TAITUS
1
1
E
Pol. E Qotei aqa wau tamo. Yesus Kristus na e qariŋbej deqa e
aqa anjam marsim laqnum. Tamo uŋgasari Qotei na aqa segi qa
giltnjrej qaji naŋgi aqa anjam minjroqnitqa naŋgi Yesus qa naŋgo areqalo
siŋgilatqajqa deqa qariŋbej. E na naŋgi aqaryainjritqa naŋgi Qotei aqa
anjam qalie boleosib aqa kumbra dauryosib sqajqa deqa ti qariŋbej.
Qotei aqa anjam di gisaŋ sai. Di anjam bole. 2 E na naŋgi aqaryainjritqa
naŋgi ŋambile qa tariŋoqnsib sqajqa deqa e waueqnum. Ŋambile di agi
Qotei na naŋgi enjrimqa naŋgi ŋambile gaigai sqab. Tulaŋ nami Qotei
a iŋgi iŋgi kalil atosaisosiqa a na ŋambile di iga egwajqa marej. A bole
marej. A gisaŋosaieqnu. 3 Ariya bati a nami atej qaji di brantonaqa a na
tamo qudei naŋgi wau enjrsiqa minjrej, “Niŋgi ijo anjam marsib laqniye.”
Kumbra dena Qotei na aqa segi anjam boleq atej. Qotei agi iga eleŋej qaji
a na e dego merbonaqa e aqa wau di ojsim aqa anjam marsim laqnum.
4 O Taitus, e na anjam endi neŋgreŋyosim ni qa qariŋyonum. Aqo
ombla Kristen tamo kalil naŋgi ti gago areqalo qujai. Agi iga kalil Yesus
qa gago areqalo siŋgilateqnum. Deqa ni ijo aŋgro bole bul. Gago Abu
Qotei naŋgi Kristus Yesus agi iga eleŋej qaji wo naŋgi aiyel ni qa are
boleinjrimqa ni lawo na soqnime.
5 O
Pol na Taitus minjej, “Ni na Kristen naŋgo gate ateleŋ.”
Taitus, Krit nuiq dia Qotei aqa wau qudei koboosaiunu. Deqa ni na
wau di kobotosim qure segi segiq dia Kristen naŋgo gate ateleŋ. E deqa
ni Krit nuiq di uratmem unum. Agi e nami wau deqa ni mermem. 6 Deqa
ni unime. Ni tamo bei a gate atqa osimqa a peleiyosim aqa kumbra kalil
unsim di ni a gate ate. Tamo di a tamo uŋgasari kalil naŋgo ŋamgalaq di
une saiqoji soqnem. A uŋa aiyeltaiq. Aqa aŋgro naŋgi Kristus qa naŋgo
areqalo siŋgilatosib soqneb. Naŋgi kumbra uge uge yoqnaib. Naŋgi
diqoqnsib naŋgo ai wo abu wo naŋgo anjam gotraŋyoqnaib. 7 Ni qalie,
Kristen naŋgo gate naŋgi Qotei aqa wau taqateqnub. Deqa ni tamo bei
a gate atqa osimqa ni aqa kumbra endeqaji unsim ate. A tamo uŋgasari
naŋgo ŋamgalaq di une saiqoji unu. A aqa segi ñam soqtosiq tamo
uŋgasari naŋgi siŋgila na taqatnjro-saieqnu di ni unsim a gate ate. A urur
519
The New Testament in Anjam of Papua New Guinea; 1st ed. 2000; web version, © 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc.
Taitus 1
520
minjiŋ oqetosaieqnu. A ya uysiq nanariosaieqnu. A qoto ani tamo sai. A
silali koba oqnqajqa tulaŋ arearetosaieqnu. 8 Tamo laŋaj naŋgi aqa meq
beqnabqa oqnsiq geregereinjreqnu di ni unsim a gate ate. A kumbra bole
bole dauryqajqa are qaloqnsiq areqalo bole ti unu di ni unsim a gate ate.
