TA KRIKANKA Asla palitik ka Nicaragua bilara ba mita wisa Lâ bila baiki sakanka matsip ba ra tasba ra nuhkaia sa insin nani rayakatasbaya ba dukiara, lilika brinkaia sa ai raitka ba dukiara, sanska nani daukaia laka nani nahki yaban ba asla lakâ bilara an bak pali main kaikaia an pakaia ai iwanka an ai natka nani ba, ban saki brikaia sa asla takanka nani ai tasbaia bilara an mainkaikaia sa ai tawanka baiki sakanka. Yawan aiska wal pura yawan aiska wal pura mata walsip baha sin klaunika mankisa ba atlantik kost bila ra wan silpi nani ba ai raitka brisa prispali ai aisankara tawan ai bila main kakaia, ai mihta warka paskanka nani an ai natka nani ra sin. Baja nani ai raitka manki yaban ba asla klaunika ra, lâ baiki sakanka matsip wark nani numbika mankan ba, ispail, bila ba wan tasbaia bila bak sakan baku, upla kumi bani an karna sin munan sa wark nani ba bila ra. An tawan nani atlantik kost bila r aba kumi bani ai bila ba bak saki aisi kaiasa wark nani sut tilara baku ai pliska brikabia Nicaragua baiki sakanka wal ba bilara (R.A.A.S y R.A.A.N). Baku sin miskitu an sumu nani ai tawanka silpi nani baila ra. Kupia yamnika buwanka lakâ wan raitka nani ba bak kli saki bri wan taura waia tasbaia dawanka baku, wark nani ta brabira ba kli aikupia lakan kabamitka ba an kontri aslika r aba manki eark takaia numbika Nicaragua bila ra bak lakan miskitu bila kat. Naha na sika raitka kum, wan sturka na ni ra kan kaina mankanka apu ni. Numba bak sakan pas wan kontrika bila ra ba aisi mankan sa ba lika lal kum pura dusa walhwal pura dusa walhwal pura dusa kumpura yawan aiska wal pura matsip (1945) man kara an nana ra lika ba,lal kum pura dusa walhwal pura dusa walhwal pura dusa kum pura yawan aiska wal pura yawan aiska wal pura matawalsip pura matlalkahbi (1996). Wibia kaka yawan aiska yumpa manka luwan wina Nicaragua bilara yawan nani brisa wark lâka numbika ba kuna naha minitka kat ra wan yapti miskitu bilara lakisa. Naha bila lakanka na mita kli ai kupia lakan kabamitka ra kupia yamni lâka yabisa ai pulitikka bila ra kontri aslika ba bak saki kulkankaia sa an win kaia sa atlantik kost bila ra tawan sirpi nani raitka ba dukia ra.An wan ta warka nani ta brabrira ba,bak sakan pali ni wilkanka yankaia sa wark nani ra wan tasbaia baiki sakanka wal ba bila ra,ban bak paki daukan kaiasa bila wali wan tasba warkaka nani ra. Managua, lih mairin kati lal wal pura matawalsip Jeannette Chávez Gómez Wark nani tanka ta brabrira mairka NICARAGUA Wark Laka Plamaia Marikanka TAURA WAUHKATAYA. RAITKA AIHWA PALI Takrikanka bila lalka. Lukanka Laka Tihuka Nani Ulbanka Lalka I. Bapanka Tarkika Nani (La Sirpika 1-18) • Sapta I.Dia Dukiara bara Anira Daukaia Tanka ........................................................... 1-5 • Sapta II.Wark takaia lakara raitka bri nani ba.............................................................6-12 • Sapta III.Wark Takaia Tanka ........................................................................................... 13-16 • Sapta IV.Wark Yayabra nani Pahpaia ra Bapan ba.........................................................17 • Sapta V.Wark Tatakra daukaia Dukia nani ......................................................................18 Ulbanka Lalka II. Wark Tatakra Kum Raitka ba..................................................... 19-48 • Sapta I.Aikuki Wark Takaia tanka wihki Wark Kantrakka .................................... 19-22 • Sapta II.Kantrak Tanka bara Satka nani .................................................................... 23-29 • Sapta III.Smalkanka, plis walara lakanka bara kau purara sunanka................ 30-33 • Sapta IV. Wark taki auya wina diara raya paskanka wihki kli kau bitar daukanka tanka..............................................................................................................34 • Sapta V.Wark kantrakka Kum Nahki Alki takaski ba . ........................................... 35-39 • Capítulo VI.Wark Tatakra kum kantrakka apia kaka aikuki prawi wark dauki tanka alki takaskanka .................................................................. 40-48 Ulbanka lalka III. Wark awarka, ris briaia, Sans bara bakisan piua .................... 49-80 • Sapta I. Wark awarka nani dukiara ............................................................................. 49-63 • Sapta II. Ris briaia wihki sans briaia nani dukiara . ................................................ 64-75 • Sapta III.Bakisan nani dukiara . .................................................................................... 