaerwj
kelcjewcjduhjh W·m.njgHj sEudN.lwjduhj alEuaqIpN.njtajrâ qBo\p·cjqL.YekL.·eqN.tj percj;Õcj
kW.njti M tNhjmeWY r.cjhJum,à percjDm·kjDwj;.·´ percjkelcjpvIpvpj´ pWkEuduhjd$j v,kliel.njduhj
aKicjmtYuk LÕcjet·gmLÕicj mpзelMcjk emL.njd,ekL.njqP aKicj\p·cjqL.YeqN.tj;Õcj×W·m·cjrâ alEuaqIpN.nj
lMÕhjgHj duhjv ,taj m/kje/tjel.njlwj ×Uatikjet·gmLÕicgj Hj v·cjv ,taj hW·d,kelcjducjduhj
mWYalnjpLnjgHj sEudN.lwj tcjducjl[ÕicjBwv,taj nkEu (eÆ.·piudj 445) gHjrâ
ap:YkEu (eÆ.·piudj 436) gHjmà, pMikjmikgj W·peÈwjpeltj eqN.wjxpedeÆ.·piudjgmLicÕ jm,à v,sN,kLtT
j wj
v,;ÕcjkW.nj(75)k:Õipjk·t
L aj T·kjgl.njtupjsuitjmH d,ekL.njqPepÌducjSסm.Yv,;Õcjk.W njtaj gW·m.njrâ
International Criminal Court
xpedmWYmWY K[êDzkjlwjtYumà, gW·kelcjpeÈwjpeltj mWalnj
Y
pLnjgHj dHw>j tjel.njrâ aluEaqIpN.njtaj
tJl wjgWnj$ajgHjr v,tajK[êlwj eÆ.·piudjeqN.wjgmLÕicjgHj kEul wjf[Õnj gW,lwjl P.jv,tajqM,râ
ap:YkEu (aKnj ø 10´ eÆ.·piudj 404) gHjmà, eb.jpercj;ÕcjkW.njgmLÕicjtajgHj d,eRHjeqHjmcjmWYto
percjekcjk .v,;Õcjk W.nj(3)tcj mek.jg, (diu²aer,qu·,p>,) gHjkJu eku.· d,mcjm WYqsË.kMinj;Õcj
alEuaqIp N.njtajgHj
mek.jg,(×iucjc·et.j)gHjer.cj g,lwjrâ alEuaqIpN.njtaj lel.cjh Jum·cj (×iucjc·et.j) hJugHjelwj
efkjtkit
u jm·cjkEu
W· WÕErer.cj
RucjeqN.wj$aj bWYmel.njer.cjâ mikjgW·esN.njektj qW.cjdpjpN.njv,tajrer.cj gW·SEum·cjmWYe×H·e×H·rtYu dpjpN.njv,tajgHj awEu×t
tupjvc· jaDipP>yjq .jwW·râ
ywjv,taj awEuhW·mWYmà,
ap:YkEu eÆ.·piudj (405) gHjmà, eb.jpercj;ÕcjkW.njgmLÕicjtajgHj d,ducjtYdImwjker|zIm;.·eztj
v,tajd,tiunjsiupj
mNÕ·kEueswjepN.njm;Õikjepcj (ssjmHnj¹svj,kmj,\pvj<weq.dJmiukersJ)tajgHjer.cjâ d,edàtbj kjeqN.wjxped
Rucej qN.wjDwj$aj
qzuicj(2008) eku.· xpedmtnjdHjm·cjlMÕhj (tvjSYxped) gHjer.cjg,râ dImwjker|zIm;.·eztj
bWYsMt¿j knjgHjr
mNÕ·kEueswjepN.njm;ÕikjepcjhJul wjtYu sEukEua KicjlMÕhj bsUlwjgtEul el.cj]t, (Signboard) qM,r×W·tYu
v,taj d,sEudN.lwj
sEukEua KicjlMÕhja lEua q IpN.njgHj edàt jbkjm·cjhW·eqcj râ v,;ÕcjkW.nj taj bHjd,lik jt ajgHjt uY
duha
j kuqiulv
j ,taj
mipjsiutjT ·kjgl.njhW·eqcj qJuk EuKh
[ jm·cj;.jp>cjfIfIrâ percjsl.BjbzogmLÕicj´ hW·ma
WY eK>cjhJug,K[êznjgmLÕicj´
ekL. njkLÕcjlwjatikgj mLÕic j
v,mK[dI r.cjpercjekcjk .fEumNihjt ajgeHj lwj rpjst
u jm·cjT·cj´ a.kLÕcjelwjhW·bL,/,tajgHj v,ek.jKos
nkuEeÆ.·p iudj (451) $ajrâ
dImwjker|zIm·eNÕ swjepN.nj (atiucjlhJualEuaqIpN.njlÕM hj) gHhW
j ·eqcjrâ xpedmtnjdHjm·cjlMÕhj g,m·cjgHjelwj
bWYmgLÕicjtajgHj atiucjv,ezN.jalEuaqIpN.nj ×W·aq·p>cjgHj qPeT.·xpedfaiut jtYu kEuv,;Õcjk.W njtaj
edàtjbkjgHj dHjm.njhW·eqcjrâ pC·kjet·mà, Dm·kjT ½,eqN.wjet·t Yu siupjpC·kj$ajpnL j bkjhurJ pjTicjm·cjmh
Ni j
nkEueqN.wj$ajpLnjrâ eqN.wjaq·p>cj alEua qIpN.njgHj dHjeqN.wjlwicja. lwicjkLÕcj v·cjgtkLikt
j Yu
leS.wjmà,lupt
j it j lupjtit jm·cj v·cjk i:pÕ jaRutk
j Jurâ
26
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
ap:YkEu (eÆ.·piudj 451) gHjmà, aKicjK[êDzkjeqN.wjxped
gmLÕicjgHjk Ju´ ekcjk .aupjDpu j;Õcj kW.njgmLÕicjkJu d,ekL .njqPa tiucj
eqN. wjxpedqzuicj er.cj g,lwjrâ dN.Y$ ajgHj mikjgW ·esN.njh Ju
spjkE upercjdk jptnjkMi nj;Õcj dpjpN.njt aj v·cjg W·p>lupj mWYk@
kJu(×iucjc·et.j = am[Õi,q.,×iucjc·e r,xJ,eS.cj mHÕ aKnj,k @tWcj
tpjmet.jk p>wcjTmj,eS.cj×iucjer,) gHjer.cjâ ap:YkEueÆ.·piudj
(451) gHjpLnjr TpjkelcjK[êlwj qPh iutjdpjpN.njp>lupj p:Ypercj;Õcj
kW.njgHjtYu RucjeqN.wjlumE WYmH pÐÕinjduhjewcjgbutjh·gW W·er.cjgHj g,lwjpLnjrâ
RucjeqN.wjhJugHj mikjgW·esN.njlwj RucjeqN.wjaiucj|zI|zI ( International
Criminal Court) mdHjrâ aiucj|zI\zIhJumà,gHj dHjRucjeqN.wjDwjgL,kwjmWYtYu
s×UqN.· (2002) gHj rpjspjqàÕtjqW.tjm·cj gbutjspjkuE percjf·kjpkwj
aeK>cjar.mNihjgmLÕicjtaj mdHrj â aicu j|zI|zIgHj p·kjl wjRucjp;:Y Õcjth
I uk j
kMni j;Õcjenwjt.l.njmdHrj â alEuaqIp.N njtajgj H efkjt kiutmj ·ck
j Eu
RucjeqN.wj$aj bWYmel.njer.cjâ ywjK>r v,taja wEuhW·mWYrmà,
v,tajd,tiunjsiupj RucjeqN.wjDwj$aj bWYsMtj¿ knjgHjr v,tajd,sEu
dN.lwj duhja k uqiul jv,taj ekL.njkLÕcjlwjatikjgmLÕicj
nkuEeÆ.·piudj (451) $ajrâ ×UkEu (\mnjm.×iucjc·eR<Henm[.,ek.cjsJ)
tajelwj pek.·pekwjl wj tcjncjspjkEu alEuaqIpN.njtaj
f·kj pkwjlwj aeK>cja r.mNihj gmLÕicj gHjtYu qWk jgW·e wcjgbut jkEu
v,ezN.jkMinj;Õcj mek.jg, (biuljK[Õpjmç,}kJ,qnj,eRä) ×W·râ v,ezN.jgHj
p>lpu ja. ap:YRucjgbutjt Yumà, aSkjetN.wjdetN.wj alu·mWYdpjpN.nj
bWYmgLÕicjtaj qWk jgW·tiunjscjzukjk ajgHj K[ÕitjpLÕt
i ja .aiut jer.cjâ
hiutq
j .jgHjr alEuaqIpN.njtaj d,sEulwjgu$jq ik.É tcjducjl[Õicj
Bwv,taj nkEupdiu jeqN.wj$ajtYu qWkjgS
W· kja. a.yukjlm[ÕJ
awEua.$.v,taj mWYa.yuk jlaitjt njkwjgHj d,fnjznjv·cjgW·
zN,m.YpL njehcjrâ
ap:YkEueÆ.·piudj(442)gHjpLnjmà, kL.xpedqzuicj hW·dHjdtnj$ J
awE ukMin j;Õc jqJuf aiut j gHj d,×W· tnjp: YtYa l EuaqI nafgHjer.cj
qà,lwjpLnjrâ ar.wW·gHj aKicjm\p·cjqL.Y eqN.tjalEuaqItMigHjmà,
pWmdkjp tnj alEuaqIK [iÕnjK$ mek.j g, (]k.,\ftj asiu,r)
hW·mWYer.cjg,râ epY>RuYm.YtYudHjaiut jtYu bJulEupapjwEu´ aKicjl EupapjwEu´
alEuaqItMi gW·lupk
j L.njkemL.njdN.YlEu mpзelMcjkemL.njgmLcÕi jtajgHj
hW·K[êsutjl wj ap:YlikjeqN.wjxpedqzuicjgHjrâ
r·cjektjeÆ.·piudj pÐÕinjT½,mtYukLÕcjet·gmHj à, ar.aiutq
j JugHj
qWkjalEuaqIpN.njgy
W· ueJ l.Y´ a.yuka
j wEua.$.gWS
· kjgcjLi a.qM,
esN.njlwj×W·râ ywjkelcjqIa
C . eÆ.·pdiu jspjkEuek.nj;cÕ jarcjtaj
pLnmj à, aeK>cjar.ek.nj;ÕcjarcjgHj ×W·SyMÕap:Ylikja upjqM,ehcjrâ
hiut jgHjr xpedqzuicjdkjptnj;Õcj (2008) mek.jg, eqN.wjxped
n.egtjgj H qWhej pY>RuYm.Y(2010)rer.cjâ qWhjpercj;ÕcjkW.nj qWkpj !i
pkÉa p:Y;ÕcjbM. gW·eq.cjkL,a.hW·eqcjrâ Tpjt YubdHjkEu p!ipkÉ
ezN.jkEu\zhtj qWk jan.gtjet·râ hiut jwW·gHj v,;ÕcjkW.njtaj
hW·esHjsiutjm·cjkEu alEuaqIpN.njrtYu alEuaqIpN.njpLnj gW·zN,m.Y
qP al Eua qI ;Õcjp Ln jet Hj v,;Õcj kW. nj taj Bw;i kj gL ÕYpN. nj
d,SkjgcLi ja . mWYal njpLnjrer.cjâ lkÒroe pY>RuYm.Y(2015)et·
percjkMinj;Õcj
eq .N wjxped qz icu jdkjp tnj; Õcj( 20 08 )
me k.jg , eq .N wjxped n.eg tjgHj
qWhje pY>RumY .Y( 20 10)rer.cjâ
qWh jp er cj; Õcjk W.nj
qWk jp!ipkÉa p:Y; Õcjb M.
gW·eq .cjk,L a.hW·e qcjr â
TpjtbYu dHjkEup!ip kÉe zN.jku\E zhtj
qWkjan.gtjet·r â
ywjdHjekL.njpLnjmH gW·TpjRsuY Hj alEa
u qItMi mWYalnjpnL jrer.cjâ ar.
wW·gHj hW·K[ÕitjpLÕitjk :cj$Jrâ
s×UalEuaqIpN.njtaj lel.cj]t,eT.· (92^)
k:Õpi jkL·\pcj v,T·kjgl.nj eqN.wjxpedqzuicjdkjptnj;Õcj (2008)
er.cjgHjbkj aluEaqIpN.njtaj hW·d,lupej pYR> m.Y
uY elwj tupv
j ·czj N,m.Y
(2010) $ajkJurer.cjâ aKicjl MÕhjmà, qJuk Eumih
N ja luEaqItaj
tkjky[ÕicjmNihjtYu lupjepY>RuYm.YpLnj´ gek.·ziucjtY alEuaqIpN.nj
mpÐg· ek.·k[ef.ajtajelwj peÈwjpeltj sK[Idr.cj sסkjm·cjm.Y
pLnjetHj epY>RuYm.Y (2010) gHj alEuaqIpN.njtajpLnjehcj gW·z,N m.YtYu
a.yukja .wEua.$.pN.nj qWkjgW·gLicjeqC.Ya . nddHjalEuaqI
mlupjbWÕicjeqN.wjmWYer.cj v.tja.p:egW
Y cjmtjrâ qWhjepY>RuYm.YgHj qCrI ·cj
ektj eqN.wjxpedn.egtj(2008)gHj gW·m.njer.cj pÐiÕnjT½,$.râ
qumuK
27
g[.enwj
percjgkUmnj
v,pÐÕinjT½ ,
¤¤eqN.wjtiMgHj dpjpN.njmWYDwjehcj×W·´ gek.·rpjlWh jfaiut j
d,m· cjqMwjt Yqkiupj wnjezN.j´ dpjp N.njpuO gHj d,papjk uEe ;·´ dpj pN.njpuOgHj
e;· kuEt iunj B.e;· ´ dpjpN. nje;· sutj p:YpuO´ dHja.ek.nj rYe;·e$.cj´
e;·bzuEzkukzuE kue$.cj´ duct
j YheW· Tkj´ hW·gpjwjpuhj´ ywjducjtmY g,
lkÒropuOekL. njmuhW·gW·r´ rY×W·ap:Y ;Õcjtaj muhW·d,eskjt mj RuihjgHjtuY
mik jgW· lupj epY>R uYm.Yelwjlupj ´ ÆgHjrv,taje kL.njgW·´ puO lupj mg,
d,eskjtmj Ruih jgL iÕcj´ et.j hW·k itj ´ pu Ohu Jae rwje k[w jek[wj
hW·pelwjeqN.wjmg, puOhW·lpu jpuhj´ eb.jpuOkuEdpjjpN.njpuO hW·ducjpluJpuhj´
epY>ruYm.Y$ · buJe;·fnjhW ·lupjmg, d,kelcjpnje$.cj´ awuEp ercj;Õcj
kW.nj zkuh MYet Hj qHjl ik jbtjmnjel wjhW·gW· awuEpercj;ÕcjkW. njgHj
aDi kezN .jaiu tjõõ gl.njwW·gHj dHjgl .nja qmjp >cj v ,aup jk.