A kumbra tiŋtiŋ ti Qotei aqa segi kumbra bole bole ti di dauryqajqa tulaŋ
areareteqnu di ni unsim a gate ate. A aqa segi so geregere taqateqnu di
ni unsim a gate ate. 9 A Yesus aqa anjam bole iga na palonteqnum qaji
di siŋgila na ojeqnu di ni unsim a gate ate. Atimqa a wau di ojsim a na
kamba anjam bole kalil di palontoqnsim dena tamo uŋgasari naŋgo are
tigeltetnjroqnim naŋgi dauryoqnqab. Tamo qudei naŋgi Yesus aqa anjam
di gotraŋyoqnib a siŋgila na naŋgi minjroqnim naŋgi naŋgo segi une qa
poinjroqnqas.
10 O
Krit nuiq dia tamo gargekoba naŋgi gisaŋoqnsib
tamo uŋgasari naŋgo areqalo ugetnjreqnub
Taitus, Krit nuiq dia anjam gotraŋyo qaji tamo gargekoba unub.
Deqa ni na tamo bole bole naŋgi unjrsim gate ateleŋ. Anjam gotraŋyo
qaji tamo naŋgi di anjam laŋa laŋa maroqnsib dena tamo uŋgasari naŋgi
gisa gisaŋnjreqnub. Tamo naŋgi di Juda tamo. Deqa naŋgi tamo muluŋ
breinjrqajqa tulaŋ siŋgi-laeqnub. 11 Tamo naŋgi di tamo uŋgasari naŋgo
silali ti ñoro ti yainjrqajqa deqa marsib kumbra uge uge iga yqa keresai
qaji di naŋgi yqajqa minjreqnub. Kumbra dena naŋgi na tamo uŋgasari
qudei naŋgo aŋgro ti naŋgo was naŋgi ti areqalo ugetetnjreqnabqa
naŋgi Qotei aqa gam bole olo urateqnub. Deqa Taitus, ni na tamo uge
uge deqaji naŋgo medabu getentsim saidnjre. 12 Nami Krit nuiq dia qalie
tamo bei soqnej. Sosiqa anjam endegsi marej, “Krit tamo naŋgi gisaŋ ani.
Naŋgi tamo uge. Naŋgi wagme juwaŋ bul. Naŋgi qunjaŋ bolet. Naŋgi
wauqa asgim ani.” 13 Aqa anjam di bole marej. Deqa Taitus, ni siŋgila
na naŋgi Qotei aqa anjam minjroqne. Yim anjam dena naŋgo kumbra
tingitetnjrimqa naŋgi are bulyosib Qotei qa naŋgo areqalo siŋgilatqab.
14 Deqa ni na naŋgi minjrimqa naŋgi Juda naŋgo sa anjam ti tamo naŋgi
Qotei aqa anjam bole gotraŋyeqnub qaji naŋgo dal anjam ti di quqwa
uratqab.
15 Tamo uŋgasari Qotei aqa ŋamgalaq di une saiqoji unub qaji naŋgi
mareqnub, “Iŋgi iŋgi kalil Qotei na atej qaji di jiga saiqoji.” Osib uyeqnub.
Ariya tamo uŋgasari kumbra jigat dauryoqnsib Kristus qa naŋgo areqalo
siŋgilatosaieqnub qaji naŋgi mareqnub, “Iŋgi iŋgi kalil Qotei na atej qaji
di jigat.” Osib uyqa urateqnub. Di kiyaqa? Naŋgo areqalo ti naŋgo are
miligi ti di tulaŋ jigat deqa. 16 Naŋgi segi mareqnub, “Iga Qotei qa qalie
bole.” Di gisaŋ. Naŋgi kumbra uge uge yeqnub dena iga poigeqnu, naŋgi
Qotei qoreiyeqnub. Deqa Qotei a na naŋgi uratnjreqnu. Naŋgi Qotei aqa
anjam gotraŋyeqnub qaji tamo. Naŋgi kumbra bole bei dauryqa keresai.
The New Testament in Anjam of Papua New Guinea; 1st ed. 2000; web version, © 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc.