76-80 Ulbanka lalka IV. Mana aibapanka dukiara ......................................................... 81-99 • Sapta I. Mana aibapanka ............................................................................................... 81-85 • Sapta II. Wark mana aibapanka ................................................................................... 86-88 • Sapta III.Mana aibapanka kaina kahbaia yabalka nani........................................ 89-92 • Sapta IV.Kati matawalsip pura yumhpa ba dukiara ............................................. 93-99 Ulbanka lalka V. Klin laka briaia wihki wark kaina kahbanka bara wark wal trabil balaia sip nani ba dukiara........................................................ 100-129 • Sapta I.Klin laka briaia wihki wark kaina kahbanka ........................................ 100-108 • Sapta II.Wark taki wal trabil balaia sip nani ba dukiara ................................. 109-129 Ulbanka lalka VI. Tuktan waitna, mairin bara kuarika nani warkka dukiara ................................................................................................. 130-137 • Sapta unsak . ................................................................................................................. 130-137 ii Ulbanka lalka VII. Mairin nani warkka dukiara................................................ 138-144 • Sapta I.Mairin nani wark tatakra dukiara . .......................................................... 138-139 • Sapta II.Mairin wark tatakra kuihra piuara kaina kahbanka.......................... 140-144 Ulbanka lalka VIII. Wark natka wala nani tanka .............................................. 145-202 • Sapta I.Utla bila warkka dukiara ............................................................................ 145-154 • Sapta II.Utlara wih wark daukaia dukiara............................................................ 155-160 • Sapta III.Kabu warkka dukiara ................................................................................ 161-172 • Sapta IV.Li satka walara but plapi warkka dukiara .......................................... 173-174 • Sapta V.Pasara pali warkka dukiara....................................................................... 175-177 • Sapta VI.Utla satka paskaia warkka dukiara ...................................................... 178-180 • Sapta VII.Sauhkara truk plapaia warkka dukiara . ............................................ 181-184 • Sapta VIII.Unta warkka dukiara............................................................................... 185-186 • Sapta IX.Main ritska sakira warkka takaia dukiara .......................................... 187-190 • Sapta X.Diara twilkaia warkka dukiara ................................................................ 191-194 • Sapta XI.Silak watlara warkka dukiara ................................................................. 195-197 • Sapta XII.Kahwa nani warkka dukiara ................................................................. 198-201 • Sapta XIII.siksa, wahmuk, uhung satka ailka sakaiai, kapi, twaku, baku sim diara wala nani, baha tilara sa piaia dukia nasla ra warkka dukiara . ........ 202 Ulbanka lalka IX. Daknira taki wark raitka plikaia .......................................... 203-252 • Sapta I.Wark tatakra asla takanka.......................................................................... 203-234 o Baiki sakanka I. Bapanka tarkika nani . ........................................................ 203-207 o Baiki sakanka II. Wark asla takanka karnika bara wakka nani ...................... 208 o Baiki sakanka III. Wark tatakra asla takanka daukaia dukia nani . ............... 209 o Baiki sakanka IV. Asla takan wauhkataya wihki laka bapanka dukiara día bri kaia ba....................................................................................... 210-212 o Baiki sakanka V. Wark tatakra asla takanka wihki askika takanka wala nani nina mangkaia dukiara ................................................................ 213-214 o Baiki sakanka VI. Aipaswanka tara dukiara . ....................................................... 215 o Baiki sakanka VII. Lalka nani pali dukiara ................................................... 216-218 o Baiki sakanka VIII. Dia dukiara wark tatakra asla takanka ba baiwi tiwi nata praki ba . .................................................................................. 