sagareo urTierTobaTa komitetisa da natos mxardamWeri axalgazrduli
kavSiris erToblivi kvartaluri daijesti 2006 wlis Semodgoma 4(1)
natos saparlamento asamblea kanadaSi
saqarTvelo intensiuri dialogis (ID) etapze
gadavida
amerika miesalmeba saqarTvelos winsvlas
natosken mimaval gzaze...
rigis samiti: pozitiuri signalebi
saqarTvelosaTvis da ukrainisaTvis
saqarTvelo (SEDM) – is damkvirveblis statuss
iRebs
natos saparlamento asamblea kanadaSi
saqarTvelo, rogorc evro- atlantikuri
usafrTxoebis ganu- yofeli nawili, aris
ara marto misi potencialisa da mdidari
resursebis momxmarebeli aramed sakuTari
wvlilic Seaqvs evropisa da msoflio
usafrTxoebis arqiteqturis mSeneblobaSi.
dRevan
del
dRes
ruseT-saqarTvelos
daZabuli
urTierTobis
fonze
saerTaSoriso
mxardaWerasa
da
stabilurobas Cveni qveynisaTvis udidesi
mniSvneloba eniWeba. Aaqedan gamomdinare
nebismieri saerTaSoriso meqanizmi, romelic mimarTuli iqneba Cveni qveynis
stabilurobisa da keTildReobisaTvis, xels Seuwyobs saqarTvelos miswrafebas,
gaxdes natosa da evrokavSiris sruluflebiani wevri. Aamgvari saerTaSoriso
meqanizmi gaxldaT natos asambleis mier miRebuli rezolucia kvebekis asambleaze
kanadaSi, romelic mniSvnelovanwilad saqarTvelosac Seexo. Uunda aRiniSnos rom,
asamblea gaimarTa rigis samitamde ori kviriT adre, sadac daisaxa is mniSvnelovani
konturebi, rac rigis samitis ganxilvis sagnad iqca.
Nnatos saparlamento asambleis, rigiT 52-e sxdoma 13-17 noembers kanadis qalaq
kvebekSi gaimarTa. igi orientirebuli iyo evroatlantikur usafrTxoebaze, avRaneTSi
arsebul situaciaze da zogadad natos, rogorc samxedro-politikuri organizaciis
momaval rolze. rac Seexeba, sxva problematur sakiTxebs, romelic umniSvnelovanesi
ganxilvis mizezi gaxda, ZiriTadad fokusirebuli iyo Semdeg sakiTxebze:
•
•
•
•
•
•
iranis birTvuli programis irgvliv Seqmnili situacia da am problemis
gaerTianebuli transatlantikuri midgomis mxardaWera.
Nnatos momaval sam wevr saxelmwifosTan albaneTTan, xorvatiasTan da
makedoniasTan dakavSirebuli sakiTxebi.
balkaneTSi da gansakuTrebiT kosovoSi Seqmnili situacia.
ruseT-saqarTvelos daZabuli urTierTobis fonze, saqarTvelos saerTaSoriso
miswrafebebi.
ukrainaSi
mimdinare
procesebi
da
urTierToba
ruseTTan,
romlebic
monawileoben natos partniorobis sxvadasxva meqanizmSi.
sxva regionaluri sakiTxebi sparseTis yuresTan, centraluri aziisa da CineTTan
dakavSirebiT.
asamblea 17 noembers kvebekSi
plenaruli sxdomiT daixura, sadac
monawileobdnen da sakuTari pozicia daafiqsires natos generalurma mdivanma
iap de hop sxeferma, kanadis Tavdacvis ministrma Ggordon
okonorma da
xorvatiis sagareo saqmeTa ministrma kolinda grabar-kitaroviCma.
kvebekSi mimdinare asamblea mniSvnelovani iyo ara marto evroatlantikur
sivrceSi mimdinare ganxilviT, aramed saqarTvelo-ruseTs Soris arsebul
situaciaze miRebuli rezoluciiT, romelic 17 noembers iqna miRebuli.
aRniSnul dokumentSi Semdeg prioritetebs eqceva yuradReba: kavkasiis regionSi
keTilmezobluri
urTierTobis
Camoyalibebis
aucilebloba,
intensiuri
dialogis programis damtkiceba saqarTvelosTvis, rac erTgvar gardamaval
safexurs warmoadgens “individualuri samoqmedo gegmidan”, “wevrobis
samoqmedo gegmaze gadasasvlelad”, konfliqtebis mSvidobiani gziT mogvareba,
ruseTTan urTierTobebis mogvareba da a.S.
CvenTvis sainteresoa rezoluciis is punqti, romelic uSualod kavkasiis
regionTan aris dakavSirebuli, romlis stabilurobas umniSvnelovanesi adgili
ukavia natos geopolitikur strategiaSi. es gamowveulia mTeli rigi
faqtorebiT, rac umTavresad Cveni regionis adgilmdebareobiT aixsneba,
vgulisxmob kaspiis energoresursebs da Sua aziidan kavkasiis meSveobiT gazis
transportirebis sakiTxs, rom aRaraferi vTqvaT im potencialze, rac kavkasiis
regions gaaCnia. amasTan erTad, rogorc cnobilia, ruseTisagan damoukideblobis
2
•
•
•
mizniT evropa dainteresebulia alternatiuli energetikuli gzebis ZiebiT, rac
avtomaturad aqcevs aRniSnul regions msoflios yuradRebis centrSi. marTalia
es sakiTxi jer mxolod perspeqtivaSi dgas, magram uaxloes momavalSi amis
realizeba savsebiT SesaZlebelia. Aamis dasturia kavkasiaSi energoresursebis
monopolizacia, romelSic msoflios wamyvani qveynebis kompaniebi monawileoben.
aRniSnul Temaze aseve SeiZleba davamatoT isic, rom msoflio istoriaSi
evropisaTvis kavkasiis regionis usafrTxoeba pirdapir iyo dakavSirebuli mis
usafrTxoebaze, rac dRevandel dResac poulobs paralels, gamomdinare iqidan,
rom Cveni regionis usafrTxoeba pirdapir kavSirSia evroatlantikuri sivrcis
usafrTxoebasTan.
rogorc zemoT avRniSneT rezoluciis didi nawili exeba saqarTvelo-ruseTs
Soris arsebul daZabul urTierTobas, rac aris erT-arTi damabrkolebeli
faqtori evrostruqturebTan sxvadasxva sferoSi Tavsebadobis mizniT. natosTan
partnioroba ar niSnavs masSi avtomatur gawevrianebas, amisaTvis saWiroa im
standartebisa da principebis ganxorcieleba, rasac organizacia wevrobis
msurvel mxares uyenebs, magram arsebobs erTi istoriuli kanonzomiereba: Nnato
romelic evoluciuri gziT viTardeba, yovelTvis iwvevda ukmayofilebas rusul
sazogadoebaSi. yovelTvis arsebobda imis iluzia, rom natos gafarToeba
aucileblad
gamoiwvevda
gamyofi
xazebis
warmoqmnas
evropaSi.
Aaqedan
gamomdinare ramdenadac farTovdeba nato, imdenad ruseTis xelisufleba
zRudavda da zRudavs wevrobis msurvel qveyanas dsT-s farglebSi. ase iyo
baltiispireTis qveynebTan dakavSirebiT da asea saqarTvelos SemTxvevaSi,
romelsac urTulesi gzis gavla mouwia dRevandelobamde da natoSi integracia
utopiidan realobad iqca. Aaqedan SegviZlia davaskvnaT, rom ruseT-saqarTvelos
Soris urTierTobebis daZabva absoliturad logikur Sedegs warmoadgens, rac
jerjerobiT afxazeTisa da e.w. samxreT oseTis konfliqtebis mSvidobianad
mogvarebis saSualebas ar gvaZlevs.
saerTaSoriso sazogadoeba mxars uWers saqarTveloSi arsebuli konfliqtebis
mSvidobiani gziT mogvarebas, rac miRebul rezoluciaSic gamoikveTa. Ees
mxardaWera gamoikveTa imiTac, rom maTi azriT konfliqtebis eskalaciam
SeiZleba safrTxe Seuqmnas kavkasiis regionalur usafrTxoebas da xeli
SeuSalos saqarTveloSi demokratiuli procesebis ganviTarebas, rac miuRebeli
iqneba rogorc CvenTvis aseve msofliosaTvis.
Aamgvarad, kvebekSi gamarTul natos saparlamento asambleas didi mniSvneloba
hqonda Cveni qveynisaTvis, es gamoixata Semdeg prioritetebSi.
saerTaSoriso sazogadoeba yvela Rones ixmars, rom saqarTvelo-ruseTs Soris
arsebuli daZabuli urTierToba ganimuxtos da xeli Seewyos or saxelmwifos
Soris urTierTndobis aRdgenas da molaparakebebis ganaxlebas.
xels Seuwyobs molaparakebebis aRdgenas, afxazeTisa da samxreT-oseTis
TviTaRiarebul respublikebTan, rac unda gaxdes am ori konfliqtis mogvarebis
garanti.