521
Taitus 2
Tamo qeli naŋgi Qotei aqa kumbra bole segi dauryoqnebe
2
1
Ariya
Taitus, ni na tamo uŋgasari naŋgi anjam endegsim
minjroqne, “Niŋgi Qotei aqa anjam kalil geregere dauryosib
kumbra bole bole yoqniye.” 2 Osim tamo qeli naŋgi anjam endegsim
minjroqne, “Niŋgi ya uysib nanarioqnaib. Nuŋgo kumbra geregere
taqatoqnsib kumbra bole yqajqa are qaloqnsib areqalo bole dauryoqniye.
Osib Qotei aqa anjam bole geregere qalieosib tamo uŋgasari naŋgi
qalaqalainjroqniye. Osib gulube kalil qoboiyosib siŋgila na tigelesoqniye.”
O Taitus, ni na tamo qeli naŋgi anjam degsim minjroqne.
3 Ariya ni na uŋa qeli naŋgi anjam endegsim minjroqne, “Kumbra
bole kalil Qotei a areareteqnu qaji di niŋgi dauryosib soqniye. Niŋgi
yomuoqnaib. Wain uyoqnsib nanarioqnaib. Niŋgi na Kristen was naŋgi
kumbra bole osornjroqniye. 4 Osib uŋa meli naŋgi minjribqa naŋgi naŋgo
tamo ti naŋgo aŋgro ti qala-qalainjroqnqab. 5 Qalaqalainjroqnsib naŋgo
areqalo geregere taqatosib Qotei aqa ŋamgalaq di une saiqoji sqab. Sosib
naŋgo tal ti naŋgo iŋgi iŋgi ti geregere taqatosib naŋgo tamo ti naŋgo
aŋgro ti naŋgi dego geregereinjroqnqab. Osib naŋgo tamo naŋgo sorgomq
di geregere sosib naŋgo anjam dauryoqnqab. Naŋgi kumbra bole degsib
yoqnibqa naŋgo tamo naŋgi na naŋgo kumbra di unoqnsib Qotei aqa
anjam qa yomuoqnqasai.” O Taitus, ni na uŋa qeli naŋgi anjam degsim
minjroqnime.
6 Ariya
Taitus a kumbra bole segi yoqnim aŋgro meli
naŋgi aqa kumbra di unsib dauryoqnqab
ni na aŋgro meli naŋgi dego are tigeltetnjroqnimqa naŋgi naŋgo
kumbra geregere taqatoqnebe. 7 O Taitus, ni kumbra bei yqa osimqa
kumbra bole segi yoqne. Yimqa aŋgro meli naŋgi ino kumbra di unsib
dauryoqnqab. Ariya ni gisaŋ anjam maroqnaim. Ni anjam palontqa
osimqa anjam bole segi palontoqne. Alaŋ anjam koba maroqnaim.
Diqaim. Gaigai kumbra bole segi yoqnsim anjam bole palontoqne. 8 Ni
anjam bole segi tamo naŋgi minjroqnimqa naŋgi ino anjam di qusib
uge qa marqa keresai. Jeu tamo naŋgi dego ino anjam di qusib deqa iga
yomuigwa keresai. Naŋgi naŋgo segi areqalo uge qa jemainjrqas.
9 Ariya
Kaŋgal tamo naŋgi naŋgo wau qa gate naŋgo
sorgomq di geregere sosib wau bole yoqnebe
Taitus, ni na kaŋgal tamo naŋgi anjam endegsim minjroqne,
“Niŋgi gaigai nuŋgo wau qa gate naŋgo sorgomq di sosib wau bole bole
naŋgi arearetnjreqnu qaji di yoqniye. Niŋgi nuŋgo wau qa gate naŋgo
medabu ojoqnaib. 10 Naŋgo iŋgi bei bajiŋaib. Naŋgo anjam geregere
dauryosib naŋgoq di kumbra bole yoqniye. Yimqa wau qa gate naŋgi nuŋgo
The New Testament in Anjam of Papua New Guinea; 1st ed. 2000; web version, © 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc.