219-224 o Baiki sakanka IX. Mana luha daukaia dukiara . .................................................. 225 o Baiki sakanka X. Wark tatakra asla takanka nani, kumira takanka, aikuki prawanka wihki aikuki prawanka ba kumika .............................. 226-230 Baiki sakanka piska I. Wark tatakra asla takanka kumira takanka . .... 226 Baiki sakanka piska II. Asla takanka ba aikuki prawanka, aikuki prawanka ba kumika wihki aslika apiska lalka nani . .................... 227-230 o Baiki sakanka XI. Wark tatakra asla takanka karnika .............................. 231-234 • • Sapta II.Wark uplika daknira la bapanka .......................................................... 235-242 Sapta III.Daknira unsabanka nani . ........................................................................ 243-252 o Baiki sakanka I. Wark alki takaska dukiara.................................................. 244-249 o Baiki sakanka II. Wark takaskanka prahni . ................................................. 250-251 iii o Baiki sakanka III. Aikuki Wark alki takaska tara wihki prahni ra ai kupia kumi taki tabaikanka .................................................................................................252 Ulbanka lalka X. Wark tatakra kampani wakaia raitka bri ba dukiara ................. 253 • Sapta unsak............................................................................................................................ 253 Ulbanka lalka XI. ................................................................................................ 254-255 • Sapta unsak. Kasak tankara warkka takanka ..................................................... 254-255 Ulbanka lalka XII. ............................................................................................... 256-262 • Sapta unsak. Piu wal la karnika tiwanka ............................................................ 256-262 Ulbanka lalka XIII. Wark Ministiriuka dukiara ................................................. 263-265 • Sapta unsak . ................................................................................................................. 263-265 WAUHKATAYA WALKA. WARK LAKA DAUKAIA YABALKA Ulbanka lalka I. Wark laka daukaia yabalka lukanka tihuka nani ................. 266-269 • Sapta I. Lukanka tihuka nani ............................................................................................266 • Sapta II.Laka daukaia bara nahki daukaia tanka........................................................ 267 • Sapta III.Wark laka daukaia yabalka plamaia nani............................................ 268-269 Ulbanka lalka II. . ................................................................................................ 270-280 • Sapta I.Wark tankara karnika bri nani dukiara . ................................................ 270-274 • Sapta II.Wihta nani karnika dukiara . .................................................................... 275-280 o Baiki sakanka I. Warkka dauki dukiara ......................................................... 275 o Baiki sakanka II. Trabilka tarkika dukiara .................................................... 276 o Baiki sakanka III. Tasbaia piska dukiara....................................................... 277 o Baiki sakanka IV. Wark lalka wala nani wihki apiska wala nani karnika dukiara ................................................................................. 278-279 o Baiki sakanka V. Ai kupia laka kumira bapanka . ...................................... 280 Ulbanka lalka III. Wark laka dauki, tilara dimi nani ba..................................... 281-284 • Sapta unsak. Tilara dimi nani ba ............................................................................ 281-284 Ulbanka lalka IV. Wark laka dauki piua ra daukanka natka nani dukiara...... 285-306 • Sapta I.La maisapakanka wihki la paiwanka nani dukiara............................ 285-288 • Sapta II.Piua nani dukiara . ....................................................................................... 289-293 • Sapta III.Tanka sirpi taki nani dukiara .................................................................. 294-298 • Sapta IV.Trabilka wihki daukanka nani kukanka bara baiki sakanka nani dukiara.................................................................................................. 299-303 o Baiki sakanka I. La Kukanka .................................................................... 299-301 o Baiki sakanka II. La daukan piska baiki saki dukiara ...................... 