n.n.eb.j;Õc jmnjtiM n.Yh·q .mhuJk LÕcjlwj pY:gitu]to´ qN.·(2009)
et· p:Yk Minj ;Õcja emrik .nj k uek.njgkU mnjta jrâ
lsW·siut jeb.j;Õcjmnjti M p:YkuEepY>Ru Ym.YaluEaqIkuJ ´ dpjmcj
py[EÕkJ u´ percjd tUl i ucje b.j;Õcjmnjt iM psËÕ pPnjwW·ku J e;·\p.ktj
dM· cjtuY tuYrâ a]k. eb.j; Õcjmnjt iM kuEa l uEaqI percjSkje S.·
qWkgj W·]k·cjmCiÕha
j .r×W·gHjtuY aKicjlk
uE N·k toaiutj´ siupj;.jdsitjer.gHj
v,mWY kuJ huJe t.jShW·m .njrâ
ywje b.j;Õcj mnjtiM h W·lupjd ucjRuYm .Ymà, (w>) hW·d ucjtYdpjmcj
py[EÕmà , percjd uiajp njepH.jg Hj lu JdHj m.nj ;.·;.·h .â eb.j;Õcjmnj tiM
huJptitjl wjgl.njtYut uYkLÕcje t·gHj ywja luEa qIbM. hW·pnjv,
taj kL.mà, (w>) aluE aqIp N.nj hW·f ·kjp kwjt cjtu pjsiutj
diu ajpnj epH.jmg, lpãv,taj hW·pnjepH. jkL. (w>) hW·f ·kjp kwj
tcj tupj siut jgHj kL.er.cj â nkuEeb.j;Õcjmnj tiM mikj gW·l oT/,kuE
v,gL,tit a j ddHj r v,ta j×W·pMikjk uE Dwj/i uhjl l· eztjeztj´
hW·eqcjkuEsc· jbguEpMtj pN.njap:Y;Õck
j L.râ huJmWYnYpLnjmà, nkuEeb.j;Õcjmnj
tiM thcjdM· cj percj /iuh jllmj eku .· percj qiuk jqLi cjfY qaI
qWk jek. njv,;Õcjmnjt a jrâ nYkYp kuJpr.pj SJpã;.jezW.wj gHj
dHj nYkY hW·g pjgwj sk.pY:e Ktj$ ·gHj tuY \pqN. hiut jpercj;Õcjk W .nj
28
ek.njsoTwj
taj gHj gpjwjd,eq.cj kl, qI kLIpv Ipvpje ktj p:YKuc jer.cj gHj
v,t aj h uJkLÕ cjdM ·cja Skjk j ´ K[êDm·k jkLÕ cjdM ·cjaSkjk j gHj
gWlC
· t jektjrâ nkuEv ,taj tiunjsupi jqBcjqIkI L eanjqInaftuY
lup jkLÕ cjp:Y wiucjKuc j Biu cjK[ê Dzkj eqN. wjxpedqzu icj gW·dHjKiu hjKu ihj
qWk jgW·dHj dtuYfuEkMinj;Õcj an.gtjgHj aiu tjekN.tj ekL.njh W·gW·tuY
suE kuEd,Sut jek L·lg·> ziucj gHj gW ·lCt j ektjrâ ]ko× Udiuaj pnjepH.jtuY gHj
k:i Õpjqk iupje b.j;Õcjmnj tiMt a j qu Ja.Su Egbku E k:i Õpjqk iupje b.j
eanjeawjdIgmLiÕcjk u Jrâ Sg, a luEa qIpN .njb M. h W·d,gNpj t.
dN .kLÕcj râ
tcjncjqkjq Iq.Dk aluEaqIpN.njbM. hWl
· gUt pjt,
ltUeb.j;ÕcjmnjtiMg Hj qN.·h W·l ajk LÕcj$· gW·SuEektj\p.\p.ktj
ktj bWYmgLiÕcjrâ p:YgHj rpjTicjek.njeb.j;ÕcjmnjtiM mbkj]qnjT·k jpcj
qWk jeb.jkuJ´ es.Ygbutjptiunjamé kun.YykÉ eku.· n.YSJgkUt uY
hW·bl,ptitjk uEkuJ´ lWeI ktjlwj n.Ya·cjn.cjkuJ´ es.Yduhjk uv,
aup jk.n.n. eb.j ;ÕcjmnjtiM n.Yh·q .kuJ´ l upjsiupjti;.jeb.j; Õcj
mnjtiM nkuEsiutjh W·lgUtpjt,kuJ´ dkjptnjptiunj dpjpN.njsuEdN.kW.nj
qWk j;.j zmLi cj gW·lu injpinje b.j;Õcjmnjt iM an.gtje t·k u J´ l upj
ektjlwj dN.Y qiucjpt njptiunjl wjdpjp.N nj v·cj rop:YkW.njeK>z.kuJ´
Drtjk uEqPdpjmcjpy[EÕ mtupjqMh j kuEef[·lWh j v·cjeKtjeb.jpLtro
et· kuJ mpt·q .jwW·gmLÕicj gW·SuEekt jrâ
mWY lpãpL njgHj Tpk jkL.j a]k. eb.jd iuajp njepH.jek .nj
gkU tajt uY l upjq Jdpj ´ \p iÕkj gsiut jk:i Õpjq kiup jpN.njgmLiÕcj´ l upj
/kje/tjt i;.j eb.jmdiuajl wjpnjepH.jgmLiÕcj´ kLt jgsiutjk :iÕpjqkiupj
pN.nj lv.tjh W ·ekwj p:Y e;·tajgmLiÕcj´ ptiunjduhj kueb.jm diuaj
lwjpnjepH.jtaj p>lupjekL.njptit j kUq .njBicjgmLiÕcj´ bl,$.
ek. njgk UbM. kuE a.ef[·qziucj dkjp tnjB w pY :ti; .jek .nj
gkUgmLiÕcj v·cjrop:Y;Õcjmnj´ reKcjgmLiÕcjkuJ mpt·q .jw· W gW·SuEektjpLnjrâ
qkjqIq .Dk nafhW·l gU p:Yeb.j; ÕcjmnjtiMk Ju´ eb.jek. nj;Õcj
aercjtNh jtaj kuJgHj ;iÕkjepcjdM·cjgHjt uY a k.Ya r.wW· #.npRiucj
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
ek. njgk U mef[·q ziuc j p:Y ;Õcj ziuc jwut jdiu hjbM. gmLi Õcj K[êDm·kj lwj
aiut jgHjtuY bHjlC tjektj p:Ywipjq.jbIeanja.cj mdHj #.npRiucjp·cjek.·
ek .nj ;Õc jbM .gHjm .nj râ
aluEaqIp N.njbM.gHj e;·pek.·pekwjl wjlWh j´ k½cjk [.
gt.pjeKtjn.n.q.j gHj qWk jg W·BpÈek.jSoku E ;Õcjziu cjwu tjdi uhj
/iunjrhuJk uJelwj Sg, nziucjntYgH j e;·tupjqMh jkuE erkjk ajs.cjtuY
BpÈdM·cjk N YÕkuJr â a×Ðr.YmC,;ÕcjgHj nafta j hW·e fkj×Uk uE a×Ðr.Y
ap:Y;cÕ jer.cjgHj bHjlCt jr·cjlik j nafptit jlwjt ajgHjmà, gWtJ
· ektj
lsW·s iut j nafeztj eztjm.nj râ nafr.njlW hj´ k½ cjk [.
gt.pjeKtjta jgHj qWk j gW·suEdN . ×U aemrik.nj lup jpl.pjpT uY´
]kÕkjl u pjpl .pjpTuY´ eanj dIy[ lupj pl.pjpTuY dHj m.nj h.â
dHj hW·m.njrâ qW kjgW· ektjzN , kuek .nj;Õc jarcj taj nkuEpWmewcj
pN.njsi utjD >tjr â lW hjzku hMY lWh j e;·q uJ×W· gLiÕcj q uJgt.pje Ktj
eTcje sHjsiutjq .jwW·tuY k:iÕpjqki upjpLnjgt, ek.nj; ÕcjarcjlC EÕtaj
f:iÕnj ekL·zYwIriy pLnjgt,tuY dkjptnjeb.jpercj;Õcjk W.nj ducjy[·kjdHj
m.njkuJ râ buJgl.njb M.taj huJd M·cj ¤¤a.,mqnjrcj m.nj elH[ .<õõgHj
ek. nj;Õcjpu O du cjgi ucjek tjl wj £zih j£ zihjn kjnk j×W· kuJr â \zhtj
hW· qMh j rTtu Y }kEÕz.dM·cjgHj dHjmNih j ]kaj ]kaj hW· tJKi uhjp er·
bs.r$.h W·elpjrâ hiut j ×Uefkj\zhtjna ftuY eb.j rpjl Whj
e;.tje;.tjt aj hW·g·cjkelcjtit j\ giÕpj dHjm.njkuJrâ nkuEeb.j;Õcj
mnjtiMelwj d,Ru njgs.nj qWk jgW·kelcjpek.·pek wj \zhtjpN.nj&
lWh jezN.jkuE\zhtj qWk jgW·g·cjtwjesNhjkE u nafrâ qkiupjpN.njeb.j
;Õcjmnj tiMe]t·lCEÕt aj huJptit j spjkuE\piÕcj\ zhtjpN.njkuE nafhW·
m.njgHj gW·micjek tjdM· cj mWYe×H ·mWYe ×H·râ gW· ef[·n afgW ·gHj d,a.k uE\zhtj
percj;Õcj kW.nj er.cjgHj huJ T·k jT ½,aiut jrâ
]tos ,kuEeb.jpLnjgt,zkut u Y p·kj ptiunje b.jpercj;Õcjk W.nj
kuJd´Hj hW·g·cjtwjesNhjtuY ducjqPdpjmcjpy[EÕkuJdHj ar.tajwW· dHjar.ducj
k[y [·kjfaiut jrâ
eb.jrpjl Whjq Wt j m\p ,z,dM ·cjta jgHj v·cjgW ·dHja wyjl esjH
\zh tjk elcjd kjpt nj ;Õcjmi a·k j ap>a ·kjp uOgHj d,giutj gs.njrâ
v,taj kel cjpelwj gL· cj; .nj qWk jmdHjd tuY fuE ek. njgkUm nj
an.gtjm .njm à, ek .njg kUpO u kel cjeRHjeq HjqPr ogo kuv,taj
m.njer.cjsMIlwjrâ zkuzkuv ,taj v·cjpucjqM êgW·a,tuY gW ·kelcj
ptuYfuE ek.njgkUpLnjgHj d,gL.YnYk Yrâ wcjzkuper·per· qNicjz kuk s·kj
ks· kjgH j lP Skjzi unj$ Hcj papj\p.pj kuE kuet N.wjd et.wjtiM tiM
tajviâ eb.jgkUmnjl CEÕlCEÕt· v ·cjhW·gW·dH ja. \zhtjqNd tnjk wj
nafbM.gHj d,lWI pr.K[pjbs.er.cjâ nkuE BwqM. pLnjgt, zkud ucj
lwj ddiu kj q Wkjg kUq N .·ml ajl k .f.gH j /i unjrqikÉ .×W· bWY mgLi Õcj
kuJelwj hiutj×Up·cjkuEnafbM. mWYK[niÕ jK$tuY qik É.zku d,qwjesHja.
a]k .ek.njgk Uzkug Hj l PkuE dHjvi â K[iÕtjt ipui cjg[Õicj ;iÕc jbt.cj´
;.j/>;Õcjpucj/>tL lPq ucjsviâ kel cjlWIptiunjsiutj D.tjq kiupjpN.nj
qr.YpN.njpLnjv iâ d,m·cjq MwjtY qNd tnjk wjzk ugHj tupj qMh j kuE
BwK[iÕt jK[i Õtj´ Runjgs.njbL,mà, Runj gs.njv iâ puOm cjdu cjtLÕcjd M·cj v·c jro
ek. nj;Õcjmnjtaj ducjt LÕc j ¤¤bv.Dr.·õ õer.cjâ
percjgkUmnj
qWkjgW·ektjzN, kuek.nj;Õcjarcjtaj
nkuE pWmewcjpN. njsiutjD>tjrâ
lWhjzkuhMY lWhje;·quJ×W·gLiÕcj
quJgt.pjeKtj eTcjesHjst
iu jq.jw·t
W uY
k:iÕpjqkiuppj Lnjgt, ek.nj;ÕcjarcjlÕCE taj
f:iÕnjekL·zYwIriypLnjgt,tuY
dkjptnjeb.jpercj;Õcjk.W nj
ducjy[·kjdHjm.njkuJrâ
pLnjgt,mnjh MYmà, bL,/,mnj er.×W·m.njh .â pLnjgt,mnj
ehc j ek tjk uE bL,/,mnjm .njrâ lWh j p:Yt Yzkuh MYmà, k.l luE
suEdN.gkUzku hW·m.njrâ atiucjasIaznjnaf d,ekL.njqPbkjmà,
gkUmnj k.lluE hW·bL,/,qM,hW·k gkUmnjelwj d,ekL·kLkja .