Taitus 2​, ​3
522
kumbra di unsib areboleboleinjrqas. Deqa niŋgi kumbra bole bole yoqnibqa
nuŋgo wau qa gate naŋgi unoqnsib Qotei agi iga eleŋej qaji aqa anjam
quoqnsib maroqnqab, ‘Di anjam bole.’” O Taitus, Qotei aqa anjam di agi iga
palonteqnum. Deqa ni na kaŋgal tamo naŋgi anjam degsim minjroqne.
Iga Qotei aqa kumbra dauryoqnsimqa Kristus
aqa bati qa tariŋoqnsim sqom
11 Iga
qalie, Qotei a iga qa are tulaŋ boleiyeqnu. Aqa kumbra di a
na boleq atsiq iga osorgej. Deqa a na tamo uŋgasari kalil naŋgi eleŋqa
kere. 12 Qotei a iga qa are tulaŋ boleiyeqnu aqa kumbra dena iga endegsi
osorgeqnu. Iga Qotei qoreiyqajqa kumbra torei uratqom. Osim mandam
endeqaji areqalo uge uge dego uratosim areqalo bole ti sosim kumbra
bole segi dauryoqnqom. Bole, iga mandam tamo uŋgasari naŋgo ambleq
endi unum. Ariya Qotei a iga qa are boleiyeqnu aqa kumbra dena iga
endegsi osorgeqnu. Iga Qotei aqa kumbra segi dauryoqnqom. 13 Osim iŋgi
tulaŋ boledamu iga mondoŋ oqom qaji di unqajqa areboleboleigoqnimqa
tariŋoqnsim sqom. Yesus Kristus a segi Qotei. A siŋgila koba. A na iga
eleŋej. Mondoŋ a wala bole ti riaŋ koba ti Qotei aqa siŋgila ti di osim
laŋ qureq dena bqas. Iga di unqajqa tariŋoqnsim unum. 14 Kristus a na
iga eleŋosim gago une kalil kobotqajqa deqa marsiq aqa segi ŋambile
uratosiq moiej. Iga aqa segi tamo uŋgasari boledamu sosim kumbra bole
bole siŋgila na dauryoqnqajqa deqa marsiq aqa segi ŋambile uratej.
15 O Taitus, ni gaigai tamo uŋgasari naŋgi anjam di minjroqnimqa
naŋgi qusib dauryoqnqab. Tamo uŋgasari anjam gotraŋyeqnub qaji naŋgi
dego siŋgila na minjroqnimqa naŋgi kumbra uge uratoqnqab. Tamo bei
na ino anjam di uge qa maraiq.
3
1
O
Qotei a iga qa are boleiyonaqa kumbra boledamu
egej deqa iga aqa kumbra bole yoqnqom
Taitus, ni na tamo uŋgasari naŋgi anjam endegsim minjroqne,
“Mandor kokba ti sawa taqato qaji tamo kokba ti naŋgo sorgomq
di niŋgi geregere sosibqa naŋgo anjam dauryoqniye. Osib gaigai wau
bole yqajqa are qaloqniye. 2 Niŋgi tamo qudei naŋgi misiliŋ anjam
minjroqnaib. Osib anjam na qotoqnaib. Gaigai lawo na sosib tamo
uŋgasari kalil naŋgi kumbra bole enjroqniye.” O Taitus, ni na tamo
uŋgasari naŋgi anjam degsim minjroqne.
3 Ni qalie, iga dego nami areqalo uge ti sosimqa Qotei aqa anjam
gotraŋyoqnem. Bati di Satan a na iga gisa gisaŋgeqnaqa iga Qotei aqa
gam bole dauryqa uratosim kumbra uge dauryqajqa are pruggeqnaqa
gago segi jejamu qa tulaŋ areboleboleigoqnej. Kumbra dena iga siŋgila na
ojesoqnej. Deqa iga minjiŋ ti are uge ti sosim walweloqnem. Tamo naŋgi
na iga jeutgeqnabqa iga na kamba dego naŋgi jeutnjroqnem.
The New Testament in Anjam of Papua New Guinea; 1st ed. 2000; web version, © 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc.