Mmxars
uWers
saqarTvelos
miswrafebas
moaxdinos
evroatlantikur
struqturebSi
integracia
rac
momavalSi
unda
gamoixatos
natosTan
TanamSromlobis Semdeg safexurze “gawevrianebis samoqmedo gegmaze” gadasvliT.
irakli JorJoliani
3
saqarTvelo intensiuri dialogis (ID) etapze gadavida
yofili sabWoTa blokis saxelmwifo
romelic
iswrafvis
natos
sruluflebiani wevrobisken, gawevrianebis stadiisaTvis axlos unda idges am
organizaciis wevri qveynebis politikur,
ekonomikur,
samxedro
da
samarTlebriv
standartebTan.
am
standartebTan
daaxlovebisaTvis
man
warmatebiT unda gaiaros sami aucilebeli safexuri:
1) IPAP (individualuri partniorobis samoqmedo gegma)
2) ID
(intensiuri dialogi)
3) MAP (gawevrianebis samoqmedo gegma)
gawevrianebis samoqmedo gegmis zemoaRniSnuli kriteriumi ganisazRvra 1999w.
aprilSi, vaSingtonis samitze miRebuli natos ganaxlebuli strategiuli
koncefciiT. am mxriv arc saqarTvelo warmoadgens gamonakliss, romelic
rogorc NATO-s wevrobis msurveli qveyana, valdebulia gaiaros yvela zemoT
CamoTvlili samive etapi.
2002 wlis 21 noembers, praRaSi gamarTul natos samitze CvenTvis miRebuli
iqna individualuri partniorobis samoqmedo gegma (IPAP), romelic mtkicdeba
2 wlis vadiT da gamiznulia natosa da partnior qveyanas Soris
TanamSromlobis gaRrmavebisken. amave samitze saqarTvelom oficialurad
daafiqsira survili natosTan gawevrianebasTan dakavSirebiT, rasac mohyva
Crdilo atlantikuri sabWos mxridan, 2004w. 29 oqtombers Cveni qveynisTvis
IPAP-is
damtkiceba.
IPAP-is
farglebSi
qveyanam
iaRo
garkveuli
valdebulebebi, romelTa Sesrulebac umTavres miznad daisaxa. samoqmedo
gegmis Tanaxmad saqarTvelos, warmatebisaTvis unda mieRwia, Semegi sferoebis
reformirebis saqmeSi: 1. politikuri da usafrTxoebasTan dakavSirebuli
sakiTxebi
(mezoblebTan
urTierToba,
terorizmTan
brZola,
adamianis
uflebebis
dacva,
korufciasTan
brZola,
demokratiuli
kontroli
SeiaraRebul
Zalebze,
ekonokikuri
ganviTareba,
Sida
konfliqtebi,
TanamSromloba saerTaSoriso organizaciebTan); 2. Tavdacvis, usafrTxoebis
da samxedro sakiTxebi (Tavdacvis da usafrTxoebis sferoebis reforma,
Tavdacvis dagegmis sakiTxi, samxedro da Tavsebadobis sakiTxi, Tavdacvis
ekonomika); 3. sajaro informacia, mecniereba, garemo da sagangebo situaciebis
dagegmva; 4. administraciuli, dacviTi usafrTxoebis da resursebis sakiTxebi.
rogorc zemoTaa aRniSnuli, saqarTvelos
IPAP-i 2004 wlis miwuruls
daumtkicda,
aqedan
gamomdinare
savaraudebeli
iyo,
rom
NATO-sTan
urTierTobis momdevno safexurze _ "intensiur dialogze" gadasvla 2006 w.
noembrisTvis, rigaSi dagegmil natos samitze moxdeboda, Tumca am procesis
sisruleSi moyvana SedarebiT adre, 2006w. 21 seqtembers gaxda SesaZlebeli.
amas win uZRoda 2006 wlis 30 maiss, parizSi nato-s saparlamento asambleis
plenarul sxdomaze miRebuli deklaracia saqarTvelo_natos urTierTobebis
Sesaxeb. asambleam aRiara TvalsaCino progresi, romelic saqarTvelom aCvena
individualuri partniorobis samoqmedo gegmiT gaTvaliswinebuli miznebis
Sesrulebisas. aRiniSna, rom ekonomikuri, politikuri da usafrTxoebis
institutebis reformebi, saqarTvelosTvis warmoadgens xangrZlivvadian
progress da is mtkice neba, romelic gamoavlina qveynis xelisuflebam am
4
reformebis
ganxorcielebisas,
aris
evro-atlantikur
institutebSi,
integraciisaken mimarTuli progresis mniSvnelovani indikatori.
Sedegad 21 seqtembers, niu-iorkSi natos wevri qveynebis sagareo saqmeTa
ministrebis Sexvedraze, aliansma miiRo erTsulovani gadawyvetileba, raTa
saqarTvelosTan daiwyos "intensiuri dialogi" gawevrianebis sakiTxze.
amasTan
dakavSirebiT,
saqarTvelos
prezidentma,
b-ma
m.saakaSvilma
sakmaod
vrceli gancxadeba gaakeTa: "Cven gadavediT
integraciis procesis zustad im etapze,
rodesac es procesi xdeba Seuqcevadi. natos
wevri yvela evropuli saxelmwifo da
SeerTebuli Statebi didi xania am procesSi
gviWeren mxars.es pricesi Seuqcevadia da
saqarTvelo mizanmimarTulad midis NATOsken. amas win uZRoda didi diplomatiuri
Zalisxmeva.
Cven
gvWirdeba
viyoT
usafrTxoebis am mniSvnelovani sistemis
nawili,
viyoT
Rirseuli
partniorebi
evroatlantikuri
Tanamegobrobisa,
vizrunoT Cvens usafrTxoebaze, vizrunoT regionSi mSvidobasa da stabilur
ganviTarebaze. am saqmeSi Cven viTanamSromlebT YyvelasTan’’.
“me mimaCnia, rom intensiur dialogze gadasvla aris seriozuli garRveva
ukeTesobisaken. axla
saqarTvelos
rogorc
arasdros,
sWirdeba
erTianoba,
stabiluroba, erTad dgoma, simSvide, auRelvebloba, arwamogeba sxvadasxva saxis
provokaciebze. Cven mivaRwevT yvela Cvens mizans! Cveni mizani ki naTelia _ gvqondes
Cveni usafrTxoebis, Cveni ganviTarebis, Cveni evropuli momavlis mtkice garantiebi.
me vfiqrob nato amisTvis aris absoluturad gadamwyveti da qarTveli xalxi kargad
acnobierebs am realobas" _ aRniSna prezidentma.
Cveni qveynisTvis am mniSvnelovani aqtis Sesaxeb, gulgrili TviT aliansis
generaluri mdivani_ iap de hoop sxeferic darCenila da Semdegi saxis komentari
gaakeTa aRniSnul sakiTxze: "nato da saqarTvelo Zalian mWidrod iTanamSromleben
erTmaneTTan da am dialogis ganmavlobaSi pasuxismgebloba warmoiSveba", aseve
"aliansi sruliad aRiarebs saqarTvelos teritoriul mTlianobas" da "Zalian didi
mniSvneloba aqvs konfliqtebis mSvidobian mogvarebas". swored amasTan dakavSirebiT
"intensiuri dialogi niSnavs rogorc erTi, ise meore mxaris yoveldRiur muSaobas
konfliqtebis mSvidobianad
daregulirebis gzebis Ziebaze" _
aRniSna aliansis
generalurma mdivanma.
marTalia intensiuri dialogi ar niSnavs Crdiloatlantikur organizaciaSi
gawevrianebis garantias, magram nato amgvar dialogs warmarTavs mxolod im
qveynebTan, romelTac am organizaciaSi gawevrianebis realuri perspeqtiva gaaCniaT
da ganixileba realur kandidatad.
saqarTvelos SemTxvevaSi, mTavaria ID_is
procesis dasruleba ar gaWianurdes da maqsimalurad mokle vadaSi moxdes qveynis
bolo safexurze _ MAP-ze gadasvla, romlis warmatebiT dasrulebis SemTxvevaSi
saqarTvelo mzad iqneba NATO-Si gawevrianebisaTvis, risTvisac saWiroa 26-ve wevrma
qveyanam dauWiros mxari am winadadebas(winaaRmdeg SemTxvevaSi sakiTxi dadebiTad ar
gadawydeba). aqve unda aRiniSnos, rom
TviT nato-Si gafarToebis procesisadmi
arsebuli azri ZiriTadad sam mimarTulebad aris gayofili: ase vTqvaT, erTi jgufi,
italia, safrangeTi, germania da aseve zogierTi sxva saxelmwifo,AromelTac qveynis
mTliani Sida produqtis moculobis procentuli Sefardebis safuZvelze, uwevT
soliduri finansebis gaReba organizaciis sanacvlod, miiCneven rom jer
axladgawevrianebuli saxelmwifoebis sruli SeTviseba unda moxdes; meore jgufi
qveynebisa (didi britaneTi, skandinaviis qveynebi), romlebic sruliad obieqturad
udgebian sakiTxs, principiT; _ Tu qveyana akmayofilebs NATO-s pirobebs,
uproblemod unda iqnes miRebuli organizaciaSi. rac Seexeba aSS-s da aliansis axal
wevrebs (baltiispireTi, poloneTi) miiCneven rom politikuri da strategiuli
mdgomareobidan gamomdinare, mizanSewonilia gafarToebis procesis daCqarebuli
tempiT ganxilva, aq gansaxilvel sakiTxad ra Tqma unda saqarTveloc igulisxmeba.