bWYm\phjm.njkuJ râ asIaznj nafgHj k.lluE hW·dH jgunjfuEKiuhjh j
qWk jgkU puOrâ eb.j;Õcjmnjt iM k.ll uE h W·du cjqP dpjm cjpy [ÕE
qM, hW·k ´ lMiÕnj k.l m·cjtnj gttuY SkjRu njgs.nja. bL ,/,
gkUmnj lMiÕnjlMiÕnjer.cjgHj petHjektjl wj \ziÕhj\ziÕhjnkjnkjrâ
gkUm njgHj dH jgkUezN .j dHjgk Umekcjpi ucj\pIk LÕcjlwj p:Yq
kut jqMwj; ÕcjbM.kuE ;Õcjeq ·lMÕhj gLiÕcjkuE qN.·´ djHgkU;iÕk jepcjkuE
lik jptjq M,hW·k quJdHjkLÕcjgkUa Dik pr,kLÕcjlwj q.qn.
eTrw>d p:Yalu·a .yHdiuhja gNY wW·kuJer.cjâ ay.·m.tjk [lwj
;ÕcjmWYDwjgHjt uY ywjpuO kelcjbL,/,pLnjmg, sr.Yk[.j ]qIek.njg kUpuO
mWY K[iÕnjK$Dwj ke lcjg uElhu E v·c jqMi cjtCY ´ qM icjgi tum.njpLnjrâ
hiu tjgH jtuY aDik d,giu tjgs.njezN.jai utj tCY$ · gHj qWkjg W·bL,/,
ehcj hW·eqcjkuE qPdpjmcjpy[EÕ nafer.cjâ p:Ya r.Runjgs.njgHj
eb.j;ÕcjmnjtiM lMiÕnj k.l a.gtpLtro ek.njgkUpu Oer.cj gHj
petjH ektjlwj £zihj£zi hjnkjnkj râ â
ek.nj soTwj
29
g[.enwj
percj;ÕcjqA.cj
aSkj×Umukjlikj (38)
Ruihjsutpj :YSסm.Yrâ p:Ygt
i u¿ br. sMtjt CY (18) gHj mNihjezN.ej qN.wjDwj
Antoni a Guvava ×uk jtit j ×Ut.l [iÕcj tuY huit j ×Ueb.j ZANUi jl wjtuY likjpRUeb.j MDC taj a.tjlwjpercj
PF a.tjmk
kelcjRuihj mm.Y d,duiajl wjer.cjâ atuicjeqN.wjmà, lik ja.tj
mik j eb.j MDC ta jgHj hW· mWYk uEgu $jfu E ek u.· qWkj gW·k uEKrit j
RucjeqN .wjDwjgHj eb.j MDC ta j d,bepcjkuE er.cjâ
Lynette Karenyi mNi hjd,ducj RuYsHjl wj eb.j MDC l pã
mNi hjk :i Õkjp j Tsvangirai p:Yedq Ch imanimani plui tjg Hj
d,ducjrpjekLcjtuY m·kjt itjk LÕcj p:YRucjeqN.wjDwj p:Ygit¿u br. sMtjt CY
(15) gH jwW· dN.Yv ,a.tjm ikjl wj spjkuE pLêptitj lwj lik j tN,
TpkjlwjsMtjtY ltUKptuinj qWkmj NihjpnjtL duhjd$jh·mW WYer.cjâ
kisË$ ajgHj v,gWlwj
· tcjtupjsuitjk uE RucjgbutjeqN.wjDwj ×UkuEgitu
effwjw >rI etaj râ
p:Ygit u¿br. sMtj tCY(18)gHjp Lnj mNihjt.l[iÕcj kwj meyHnj
epÌRu YsHjm.Y (7) tL d,ducjrpjT icjdwjtu Y m·kjt it jkLÕcjp:YrucjeqN .wjrâ
mNihjt.l[ÕicjmtL
WY gHj nkugE butj ptitq
j Wh jdN.YSסm.Y qWk jsLtjT wj
v,;ÕcjkW .nj sLtjTwjq Mwj p:Yedq Mazoe qLÕcjk[.gHj ekL.njkLÕcj
hW· bbWY Dwjrâ dN.YgHjg Hj mNihjs N,eb.j ZANU-P F mN ·ÕyM Õ Margaret
Zin yemba d,zN,er.cj â Sg, gs.njekL .njk LÕcj v,sN ,duc jRuY sHj
eb.j MDC mN ·ÕyM Õ Modern Chi tenga dHja.mNih jzN,râ
kelcjRu ihjmm.Y qWk jd N.YSסm.Y (23) dN.Y skLÕcj p:Ygitu
¿br. sMtt
j CY(19)gHj nkuEmNihjs,N eb.jtajk uJ eku.· v,lCtjK>tk
j .Y
epÌR u Ys H jm .Y ;Õcj q A.cjt a j ku J ×W ·d M · cj d N. Y Ru i h jm m.Y t ·e r.cj â
ddH$
j aj×UsgHj Ky[d,ektjaKicj (3) tCYer.cjâ Sg, tCYkL.auitjgHj
hui tj×UdN .YRuc jm.YlC EÕtaj tuY d,hzuYeT.·aKi cjrâ dumh
Ni jt.l[i Õcj
kwjmeyHnjepÌRuYsHjm.Y mN·ÕyMÕ Utoile Si laigwana qà,lwjgj H git¿u br.
sMtjt C Y(20)mH skemL.njm.njer.cjâ Si laigwana es.tjes.YkLÕcj
lwj aKicjgW·lajd M·cjgHj ¤¤aKicjs×UK[pjlwjv,qÒa jõõ eku.· mNihj
t.l[iÕcjy uikjpl·cj m.Ytaj suipjlzuYa .kuJrâ nkuE Silaigwana
huJ g,lwj percjk elcj Ruih jmm.Y $ajg Hj ¤¤Knj lCt j e;.tjtj
mWY hW·e qcj eku. · pu Otaj mikj gW·gW· K[iÕtj tjpL iÕtj tj v ·cjh W·ebLtj
p:Y a]k.a Kicj$· er.cj âõõ v ,huJgH j percj$ aj gHj SkjKuih ja.
m· cjt uY eku .· lpãeb.jl uEe lwj hW ·bkjal ui kjr â Sg,gHj
mNi hja eK>cjhuJg ,×W· qWkjeb.j MDC mN ·ÕyM Õ Cham isa lel.cj
pti tj spj kuEelM cjkemL.nj$a jgHj v ·cjro ¤¤mN· ÕkuEdu hjepNt jqr
eku. · mN·Õk uEkliel .njduhj õõer.cjâ Skjt uY huJpLnj gHj »$a jgHj
dHj v·cj ro epÌS.pjk.t j (Ci rcus ) tu Y ek u.· aluE aqIt aj
¤¤ewcjdM· cjv ,;Õcjk W.njt aj er.cjâ õõ
Dianne Kohbler-Barnard am.tjp>l Im.nj ;Õc ja.
fri kqLÕcj k[. eku.· v,lCt jK>tjk .Y ×UkuE gek.·e f.aje\bwj
30
a.frik qLÕcjk[. (So uthern African Devel opment C omp: YepÌRuYsH jm.Yq à,lwj p:Y gitu ¿br. sMtjt CY (21)
gH jm à, percj ke lc jR ui hj mm.Y$ aj gH j ¤¤du hj epNt jq rtaj
gW· auit ja.er.cj õõ v ,Skj qà,gH j v,smj/ tjk È.eT.·m.Y tuY
qkjqIKuicjcjkLiÕkjk jv.tjrâ h iutjk isËtNhjt Nhjt aj ×W·kuJrâ
v,petHjesHjsuitjgj H percjkelcjRuihjmm.Y$ajgHj pelwjpeltjkuE
qWh jepÌRuYs Hjm.Y Kui hjmW Yer.cjâ
qWh jk elcjRuihjm m.YkL.aui tjgHj qWk j edq Gorom
onzi pluit jtuY le l.cjt r,ptit j p:Ygitu¿ br. sMtjt CY (22)
L jT wjv,
gHjrâ spзqWh jkL .auit jgHj eb.j ZANU-PF zN,a.quJst
;Õc jkW.nj sLtj Twjq M wj ek u.· sL tjT wj ltUrâ dN.YS סm.Y $aj
eb.j MDC taj lupj|piÕcjquJ/>d.N rY â percjkelcjRh
ui jmm.Y$aj
T½, $.ku EgHj eb.j ZANU-P F taj Tic jdwjl wj dN.YSסm.Y gHj
zN,a.kL. auit jrâ p:YkuEs LtjT wjv,;ÕcjkW .nj sLtjTwjq Mwj gHj eb.j
ZANU-PF taj gs.njT½,kLÕcj percja·cjzN,mWYdN.Yrâ eb.j ZANUPF gHj gW· lMih j mm.Y v,;Õc jkW. nj (6194) m.Y eku. · eb.j MDC
gHj gW· lMih jmm.Y v,;Õcjk W .nj (5931) m.Yrâ
q Wh j epÌRu Ys H jm .Yt u Yd H j qu J ku E percj k el cjR uY m m.Y gH j
p:Y dN.YSסm.Y (210) dN.YgHj eb.j MDC gH jzN,a. (110) dN.YtuY
eb.j ZANU-PF gHj zN,a. (99) dN.Yrâ Sg, eb.j ZANU-PF
gHj gW· zN,a .dN.Y qmtmWYku Jer.cjâ
mun ity SADC )
qiukjrtj
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
percjkupE v.
;Õc jmnj bM.t CY$· ak.Y ar.ek.nj gkUmnjpOu Kui hjt u inj
kLÕ cjh.´ per·esH jh.gHj epÌRYu m.Y(2010)$·tY u e;· ef[· kEu
qàÕtjq W.tjmWYer.cjâ percja.tjmikj spjkEua eK>cjar.
ek.njgkUmnjpOu ap:YeqN.wjxpedqzuicj dkjptnj;ÕcjqPl wjdtnj
p:Yq N.·(2008)gHj ×UalEu aqIpN.njt· t .dN.lwj nYn.n.q.j gW ·SEu
lCt jekt jrâ gek.· mnj´ eb.j mnj eku.· gek.·bW YmgLi Õcja .tj
mikjdM·cj v·cjgW·kelcj qCIgLip jpelwjpeltjkEu qzuic jeqN.wjped
dkj ptnj ;Õcj ×W·dM·cj kL.elwj a lEua qIt L awEup N.nj (naf)t·
p:Y
lwj aerwj]k kjmCE Õm×W ·râ spjk EuepÌRYum .Y(2010)kJu´ dpjm cjpy [EÕ
(\p vjq U ²ssj )kJu eb.j;Õcjmnj tMi hW·d ucjt Yrâ
ak.Yar.lMÕh jwW· qWk jgW·a .tjm ikj percjaeK>cj
ar.ek.njgkUmnjm.njgHj pOud,r·cjmukjmtj fEugu$jm H.znjv,;ÕcjkW.nj
mnjpOu v,mtnjtodM ·cj p:Y;Õcj mnjbM.tYu qM.percj;Õc jkW.njmnj´ v,;Õcj
kW. njS.njgk Umnj ´ tLpv.mnj ek u.· ek.njeb.jek. njqg·cj
S.njgkUmnjv,gmLiÕcjt· nYkYl Eu a k.Ya r.Kuihj&per·tYu v·cjgW·dHj
eaH .jmWY snj gek.·e b.jmW Y d,SkjK[Idr.cja. percja eK>cj ar.
ak.Yar.lMÕhjw W· qW kjgW·a.tjm ikj percj aeK>c jar. ek.nj gkUmnjm.nj gHj
pOu d,r·c jmukj mtj fEugu$jm H.znjv,;ÕcjkW .nj
ekt jSס v,;Õcjk W. njt· tYu q PeT. ·dtnj´ lJ kLÕcjlwj ltU
ek. njgkU pOu t Yum·cjrâ
hui tjdH jq.jgHjr qN. ·(2010)$· gek.·mnj´ eb.jm nj´
gek.·ek .nj;Õcjarcj eku.· gek.·eb.jbWYmgLiÕcjt· bJulEudsEuds,×W·×W·
atuicjgL·cjtrov,(naf)t· SkjekL.nja.er.cjv.tjektjtYu
ap:YpC·k;j .jdI(dJer) 2010 $· nYlEu´ bJulEuek.njgkUmnjpOu gWd·· cjekL.·
a.m.njgHj sW·qtitYu pelwjpeltjl wjeTkjer.cjâ percjdtU
lui cj eb.j; Õcjm njtM iwW· ¤¤ae K>cj ar.gkUmnj mnjfnj fkje ktj
ekt j hW·k ligW· percj ducjl [iÕcjq WkjgkU mnj h W·mWYmWYq .j eb.jp Ou´
dpj pOu d,ducjpl Ju´ d,ducjpãpr,gH j ducj tYh W·m .nj´ percje d·>pnj epH.jT icj
dwj a.gW· mà, T icjdwja.tY u p:Y alEu aqIlM Õhj (hW·eq cj) a lEu
aq Igtet· v· cj eqà .·S kjt kja .k[. eq. cj\pd¡ v.