523
Taitus 3
4 Ariya
bati di Qotei agi iga eleŋej qaji a na iga tulaŋ qala-qalaigosiqa
iga qa are boleiyonaqa kumbra boledamu egej. Aqa kumbra di a segi na
boleq atej. 5 Osiqa agi iga eleŋej. Gago segi kumbra bole iga nami yoqnem
qaji a deqa osiq iga eleŋosai. A iga qa dulosiqa iga laŋa eleŋej. Osiqa
gago are miligi yansetgo-siqa aqa Mondor Bole egsiqa iga aŋgro bunuj
bul olo ŋambabtgej. 6 Yesus Kristus agi iga eleŋej qaji aqa wau na Qotei
na aqa Mondor Bole qariŋyonaqa gago are miligiq aiej. 7 Kristus a iga qa
are tulaŋ boleiyej aqa kumbra dena iga Qotei aqa ŋamgalaq di tamo bole
une saiqoji unum. Deqa mondoŋ iga ŋambile gaigai sqom. Iga ŋambile di
oqajqa tariŋoqnsim unum. 8 Qotei aqa anjam di tulaŋ boledamu. Deqa iga
anjam di gago areqaloq di siŋgilatqom.
O Taitus, ni Qotei aqa anjam di siŋgila na palontoqnimqa tamo
uŋgasari Qotei qa naŋgo areqalo siŋgilateqnub qaji naŋgi quoqnsib
kumbra bole bole yoqnqab. Kumbra deqaji na tamo uŋgasari naŋgi
aqaryainjreqnu. Kumbra di bolequja. 9 Ariya tamo qudei naŋgi nanari
anjam maroqnsib laŋa laŋa ŋiriŋoqnsib anjam na qotoqnsib laqnub.
Naŋgo moma naŋgo ñam qa ti Moses aqa dal anjam qa ti laŋa laŋa
maroqnsib anjam na qoteqnub. Naŋgi anjam di marqajqa tulaŋ
arearetnjreqnu. Iga qalie, anjam dena iga aqaryaigwa keresai. Deqa
Taitus, ni tamo deqaji naŋgo anjam di quetnjraim. Torei urat.
10 Tamo bei na Kristen tamo uŋgasari naŋgo areqalo ugetetnjrsim naŋgi
segi seginjrimqa ni na tamo di minjimqa aqa kumbra di uratem. A na ni
quetmosaiamqa ololo minje. Minjimqa olo quetmosaiamqa ni a uratosim
torei qoreiye. 11 Ni qalie, tamo deqaji naŋgi Qotei aqa gam torei uratonub.
Naŋgi une yo qaji tamo. Naŋgo une dena naŋgi osornjreqnu, naŋgi tamo
uge.
12 Ariya
Pol na Taitus minjej, “Ni urur bosim e itbe.”
Taitus, e na Artemas kio Tikikus kio qariŋyitqa a ni qa bqas.
Bosim mermimqa ni urur bosim Nikopolis qureq di e itbe. Di kiyaqa? Yuwal
ugeo bati qa e Nikopolis qureq di sqai. Soqnit ni bosim di e itbe. 13 Apolos
wo dal anjam qalie tamo Senas wo naŋgi aiyel walwelqa laqnibqa ni na iŋgi
iŋgi kalil qa aqaryainjrimqa naŋgi gamq dia iŋgi bei qa truquqasai.
14 Ni na Kristen tamo uŋgasari naŋgi gam osornjroqnimqa naŋgi wau
bole yoqnqajqa geregere qalieqab. Qalieosib tamo uŋgasari iŋgi iŋgi qa
truqueqnub qaji naŋgi aqaryainjroqnqab. Naŋgi laŋa sosib Qotei aqa
kumbra dauryosaio uge.
15 Tamo uŋgasari kalil e koba na endi unum qaji naŋgi na ni
kaiyeimonub. Deqa ni na tamo uŋgasari iga tulaŋ qalaqala-igeqnub qaji
naŋgi kamba gago kaiye anjam endi minjrime. Tamo uŋgasari naŋgi di
Yesus qa naŋgo areqalo siŋgilateqnub.
O was qu, Qotei a niŋgi kalil qa are boleiyeme.
The New Testament in Anjam of Papua New Guinea; 1st ed. 2000; web version, © 2013, Wycliffe Bible Translators, Inc.