5
yovelive es interesi, romelsac bevrjer vgrZnobT dasavleT evropis sxvadasxva
qveynebidan da maT Soris aSS-dan, gaaRviva kaspiis navTobis faqtorma. ramac xeli
Seuwyo regionis da konkretul SemTxvevaSi saqarTvelos mimarT, interesis zrdas
ds. qveynebis mxridan.
aqve SevexoT ukanasknel safexurs _ "gawevrianebis samoqmedo gegma" _ s, romelic
Cvens qveyanas jer kidev win aqvs. Crdilo atlantikuri xelSekrulebis me-10 muxlis
Tanaxmad NATO-s kari Riaa wevrobis msurveli qveynebisaTvis. "gawevrianebis
samoqmedo gegma" _ MAP-i Seqmnilia "intensiur dialogze" dayrdnobiT, raTa xeli
Seuwyos nato-s wevrobis msurvel qveynebs winaswar gawerili samoqmedo programis
meSveobiT. programa aspirant qveynebs sTavazobs RonisZiebaTa CamonaTvals,
romelTagan maT SeuZliaT airCion maTTvis mniSvnelovani da reformebis
ganxorcielebisaTvis aucilebeli RoniZiebebi. wevrobis samoqmedo gegma xuTi
nawilisagan Sedgeba: 1.politikuri da ekonomikuri sakiTxebi; 2.Tavdacvisa da
samxedro sakiTxebi; 3.resursebi; 4.usafrTxoebis sakiTxebi; 5.iuridiuli sakiTxebi;
am sferoebidan gansaxilvelad gamokveTili sakiTxebis gadaWra ar warmoadgens
wevrobisTvis aucilebel kriteriumebs. aqedan problematuri sakiTxebi gamoikveTeba
TviT
kandidati
saxelmwifoebis
gadawyvetilebiT,
romelTa
mogvarebac
mniSvnelovania aspiranti qveynebisTvis...
da bolos, yovelive zemoTqmulidan gamomdinare advili SesaZlebelia Semdegi
daskvnis gamotana, CvenTvis intensiuri dialogis miRebasTan dakavSirebiT, kerZod:
intensiuri dialogi, marTlac rom umniSvnelovanesi wingadadgmuli nabijia NATO-Si
gawevrianebis sakiTxSi da am nabijis Sedegs (gawevrianebis samoqmedo gegma_MAP),
imedia male moimkis saqarTvelo da aqedan gamomdinare qarTveli eric, am imeds ki
aRvivebs is realuri istoria, romelic win gvidevs, kerZod yvela is qveyana,
romelsac aliansma daumtkica "intensiuri dialogi"(ID), dRes ukve aliansis
sruluflebiani wevrebi aran. ase, rom Tu realurad SevxedavT saqarTvelosa da
aliansis zogad urTieTobas, SegviZlia vivaraudoT, rom saqarTvelo ar aRmoCndeba
is pirveli qveyana, romlis mimarTac dairRveva zemoTmoyvanili tradicia..,
vasil papiaSvili
zaza beglariSvili
amerika miesalmeba saqarTvelos winsvlas natosken mimaval gzaze...
dResdReobiT, saqarTvelos prodasavluri politikuri
kursi
mtkicedaa
formirebuli.
Aamis
naTeli
dadasturebaa qveynis ganuxreli miswrafeba evroatlantikur struqturebSi integrirebisaken. marTalia,
saqarTvelo
gaeros,
evrosabWos
da
rigi
sxva
organizaciebis
wevria,
magram
dRemde
umTavres
prioritetad
rCeba
qveynis
gawevrianeba
Crdilo
atlantikur samxedro organizaciaSi. Tumca natoSi
integrireba
sakmaod
did
sirTuleebTanaa
dakavSirebuli. Qqveyana Tavis ekonomikur, demokratiul,
Tavdacvis Tu sxva sferoebSi maCveneblebiT dasavlur
standartebs unda uaxlovdebodes mainc. Eesec rom ara, yofilma komunisturi
blokis saxelmwifom, romelic natosaken mimaval gzas adgas, unda gaiaros
sami formaluri etapi: individualuri partniorobis samoqmedo gegma IPAP,
intensiuri dialogi ID da gawevrianebis samoqmedo gegma MAP. Tavidanve unda
aRiniSnos,
rom
saqarTvelom warmatebiT
daasrula
individualuri
partniorobis samoqmedo gegmiT gaTvaliswinebuli programa (sxaTa Soris,
somxeTi IPAP-is safexurze axali gadasulia, xolo azerbaijanTan es sakiTxi
molaparakebis procesSia). 2006 wlis 21 seqtembers niu-iorkSi gamarTul
natos sagareo saqmeTa ministrebis Sexvedraze aliansis generalurma mdivanma
6
iap de hoof sxeperma saqarTvelos aliansSi gawevrianebis axal safexurze IDze
gadasvla
oficialurad
daadastura.
aseve
intensiuri
dialogis
safexurzea ukrainis saxelmwifoc (Tumca ukraina am etapze SedarebiT adre
2005 wels gadavida). rac Seexeba gawevrianebis
samoqmedo gegmas, mas
dResdReobiT albaneTi,xorvatia da makedonia gadian.
mas Semdeg, rac saqarTvelo oficialurad gadavida natosTan
intesiuri dialogis safexurze (2006 wlis 21 seqtemberi) daaxloebiT ori
Tvis Semdeg, amerikis SeerTebuli Statebis senati iRebs rezolucias natos
momavali gafarToebis Sesaxeb da, rac yvelaze sainteresoa, saqarTvelo MAPze myofi qveynebis albaneTis, xorvatiis da makedoniis gverdiTaa naxsenebi.
rezoluciis mixedviT, a.S.S. natos momavali gafarToebis momxrea da
zemonaxseneb oTx qveyanas uaxloves momavalSi natoSi gawevrianebas
uwinaswarmetyvelebs. am miznis gansaxorcieleblad qveynebs 1994 wlis natoSi
Tanamonawileobis aqtis safuZvelze gamoeyoT finansuri daxmarebebi, xolo
amaTgan yvelaze meti 10 mln. amerikuli dolari saqarTvelos ergo (danarCens
sam qveyanas mTel rig dargebSi swrafi dawevisaTvis).
yuradRebamisaqcevia is faqti, rom rezoluciaSi ukraina calke,
ganyenebulad da mxolod boloSia naxsenebi. dokumentis mixedviT, a.S.S. mzad
iqneba am qveynis sakiTxi ganixilos, Tu aliansSi gawevrianebis Sesabamisi
kriteriumebi Sesrulebuli iqneba da Tu ukraina uryevi iqneba Tavis
gadawyvetilebaSi. aq, albaT, senati gulisxmobs ukrainis mTavrobaSi bolo
dros arsebul araerTsulovnebas da aseve mis teritoriaze mcxovreb 20 mln
rusi erovnebis adamians. es is problemebia, romlebmac ukraina natosken
mimavali gzis, ase vTqvaT, erT wertilSi gayina.
rac Seexeba saqarTvelos, ra Tqma unda, afxazeTisa da samxreT
oseTis saxiT Cvenc gagvaCnia seriozuli problemebi, Tumca ara iseTi
rogoric ukrainas. saqarTvelos mosaxleoba Tavis gadawyvetilebaSi natoSi
integrirebasTan dakavSirebiT TiTqmis erTsulovania. albaT, swored aman
ganapiroba senatis rezoluciaSi saqarTvelos masze win myofi albaneTis,
xorvatiisa da makedoniis gverdiT dayeneba da miuxedavad ukrainisa da
saqarTvelos erT safexurze arsebobisa, am ukanasknelisaTvis upiratesobis
miniWeba.
rodesac
vsaubrobT
a.S.S.-s
senatis
winamdebare
rezoluciaze
saqarTvelosTan mimarTebaSi, ar SeiZleba mxedvelobis aredan gamogvrCes
ruseT-saqaerTvelos Soris bolo dros gamwvavebuli urTierTobebi. es, Tu
umTavres ara, erT_erT ZiriTad faqtorad mainc SegviZlia miviCnioT
dokumentSi saqarTvelos aqtiuri figurirebisa.Aa.S.S 12 dRiT adre, sanam
natos erT-erTi yvelaze mniSvnelovani rigis samiTi Catardeboda, Riad
afiqsirebs (arc manmade iyo bundovani) Tavis pozicias saqarTvelosTan
dakavSirebiT da ruseT saqarTvelos Soris daZabuli urTierTobis fonze
Tavad aliansSi saqarTvelos interesebis lobirebas kisrulobs.
amrigad, saqarTvelos, a.S.S_s esoden didi mxardaWeris safuZvelze,
SeuZlia Tavisi ambiciebi natosTan dakavSirebiT sruliad realobad aqcios.
realobaa isic, rom qveyanas aSkarad ZaluZs natosTan intensiuri dialogiT
gaTvaliwinebuli
gegmis
vadaze
adre
Sesruleba,
amisTvis
Tundac
zemoCamoTvlili winpirobebic sakmarisia...
Tamuna kamkamiZe
zurab samniaZe
7
rigis samiti: pozitiuri signalebi saqarTvelosaTvis da
ukrainisaTvis
28-29 ნოემბერს ლატვიის დედაქალაქ რიგაში ნატო-ს 26
წევრი ქვეყნის მეთაურთა ოცდამეერთე უმაღლესი
დონის შეხვედრა გაიმართა. შეხვედრაზე განიხილებოდა
ისეთი საკითხები, როგორიცაა ნატო-ს ტრანსფორმაციის
პროცესი, ასევე ნატოს სამხედრო შესაძლებლობების
განვითარების საკითხი და ნატო-ს პარტნიორ ქვეყნებთან
თანამშრომლობის საკითხი, მათი ნატო-ში გაწევრიანების
პერსპექტივის ფარგლებში. შეხვედრაზე ასევე დიდი
ყურადღება დაეთმო ნატო-ს სამშვიდობო ოპერაციებს და
მისიებს, მათ შორის ავღანეთში მიმდინარე ISAF-ის ოპერაციას.