percj;Õc jkW.njm.njgHjõ õ eb.jpOudtUl ui cja.er.cjâ ¤¤alEua qIt L
awEup N.nj(naf)t· hW·k elcjq CIgLipj´ hW·k elcjpelwj peltj
eqN .wjx pedq zuicj (2008)mà , ek. njgk Umnj t· l upjducjRY um.Y hW·
eTkjõõ roq.jwW· n.YTwj mnj (xkÒ#eb.j; ÕcjmnjtMi) ekcjhJubknj
ek. njgk Umnj pOuer.cjâ p:Y epÌRY um.Y (2010)$· v,;Õcjk W .njS .nj
gkU mnjk Ju´ qM.percj; Õcjk W.njm njgmLiÕc jkJu eku. · ek .nje b.j
ek.nj qà·cj v,mS.njgkUmnjt· p·cjet .Ybnjkaj dHj\zhtjm WYtYu
lupja .epÌbtui kj aeK>cjar.ek.njgkUmnjsuia j Tpjk eqaj
pMwj$ . bWYmS.njk Min jrâ
epÌRYum .Y (2010)$· tY umà , ;Õc jd Imwjk er\zI eqN .t j×W ·× W·
(svj,kmj,\pvj<weq.dJmuikersJ×cjui c·) m·kjk LÕcjer.cjâ eqN.wjxped
qzuicj(2008)gHj alEuaqItuinjtt
Mi · d,Dm·kjRupjrorâ atuicjeqN.wj
xpedqzuicj(2008)gHjrmà, p:Y;ÕcjbM.$· dpjpN.njmWYeh cj d,×W·tYu gek.·
rpj lWh j fauit j d,×W·q MwjtY percjek.pjk.Y #.njgaup jk:i Õkj
k: iÕpjpN .njb hEu (ssjx J,sJ,K[Õpj )râ spjk E uae K>cja r.ek.njgkU
mnj gmLi Õcj eku. · ek .njgkUek. nj;ÕcjarcjgmL iÕcj mue lwjh W·mW Yrâ
huit jdHjq.jgHjr dpjpN.njbL,/,ek.njgkUmnj v·cjgW·suipjqMwjt Y
e;·( naf)t·t Y u sk.apjlWh j (hW·eqcj) sk.\p·cjl H.Y dpjmcj
py[EÕquc jes.Yk LÕc jdM·cj nY kY/tj /tj]k·cj]k·cj ltUeb.j;Õcjmnj tMi
sEukEulMÕhjrâ gek.·rpjlWh jdpjpN.njbL,/,ek.njgkUmnj eb.j;ÕcjmnjtMi
31
g[.enwj
percjkMinj;Õcj
hW·dcu jtYt Yu alEuaqItLa wEup.N njt· lupjsuipk
j LÕcjti;.jeb.jÇÕcjmnjtMi
kW.njq uwÀBu· eku .· kW.njdE ueT.cjt · ×W ·kLÕcjrâ q A.cj×UgHjp LnjtYu
lP.jKRuicjqDJuet· ekcjl upjl ukjsuk jkLÕcj×W·râ p:YgkUmnjpOu h uitj×U
ek. njqg·cjS .njgkUmnj (ek.njpN. njmnj) eku.· eb.j ×W·k LÕcj tYu
BwgkUmnjpOu gJu kLÕJ kLÕcj´ percjp v. eku.· percjaeK>cj ar.
qWk jek. njgkU mnjp Ou k ligW· kLÕcj×W·râ Sg, ae K>cja r.percj
gkUm njpOu mnjpOufnjf kjektje ktjgHj h W·kligW· $Jrâ
tCY $·wW· percjducj l[iÕcjqWk jg kUmnj pOu h W·mWY $J´ h W·K[i Õtj
pLiÕtj$ JtYu p:YepÌRYum.Y(2010)$· r·cjektjfEugu$j ek.njgkUmnjpOutYu
qWk jgW·qPsN, alu· gkUmnjmWY (v·cjeb.jmnjmWY) lupjRY um.YkJu (hW·eqcj)
hW·l upjRYum.YkJugHj ef[·qgutjq W.t jtYu percjkEupv. spjkEuepÌRYum.Y´
bJusut jm.YdsEuds,&T·k jgl.nj eku.· lv .tjSEugb bJu\pcjepÌRYum.Y
eTk jer.cjâ
p: YqN .·( 2010)$· gkU mnj au itj qJu d,kel cj qCI gLi pj
sMIsMt jeTkjg Hj pLnjg t,mnjwW· (1) ek tja eK>cj ar. ek.njgkU
mnj h.´ (2) ektj ;Õcj mnj (ti;.jzku )h.´ (3) qWk jgW· dkj
ptnj;Õcjmnj alEuaqIzkuzkut Yu p·cjet.Ya .kuE gkUek.nj;Õcj
arcj (nefwj derwjmU )h.â p:Yk Eu( 3)kS·c j$· wW· kS· cj( 1)gHj
edqgkUmnjt· tnjt o m·cjaui tjq JugH j d,aup jDupje k.pjk.Y ektj
m.nj´ d,ef[· qgut jqW.t ja. percj ;Õcj kW.nj m.nj er.cj â kS·cj
(2)gHj qWk jgW·kelcjektj ;Õcjz ku´ ti;.jzk ugHj dpjpN.njek.nj
gkU mnjz ku v· cjgW ·×W· \zhtj ezN.j×Uq N (naf)t· d,dkj ptnj tYu
d,l upje ktje pÌbtuikje r.cj â kS·cj (3) a lEua qIgk Umnj gHj
ek. njgkU mnjt· d,ptuinje ktje ktjer.cjâ ek.nj gkUmnjt ·
d,t JkLiÕ hjl wj eTkjg Hj awEuaup jDupjg kUmnj wW· k LÕcj×UmH.znjv,;Õcj
kW. njmnjt·t Y u ek. njv,;Õcjk W.njm nj´ k:iÕpjqku ipjmnjgmLi Õcje hcj
au pjDupjek.pjk .Ya.er.cjâ
huitjdHjq.jgHjr pLnjgt,mnj luppj :YeqN.wjtYu dkjptnjalEu
aqIzkum.njmà, ek.njgkUmnjt·a uitjq Ju qMt jmnjkJu´ qcjmnjkJu´
tL pv.mnj kJ u´ dpj pN.nj mnjk Ju eku .· eb.j gek. ·p ercj ;Õcj
kW. njmnjt·g mLiÕcj bWYmkitjv I kEu ak.Y ar.;.jdI (dJe r) 2010
$·t Yu q Wkjgk Umnj gW·bL,/,´ qWk jgW·k ligW · aeK>cja r.ek .nj
gkUm njgmLi ÕcjgH j v ,v,aY aY cCÕhjk tE u´ qC IgL ipj ´ K[I dr.cj a.
percjek.njgkU mnjvi gHj SwjmCÕ hj$ . qWkjq N.·(2010)$ ·râ
¤¤\zhtj pLnjgt,gk Umnj kEu gW·Ku icjbuinj dM·cj lMiÕ njvi âõõ
¤¤\zhtjg kUmnj kEu gW·ezN.je m.wj ek[wj eg>w ja.vi âõõ
¤¤\z htjpercj;Õcj kW.njg kUmnj kEugW· qLÕcjdM·cjl M iÕnjvi âõõ
ek.bL.Y (ed qpy[EÕ mnj)
32
g
kUm WYmW Y aKicjsiupjm ·cj qMwj tYgk Uv,tN hjmà , rpjspj sk.
maerwjew>h. w·q.×urkÉit $·gÕLi cjrâ p:YeKtjeagál ikj
aup jDupjk LÕcj;ÕcjbM. ´ ae G.Ru njgs.njd M·cj v·cj eqà. ·gW· bL,
/, ×UtY eagá lik j gHjelwj sk.kL Õcje w>h.$ · lH YlHY l,l,gHj
eqà.·S uEektjrâ gkUsiupjqMwjt YgkUv ,tNhj (ek.j) gkUd Hjm·cj
;i kj gHj ekL· kL kje l. YqW .râ h iut j× Uq. jw W·t uY v,mgWic jk uE
gkUkLk jt·g Hj k uEkL Õcjq tik u E gkUv ,t· q Wkje qà.·mcjm WY
gkUa i utjrâ
¤w·q.×urkÉit õ wW· dHjew>h.p>ÈimWYtuY \ziÕhjnkjbWYmel.nj
râ ×W·kEa
u DipP>yjel.njtY u elM.wjley[.wjkuE gLmjsiutjv ,qpPÕriuhj
t·râ (w·q.×urkÉit _ w·q¢a ×u¢rkÉi t) _ (w·q _ et N.wj
det.wj gkU´ a×u _ el Mcje lMcj lMiÕ nj´ rkÉit _ v ,mcj mWY
siutjD>tjmcj mWY) w·q.×urkÉit _ v,mN·ÕkuEsiut jD>tj mcjmWY gkUl MiÕnjrâ
p:Y lik j kNpj kuEp v. percj; Õcjk W.njt ·elwj si utjD >tj
S.njgkU gHj dHjsiutjD >tjm cjmW YgkUl MiÕnjer.cj p· kjl wjaDi pP>y jrâ
Say .·m.t j biu kjl tk j k[i Õcjk[w jky[i Õcjmnj Tic jdwje ynj
qN.cj gkUmnjt· gHj ek.jK os siutj D>tjS.nj gkU ;iÕkj ;iÕkjepcjepcj
hW·m .nj$Jt uY ywjv ,mWYmWY´ gkUmWYmWY kM.tj lduEk LÕcj aeK>c jar.
ek.njgkUzkumà, suEkuEl m[JÕaiutj g·cjtwjesNhj g·cjlup jep>Ybtiuk j
qWk jaeK>cjar. ek.njgkUzkugjeH hcj ek.jKos siutjD>tjS.nj
gkU er.cj Tpjp·k jlwj aDi pP>y jpLnjrâ
atiucjpW·kja DipP>yj siutjD>tjS.njgkU$ · gW·yuEducjektj
m.njgHj qWk jv,Dm?t .mWY w>tjg>tjbWYmel.njrâ v·cj gW·ducjgiucjektj
m.nj gHj v,t Jt.l[iÕc jt·ehcj d,ercj tLÕcjfnjznj huJ tW·snjdkjrâ
epN.wjkuEq tjmN·Õ ltUliuk j$w· W· qtjmNihjgHj dHjqtjmN·ÕkuE lv.tj
v. $j pv. bhuq ut léc ja iut jr â h iu tj× Ul v.t jp v.
bhuq utlécjaiut jgHjr p:Yar.qL,atÐ gL.YqCIdtuY\mem.wjliuk jkuJ
p: Yar.gL.YqCI gu$j fuE pUguEzk ukuJ t·g Hjel wj el.njk.Yelpj râ
mNi hjl uEm WYhW·h uJ siu tjbkj; .jq.×W ·râ siutjbk j;.jq.gHj aKicjhW· ruY
dN.YhW·ru Y ley[.wjbkjl upj kLÕcj p:YpuOmih
N jt· el.Yq W.râ si utj$ ·gHj
d,Tic jdwj nku Elv.tjq mÐJmNihjp Lnjrâ
spjkEl
u v.tjsiutjD>tjS.njgkU siutjDt
> jmcjmWYgkU$·t uY
lv.tjn.n. tc jducjgiuc jekt jn.n.×W·m ·cjgH j eq à.·Su Eekt jrâ
lCEÕt·gHj Ti cjdwjmcjmWYeynjq N.cjzk u´ lCEÕt·gHj TicjdwjmcjmWY aerwj´
likjptjzku´ lCEÕt·gHj twjesNhjq Wkej qà.k
· elcjkligW· awuE]q
z.percj;ÕcjkW.nj zkua iutjrâ v,t·aiuQ u JgHj mN·Õk uEsiutjD>t jS.nj
gkU siu tjD>t jmcj mWYgkU bu J\pcjtNh j \K.er.cj huJg ,m.njrâ
\K.hW ·laj$JgH j mnj×W· py[EÕ;Õc jeq·t · T ·kjT ½,lt Umnj
siupj;Õcjpliutjt· spjkuEpercjmcjmWYgkU p:l
Y pHjk [.mnjnitj (monnet)râ
mnjsiupj;Õcjpliut jt·elwj kelcjeKLwjqHj T·k jT½,,ncjkuE percjmnj
;Õc jeq· ´ mnj;Õcj mnjt ·râ buJv ,kuEv , d,m·cj quJfa iutj kuJr â ai utj
ekN .tjg Hj ptwj$ .k:i Õpj lpãgkUh W· mWYk uE;Õcjt u Y d,dHjk LÕcj q.j
$·e $.wj ptit jkLÕ cjqWh j el .Yel.Yaiu tjrâ hW·d ucjk:iÕpj tuY
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
percjkupE v.
w·q.×urkÉt
i
pY>D eltjkL Õcjaiu tjrâ
percjpãpÌ huJmg,gHj qWk jv,hW·ducjpãpÌt· dHjkemL.njel.Y
qW.mWYrâ /iu njgHjel wj gW·dHjpercjpãpÌ gL.Yq WhjmWY gHj w>t jg>tjel.njrâ
percj pãpÌgL.YqW hjgHj d,dHjq LdekwjmWYrâ p:Yv,pãpÌkuJ´ p:Yv,d,ducjpãpÌ
kuJ t.l [iÕcj×W·quJ/ >lpãrâ lCEÕt· gHj mikjgW·pNÕkjb¡nj tcj ey.cjy .
zku duhjd$jzkutuY ptiunjduhj pãpÌv,tNhrj â »$·gHj dHjpercjpãpÌ
gL.Yq Wh j hW ·eqcj râ ek.jK os pãpÌef[·kwurâ
qPpt·×U;Õcjh·q .wtIl uJet·t uY puOgkUmnj bWYmgLiÕcjt· dosiupj
a.;Õcjeq·aiut jrâ mnjsiupj;Õcjeq·t ·gHj d,ducjDluJk LÕcjkuE gkUeq·t·
aiutt
j uY lMÕhjmnj;Õcjeq·t· ekL·k Lkk
j LÕcjaiutrj â Sv,ezN.jb[ÕTo
t·eh cj huJa erwjmnjel pjgHj eq à.·SuEektjrâ tup jtoq .jgH jkuJ
el.njkLÕcj /iutj (60) qN.·et·gHj hiut j×Upercj;ÕcjkW.nj ap:Y;ÕcjbM.
