Lesson 64: Relative Marker -PO-

Lesson 64: Relative Marker ‐PO‐ Relative Marker ‐PO‐ [‐PO‐ ya wakati] The time adverb marker ‐PO‐ [when] goes into the verb in the same way as an object marker. When used in a sentence, ‐PO‐ refers specifically to time. A). Forming Sentences with Relative Marker ‐PO‐ 1. Markanachezakamari.Yeyehufurahi.
Markanapochezakamari,yeyehufurahi.
[WhenMarkgambles,heishappy.]
2. Tulichezanje.Niliumia.
Tulipochezanje,niliumia.
[Whenweplayedoutside,Ihurtmyself.]
3. Tutasomahabari.Tutachekasana.
Tutakaposomahabari,tutachekasana.
[Whenwewillreadthenews,wewilllaughalot.]
4. Uliulizaswali.Nilijibu.
Ulipoulizaswali,nilijibu.
[Whenyouaskedaquestion,Ianswered.]
5. Mvuailinyesha/ilianguka.Nilikwendanyumbani.
Mvuailiponyesha,nilikwendanyumbani.
[Whenitrained,Iwenthome.]
6. Mwalimualipikachakula.Sikula.
Mwalimualipopikachakula,sikula.
[Whentheteachercookedfood,Ididnoteat.]
7. Mgenialiingiadarasani.Wanafunziwalisimama.
Mgenialipoingiadarasani,wanafunziwalisimama.
[Whentheguestenteredtheclassroom,thestudentsstoodup.]
8. Nilifanyakosa.Mamayangualikasirika.
Nilipofanyakosa,mamayangualikasirika.
[WhenImadeamistake,mymotherwasirritated/annoyed.]
9. Niliamkaasubuhi.Nilikunywakikombechakahawa.
Nilipoamkaasubuhi,nilikunywakikombechakahawa.
[WhenIwokeupinthemorning,Idrankacupofcoffee.]
10. NitasafiriMichigan.Nitaonamaziwamengi.
NitakaposafiriMichigan,nitaonamaziwamengi
[WhenItraveltoMichigan,Iwillseealotofmilk.]
B). Another Way of Forming Sentences with Relative Marker ‐PO‐ Youcanalsocombinethesentencesinreverseorder.
Mifano: 1. Markanachezakamari.Yeyehufurahi.
Markhufurahi,anapochezakamari.
[Markisusuallyhappywhenhegambles.]
2. Tulichezanje.Niliumia.
Niliumia,tulipochezanje.
[Ihurtmyselfwhenweplayedoutside.]
3. Tutasomahabari.Tutachekasana.
Tutachekasana,tutakaposomahabari.
[Wewilllaughalotwhenwewillreadthenews.]
4. Uliulizaswali.Nilijibu.
Nilijibu,ulipoulizaswali.
[Iansweredwhenyouaskedaquestion.]
5. Mvuailinyesha/ilianguka.Nilikwendanyumbani.
Nilikwendanyumbani,mvuailiponyesha.
[Iwenthomewhenitrained.]
6. Mwalimualipikachakula.Sikula.
Sikula,mwalimualipopikachakula.
[Ididnoteatwhentheteachercookedfood.]
7. Mgenialiingiadarasani.Wanafunziwalisimama.
Wanafunziwalisimama,mgenialipoingiadarasani.
[Thestudentsstoodupwhentheguestenteredtheclassroom.]
8. Nilifanyakosa.Mamayangualikasirika.
Mamayangualikasirika,nilipofanyakosa.
[MymotherbecameirritatedwhenImadeamistake.]
9. Niliamkaasubuhi.Nilikunywakikombechakahawa.
Nilikunywakikombechakahawa, nilipoamkaasubuhi.
[IdrankacupofcoffeewhenIwokeupinthemorning.]
10. NitasafiriMichigan.Nitaonamaziwamengi.
Nitaonamaziwamengi,nitakaposafiriMichigan.
[IwillseealotofmilkwhenItraveltoMichigan.]
Mifano zaidi: 1. Niliendamkahawaninilinunuachakula.
Nilipoendamkahawani,nilinunuachakula.
2. Nitaendasokoni.Nitanunuamatundamengi.
Nitakapoendasokoni,nitanunuamatundamengi.
3. Anaendabaani.Hukunywa/Hunywapombenyingi.
Anapoendabaari,yeyehunywapombenyingi.
4. Aliendamaktabani.Alisomasana.
Alipoendamaktabani,alisomasana.
5. Wanafunziwalifanyakaziyanyumbani.Walichokasana.
Wanafunziwalipofanyakaziyanyumbani,walichokasana.