შეხვედრის დასასრულს მიღებულ შემაჯამებელ დეკლარაციაში ნატო-ს წევრი
სახელმწიფოების
მეთაურებმა
კიდევ
ერთხელ
დაადასტურეს
საქართველოს
ტერიტორიული მთლიანობის, დამოუკიდებლობის და სუვერენიტეტის მხარდაჭერა და
გამოთქვეს მზადყოფნა დაეხმარონ საქართველოს რეგიონალური კონფლიქტების
მშვიდობიანად მოგვარებაში.
სახელმწიფოთა
მეთაურები
მიესალმნენ
გაწევრიანების
საკითხებზე
საქართველოსთან ინტენსიური დიალოგის დაწყებას და ხაზი გაუსვეს ალიანსის
მზადყოფნას გააგრძელოს საქართველოსთან ინტენსიური დიალოგი, რომელიც მოიცავს
ნატო-ში გაწევრიანებასთან დაკავშირებულ პოლიტიკურ, სამხედრო, ფინანსურ და
უსაფრთხოების საკითხების სრულ სპექტრს. დეკლარაციაში ხაზგასმით აღინიშნა
საქართველოს წვლილი საერთაშორისო სამშვიდობო და უსაფრთხოების ოპერაციებში.
ნატო-ს წევრი ქვეყნების მეთაურებმა კიდევ ერთხელ მოუწოდეს რუსეთს
შეასრულოს 1999 წლის ეუთო-ს სტამბულის სამიტზე საქართველოსა და მოლდავეთის
ტერიტორიებიდან სამხედრო ბაზების გაყვანის შესახებ აღებული ვალდებულებები.
"შეერთებული შტატები დარწმუნებულია, რომ ნატო-ში ყველა დემოკრატია
გაწევრიანდება, ვისაც ეს სურს და მზად არის, გაიზიაროს ალიანსის წევრობის
ვალდებულებები," - რიგის უნივერსიტეტში გამოსვლისას ასეთი იყო ჯორჯ ბუშის
მთავარი გზავნილი.
"2008 წლისთვის ნატო-ში გასაწევრიანებლად კიდევ რამდენიმე ქვეყანას
მივიწვევთ, რომელიც ამისთვის მზად იქნება. ხორვატია, მაკედონია და ალბანეთი
გაწევრიანების სამოქმედო გეგმაში მონაწილეობენ და შეერთებული შტატები მხარს
უჭერს მათ მისწრაფებას. ნატო-ში გაწევრიანება სურს საქართველოსაც. რადგან ეს
ქვეყანა რეფორმებს განაგრძობს, ჩვენც განვაგრძობთ ალიანსში გასაწევრიანებლად მის
მხარდაჭერას," - რიგაში ჩასვლისთანავე გამართულ პირველივე ოფიციალურ
გამოსვლაში განაცხადა ჯორჯ ბუშმა და იქვე დასძინა, რომ ალიანსის კარი ღიაა
უკრაინისთვისაც, თუ მისი მოსახლეობის სურვილიც იქნება ნატო-ში შესვლა.
სხვათა შორის, ჯორჯ ბუშმა ამავე გამოსვლაში საჭიროდ მიიჩნია, ხაზი გაესვა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკების მხარდაჭერა არ ნიშნავს იმას, რომ დასავლეთმა
რუსეთს ზურგი აქცია. "პირიქით, მიგვაჩნია, რომ მხოლოდ ნატო-სა და რუსეთის
მჭიდრო თანამშრომლობით იქნება შესაძლებელი საერთაშორისო ტერორიზმთან
ბრძოლა და რეგიონში სტაბილურობის შენარჩუნება," - ამბობს აშშ-ს პრეზიდენტი.
ფორუმის ყველაზე საპატიო მონაწილემ, ამერიკის შეერთებული შტატების
პრეზიდენტმა, ჯერ კიდევ რიგაში ჩასვლამდე, ტალინში ისაუბრა საქართველოსა და
მის გართულებულ ურთიერთობებზე მეზობელ რუსეთთან.
8
"საქართველომ და რუსეთმა პრობლემები მოლაპარაკების მაგიდასთან უნდა
მოაგვარონ," - აღნიშნა ჯორჯ ბუშმა ტალინში ესტონეთის პრეზიდენტ თომას ჰენდრიკ
ილვესთან ერთობლივ პრესკონფერენციაზე. მისივე თქმით, აღმოსავლეთ აზიაში
ყოფნის დროს იგი უკვე ესაუბრა რუს კოლეგას და იმედოვნებს, რომ ორი ქვეყნის
ურთიერთობაში წინსვლა იქნება. თავის მხრივ, ესტონეთის პრეზიდენტიც დასძენს:
"რუსეთმა უნდა იცოდეს, რომ მეზობლად დემოკრატიული ქვეყნის არსებობა თავად
მოსკოვის ინტერესებში შედის."
მართალია, წინასწარ იყო ცნობილი, რომ რიგის სამიტის დღის წესრიგი
ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის არა გაფართოებას, არამედ "ტრანსფორმაციას"
მიეძღვნებოდა. მაგრამ გუშინ ლატვიის დედაქალაქში ნატო-ში შესვლის მსურველი
ქვეყნებისთვის იმედისმიმცემი განცხადებებიც ისმოდა.
ნატო-ს გენერალური მდივნის იაპ დე ჰოოპ სხეფერის აზრით, საქართველოს
აქვს შანსი, გახდეს ალიანსის წევრი, "თუმცა, მანამდე რთული გზა აქვს გასავლელი".
ეს მოსაზრება სხეფერმა ნატო-ს ახალგაზრდული ორგანიზაციების ლიდერებთან
შეხვედრისას გამოთქვა. "რთულ გზაზე" მიმავალი საქართველოს დაბრკოლებებზე
სხეფერს პირველი შეკითხვა რუსმა ჟურნალისტმა დაუსვა, რომელიც დაინტერესდა,
უშლის თუ არა რუსეთი ხელს ევროატლანტიკურ ალიანსში საქართველოს მიღებას.
"რუსეთის პრეზიდენტთან და თავდაცვის მინისტრთან შეხვედრების დროს
ბევრი
საკითხი
განვიხილეთ,
თუმცა
ყველაფერზე
ვერ
შევთანხმდით...
საქართველოსთან დაკავშირებით ორი აზრი არ არსებობს: საკუთარი გზა მან თავად
უნდა აირჩიოს. ჩვენ ვაღიარებთ მის ტერიტორიულ მთლიანობას და ვემხრობით იმას,
რომ კონფლიქტები მშვიდობიანი გზით უნდა მოგვარდეს. ალიანსი საქართველოს
აუცილებლად დაეხმარება, რადგან ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ამ ქვეყანამ
რეფორმების გზაზე უდიდეს წარმატებას მიღწია. აქედან გამომდინარე, ქართველმა
ხალხმა უნდა შეძლოს, საკუთარი მომავალი თავად განსაზღვროს," - პასუხობს
გენერალური მდივანი და იქვე აღნიშნავს, რომ მისთვის გაუგებარია, საქართველოს
ნატო-სკენ სწრაფვა რატომ იწვევს რუსეთის გაღიაზიანებას. სხეფერი ასევე საჭიროდ
მიიჩნევს იმის ხაზგასმას, რომ საქართელოს ტერიტორიულ მთლიანობას ყველამ უნდა
სცეს პატივი. "პირველი, რასაც ნატო საქართველოს ჰპირდება, ეს არის მისი
ტერიტორიული მთლიანობის სრული პატივისცემა ალიანსის მხრიდან," - აცხადებს
იგი.
ნატო-ში საქართველოს გაწევრიანების თემას სამიტის მასპინძელი ქვეყნის,
ლატვიის პრეზიდენტი ვაირა ვიკე ფრაიბერგაც ეხება. მისი თქმით, ლატვია მხარს
უჭერს ნატო-ში საქართველოს მიღებას და ამ პროცესის დასაჩქარებლად, ქართული
ჯარის განვითარებისთვის თანხებსაც გამოყოფს.
სასიამოვნო მოულოდნელობაა ისიც, რომ ჩვენს ქვეყანას არა მარტო ლატვიის
პოლიტიკურ ხელმძღვანელობაში, არამედ მოსახლეობაშიც საკმაოდ ძლიერი "ლობი"
აღმოაჩნდა: გუშინ ადგილობრივმა ტრანსატლანტიკურმა ახალგაზრდულმა კლუბმა
ნატო-ში საქართველოს მიღების მხარდამჭერი აქცია გამართა. კლუბის წევრებმა რიგის
ცენტრში, მოედან ლივუზე დაარიგეს ვარდები და სამაგრები წარწერით - "NATO Don’t
Forget Georgia!" ("ნატო, არ დაივიწყო საქართველო!"). რიგის რამდენიმე ქუჩაზე
დადგმულ სტენდებზე ანალოგიური წარწერით პლაკატებიც იყო განთავსებული.
აქციის ორგანიზატორები იმედოვნებენ, რომ ნატო-ს სამიტის მონაწილეებს მათი
მოწოდება შეუმჩნეველი არ დარჩებათ.
ნატო-ს სამიტის პირველ დღეს მსოფლიოს წამყვანი პოლიტიკოსების მიერ
გაკეთებული განცხადებები სამიტზე ოფიციალური სტუმრის სტატუსით მყოფ
საქართველოს დელეგაციის ხელმძღვანელს ნინო ბურჯანაძეს ოპტიმისტურად
განაწყობს.