yék jT uYtuY k[. jezN.ja.s.tLwkámWYh .nj eku.· d>yk.gmLiÕcj
nkuE kWIgLo (199) f:iÕk j p>Yd opN.nj tuY pÐnjk LÕc jkW.nj wká p: Y;Õcje q·râ
lMÕh jgW·S/i utj />e tN.wjehcjkuJel wj ek.njcC.jmnjkW.njw kát ·
gW· huJa erwjm njepcjcjg Hj ea.nj el.nj eekW ·râ
mnj dopN. nj eKtjh · q.wtI luJ siupj;Õcjeq·t·g Hj ap:Ypi W Õcj
(250) q N.· ekL· kLk j kLÕcj aiut jtuY mnj dopN. nj eKtj; Õcjb M. sgW·
bL,/, siupj;Õcjeq·t ·gHj ap:YpWiÕc j (60) qN.·ehcj ev.nj kuEekL·kLk j
aiutjrâ puhu
O Jel.Yel.Ymg, hiut j×UsiutjDt
> jmcjmgWY kU hW£· zihjnkjtuY
eq·t · cCitj kmLk jeT .·er.cj huJm.njrâ
mnjmÕN· ap:Y;ÕcjmnjtajgHj eKtja SkjSkj d,ducjzuJkpiukj
kLÕcjk uE percj;EÕ;iÕkjkM.tjl duE aeK>cja r. n.n.q.jk uJelwj
suEkuEa KicjlMÕhj TicjdwjmcjmWYkLÕcj ae rw´j lik jptj´ eynjq N.cj
biunjbiunjbtjbtjm.njgHj eqà.·SEeu ktjrâ gkUmYmW WYgHj hiut×j UgkUv ,tNh j
;EÕ;iÕkjkM.tjlduEt uY ekL·k Lkjk LÕcjgHj /iunj×W·tokuJelwj hiut j×UgW·kLÕcj
aeK>cja r. a ]k.gkUv,t Nhjt u Y ek L·kLkja .gHj eqà.·SuE
ekt jgÕLi cjrâ
aKicj ehtjtl. gW·awuEet· v,t·gsi utjk mLkj kLÕcj
gkUg[ê (6) \pek.!iki u!jrâ a Kicj et· gHj ek.njgkUg[ê t·
hW·m WYkuE; Õcj$Jrâ /iunjgHjelwj gkUg[ê t· hW· ekL·k Lk ja. lt UgL,
ti$ ·râ SgHjqM,h W·eqcj hiut j×Ud,ducjgsiutjk mL kjgHjr ek.njgkU
g[êt· gW·kLÕcjDrjqtituY ptnj kLÕcj ;ÕcjeaQerm.njrâ eKtjh ·
q.wtJl uJet· gkUmnjt·elwj d,ducjgsiutjk mLkjkLÕcjkuE qMicjbM.
a·cjezy [ ruihjl Mihj hW·m.njrâ /iu njgHjelwj gkUmnjgHj hW·e kL·k Lkj
a.râ dM.×UdopN.nj siupja.#.nj ;Õcjv,tNh jt·e hcj md,ekL·k Lkj
a.aiu tjrâ
gkUmWYmWY gW·ekL·kLk ja.huJgHj p:Yek.njgkUgHj mpзkuE rpjgiucj
lwj w>dek.njgkU hW·mWYkuJ´ v,a.gtpLtro K[iÕtjK[iÕtjpLiÕtjpLiÕtj
v,ptiunjT½, ø làê
hW· mWYkuJ ´ siu tjD>t jmcjmW YgkU hW·£zih jnkj kuJ´ awuEa luEa qI zku
hWm· WYtuY aeTcjezN.jkuE gkUv,tNhj bkjs;.jq.kuJ´ hiutj×UeKtj
k.lkuJt · gHj eqà.·SuEek tjm.njrâ
mnj ;Õcj eq·b[ÕTot ·gHj /iunjrv,t·h uJ m·cj v,t· kelcjso
;Õcjhq
· .wtIk uJelwj dHjm·cjqpW jlPa jehcjrâ qWk jeqà.·kelcjso
;Õcjm i ti mv,t· pLn j gH j dHj w>t je l .nje h cj e hc jr â v ,t· gH j
dHj v,mcjsMIe hcjr â qW kjeqà .·ke lcjso m.nj v,t ·gs.njekL .nj
hW·m.njat
iu ja es.njrâ ;Õcjeq·gHj aeK>cjar.Kiuhj qWkjv ,t·t uY
v,t·hW·mik jducjddiukj hW·mikjpLpÕ jk:hj qWk jbL,/,gkUmnj dHjelpjrâ
ek. njz.tjv ,t·elwj pu OsMI sekW· ekW· hW· gW·râ \ph jkuE lzuY gHj
d,ekL·k Lkja .m.njer.cj â tupjt oq.jgHj kuJ mnjkW.njwkát·elwj
\K.hW·l aj lC Õa.kuE v,huJa erwjm nj m.njdM ·cjkJuer.cjâ
\K.hW·laj$J gHj gek.·v ,\b omnj ;Õcjn.n.t· p·cjek.·
ptitjlk
i jl el.cj]t,mWYt,N p:YtCYv,\bomnjtuY a.tjmikjlwj aluE
aqIpN.nj v·cjeqà.·ed·>kuE rpjspjsk.m·cj w>d×HoSJ a]k.gkUmnj´
v·cjeqà. ·qJrupjkuE dpj pN.njqLYptit jlwj ap:Yedq r,mnjt ·kuJrâ
a]k. ti;.jek.njgkUmnjpuOt·gH j ek.nj licjgkUb M.t·
gLciÕ jkuEl kj lupjTpkjektjm·cjdN.YgHj puOgW·SEeu ktj nmtjrâ lkÒro
ek.nj licjgkUbM .t·gHj dpjpN.njbM .t· kuEl wjguJkLJÕtuY ef[·l wjasI
aznj;.jzmLicj qWkej qà.·cCit jkmLkj gkUmnjrâ spjkuE pWaluEa qI
pN.njt· ekL .njq Pm·cjt ·g Hj BpÈm·cj gu JkLJ Õek.njgk Umnj tuY smj
/tj m·cj siut jD>t jmcjm WYgkU ap: Yek. njgkU mnjt ·râ
qCI r·cj tcjl t UgmL iÕcjt uY pu Oek. njgkU mnjt ·gHj aKic j$·
aYd,´ v,ebLtj ptiunmj ·cdj uhj v,qkaj hW·eTkjr´ sN,d,ptiunjduhj
v,qk aj gH j sW ·si ut jg Li cj gL ic jeq C. Ye qC .Y tu Y d,kel cj qC Ig Li pj
ak.Yar. pkt iek. njgkU zku ktuE dHjm·cjgH jtuY d,pÎÕcj T½,
tpjt ,gL·cjtro qWk jan.gtj ek.njgkU zkurâ
mnj;Õcjeq·t·gHj lMÕhjekL·kLkja . ]kpja iutrj ´ mnjkW.nj
wká ´ mnjsiu pj;Õcjpl iutj tajel wj a n.gtjgt$ ·pLnjmg, d,
ekL ·k Lk j a.m.nj m· c je r.cjâ /iu nj g Hj el wj v,mcjm WY g kU t· gH j
r· cjk uEak .Ya r. ktuE dHj m·cjgHj tuY si utj D>tj esH ja. hW· gW· râ
zku zku gHj zk ud u cj g iu c je k tj lwj v ,mcj mW Y gkU mW Ye r.cj mà ,
ak .Y ar.ek. nj gkUz ku /iu tj kS·c jl uE si up js iu pj /iu tj lu E
e]kpj\gtje]kpj\gtj d,Skjpelwjpeltj ducjKIa. qWk jdtuYfuE
ek .njg kU zkur â »wW· gH j dH jt .l [i Õcj v,mcjm WY gkUe r.cjâ
aiu tjek N.tj d,huJ mà, p:Yv,tJt .l[iÕ cjt·g Hj t .l[iÕ cj×W ·er.cjâ
v,ekL.nj dtuYf uE qWk jgkUt ·gHj dHjv,pзp>rmIer.cj mmik jqà ,râ
làê
là ê
33
g[.enwj
a
eq h.njgL ·Åqihj ek .nj gkUqM tjm njt · ×UkE uS.nj
lik j ptj´ S.nja.Y kM.YgkU alu·a uitjq J utYu ek.nj
gek.·qMt j mnjt· aeKtj$· mL.jmtjq CIgpLi jr·cja . ak.Yar.
percjgkU kEu percjgL,kwj tCY$ ·tYu hW·duc jeT.·a Kicj´ hW· ducjelcj
gkU hJugH j p·k jaeq h.njg L·Åqi hjt Yu ptit j\zh tjpLc jk:h j tYu
Runjgs.nja. qWk jgkU gW·ducjs quic j percja n.gtjrâ
muht
ui jgW·h Jugl.nj q.j$·er.hJugHj ppз×k
U Eu sUÈqkÒr.zj
(1120)qN.· el.njkLÕcjtYu ek. njgk Umnj t· d,\gip jdol lozu icj
\p,z,d,q.Y\K.ti tja . ×UqN icjt i;.j mnj qCik L tjnnjTwj \gpj mnj
apu icjgHj dHjtY u zM. pjek.njgkUm njt· d,bàêdM·cj\b Y;.jrmtj ×UegWcj mtj
/>gHjl ajk L Õcj kEuq N.·râ ek.nj gek.·qM tjmnjeKtj$ · ×Uk Eu
bHj bNÕh jti;.jmnj qCi kLt jn njTwjmnjg HjdH jtYu qJuk EuhW ·mcjs MImW Yq.jgHj
ptit j$.\zhtj bWY elMcje lMcj S/uit jeT kj}kÕi kjk Eu\ zhtj
auit jrâ huit jgHjr ek.njgkUmnjtCY$·gHj qPh uitj×Uk Eu d,ducjkLcjdM·cj
aeK>cjq L,pW , percjB w´ percjg kUn.n.t· tYu kelcjkUK [pj
qMt j n.n.t· p·kjÅ qih jtY u pL·cjbtiuk j dM·cj wcjBwek.njgkUmnj
t·t CY$·gHj mWYlP.jkEumWYl P.j percjlik jptjk Ju´ percjeynjqN.cjkJu´
percjB.q.´ q.qn.gkUn.n.t·gHjk Ju dHjmNihjbtiukjq RuihjekL·
wcjBwgkU ×UkEuq Nicj;ikjpLkj gkUv ,tNhjt ·e$.cjgHj hJu$ .g·cj
g· cj râ
Sg, ek.nj gkUmnjpOu v,lCEÕlC EÕt·gHj hJuk LÕcjm· cj gkUmnj
pOugHj gkUtL´ gkUn.Y´ aerwjhJukLÕcjm·cj gkUmnjpOu gkUtL´ gkUn.Yt·gHj
tqu ikje k.nj gkUm njt· n.n.q.jg Hj ekcjS Eugbm·cj kJu rh.
mik jgW· qM.njq.j$·râ muh uitj gW·qM .nj q.j$ ·er.hJug Hj p:YkE upWi Õcj
(253) q N.· el.njk LÕc jt Yut Yu$ ·g Hj dN .Ya eK>cj bL,/,gkU kJ u`
a l E u a q I gk U k J u
ek . nj gk U m nj t ·
gW ·quc jes.YgH j t CYlE u´
qN.· lEu´
q kÒr.zj lE ue lwj
ekcjSEugblwj hW·mWY
$Jt Yu t CY$· gHj
gW·mWYq .j /uinjrpOuek.njgkUmnjt · alu ·qJufa uitjgHj petHjd M·cjS/iut j
mcjs MItom· cj aeK>cjqL,pW ,t·gHj qM,mà, tCYpOu t·gW·k l igW· ae K>cjqL ,pW,
t·gHj hW·mpuWY hj K[pjgW·q.j$t
· Yu ptitzj YgL.YnYkY nkEuqtiv.$jpv.