9
"დაბეჯითებით შეიძლება ითქვას, რომ საქართველო არის პირველი იმ
სახელმწიფოთა შორის, რომელიც უახლოეს ხანში ნამდვილად გახდება ნატო-ს წევრი.
ეს ხაზგასმით ითქვა, როგორც საჯარო გამოსვლების დროს, ასევე კულუარებში," კმაყოფილებით
აღნიშნავს
ნინო
ბურჯანაძე.
საქართველოს
პარლამენტის
თავმჯდომარის
თქმით,
ალიანსში
გასაწევრიანებლად
ნატო-მ
საქართველოს
კონფლიქტების მოგვარების პირობა არ უნდა წაუყენოს. როგორც ბურჯანაძემ
ლატვიის რადიოს განუცხადა, ასეთი ფაქტი ძალზე ცუდი სიგნალი იქნება და ამას
აუცილებლად გამოიყენებს საქართველოს ჩრდილოელი მეზობელი, რომელიც
კონფლიქტების მოუგვარებლობით არის დაინტერესებული და ამით ნატო-ში
საქართველოს გაწევრიანების შეფერხებას ცდილობს.
"საქართველოსთვის გაცილებით მარტივი იქნებოდა ჯერ ნატო-ში გაწევრიანება
და შემდეგ კონფლიქტური რეგიონების ირგვლივ მოლაპარაკებების დაწყება.
ამასთანავე უარვყოფ რუსეთის განცხადებას იმის შესახებ, რომ თითქოს საქართველო
ამ პრობლემების მოგვარებას ძალის გამოყენებით აპირებს," - განაცხადა ბურჯანაძემ
და აღნიშნა, რომ საქართველო ნატო-ში გაწევრიანებამდეც ეხმარება ალიანსს
სხვადასხვა რეგიონში სამხედრო ძალის გაგზავნით.
ნინო ბურჯანაძე პოზიტიურს უწოდებს საქართველოსა და რუსეთის
პრეზიდენტების შეხვედრას, თუმცა მიაჩნია, რომ გულუბრყვილობა იქნებოდა
მოლოდინი, რომ ის ორ ქვეყანას შორის ყველა პრობლემას მოაგვარებს.
"პრეზიდენტები შეხვდნენ და უკვე ეს მე ძალიან მნიშვნელოვნად და
პოზიტიურად მიმაჩნია", "გულუბრყვილობა იქნებოდა მოლოდინი, რომ ეს ერთი
შეხვედრა ორ ქვეყანას შორის ყველა პრობლემას მოაგვარებს", "მაგრამ ის, რომ
პრეზიდენტებმა ერთმანეთს აზრი გაუზიარეს მტკივნეულ საკითხებზე და გარკვეული
შთაბეჭდილებები და მოსაზრებები შეათანხმეს, ძალიან მნიშვნელოვანია", - განაცხადა
პარლამენტის თავმჯდომარემ მიხეილ სააკაშვილისა და ვლადიმერ პუტინის
შეხვედრის კომენტირებისას.
დავით აფრასიძე (საერთაშორისო ურთიერთობების ექსპერტი):
ნატო-ში გასაწევრიანებლად საქართველო ბოლომდე მზად არ არის, თუმცა
მზაობის კუთხით ბევრი რამ არის გაკეთებული, განსაკუთრებით სამხედროპოლიტიკური თვალსაზრისით. რაც შეეხება იმას, რუსეთთან გართულებული
ურთიერთობები ალიანსში ჩვენს გაწევრიანებას შეაფერხებს თუ პირიქით - შეიძლება
ორივე მოხდეს. რამდენიმე ქვეყანაში დღესდღეობით არის წარმოდგენა, რომ
საქართველოს მიღებით ნატო საქართველო-რუსეთის დაძაბულ ურთიერთობაში
შეიძლება აღმოჩნდეს ჩათრეული. ამასთანავე, არის მეორე მიდგომა, რომელიც, ჩემი
აზრით, უფრო ლოგიკურია და ამ პოზიციის გაძლიერებაზე უნდა ვიმუშაოთ. ეს
მიდგომა გულისხმობს, რომ რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის მოწესრიგება
სწორედ ნატო-ში გაწევრიანების შემდეგ მოხერხდება, როგორც ეს, მაგალითად,
ბალტიისპირეთის შემთხვევაში მოხდა.
თორნიკე შარაშენიძე (ნატო-ს საინფორმაციო ცენტრის დირექტორი):
რუსეთთან
გართულებული
ურთიერთობა
ნატო-ში
გაწევრიანებას
არ
შეაფერხებს. ნატო-ს არაწევრ ქვეყნებს არანაირი ბერკეტი არ გააჩნიათ გაფართოებაზე.
დოკუმენტში, რომელიც ალიანსის გაფართოებას ეხება, წერია, რომ არც ერთ ქვეყანას
არ გააჩნია ვეტოს უფლება. საქართველო ნატო-ში გასაწევრიანებლად წელს მზად არ
არის. ამისთვის ჩვენი ქვეყანა მზად, ალბათ, ორ ან სამ წელიწადში იქნება.
10
გიგი თევზაძე: (ილ. ჭავჭავაძის სახ. სახელმწიფო უნივერსისტეტის რექტორი):
საქართველომ ბევრი რამ გააკეთა ნატო-ში გაწევრიანებისთვის. ჩემი აზრით,
საქართველო ინტენსიურ დიალოგზე მეტს იმსახურებდა. ამას, ალბათ, ხელი შეუწყო
რუსეთთან გართულებულმა ურთიერთობამაც. არც იმას გამოვრიცხავ, რომ რუსეთსაქართველოს გართულებულმა ურთიერთობამ დააჩქაროს ნატო-ში გაწევრიანება. რაც
შეეხება იმას, საქართველო როდის იქნება მზად ნატო-ში გასაწევრიანებლად, მიმაჩნია,
რომ
ჩვენ
ყველანაირ
ფორმალურ
კრიტერიუმებს
ვაკმაყოფილებთ.
აქედან
გამომდინარე, უახლოეს მომავალში საქართველო იქნება ნატო-ს წევრი ქვეყანა. კიდევ
ერთხელ მინდა აღვნიშნო, რომ რუსეთთან გართულებულმა ურთიერთობამ ჩვენი
ალიანსში გაწევრიანება შეიძლება შეაფერხოს ან პირიქით. ეს ყველაფერი
დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ როგორ განვითარდება პოლიტიკური მოვლენები.
jon tefti: (amerikis SeerTebuli Statebis elCi saqarTveloSi):
ამ რეზოლუციის ერთსულოვანი მიღება კიდევ ერთი ნათელი დადასტურებაა
იმისა, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების ორივე პარტია მტკიცედ უჭერს მხარს
საქართველოს
განვითარებას,
ტერიტორიულ
მთლიანობას
და
მის
ნატოში
ინტეგრაციას. რაც შეეხება ახლო პერსპექტივებს, ამაზე ორი ფაქტორი მოქმედებს :
ერთია, საქართველომ წარმატებით გაართვას თავი იმ საშინაო დავალებებს, რასაც
ჩრდილოატლანტიკური ალიანსისგან იღებს, მეორე მხრივ კი ნატოში დროულად
გაწევრებისთვის
ალიანსის
წევრმა
ქვეყნებმა
საქართველოს
სასარგებლოდ
პოლიტიკური გადაწყვეტილება უნდა მიიღონ. - ganacxada jon teftma.
irakli tyebuCava
SeiaraRebuli Zalebis 31-e batalioni eraySi gaemgzavra
oqtombris
TveSi
eraySi
samSvidobo
misiis
Sesasruleblad gaemgzavra, I brigadis 31 msubuqi
qveiTi
batalioni,
romelmac
wrTvna
gaiara
“SenarCunebisa da stabilurobis uzrunvelyofis
operaciebis programis” (SSOP) mixedviT, romelsac
amerikis
SeerTebuli
Statebi
anxorcielebs
saqarTveloSi 2005 wlidan.
saqarTvelo
aqtiur
monawileobas
iRebs
saerTaSoriso samSvidobo da antiteroristul
operaciebSi. saqarTvelo monawileobas iRebs natos egidiT mimdinare
saerTaSoriso samSvidobo operaciaSi kosovoSi (KFOR) sadac qarTuli
kontigenti 150 jariskaciT aris warmodgenili, romelic germanuli brigadis
farglebSi asrulebs dakisrebul movaleobas, qarTvelebi monawileobas
iRebdnen
agreTve natos egidiT mimdinare avRaneTis antiteroristul
operaciaSi.
qarTvelebi aqtiur monawileobas iRebs saerTaSoriso samSvidobo
operaciaSi “ Tavisufleba erays”, marTalia es operacia uSualod natos
farglebSi ar mimdinareobs, magram masSi monawileoben natos iseTi wevrebi
rogorebic arian: aSS, didi britaneTi, poloneTi da sxvebi, bunebrivia maTTan
erTad moqmedeba aamaRlebs qarTveli jariskacebis profesiuli momzadebis
dones da qarTul samxedro danayofebs aZlevs praqtikul gamocdilebas
natos standartebiT moqmedebisa. amJamad eraySi dakisrebul movaleobas 850
11
qarTveli jariskaci asrulebs, romelTa nawilic 300 jariskaci baqubaSia
dislocirebuli, maT movaleobas samxedro da samoqalaqo obieqtebis dacva
da sakontrolo-gamSveb punqtebze kontroli da patrulireba warmoadgens,
xolo danarCeni 550 jariskaci ki baRdaTSi gaeros warmomadgenlobis Senobas
icavs.
qarTveli jariskacebi mSvenivrad asruleben dakisrebul movaleobas,
amaze metyvelebs Tundac is faqti rom, 11 qarTuli batalioni, pirveli
batalionia, romlis piradma Semadgenlobam daimsaxura specialuri medlebi,
romlebsac
mxolod
amerikel
jariskacebs
aniWeben
gansakuTrebuli
damsaxurebis gamo. ase rom, saqarTvelos monawileoba saerTaSoriso
samSvidobo operaciebSi naTlad aCvenebs, rom saqarTvelo ara mxolod
usafrTxoebis momxmarebeli qveyanaa, aramed saqarTvelos Tavisi wvlilic
Seaqvs msoflio usafrTxoebis damyarebaSi. es mniSvnelovani pliusia
saqarTvelos evroatlantikur struqturebSi gawevrianebis procesSi, radgan
saqarTvelo sakuTari moqalaqeebis, am SemTxvevaSi jariskacebis, sicocxlis
riskis fasad Seaqvs wvlili msofliSo usafrTxoebis da mSvidobis
dasamyareblad. (moamzada dimitri silaqaZem)
saqarTvelos da TurqeTis samxedro TanamSromlobis axali
etapi
qveynisaTvis am SemTxvevaSi
saqarTvelosaTvis,
romelic iswrafvis Crdilo atlantikur struqturaSi
antegracias,
didi mniSvne loba aqvs am aliansis
wevr qveynebTan aqtiur TanamSromlobas, amis kargi
magaliTia
saqarTvelos
TanamSromloba
TurqeTis
respublikasTan
romelic
1952
wlidan
Crdiloatlantikuri aliansis sruluflebiani wevria.
saqarTvelos
samxedro
aRmSeneblobis
procesSi
mniSvnelovani
adgili
uWiravs
qarTul-Turqul
urTierTobebs. qarTveli samxedro mosamsaxureebi 1998
wlidan swavloben TurqeTis samxedro saswavleblebSi, dawyebuli samxedro
liceumidan damTavrebuli generaluri akademiis CaTvliT.TurqeTi ara mxolod
profesiuli kadrebis momzadebit exmareba saqarTvelos-or qveyanas Soris
samxedro TananSromlobis
xelSekrulebas xeli 1997 wels moewera. grantebis
gadmocema ki finansuri, materialuri-teqnikeri, Tu samxedro aRWurvilobis saxiT
1998 wlidan regularulad mimdinareobs. bolos 2005 wlis maisSi TurqeTis
mTavrobam 1 800 000 dolaris Rirebulebis samxedro teqnika da aRWurviloba
gadasca saqarTvelos SeiaraRebuli Zalebis kojris specialuri daniSnulebis
brigadas. TurqeTis mTavrobam 1998 wlis dekemberSi QqarTul samxedro –sazRvao
Zalebs saCuqrad gadasca P130 proeqtis katarRa, romelic qarTul samxedro
flotSi “qaTaisis” saxeliT dacuravs.
rac Seexeba TanamSromlobis axal etaps, 2006 wlis Semodgomaze saqarTvelosa
da
TurqeTis
respublikas
Soris
finansuri
daxmarebis
ganxorcielebis
xelSekruleba gaformda. Ddokumentis mixedviT TurqeTis mxare saqarTvelos 1
milion 800 aTasi aSS dolariT daexmareba. Ggamoyofili Tanxis erTi nawili
qarTul mxares materialuri daxmarebis saxiT gadaecema, xolo nawili ki
kosovoSi Turquli batalionis SemadgenlobaSi Semavali qarTuli samSvidobo
oceulis dRiur fulad anazRaurebas da saqarTvelos mier briuselSi Qnatos
StabbinaSi
mivlinebul
qarTveli
samxedro
warmomadgenlis
dafinansebas
moxmardeba. Ddocuments qarTuli mxridan vice-polkovnikma zviad Sanavam moawera
xeli, Turquli mxridan ki saqarTveloSi TurqeTis respublikis samxedro ataSem,
brigades generalma iuqsel ozTeqinma.
Ddimitri silaqaZe
12
“starlinkis” treningi usafrTxoebis sakiTxebSi – demokratiuli
kontroli da marTlmsajuleba
2006 wlis 12-14 oqtombers evropis
kvlevis centris iniciativiT da
holandiis
sagareo
saqmeTa
saministros
dafinansebiT
gudaurSi, “usafrTxoebis seqtorSi
demokratiuli marTvisa da kanonis
gaZlierebis” sakiTxebze, Catarda
trening
kursi,
romelic
“starlinkis”
farglebSi
Catarebuli, rigiT meore trening
kursi
iyo.
gudauri
ucxoeli
stumrebisaTvis nacnobi adgili iyo,
vinaidan
ramdenime
TviT
adre,
swored aq Catarda “starlinkis”
pirveli seminari Tavdacvis saministros warmomadgenlebisaTvis. aqedan
gamomdinare, es kursi metad organizebuli da nayofieri gamovida, ramac didi
kmayofileba gamoiwvia, rogorc organizatorebs aseve masSi monawileebs
Sorisac.
“starlinkis” programa Seqmnilia saqarTvelos, moldovisa da
ukrainis evropis usafrTxoebis farTo TanamegobrobasTan dasakavSireblad,
rac SesaZlebelia usafrTxoebis seqtoris reformebisa da demokratiuli
marTvis mxardaWeriT. kerZod, programa “starlinkis” prioriteti iqneba
zemoTaRniSnuli qveynebis ZiriTadi jgufebisaTvis sawvTvneli masalebisa da
kursebis ganviTareba da miwodeba. Pprogramas sami ZiriTadi mizani aqvs: 1.
saqarTvelos, moldovisa da ukrainis treningis kursebisaTvis treningis
resursebis (instruqciebi, modulebi, kursebi da trenerTa monacemTa baza)
Segroveba, ganviTareba da warmoeba.
2. saqarTvelos, moldovisa da ukrainis usafrTxoebis seqtoris efeqturi
marTvis xelSewyoba, usafrTxoebis seqtoris ZiriTadi jgufebisaTvis
treningis kursebis organizebiT. Ees kursebi metwilad bulgareTis,
poloneTisa da rumineTis gamocdilebas daeyrdnoba.
3. aRmosavleT evropaSi usafrTxoebis seqtoris reformirebis samomavlo
trening programebis gegmis ganxilva da Camoyalibeba.
saqarTveloSi, moldovasa da ukrainaSi “starlinki” Caatarebs Semdeg
kursebs:
a) usafrTxoebis seqtorSi demokratiuli marTva: Tavdacva.
b) usafrTxoebis seqtorSi demokratiuli marTva: uSiSroeba.
g) usafrTxoebis seqtorSi demokratiuli marTva: marTlmsajuleba da misi
aRsruleba.
es programa xels Seuwyobs saqarTvelosa da aRniSnul qveynebSi
demokratiuli procesebis daCqarebasa da sirTuleebis gadaWras, rac
mniSvnelovania evrokavSirisa da natos standartebTan miaxloebisTvis. Aaseve
unda aRiniSnos, rom programis mizania Seqmnas usafrTxoebis sferos
analitikosebisa da damkvirveblebis Zlieri qseli. Uufro metic, aqtiuri
monawileoba partniori arasamTavroboebisa saqarTvelodan, moldovidan da
ukrainidan gaaZlierebs maT rols, rogorc sakuTari qveynis usafrTxoebis
politikis damoukidebeli damkvirveblebisa da kritikosebisa. “starlinkis”
sami partniori institutia:
Uukraina: evro-atlantikuri TanamSromlobis instituti (IEAP).
Mmoldova: sajaro politikis instituti (IPP). kiSinovi.
saqarTvelo: evropuli integraciis kvlevis centri (CEIS). Tbilisi.
13
Ggarda amisa “starlinki” aseve TanamSromlobs somxeTis, bulgareTis,
poloneTis da rumineTis institutebTan. rac Seexeba 14-16 oqtombers
Catarebuli trening-kursi mimdinareobas, gudaurSi CasvlisTanave daiwyo
programis
ganxorcieleba.
Eevropis
usafrTxoebis kvlevis aRmasrulebelma
direqtorma semi faltasma da evropuli
integraciis
kvlevis
centris
prezidentma vasil WyoiZem gaakeTes
moxseneba,
romelTac
damswre
sazogadoebas
gaacnes
“starlinkis”
programa da misi mniSvneloba. Aamis
Semdeg
moxda
trening
kursSi
monawileebis gacnoba. Tavdapirvelad
batonma semi faltasma da sander
huismanma yuradReba gaamaxviles sam
modulze:
policia,
saxelmwifo
da
sazogadoeba,
romlis
Semdgomac
warimarTa diskusia kiTxva-pasuxis saxiT monawileebsa da trening-kursis
organizatorebs
Soris.
15
oqtomberi,
paraskevi
iyo
treningis
umniSvnelovanesi da yvelaze produqtiuli dRe. 15 oqtombris seminari
iTvaliswinebda
saxelmwifoSi
arsebuli
rolebis
monawileTa
Soris
gaTamaSebas, romelsac SemdgomSi Tan daerTo debatebis imitacia. Aamgvarad
sakonferencio darbazSi myofi TiToeuli monawile DdRis bolos politikuri
TamaSiT Zalzed kmayofili darCa.