m.njmH k ligW·a eK>cj qL,pW ,t· m.njm·c je$.cj ef[·suit j q.j$ · tYu
gu itj Runjgs.njm ·cj râ
/ui njrdH jq.jg HjkJu elwj t.l[iÕcjp Ouek.njgek .·qMt jt·
yEuducjlwjp:YltUk:hj tC$
Y ·gHj mikjgq
W· LÕcjBwcj´ mikjgW·pto\gcjm.nkEu
gek.·t.l[iÕcjtNht
j Nh jt·t Yu £picjpÒ.njektjm.njkEu ek.njgkU
zkuh W·e qc j´ gL .Y aeK>c jq L,pW, qW kj ek .nj gkUgW ·d uc jsqui cj
qWk jan.gtjgtet·tYu g·k
> W.ja .bWeY lMcjelMcjrâ tCYgs.njgHj×;W· .·´
tCYpk.·gj×H W·ekW· tuicjpq
Òo Wk jek.njgkUt · gW·kligW· qNicjzUb¡ÌgHjelwj
d,SEugbm.njkJ ue$.cj eTc jlwjq .j$· ×W·dM·cjp :Yg· LÅqih j et·k J urâ
atikjel.njkLÕcjet·gHj Kuihjk Juper·kJu´ /uihk
j JugmÐokJu ek.njgkU
mnj t· ducjsquicj lwjt YukL Õcjm ·cj n.n.q .jkJurâ psËÕp Pnjt CY$· gHj
ek.njgkUmnjt ·kW.jdM·cj tkokt .njm·cjh.´ /uihjÅqihjm·cjh.â
ek.njgkUmnjt · qJumNihjfauit j gHj eTkjkEuk LiÕhjt J ektjm.nj
qJumNihj fauit jrâ
S.njgkUkupE >cjgHj gW·micjSrm{.cjqM,râ S.njgkUkEu\zhtj
k.y[gHj ×W·gu njfEubWYe tMcjmWYq .jkJu´ S.njgkUnkE uestn. t pjtpj
t,t ,gHj elwj Drjy utjedkja . ltUe k.njg kUgH j hW· mWY$ Jrâ
huit j gHjr pUgEum£bkv.cjdM·cj nkEurm{. cjqM,qM, t·gHj gu njfEuqWk jgkU
gW·ducsj quicjgHj ×WdM· ·cjkJuh .gHj pãpÌr·cjvik´Ju aeqh.nj ek.njgek.·
gkU mnjpO u gkU tL´ gkUn.Y gHjlP hJuewcj$J atikj el.nj kLÕcj gHj
qmÐJlwj tYu an.gtjgt et· v·cj rogW·dHjt L´ gW·dH jn.Y m.nj pLnjgHj
ptit\j zhtjat
ui jv iâ
tCY $· aeKtj $· gkUmnj gHj dHjdM·cjg kU;i kj´ gkUp Lkj
gkU v,tNhj e$.cj gHj l Pwuitj wcjBwzkutYu v·cj gW·ti tjbL,×UBw
;ik jpLk j gkU v,tN hjm.nj v· cjgW ·kelcjdHj BwtL ´ Bwn.Y
;iÕkj;i Õkje pcjepcjm.njgHj gui tjRu njgs.nja .auit jviâ qWkj gW·p·k j
a eq h.nj gL ·Å qi hj wcj Bwzk uk Eu ek. nj gkUz ku m.nj gH j
×W· m·cj p:Yt.l[iÕcj zkumWYe hcjrgHj k EugW· esHjsuit j viâ
tCY$· gkUmnjpOu dkjl wjRpu jqMicj/uipjTwj ltUekN.tjtuicj
al.·et· tYu ek.njqMi cj/u ipjT wjt·g mLiÕcjgH j lC .jsM Iek[.wjd M·cj qM,
gHj elwj eq.jeqN cj\phja.aui tjrâ huit jg Hjr ywjK>r atuicjdHj
atuic jducjmà,etHj pWmdu cjgHj d,elcj$ .cjâ atuicjelcjgHj hW· qPgRu
mà,etHj atu icjhW ·qPg RugHj alu ·gkU mWY d,ekL ·kLk j a. m.njm·cj
$.cjgHj dHjeTk jrâ
Say.· m.tj mcjs MIsqM,gHj kmjrhJuek tj gW·hW· eqcj´
ektjz N,ltUek. njgkUzkut Yu p:EÕp :iÕkjek.njgkUzkug Hj dHjgunjfEu
kS·cjB wzk uhW· eqc j´ percjpãpÌkS· cjB wzku gHj d,×W·g unjfEu
ltUwcjBwgkUzkutYumH gW·sMtjqmÐk
J Eu kS·cjBwzkug´W· kelcjpã
pÌr·cja,a,mà, qNicjek.njgkUzkuzkugHj dHDj wj/uihl
j l·zkue$.cjgHj
q.j$ · gkUmnjpOut· ywjrK[pjgW·m·cj kJuetHj percjp:EÕp:iÕkj ek.njgkU
zkug Hj d,ea .njkLÕcjquik j quik jm.njrâ
34
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
huit jg Hjr dduikj gkUelwj dH jdduikjzku kJu´ wcjgkUelwj
d,dH jwcjzk uk Ju´ ywjr ek. nj gkU t· ef[·sui tjb Ju$ ·m .nj mà,et Hj
ltUv,mWY eku.· v,mWY hW·d,pL·cjqLÕcj p:Õf[E wjv,qkajpuhjgHj dHDrj
j ;.·
sMtjmWYrâ el.njkLÕcjmWYaKicjet· ×UkL.qk Òr.zj;ÕcjhW·sui pj (1349
ø 1350)qN.· $JgH j ek .njg kUmnj pOu tkjk LÕcj \py. Y lH .YkLÕcj
lv.tj pr·cj kLÕcjsiu tjD.tj kM .tjl dEuk LÕcj lwj kS·c jBw
ltUmWYgek.·k EumWYgek.· ducjeS.·kLÕcjlwjlm[JÕ bWYmezN.jkEu\zhtj
gHj elwj dHjk LÕcjl wj tYum·c jrâ
p:YkEuqkÒr.zj;ÕcjkLÕcjsuipj (1349 ø 1350) qN.·epcjkLÕcj
tYu DrjvIq .gkU ltUmWYgek.·kEumWYgek.· m·kjgtwjekwj£zcjtuinj
v,qkajt Yu kelcjr·cja. lpãtYutk
Yu LÕcjet·gHj d,ducjelcjlwj
lm[JÕgHj gkUzkuzkurâ epLcjeT .·lm[JÕ v,qkajpLnjgHj gkUzku
kE uzkup Lnj hJu gH j percje f.a je\bwj gkUkJ u´ percj ef.aj e\bwj
gek.·kJu´ d,ducj yut je dkjk LÕcj´ d,ducje h.·\bmjk L ÕcjgH j qk jqI
ek.njgkUpOut·elwj KuicjbuinjkLÕcjlwj p:YgLmjek.njtM· ek.njgkUt ·
tYum· cjy[â
huit jgHjr a eqh.njgÅL· qih j ek.njgek.·q Mtjn.n.
t· tC Y$·p·k jfÌt itjk LÕcj gHj v.tjd uhja tik jt Yu dkjl wj suitj
hW·eq cj qWk jan.gtjgt percjef.aje\bwjk Ju´ aeK>cjar.
mNihjkJu´ gL ·cjtrob,L /, gW·dHja.qL,pW,gkUt Yu ektjaKicjbWYmzipjgLipt
j Yu
ttjTpãdM·cj v·cjgW·kligW· kS·cjBwgkUB.q. qLÕcjqLÕcjm.njrâ
huitjgHjr DwjkM.tjldEuv ,qkaj´ Dwjp:EÕpÕkj
:i v,qkajgHj gkUB.
q.ef.aje\bwjh. qL,aeK>cjv,qkajt Yu kEuk:iÕpjv,qkajgHj
gkU B.q.ef.a je\bwjh. pãpÌr·cja uitj viâ
ek. njgkU gW·dHjdduik jgHj v,gHj p:EÕp :iÕkj er.â ek.njg kUgW· dHj
tqiu kjgHj v,gHjl ,gL·cje r.â DwjdukÉk EuDwjqu K />\pk.$· tCY$·
ek.njcC.jqMt jt· qPh uitj×Ue]kpj\gtjk LÕcjn.n.q.jt Yu ddHj/>q.j
/>\pk.$· qPhuit×j UkEu ek.njcC.jqMtjt· hW·kL,suitjt Yu ek.njcC.j
qMtjt·elwj qM.njtinu jgl.nj rm{.cjq.j$·tYu qWk jgW·kEu qWhk
j Eu
ek.njcC.jt·gHjelwj mWYgek.·k Eum WYgek.· kEuq Whjh W· m.njauit jrâ
aerwjek.njcC.jq Mtjt · qM.njkLÕcjlwj aeKtj$·g Hj ducjbàcjlwj
sEuk EumWYa .yuk jkwjrh.â »$·elwj pãpÌh W·m.nj $Jrâ
ek.njgkUmnj\p,z,dM·cj al u·luik jmWYgHj gW·SEugW·v.t jlwj
tYur â Sg, muhuit j gW·\p,z,dM·cj gHjer.â v,lEu mWY gW· kEuq Whj m.njer.gHj
»$·elwj lo hJuh W·d,$Jk Ju´ aKi cjaK>k.l pOut·gW·SEugW·v .tj
ektj ek.njcC.jqMt jt· lRuiajy .·dM·cjgHj pOut·ekcjqM.njkLÕcjlwj
ek.njcC.jqMt jt·gHj mudHjebHjt·l Ruiajy .·dM·cj auit jer.hJugHj tCY;.jr
mtj \phj gHj dHjtC YdHj ddiuk jrâ tCYgW ·aJ£ gicj gHj dHjtC Ymipjsuit jrâ Sg,
eScjspjd M·cj kEu t CYgkU mnjg W·pui cj;Õc jkJu h.â
gl.njpOut· qM.nj$.ek.nj cC.j qMt j t·gH j ek .njc C.j
qMtt
j · qHnj cjkpEu Out·tYurâ a]k.ek.njcC.jqMtjt · kEuq WhjkEupugO Hj
ek.njcC.jqMt jt· kelcjqM.njncjgl.nj eScjspjm·cjkEu tCYgkU
mnj gW·puicj ;Õcjk Juh.hJug Hj gl.njq M.nj ek.njcC.j t· bJu$· gHje lwj
k:h jTYua .vipLnjrâ
percjgkUmnj
ywjrkelcjpãpÌr·cj mWYnYpLnjmà, ek.njcC.jqMtt
j · gW·kligW·
DwjsIkL,gHj ×W·t.l[iÕcjp:Yv,gHj percjgkUk Eu percjq.qn. gkUgW·Kuicj
kL iÕkja.kE u ek.njcC .jq Mt jt· m.njkJ ugH j ×W· t.l [iÕcjp :Y v,gHj
ek. njcC.j qMt jt · v·c jrohW· gW·tL icjekL· gunjfEugkUkJug Hj ×W ·t.l[i Õcj
p:Yv,gHj bJu $·elwj d,gL.YtcjncjmWYnY pLnj huit jhW·dHjelwj fE ue;·hW·m·kj´
hW· bdHj fEue tHj h W·tJ huit j´ hW ·bdH jhuit jelwj hW ·tJfE ukJu ´ tC Y$·
huit jmmikjk EumWYmWY ktEudHjdM·cj ltUgkUmnjpOu bWYmgLiÕcjgcL jrâ fEud,ducjsquicj
m·cjt ·g Hjel wj n.n.q .jgHj ×W·k Ju Sg, mNihj gW·pÎIpÎpj percjB wgkU gHj
hW·mW Y$Jrâ
tcjmWY ø gLÕDJum·cj ltUek.njgkUm njtCY$ ·gHj mtj\bYh.´
ltupi jh.´ lkjkLiÕkjh .â »$·gHjelwj ek.njgkUt· kLiÕhjt J
ektjhW·m.nj´ z.tihW·g·cjpãpÌtYu hW·k LiÕhjh .´ hW·pãpÌmWYq.jrtYu
hW·mikjk h
LiÕ jh .´ »$·gHjelwj pUgl
Eu EumWY hW·g·cej f[·suitj$Jrâ kelcj
r·cja.kEu percjd,ducjsquicjdcM· jtCY$ · aeKtj$·h Ju zkuekL.njncj
gWlwj
· tugY Hj zkugW·sh.´ zkuekL.njgW·ncjtgYu Hj zkud,kEuv ,tNh jsh.â
ywjK>r kelcjqM.njr·cjmà, v,gHjg·cjq Hj´ bJulEugW·kel cjqHj ek.nj
gkUpLnjre]kpjâ hiut×j Udq
Hj .jgrHj ek.njgek.·qMt jt·tCY$· qWkgj W·
kli gW·percj Dwj;.·kEu gL· cjtro ek.njgkUm njt· m.nj gHj mL.jq CIgL ·cj
trot Yu ducjqzuicjkE uaeKtjrâ aeKtjh JugHjpLnj elwj hW·mWYk Eueswj
epN.njbbWYDwjgHj yEuy uikjektjfaut
i jh W·eqcj´ mWYq.jpnL jgHj t,pÌekL·
gek.·n.n.t·t Yu pL·cja .gthW·eqcj´ percjef.aje\bwj gkUk Ju´
percjpL l[,a.YkM. Y gkUB.q.kJu v·cj gW·l[,tM, an.gtj
gtm.njg Hj a tuicjrnjt Maj ×W·m·cjlM iÕnj râ l tUgek .·n.n.t· gHj
elwj dHjdM·cj gek.· ek .njgkUmnjmà,etHj eRHjeqHj rogodM·cj sEk
u Eu mWYa.
yukk
j wjrâ
yW· ek.njmnj v,mS.nj gkU v,mdu cjto SJz.timnjt·
v,gmLiÕcjao gL· cjtro ek.njgkU mnjpO u mkW.jdM·cj tCY$ · gHj l[,t M,dM ·cj
bWYmezN.jkEu\zhtjhW·eqcj´ gL·cjt ropOumkW .jdM·cjtC Y$·gHj dH jdM·cjgL·cjt ro
tcj w>tjg >tje$ .cjgHj lP wuitj tLicj eT.·D wjqt i wcj Bwzku kEu
gL·cjtroek.nj gkUmnjzkua uitjv iâ S.njzkuh .´ S.njgkUh .´
S.nj ek.njg kUh . pãpÌlPk EumH.a .viâ
luik jesN.njdM· cjtYt CY$·gHj luik jT½,kEugL·c jtro aeK>cjqL,
pW,h.â luik jt·e sN.njm·cjt YtC Y$·g Hj l uikj t·pl Juae K>cj ar.