16 oqtombers semi faltasma Seafasa wina dRiT gamarTuli politikuri
TamaSi, romelsac daeswrnen saqarTvelos parlamentis sagareo saqmeTa
komitetis Tavmjdomare kote gabaSvili da holandiis sruluflebiani elCi
saqarTveloSi batoni elderenboSi. amave dRes evropis usafrTxoebis kvlevis
centris sxva wevrebma piter hobbingma da petrus van duinma waikiTxes leqcia,
romlis Semdegac batonma semi faltasma Seajama trening-kursis mTliani
mimdinareoba.
rac
Seexeba
piter
hobbingis
leqcias
igi
Seexeboda
“integrirebuli sazRvris marTvas”, man isaubra saqarTveloSi arsebul
situaciaze da sazRvris dacvis garkveul siZneleebsa da xarvezebze, man xazi
gausva saqarTvelos sazRvris evro-standartebis Sesabamisad gardaqmnasa da
srulyofis aucileblobas.
P
petrus van duinis prezentacia “organizebul danaSaulze” Seexeboda
organizebuli danaSaulis warmoSobasa da mis gavrcelebis saSiSroebaze, man
yuradReba
gaamaxvila
im
saSiSroebaze,
rac
emuqreba
saqarTvelos
demokratiul ganviTarebas. Ggarda amisa igi Seexo politikur da ekonomikur
danaSaulebebs
da
fulis
gaTeTrebis
sakiTxebs,
rac
ZiriTadad
saqarTvelosTan iyo dakavSirebuli. Pprezentaciis amgvarma formatma kidev
ufro didi interesi gamoiwvia konferenciis monawileTa Soris.
trening-kursis daskvniT nawilSi, treningis mesame dRes, monawileebs
misasalmebeli sityviT mimarTa parlamentis sagareo urTierTobaTa komitetis
Tavmjdomarem,
konstantine
gabaSvilma.
Mman
isaubra
trening-kursis
mniSvnelobasa
da
saqarTvelos
evrostruqturebSi
integraciis
aucileblobaze. konferenciis dasrulebis Semdgom, monawileebs gadaecaT
serTifikatebi. amgvarad trening-kursis TiToeulma monawilem garkveuli
politikuri gamocdileba miiRo, rasac udidesi mniSvneloba eniWeba
civilizirebuli saxelmwifos mSeneblobisaTvis.
irakli JorJoliani
14
saqarTvelo (SEDM) – is damkvirveblis statuss iRebs
saqarTvelom 2006 wlis Semodgomidan, miiRo ufleba
samxreT-aRmosavleT evropis Tavdacvis ministerialSi
(SEDM) damkvirvebeli saxelmwifos statusiT miiRos
monawileoba.
saqarTvelos
mimarT
am
statusis
miniWebis Taobaze konsultaciebi daaxloebiT erTi
Tvis ganmavlobaSi mimdinareobda da misasalmebelia
is
faqti
rom
samxreT-aRmosavleT
evropis
ministerialis
yvela
wevrma
saxelmwifom
erTsulovnad
dauWira
mxari
am
organizaciaSi
saqarTvelosaTvis damkvirveblis statusis miniWebas, rasac didad Seuwyo
xeli saqarTvelos natoSi integraciis axal etapze intensiuri dialogis (ID)
programaze gadasvlam, romelic saqarTvelosagan ufro mniSvnelovan
politikur da samxedro reformebs moiTxovs vidre es gawerili iyo
individualuri partniorobis samoqmedo gegmaSi (IPAP).
samxreT-aRmosavleT evropis ministerialSi qveynebi sxvadasxva statusiT
arian gawevrianebuli, (SEDM)-is srulfasovani wevrebi arian: aSS, albaneTi,
bulgareTi, xorvatia, saberZneTi, italia, slovenia, TurqeTi da ukraina,
xolo damkvirveblis statuss atareben: moldoveTi, bosnia-hercogovina da
serbeTi, saqarTvelo. Mmowveul qveynebs warmoadgenen Mmontenegro da serbia.
aRsaniSnavia is faqti rom ministerialSi sxvadasxva statusiT monawileobas
iReben natosa da am aliansis wevrobis msurveli saxelmwifoebi maT Soris
saqarTveloc, es wingadadgmuli nabijia
rogorc Crdiloatlantikur
struqturaSi
integraciisaTvis
aseve
samxreT-aRmosavleT
evropaSi
usafrTxoebis da mSvidobis ganmtkicebis procesSi sakuTari wvlilis
SetanisaTvis,
rac
kidev
ufro
ganamtkicebs
saqarTvelos
statuss
saerTaSoriso asparezze.
2006 wlis Semodgomaze ministeriali albaneTis dedaqalaq tiranaSi
gaimarTa, romelsa saqarTvelos Tavdacvis ministris imJamindeli moadgile
mamuka kudava da j-5-is departamentis ufrosi giga tatiSvili eswrebodnen,
gaimarTa
ormxrivi
Sexvedrebi
wevri
saxelmwifoebis
delegaciebis
xelmZRvanelebTan, sadac ganxiluli iqna usafrTxoebis sakiTxebi da
saqarTvelos roli mimdinare procesebSi. Bb-n-ma mamuka kudavam da albaneTis
Tavdacvis
ministries
moadgilem
petrit
karabinam
xeli
moaweres
valdebulebas, romlis Tanaxmadac saqarTvelo, rogorc damkvirvebeli
saxelmwifo, mxars dauWers (SEDM)-is procesis ganviTarebas.
Ddimitri silaqaZe.
15
Ppartniorobis samoqmedo gegma terorizmis
winaaRmdeg
21-e saukuneSi terorizmi, saerTo usafrTxoebis, pirdapir safrTxes
warmoadgens.Ddramatulma
Sedegebma
romelic
terorizmma
dRevandel
msoflios moutana aranairad ar SeiZleba gamarTlebul iqnas.Agamomdinare
aqedan saWiro gaxda iseTi institucionalizebuli meqanizmebis SemuSaveba
romelic xels SeuSlida terorizmis Semdgom ganviTarebas. 2001 wlis 12
seqtembers, evro-atlantikuri sabWos wevrebma dagmes 2001 wlis 11 seqtemberis
teroristuli
aqti,
ganxorcielebuli
amerikis
SeerTebuli
Statebis
winaaRmdeg da gadawyvites mieRoT yvelanairi zomebi, im senTan sabrZolvelad
rasac terorizmi hqvia.
terorizmis winaaRmdeg brZola saWiroebs saerTaSoriso sazogadoebis
erTobliv Zalisxmevas. swored aqedan gamomdinare evro-atlantikuri sabWos
wevrebma saerTaSoriso normebis CarCoebSi SeimuSaves samoqmedo gegma
terorizmTan sabrZolvelad romelsac Semdgom “partniorobis samoqmedo
gegma terorizmis winaaRmdeg” ewoda.
partniorobis samoqmedo gegma terorizmis winaaRmdeg aris pirveli
specifikuri Sedegze orientirebuli meqanizmi romelSic CarTulia mokavSire
da
dainteresebuli
qveynebi.
Qsaqmianobebi
romelic
Camoyalibebulia
samoqmedo gegmaSi ar ewinaaRndegeba evro-atlantikuri sabWos iniciativebs
ufro metic samoqmedo gegma erT erTi mTavari winapirobaa regionaluri
kooperaciisa terorizmis dasagmobad.
samoqmedo gegma moicavs reguralur politikur konsultaciebs da
seminarebs sadac ganixileba terorizmtan dakavSirebuli sakiTxebi. sadac
xdeba informaciis da Sexedulebebis gacvla terorizmis winaaRmdeg
brZolasTan dakavSiebiT.
samoqmedo gegmis gavaliswinebiT partnior qveynebs aqvT saSualeba
gaaZlieron maTi Zalisxmeva, ganaviTaron da Camoayalibon kargad aRWurvili
Zalebi romelic xels Seuwyobs terorizmTan brZolas.
aqve mniSvnelovania aRvniSnoT, rom terorizmis winaaRmdeg samoqmedo gegmis
mier ganxorcielebuli saqmianobebi SesabamisobaSi unda modiodes monawile
qveynis kanonebTan da debulebebTan.
saqarTvelo 1997 wlis 30 maiss evro-atlantikuri partniorobis sabWos
erT-erTi damfuZnebeli da amavdroulad zemodxsenebuli sabWos wevri gaxda.
Aaqedan gamomdinare saqarTvelo iziarebs yvela im mosazrebas romelic
konceptualurad winaaRmdegia cnebisa romelsac terorizmi ewodeba da
kisrulobs yvela im valdebulebas romelsac terorizmis winaaRmdeg
partniorobis samoqmedo gegma iTvaliswinebs.
saqarTvelos am programaSi
monawileoba xazs usvams mis miswrafebas, Crdilo atlantikur aliansSi
gasawevrianeblad.
baqar svaniZe
16
sainformacio centris natos Sesaxeb ganxorcielebuli proeqtebi.