mNi hjh . pãpÌauit jviâ ek. njgkU mnj gW·gW·a eK>cja r.qL ,pW, gHj
t.l[iÕcj×W·pYv
: ,gHjer.â ek.njgkUmnj gW·ef.aje\bwjm.njgHj t.l[iÕcj
p:Y v,gHje r.â ae K>cjqL ,pW, gW·suipjp:YB wek.nj gkUmnj m.njgHj v,gH jd,
pl· cjbËi ÕpjkE u ek.njgkUm njt·e r.â
alEuaqIgkUgq
W· LÕcjgHj d,a.tjmikjltUek.njgkUh.â
alEuaqI gkUgW·qLÕcjgHj e;·ktEudHjkLÕcj pktigkUk Eu gkUrh.â
ek.njcC.jgkUmnjt· qM.njkLÕcjm·cmj WYtcjpnL j tCY$ ·gHj qWkjgW·k elcj
qWhk
j Eu ek.njcC.jgkUmnjt·m.njgHj v,v,aYa Y ektjt .l[iÕcjtYu
K[pjgl.njqWk jgW·kelcjqWh jkEu ek.nj cC.jgkUmnjt·a uitjv iâ
r.m v ø eTkj lIW
35
percj;Õcjq.A cj
g[.enwj
epÌRuYm.Yp>lIm.nj
;Õcje\zmjb.bOu qN.· (2008)
v,pÐÕinjT ½,
p:Y sLtj Twjv ,;Õcjk W. nj sL tjT wjqMw jgHj lMi hja m.tj
(210) tL´ p:YsLtjT wjl tU (qI $uk j) gHj lM ihja m.tj (93)tL
×W· râ epÌRu Ym.Y; Õcje \zmj b.bOu gHj ekL.njbdH j p: Ygitu m.tj (29) ´
qN.·(2008)gHjtuY RuYsHj ptuinjv,sN, qu JsLtjTwj/>kS·cj râ eb.j Zimbabwe African National Union-Patriotic Front (ZANU-PF)
gH j aDikk [a . p:Y sL tj Twj v,;Õcj kW. nj sLtj Twjq Mwj gH jw W·
k[a .alnjkL.a uitj ×Uku EgW· qL,pW, qN .· (1980) eta jrâ
eb.j Mov ement for Democratic Change (MDC) pãdM·cj />g
ek.·g Hj zN,a.l Mihja m.tj bWYmgLÕic jrâ epÌRu Ym.YtuYdH ja. mWYgi tut uY
eb.j MDC pãm·cjv ,qÒa jt ajg Hj p·cjek .·k LÕc jr â epÌR uYm .Y
qmt elwj ekL. njbdHjmWY tCYD wjku E epÌRuYm .Yp>l Im.njrâ
ae G. esH jm· cj percjsnjd kjm .YgHj mN ih jqW kj gW· ducjR uY
am.tj(3)tL K[iÕtja .tuY dN.Yv,taj d,ducjRuYsHjgHjelwj d,\p·cjpSYu
eT .· a Kicj râ dN.Y $ajg Hj l kÒr omH kelcjRuY sHj pLnjer.cjâ
mNi hjducj RuYsjHmWYt L p:Yk uEd.N YRuYm.YgHj d,ducjSuY| p·cj nkuEa micjeq N.wjDwjrâ
dN.Y$ aj gHj d,kel cjek .jepÌRuYm.Y p:Yk uE />qt Ðh tC Yd,r,mWY tCY
pLnjer.cjâ lkjk ÒrogHj le l.cjt r,ptit j q WkjgW· kelcjRu YsHj
m.YpLnjgHj dHjmWYtCYk uE RuYsHjqmtalnjdutiy p:YsMtjt CY(27)´ gitueg[.nj
qN .·( 2008)gHje r.cjâ
wcj epÌRuY m.Y
epÌRuYm.Yp>lIm.nj alnjlkjkÒroauit jgHj ekL.njbdHjlwj
p:Y qN.· (2005) et·t u Y qN .·epÌRuYm.Yp>l Im.nj;.· ;.·gHj d,dHjq N.·
(2010)er.cj â Sg, qW kjepÌRuYm .Yqmt qN .·(2010)etaj gHj
d,pSuY|p ·cjlH.YkLÕcjaKicj q N.·(2008)$ ·râ » $ajg Hj d,ef[·e kL·
qàÕ tjq W .tj d,demL·eT .·aKi cj(2)qN. · epÌRuYm .Yp>l Im.nj ek u.·
epÌRuYs Hjqmt p:Y qN.· (2008) $ ·râ
sL tj Twjv,;Õcj kW. nj sLtj TwjqM wj gH j ef[·s W·l wj dN .Y
lMi hjmN ihj ×U (150) suEk uE (210) tuY RuY sHjp:YqN. · (2008) er.cjâ
aeG .sLt jTwj ltU (qI$ u kj)ef[·l wj (93) dN.YgHj p:Y (60)
dN.YgHj RuYsHjtpjpj (}todN.YgHj ×UkuEKRuicjl CEÕ)er.cjâ p:YkuEsLtjT wj v,;Õcj
36
qiukjrtj
kW. njgHjwW· sMt j qmÐJ lwj ×UkuE tWEÕ r, Harare gHj (29) dN .Y´ tWEÕ r,
Mi dland gH j (28) dN .Y´ tWEÕ r, Manicaland gHj (26) dN .Y´ tWEÕ r,
Mashon aland led>wjgHj (18) dN .Y´ tWE Õr, Mashonaland bM·k jgHj
(23) dN .Y´ tWEÕ r, Mashon aland plu itjg Hj (22) dN.Y´ tWE Õr,
Masving o gH j (26) dN .Y´ tWEÕ r, Matabeleland qM wjk[. gHj
(13) dN .Y´ tWEÕ r, Matabel eland qLÕ cjk[.gHj (13) dN.Y ek u.·
tW EÕr, Bul awayo gH j (12)dN .Yrâ hW·t upjku EbJu epÌR uYm.Y tuYt YukL Õcj
etajrâ dN.YkuESסm.Y aKicjsk.dM·cj nYkYpLêektjlÐê tN,m.YkuJ´
dN.YsW· tN,m.Yta jelwj bWY mguJ kLJÕ gui cjedpjlwj p:Y qN.· (2008)
$aj er.cjâ k wjmeyHnjR uYm.Y;Õcj ezcjb>e bWwW· ef[·lwj buJ dN.Y guJk LJÕ
sW· tN,m.Y (1958) dN .Y×W ·er.cjâ
p:Ygit ug[.njnw>rI sMtjt CY (25)´ q N.·(2008)gHj le l.cj
tr,ptit j gitum.tj (29) gHjmà, ekL.njepÌRuYsHjm.Yer.cjâ aeG.
eb.j MDC lpãmNih jk:i Õkjp j Art hur Mutambara hu Jg,dM ·cj
epÌRuYm.YqL,pW, eku.· bL,/,gHj ak.Yar.×W·dM·cj lMÕh j$aj ekL.nj
epÌRuYsHjm.Y hW·gW·$Jk uJ´ mNihjaeK>cja r.huJg, eb.j MDC lpãmNihj
k:i Õkjp j Morgan Tsvangirai qà ,lwj wW· ¤percj K[Idr.cjduih j DuJ
eku .· ]k·cj mCiÕh jmWY õ er.cjâ d,ke lcjK [pjz nj eq N.wj xpeddkj
ptnj;Õc jtMi mWYtu YmH d,ekL .njq PepÌRuYsH jm.Y er.cj qà, auit jrâ
epÌRu Ym .Y $a j gH j eb.j ZANU-P F zN,a./>dN.Y gH j wW ·
dN.Yv ,;ÕcjkW. nj hW ·dsuE ds,v,tajrâ tWEÕ r, Muzarabani So uth
dN.YsLtjTwjv ,;ÕcjkW.nj sLtjTwjq MwjgHj am.tj Edward Raradza
zN,a.râ tWEÕr, Rushi nga dN.YsLtjTwjl tU(qI$uk j)gHj am.tj
Dam ien M umvu ri zN,a.râ mNi hjsN,qWkjgW·ducjRuYsHj am.tj (3)tL
×Ueb.j MDC lpãmNih jk:i Õkjp j Mut ambara ta j kL .hW·g W·su ipj
aKi cjRu YsHj m.YgH j K[iÕtj a.râ hiut jgHj tuY nkuEe qN.wjepÌR uYsH jm.Y mà,
d,pSuYaKicjRuY sHjm.Yer.cjâ Glory Makwati mNihjs,N ducjRuYsHj dN.YSסm.Y
j .gitueffwjw>rI qtÐhlkjkÒrogt
Hj uY
Gwanda South gHj K[iÕta
lkjkÒro$aj gitueffwjw>rI (29) gHj Milton Gwetu mNihjsN,ducjRuY
dN.YSסm.Y Mp opom a gH j K[iÕtj a.mW YtLp Lnjrâ v,wW· dHjmNih j sN,
qWk jgW·kelcjducjRuYmWYt Lrâ p:Ygitum.tj(13)gHj Abednico Mali nga
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
mNihjs N,ducjRuY eb.j MDC lpãmNihjk :iÕkjpj Mut ambara gHj kWIskjhkpjtuY
K[i Õtja .râ v,wW · dH jdM·cjv ,sN,Sסm.Y dN. Y Sil obela am.tjsL tjT wjv,
;Õcj kW.nj sLtjTwj qMwjmW YtLt uY p:YepÌRuYsHjm.Y qN. · (2008) gHj ducjRuYdN.YSסm.Y
Redcliff gHj râ
mNihl
j Ct jepÌRuYm.Y ×UkuEq mgàyUer.pj hW·eqcjmà, aemrik.njtaj
hW·gW·aeK>cjlCt jepÌRmuY .Yrâ Sg, ;Õcjezcjb.ebW ek.jBikjk LÕcj gek.·l Ctj
epÌRuYm.Y (47) gek.·tuY qumJ p>lupj v,lCtjepÌRuYm.Y ×UkuEgek.·ef.aje\bwj
a.frik qLÕcjk[. (S outh ern African Development Com muni ty
SADC)´ q mgàa .frik ´ ek. nj;ÕcjÅkk j´ Ru rH. eku.· aIr.njta jrâ
p:Y gitu m.tj (11)gHj mNih jlCt jepÌR uYm.Y(50)tL ×UkuE gek.·ef.aje\bwj
a.fri kqLÕcjk[.gHj sui pjkLÕcj; Õcjezcjb.ebWkL.au itjrâ gek.·ef.aj e\bwj
a.fri kq LÕc jk[.wW · ekt jkL Õcj lwjaSkj ×Uk uE git ueffwj w>rIe t·
qWk jg W·lCt jgL iÕkjgL.Yr·cja. dN.YqPq mÐJSסm.Y´ puicj\K.ti;.j´ lMih jmNih jv,
ducjRuYsHj eku.· qPa s.·ku E pRuicjqzuicjgH jtuY puicj\K.ekL·lMih jmh
Ni jl Ctj mN·ÕpMikj
/uitj luEgHj tuY tuYrâ
lMih jmh
Ni ja eK>cjeT.·m.Y mqunjdQmdËitj (5¼9) \pek.tikui!j
ptuin jlwjsrcj p:YkuEepÌRuYm.Yrâ t uYpnL j RucjdN.YeT.· m.Y mWYlk jmWYlCJ (11000)
×W ·r â aKicj epÌRuY m.Y q N. ·( 2005)et aj mà , Rucjd N. Ye T.· m.Y (4000)
dN .YDwj× W·e r.cjâ kwjmeyHn j RuYm .Y; Õcj ezcjb.ebW qà ,lwjwW· sIznjl wj
mNi hjt .l[iÕ cj;Õc jmC, gW· mcjmW Yr·cjek[.wjm .Y ]t,sW· lwj (107690)t Ler.cjâ
mNihj sN,ducjRu Y (779)tL qWk jgW· ducjRuYsHj dN.YsL tjT wjv,;ÕcjkW.nj (210) dN.Yk uJ´
mN ihjs N,ducjRuY (197) t L qW kjg W·du cjru YsH j dN .YsLt jT wjl tU (60)dN.Yrâ
×Uk uEtk ÒquE ezcjb.ebW suE ducj tuY ptit j lwjl v.tj p:Yl ikjp Ruicj The
Herald p:Ygitum.tj (28) gHjmà, eb.j ZANU-PF wW· p:YsLtjT wjv,;ÕcjkW.njgHj
(137) dN .Y eku .· p: YsLtj Twjl t UgHj (41) dN.Y zN,m.njer.cj â eb.j MDC
lpãv,k:i Õkjp j Tsvangira i gHj wW· p:YsLtjT wjv,;Õcjk W .njg Hj (53) dN.Y
eku .· p:YsLt jTwjltU gHj (13) dN.Y zN,m.nje r.cj â tu YpLnj eb.j MD C
lpãv,k: iÕkj pj Mut ambara gH jwW· p:Y sLtj Twjv ,;Õcjk W. njgHj (18) dN.Y
eku .· p:YsLt jTwjltUg Hj (6) dN.Y zN,m.njer.cjâ lv.t jgHj wW· ducj lwj
qzu icjkuv ,;Õcjk W.nj (10322) tLt uY ptit j lwjer.cjâ
tCYe T.·m .Y eku.· tCY eT.·m.Yt uYa.
tCY eT.· m.Y git u m.tj (29) aKicjsp·k j rucjm .YgH j ×U gy, (7)
n.;ItuY aKi cjkM. tjRu cjm.YgHj qwjt CY (7) n.;I mdHjpWiÕcj (12)n.;Ier.cjâ
aKi cjgH jgHj mNih jeT. ·m.Y taj Skjt u YeT.·a.m.Yer.cjâ percj eT.· m.Y
$aj mN· ÕkuE percjDwj y. ek u.· percj/ui hjl l ·er.cj ×U kuEb L.Yq Micj taj
d,ke lcjducj sIercjpLnjer.cjâ Sg,gHj p:Y qCi Jud ith M kwanda mNih jsN,ducjr uYsHj
eb.j ZANU-PF p:Y dN.YSסm .Y Bu lawayo's Em akhandeni gH jmà, bun jd,ducj
htuihja .râ
Pis hai Muchauraya mNi hjsN , qW kjeb.j MDC ×Uk uEd.N YSס m.Y
Makoni Sout h huJ g,lwj tN ,m.Yguicj sW·p:Yk È.m.Y (29) dN.Y eku .· (30)
dN.Y p:Ye dq Makoni Sou th wW· dN.YT·k jg l.nj}k·c jmCiÕhj ti;.jedq eb.j
MDC gHj seT.·m .Y pWiÕc j/>n .;IgHj mN ihj( 300)tL eT.·m .YkuE eb.j MDC
gHjtu Y mNihj/ui tj (1000) tLgHj aeG.mcjdM·cj gW·eT.·m.Ye r.cj Muchauraya
qà,lwjrâ
epY>RuYm.YtuYa .gHj Tendai Bi ti mdHjv,aupjk.n.n.