Nsainformacio centri natos Sesaxeb agrZelebs Tavis muSaobas. 2006 wlis
23 seqtembers, sastumro “simpatiaSi” gaimarTa seminari, romelsac eswrebodnen
axalqalaqisa
da
axalcixis
mediis
da
arasamTavrobo
seqtoris
warmomadgenlebi. Nnatos Sesaxeb sainformacio centris direqtori Tornike
SaraSeniZe da evropuli da evroatlantikur struqturebSi integraciis
sakiTxebSi saqarTvelos saxelmwifo ministris TanaSemwe sandro baqraZe
auditorias esaubrnen saqarTveloSi natosTan TanamSromlobis egidiT
ganxorcielebul reformebze. 2006wlis 3 noembers, q. TelavSi imyofebodnen
natos Sesaxeb sainformacio centris proeqt-menejeri marina RviniaSvili da
specialistebi
zviad
maisuraZe,
qeTevan
dangaZe
da
nino
mrelaSvili,romlebmac Caatares proeqtis “saukeTeso statia natos Sesaxeb” I
etapi – trening seminari kaxeTis regionis JurnalistebisaTvis, romlis mizani
iyo maTTvis natosa da nato-saqarTvelos urTierTobis Sesaxeb informaciis
miwodeba. trenings eswreboda 10 Jurnalisti regionaluri gazeTebidan,
televiziidan da radiodan. Pproeqti, romelic warmoadgens konkurss
JurnalistebisaTvis saukeTeso sagazeTo statiis, radio an telegadacemis
gamosavlenad, Sedgeba 4 etapisagan: pirveli etapi aris treningis Catareba,
meorekonkursi,
Semdeg
moxdeba
namuSevarTa
Sefaseba
da
bolos
dajildoveba, romelSic miiReben monawileobas diplomatiuri korpusis
warmomadgenlebi da kaxeTis Rvinis mwarmoebeli kompaniebi.
2006 wlis 11 noembers centrSi gaimarTa natos kvlevisa da teqnologiis
organizaciis delegaciis daxvedra, miReba gaxsna Tornike SaraSeniZem, Semdeg
sitYviT gamovidnen asociacia “genezisi”-s klinikuri da saganmanaTleblo
saqmianobis koordinatori eqimi liza goderZiSvili da natos kvlevisa da
teqnologiis organizaciis wevri b-n devid lami(aSS). centrSi stumrad
imyofebodnen, brigadis generali erix rodigi – (germania), kanadis
SeiaraRebuli Zalebis jamrTelobis dacvis jgufis direqtori Jan-rober
Bernie,
vice-polkovniki
doqtori
folker
langi
(germaniis
sahaero
SeiaraRebuli Zalebi), q-n Tea TarxniSvili – Tavdacvis saministro, Tornike
farulava – sagareo saqmeTa saministro, prof. guram gvasalia, centraluri
samxedro hospitalis ufrosi da eqimi giorgi CalaTaSvili.
2006 wlis 16-17 noembers, centrSi Catarda pirveli etapi proeqtisa –
“axali Taoba natosaTvis”, romelic Sedgeba oTxi etapisagan: pirveli etapi
aris sainiciativo jgufisaTvis or dRiani treningis Catareba da konkursis
pirobebis axsna, meore etapi – konkursi da informaciis gavrceleba natosa
da nato-saqarTvelos urtierTobebis Sesaxeb, Semdegi etapi – konkursSi
monawileebis muSaobis monitoringi da Sefaseba, meoTxe etapi – dajildoveba.
treningi Catarda i. WavWavaZis sax. qarTul-amerikuli universitetis
studentebisaTvis. seminars uZRvebodnen b-n. Tornike SaraSeniZe, q-n marina
RviniaSvili da centris sxva TanamSromlebi. seminarze mowveulni iyvnen b-n
sandro baqraZe, rumineTis elCi saqarTveloSi dan mixai barliba, sagareo
saqmeTa saministros natos sammarTvelos ufrosi Tornike farulava,
Tavdacvis saministrodan q-n Tea TarxniSvili da ganaTlebisa da mecnierebis
saministros evropuli integraciis sammarTvelos ufrosi q-n lela maisuraZe.
treningis bolos studentebs gadaecaT serTifikatebi. centri kvlav
agrZelebs axali proeqtebis ganxorcielebas rac sazogadoebis ukeT
informirebisaTvis xorcieldeba da misasalmebeli faqtia.
Ddarejan metreveli
17
msoflioSi mimdinare samxedro siaxleebi.
Eeleqtronuli biuletinis nato da msoflio usafrTxoebis mkiTxelTaTvis,
saqarTveloSi mimdinare samxedro siaxleebTan erTad intesmoklebuli ar
iqneba gaecnos msoflioSi mimdinare samxedro siaxleebs, gansakuTrebiT ki
Crdiloatlantikuri aliansis wevrebisa da Cveni mezobeli qveynebis
siaxleebs.
rogorc cnobili gaxda Cveni mezobeli TurqeTi aSS-sgan SeiZens 50 erTeul
saaviacio
frTosan
raketas
SLAM-ER-s,
romlis
daniSnulebaa
haersawinaaRmdego Tavdacvis zonis miRma samizneebis ganadgureba. Ees
frTosani raketebi, aSS-ma 1999wels miiRo SeiaraRebaSi, amitom igi iTvleba
erT-erT am tipis ultraTanamedrove raketad, raketebis gadatana SeuZliaT
rogorc sagembano TviTmfrinavebs, aseve miwiszeda bazirebis aviaciasac.
garigebisGRirebulebaa 139 mln dolari, am raketebis TurqeTis xelSi
moxvedra aZlierebs Crdiloatlantikuri aliansis Tavdacvisunarianobas
aRmosavleTis mimarTulebaze.
swavlebis OPEN SPIRIT-2006-is farglebSi, romelic estoneTis teritoriul
wylebSi Catarda, NATO-s mtralavma xomaldebma 114 naRmi gaanadgures,
rogorc cnobilia meore msoflio omis dros baltiis zRvis didi nawili
iqna danaRmuli, dRemde 80 000-mde sazRvao naRmia
aRmoCenili da ganadgurebuli. amAproblemasTan
sabrZolvelad estoneTma sami SANDOVN-is tipis
britanuli mtralavi SeiZina. maTze ganTavsebulia
SEAFOX-is
tipis
sazRvao
naRmebis
gamanadgurebeli sistema, am xomaldebs estonuri
mxare etapobrivad miiRebs 2009 wlamde, SANDOVNis tipis mtralavebs tralvis operaciis garda
SeuZliaT zRvaSi samaSvelo operaciebis Catareba,
es
Tanamedrove
xomaldebi savaraudod Caanacvleben
estoneTis
samxedro-sazRvao
Zalebis
SemadgenlobaSi myof 40 wlis win agebul 4
mtralavs romelebic gamomdinare maTi siZvelidan
efeqturad
veRar
asruleben
dakisrebul
movaleobas. Pproeqtis Rirebulebaa 50 mln evro.
poloneTi Tavis istoriaSi yvelaze masStabur
samxedro Sesyidvis programas axorcielebs, misi
Rirebulebaa 3,8 mlrd dolari, am TanxiT
poloneTi aSS-sgan SeiZens 48 erTeul msoflioSi erT-erT saukeTeso F-16-is
tipis aviagamanadgurebels, proeqti agreTve iTvaliswinebs 49 poloneli
pilotisa da 183 aviaspecialistis momzadebasac.
msoflioSi wamyvan samxedro eqsportiorad 2005 wlis monacemebiT Cveni
mezobeli ruseTia, ruseTi welsac apirebs am statusis SenarCunebas, rasac
mowmobs samxedro kontraqtebi indoeTTan, TurqeTTan, indoneziasTan,
venesuelasTan da sxva qveynebTan. maT Soris aRsaniSnavia proeqti romlis
farglebSic indoeTi ruseTisgan SeiZens 50 erTeul Миг-29К-s tipis
aviagamanadgurebels da aviamzid “vikramadatia”-s, aranakleb mniSvnelovania
proeqti romlis farglebSic indonezia ruseTisagan SeiZens 12 erTeul
wyalqveSa navs, garda eqsportisa
ruseTis armia TviTonac ukveTavs samxedro-samrewv- elo kompleqsebs
Tanamedrove sabrZolo teqnikas, rusuli armiis SeiaraRebaSi miiRes
C-40018
is tipis sazenito-saraketo sistema, romlis moqmedebis radiusi 150 dan 400
kilometramde
meryeobs
xolo
simaRle
35
kilometramde,
CvenTvis
mniSvnelovania is faqti rom ruseTis armiaSi miiRes operatiul-taqtikuri
saraketo
kompleqsebi
‘iskanderebi”,
romlis
gaSvebis
siSore 300 kilometramde adis,
CvenTvis mniSvnelovania is faqti
rom
ruseTi
am
raketebiT
aRWurvil divizions CrdiloeT
kavkasiaSi
ganaTavsebs,
riTac
faqtiurad
misTvis
misawvdomi
xdeba saqarTvelos teritoriis
udidesi
nawili.
rogorc
vxedavT msoflioSi armiebis SeiaraRebis procesi intensiuri tempiT
mimdinareobs rac Cveulebrivi movlenaa radganac axali teqnika anacvlebs
Zvels, amitomac arc qveynis SigniT arc mis gareT gakvirvebas ar unda
iwvevdes qarTuli armiis mier ganxorcielebuli Sesyidvebi, magram am
SemTxvevaSi ufro mTavaria yuradReba mieqces SeZenili teqnikis xarisxs da
realur sabrZolo SesaZleblobebs.
Ddimitri silaqaZe
---------------------------------------------------------------------------------------------------------saredaqcio sabWo:
konstantine gabaSvili (Tavmjdomare), nino nakaSiZe, vasil WyoiZe, arCil osiZe
saredaqcio kolegia:
giorgi astamaZe (mTavari redaqtori); Tamar kamkamiZe, darejan metreveli, dimitri
silaqaZe, vasil papiaSvili, irakli JorJoliani, zurab samniaZe, baqar svaniZe, irakli
tyebuCava, zaza beglariSvili
saqarTvelos parlamentis sagareo urTierTobaTa komiteti,
0118 rusTavelis gamziri 8, Tbilisi, saqarTvelo.
tel: (995 32) 28 13 33 faqsi: (995 32) 28 16 60
el-fosta: [email protected], [email protected]
19