eb.j MDC eq. cjkl ,lwj p:Ygit um .tj (30) gHjmà, eb.j
MDC lpãmNihjk :iÕkjpj Tsvangirai wW· p:YsLtjTwjv ,;ÕcjkW.nj
dN.Yti ;.j Bul awayo zN,a . (12) dN .YtuY p: YsLtjTwjl tUgHj
zN,a. (5) dN.Yrâ dN.YsLtj Twjl tU eqHjm· cjgH j eb.j MDC
lpãmNihjk :iÕkjpj Mutam bara mNihjs,N ducjRuYsHj David C oltart
zN,a.râ v,aupjk.n.n.eb.j MDC Tpjeq.cjk l,pLnjgHj
dN .Yedqeb.j MD C gW ·epÌa ·cj zN,gL iÕcj auit jgHj p:Yt i;.j edq
j N, tNh jhgj HjwW· ti;.jedq Manicaland,
Harate râ dN.YgW·a·cz
Masving o eku .· Mashon aland lPã plui tjt a jrâ
p: Y Ch itun gwiza mdHj;ÕcjezN.jau itj p:Yt i;.j edq
Harare gHj p:Ygit um .tj (30) h uitj ×U|pi Õcjpk.nj gu$jD nv,
qka jtuY a]k. mNih jT·k jgl.nj eb.j MDC taj
dH jp!i pkÉ v,q kajr â dHjk LÕcj pRU pr.gHjt uY mNi hjk u ET· kj
gl.njk u Marvel lou s Khumalo t aj eq.cj kl,wW·
ltU epÌa ·cjz N, Jo b Si khala gH jtuY sqPk LÕcj qsËy E ubs.gHj
eS.j kt uE su it jv ,qÒa j su ip ja . Si khala eta jr â
mN ihjm qun jtL d,a .wpjtuY Khumalo eku. · Si khala
tajquJv ,/>tL d,ducjrpjTicjtuY ker.·v,tajgHj mNihj (13)
tL$ ajgH j mNi hjK[Idr.cj eb.j MDC taj quJf auit jrâ
gi tum.tj (31) gH j mC ,×U dN.YaKi cjlzuYe T.·t uY
kwjmeyHnje pÌRu Ym.Y lel .cj tr,ptitj qWh jepÌRuYm .Y
mr×ukjk L.au itj (6) dN.Yrâ lel .cjt r, qW hjepÌRuY m.Y
dN.YzN,kL .auit j gHj eb.j MDC zN ,a. p:Yd.N YSסm .Y Chegutu
plui tjrâ lkjk Òrog Hj Skj lel.cj tr,a. mqunjdN .Yrâ
p:Y mqun jdN.YgHj eb.j ZANU-P F gHj zN, a. (3) dN.Yt uY e b.j
MDC gHj zN,a. (2) dN.Yrâ tCl
Y kjkÒrogHj Tpjlel.cjtr,
kuE quJ mp>dM·cj (18) dN .YpL njrâ quJe b.jm pãdM ·cj/>gek .·gH jrâ
qu Je b.jp ãdM·c j/ >gek .·gHj
gW ·a .zN, (12) dN .Y tu pj pj râ
p: Yk uE zN ,a.dN .Y ta j$ ajg Hj wnj ezN.j eq N. wj Dwj Patrick
Chi namasa gW· zN,p:Yd.N YSסm .Y p:Yedq led>wj Makoni râ
tCl
Y kjkÒrogHj Skjl el.cj,tr,ptitj qWhjd.N YzN,m.YgHjpLnjrâ
eb.j MDC lpãmNih jk:i Õkjp j Tsvangirai' s gHj gW·zN , (30)
dN.Y´ eb.j ZANU-P F gHj gW· zN, (31) dN.Y eku. · eb.j MDC
lpãmNih jk:i Õkjp j Mu tambara's gW ·zN, (5) dN. Yrâ
p:Y gitu ¿|pI sMt jtCY (1) gHj lel .cjt r,ptitj
qWh jzN,m.Y (131) dN.Yt uY eb.j ZANU-P F gHj gW· (64) dN .Y´
eb.j MDC lpãmNi hjk :i Õkjp j Tsvangirai gH j gW · (62) dN.Y
eku .· eb.j MDC lpãmNi hjk : iÕkj pj Mut ambara gHj gW· (5)
dN.Yrâ v,au pjk.n.n. eb.j MDC eq.cj kl,lwj
qWk jeb.j MDC gH j gW ·epÌz N,mWY er.cj huJ g,p: Ygitu ¿|pI sMtj tCY
(2) gH jwW· eb.j MDC zN,a.dN.Y Sסm.Y (110) dN.Y (lpãmN ihj
k: iÕkjpj Tsvangi rai gH j (99) dN.Y´ lpãmNih jk :iÕkj pj
37
percj;Õcjq.A cj
g[.enwj
Mut ambara gHj
(11) dN.Y)tuY eb.j ZANU-P F gHj zN,a.dN.YSסm.Y
(96) dN.Yer.cjâ
lel.cjtr,qWhjd.N YSסm.Y qWk jsLtjTwjv,;ÕcjkW.nj
]kpjtuY auit j p:Ygitu¿ |pI sMtjt CY (2) T½,lwjgHjwW· eb.j ZANU-PF
k[a .dN.YbWYgmLiÕcjtuY p:Yp>lIm.nj gHj hW·dHjeb.jmNihjglu icjrâ eb.j MDC
mNih jk:iÕkj pj Tsvangirai gHj (96) dN .Y´ eb.j ZANU-PF gHj (94)
dN.Y´ eb.j MDC mNi hjk : iÕkj pj Mut ambara gHj (9) dN.Y ek u.·
v,nkEup UguE(tqJ,pugàl ) (Jonathan Moyo ) gH j (1) dN.Yrâ
qWhdj N.YSסm.YlkjkÒroauit j qWkjsLtjTwjv,;ÕcjkW.nj
T½, lwjgH j eb.j MDC mNihj k:iÕ kjpj Tsvangirai gH j (99) dN .Y´
eb.j ZANU-P F gHj (97) dN .Y´ eb.j MDC mNih jk:i Õkj pj
Mut amba ra gH j (10) dN .Y eku.· v,nkE upUguEgHj (1) dN.Y râ eb.j
MD C mNih jk:iÕkj pj Tsvangirai gHj gW·dN.Y Sסm.Yg LiÕcja uitjrâ eb.j
ZANU-P F gHj gW·m.Yv,;ÕcjkW.njgLiÕcjauitjt uY gW· (45¼94^) k:iÕpjkL·
eb.j MDC mNihj k:iÕ kjpj Tsvangi rai gH j gW ·m.Yv ,;Õcj kW. nj
(42¼88^) k: iÕpj kL·´ eb.j MDC mNi hjk : iÕkj pj Mut ambara gHj
gW ·m.Y v,;Õcjk W .nj (8¼39 ^ ) k: Õipjk L· eku .· v,nkEupU guEgHj
gW· m.Yv ,;Õcjk W. nj (2¼79 ^) k:iÕ pjkL ·râ
kwj meyH njepÌRuY m.Y huJg ,lwj p:Ygit u¿ |pI sMtj tCY (3)
gHj mà, percjlel.cjtr, qWh jepÌRuYm .Y lzuYkL Õcjrâ muh uitj mà,
nku Ehiu tjeScjspj kuE ebdyu tjt i râ ke r.·t CYlk jkÒro gHjpLnj
kwjmeyHnjepÌRuYm .Y lhuJpÐit j qWh jsLtj Twjl tUk L.auitjrâ
L jT wj ltUgHj gW · (5)
eb.j ZANU-P F gHj p:Yst
dN .Y´ eb.j MDC gHj p:YsLt jTwjltU gHj gW· (5) dN. YkuJr â p: YsMtj tCY
(4)´ gitu¿br.gHj v,aupjk.n.n. percjek.pjk.Y eb.j ZANUPF mN ·ÕyM Õ Didymu s M utasa hu Jg,gHj p:YsLt jTwjltU gHj gW·dN.Y
(16) dN .Yrâ p:Yef[·b uJ\pcjru Ym.Yg Hj dHjper·aui tj v ,v.t jekt jrâ
Mu tasa ke lcjp tuin jT½, lwjgH j v,t.l[iÕcj kwjmeyHn jepÌRuY
m.Y taj sk.k LÕcj nYkY ;iÕhj ekkj ektj l.pjt uY bkjk L Õcj
aluikjeb.j MDC tajrâ v,etajTpjh uJpnL jgHj percjktuEddMHj ·cj
q. j$aj gHj lCEÕ tajd ucjk LÕcj wnj tuYt uY×W ·râ v,kelcjT pj
ptu injlwj gHj v ,t.l[i ÕcjkwjmeyHn j epÌR uYm.Y lCEÕta j mN· ÕkLÕcj kuE
percjT ½ ,,gL ·cj v ,meT .·m.Y qWk jgW· eT.·m .YkuE mN ihjdu cjRu YsHj m.Y
eb.jdsuEds,tajrâ p:YsMtj(5)´ gitu¿ br.gHj qWh jqWk jsLtT
j wjl tU
lel.cjtr,pti tjgHj eb.j MDC eku.· eb.j ZANU-PF taj
mWY eb.j mà, zN,a. (30) dN. Yrâ
kelc jRuihj m.Y
p:Y sMtj tCY( 9)´ gitu¿ br.gHj Chi namasa hu JkLÕcjlwj wW·
kwjmeyHnjepÌRuYsHjm.Ytupjsuitj eku.· eb.j ZANU-PF taj pLÕpjkLÕcj
lv .tj kel cjRu ihj mm.Y p: YdN.YSסm.Y mqunjdN.Y râ Sg,
pLÕpjlv.tjk uE kwjmeyHnje pÌRuY sHjm.Y kel cjRui hjmm.Y TpH jdN.YgHj
t,pÌekL·râ kwjmeyHnj epÌRuYsmHj .Y hW·gW·ef[·qàÕtjqW.tj$J eb.jtaj
kuE kelcjRui hjmm.Y dN .YSסm.Yt Nhj dËit jdN.YgHjrâ eb.j MDC
38
du cjgu$ ja.tjm ik jlwj p:Y sMt jtC Y(11)´ gitu ¿br. gLi ÕkjgL .Y
percjk elcjR uihj mm.YgHj suEdN.a.er.cj â Sg,gHj p:Ygit u¿ br.
sM tjt CY( 13) gH j k wjmeyH nje pÌR uYs Hjm .Y lel .cj tr,pti tj
percj kelcjRui hjmm.YgHj tuYdHja . quJk uEd N.YsLtjT wj />kS·c jkuJ´
quJ kuES סm.Yqmt p:YS סm.Y (23) dN.YgHjrâ percjkel cjru ihj
mm.Y$aj p:Y gitu¿ br. sMtj tCY (19) gHj gW·v.tjek tjer.cj
ek u.· v,sN ,eb.jmN·ÕdM· cjlM Õhjk uJ´ v,lC tjpercjR uYsH jm.Y tajk uJ
d,kuE aeK>cjkuE percj$aj er.cjâ percjkelcjRuih jmm.Y$ ajgHj
eb.j ZANU-P F taj a.t jmik jkLÕ cj dN.YSסm.Y (21) dN.Y
ek u. · eb.j MDC lpãmNih jk :i Õkj pj Tsvangi rai ta j
a.tjmikj kLÕcj dN.YSסm.Y (2) dN.Yrâ xk Ò#kwjmeyHnjepÌRuYsHjm.Y
George Chi wesh e qà, lwjg Hj ¤¤tcj ducj l[iÕ cjku EDwj petH jtaj wW·
kis ËRui hjmm.YebLt jmH .r.$a jgHj kelcjzuJ kpui kj percjq Whj
epÌRuYs Hjm.Yetaj er.cjâõõ mNih jaeK>cjh uJg,×W· p:Yeb.j MDC mN·ÕyMÕ
Nelson Ch amis a hu Jg,k LÕcj lwjw W· k elcj Ruih jmm.Y$aj gHj
qWkej b.j MDC gHj kelcjp| ·cjlH.YkLÕcjm.njer.cjâ percja.tjmikj
$aj gHj dHja. ¤¤buJ\pcj v· cjro gt,eT.· Sסv,;Õcjk W.nj taj
er.cjâõõ
p:Ygit u¿br. sMtjt C Y (14) gHj qM .bkjgbu tj qWk j eb.j
MDC huJ kLÕcjlwj wW· eb.jv ,taj mN· ÕkuEa sIaznj ¤¤pRU pr.
/ui tj (60)pRU qW kj gW · ptui n jg bu tj zercj Ru Ys Hj m .Y t· er.cjâõõ
a.tjmikjl wjwW· dN.YSסm.Y p:YsLtjT wjv,;ÕcjkW.nj sLtjTwjq MwjgHj
k.l ¤¤l el.cjtr, qWh j epÌR uYsH jm.Y gHj v·cjh W·gW ·bkj mukj mWY
lpãer.cjâõõ eb.j MDC taj a.t jp>njlwjgHj ek tja eK>cj
etM cjtu Y lJ È.nj tajg Hj v· cjgW ·tJk uJ eku.· v,t.l[iÕ cjepÌRuY sHj
m.Y taj v·cjg W·eq .cjk l,kuJ ´ v,Tpjh u JgHj eb.j ZANU-PF
taj r.njkLÕ cjmm.Y ek u.· nkuE mm.Y v,taj ekL .njp tit j tuY
SkjbHjm ukjli kj (30)
“ O urTi m e ” Mon Lan guage Journal
elMcj (57)
kb[ g[.enwjeKtjpOu
wcjn .Yg Hjatikj lMÕ hjd Hj; ik j
etet·qCIm L. j
y.zuic jkW. j
ttjT pãp ercjgL, kw j
k@Bw gHj
g ·×W RW· Hj
g .L k
Y pHjp ercjeqN. wjD rjí í í
K[pjg l
W· P.a
j p>
d \p,\K.
/>kL·m qunje s .H j\ pcj
kLcj;Õcjk Lcnj nj
Bw pOmu nj
lajel .njdjeH k. njkLc jíí í
g mW· icej kÐ. wj/ >
K[p ja .s uitjm ipjl hic j
g ·nZ njp cui j; Õcj
d cu y
j ÕM r. z .qMicjíí í
a.Yk M.Ypniu j\ gp j
d ,gNp jtLpv .
g ,L kw T
j uicq
j ,
b ,L /,percjB wa p>íí í
b uwJ cja p >
k¦·c jBw qLÕcj
ap>zn jtpj
ekÊc jl oT ½,
m njt ·k¦·cq
j wj
tm wÎ ja erw jtY$
C ·
w cjn .YgHja tik j
likjtk
W· LÕ cjm ·cjl ají í í
yW·m njg kUmh.
qPaË. tYl
u Ct jgL. Y
b dJu d k
ui jtY$
C ·
m njt·grW· .cjS .Yíí í
p Yg: L,kw j
lMÕ hjd Hj;ik j
w cjt mL.
lPdcu jl aj
lÎ. tjg Hjk :Õhjh .
k:Õhjl v.tjh .
K[p jb.Ë tYuqcu jes.Y
g ·bW ,L /,m .nj
g it
u jRnu jgs .nj
#.njqcNi j]t ·Õa.z. nYí íí â â
r.mv ø eTkjlWI
39