302-303 iv • Sapta V.Wark apiska uplika daukaia apia dukia, nayara tawaia bara trabilka tilara dukiara dimaia sip apia tanka...................................................... 304-306 Ulbanka lalka V. La dingkanka kum ra yabalka nani . ..................................... 307-369 Sapta I.Yabalka aihwa ................................................................................................................. 307-369 • Baiki sakanka I. La dimaia dukiara . .................................................................... 307-318 • Baiki sakanka II. La wina nayara tawi tanka .................................................... 319-322 • Baiki sakanka III. Wal ai tanka briaia tanka ...................................................... 323-325 • Baiki sakanka IV. Trabilka sainka nani . .............................................................. 326-330 • Baiki sakanka V. Trabilka sainka nani yabalka ................................................ 331-345 o Baiki sakanka piska I. Wauhtaya wal tanka marikanka................. 332-334 o Baiki sakanka piska II. Witnis nani aisanka........................................ 335-337 o Baiki sakanka piska III. Tilara nani aisanka ........................................ 338-339 o Baiki sakanka IV. Wihta ai nakra wal kaikanka ................................. 340-342 o Baiki sakanka piska V. Tanka kakaira nani bapanka ................................ 343 o Baiki sakanka piska VI. Sins laka masinka nani wal tanka kakaira takaia ....................................................................................................... 344 o Baiki sakanka piska VII. Wihta lukanka ........................................................ 345 • • • • Baiki sakanka VI. La wapnika mangkanka ....................................................... 346-347 Baiki sakanka VII. Mapara aisaia yabalka nani . .............................................. 348-359 Baiki sakanka VIII. La kaina kahbaia natka nani . ........................................... 360-363 Baiki sakanka IX. La wapnika mangkan ba daukaia . ................................... 364-369 Ulbanka lalka VI. La wihki tawan iwanka pawanka dukiara daknira taki unsabanka laka daukaia yabalka nani . ........................................................... 370-402 • Sapta I.La tanira daknira taki unsabanka laka daukaia yabalka nani ................ 370 Sapta II.Tawan iwanka pawanka tani ra daknira taki unsabanka nani laka daukaia yabalka . ................................................................................................................ 371-402 o Baiki sakanka I. Wina kat wapnika mangkaia................................... 371-372 o Baiki sakanka II. Makabanka nani wahia ........................................... 373-376 o Baiki sakanka III. Ai tanka briaia laka................................................... 377-384 o Baiki sakanka IV. Wark alki takaskaia yabalka .................................. 385-389 o Baiki sakanka V. Lilara dimi wapni mangkaia tabaikanka ........... 390-402 Ulbanka lalka VII. ............................................................................................... 403-407 • Sapta unsak . ................................................................................................................. 403-407 o Baiki sakanka I. Luwaikira bapanka nani .................................................... 403 o Baiki sakanka II. Asla ai kupia laka bapanka .............................................. 404 o Baiki sakanka III. Nata prakaia ra bapanka nani.............................. 405-407 v TAURA WAUHKATAYA. RAITKA AIHWA PALI Takrikanka Bila Lalka. Lukanka Laka Tihuka Nani I Wark takaia ba wan raitka kum sa, tawan karnika pahpaia ra sa, baku sim gabamint bui kaina kahban kaia sa. Gabamint bui Nicaragua luhpia nani karnika nani ba sut yus munan kabia yamnika nani sakan kaia dukiara. II Wark takaia laka plamaia ba gabamint laka karnika wauhkataya kum sa, baha wal sika gabamint ba, upla wark takaia laka ba nani bapi brih muni alki daukisa. III Wark tatakra nani pawanka yamnika briaia dukiara naha wark laka plamaiara bapan ba sika, raitka nani kaina kahbaia dia sip nani ba bapan sa, baku sim sipsa, kau yamni daukan kaia, wark taki auya ba wal, kantrak nani wal apia kaka asla taki ai raitka bapi nani ba wal. IV Naha wark takaia laka plamaia raitka nani bapan ba sip tnayara lulki swin kabia apia sa. V Wark takaia laka nani ba, tawan uplika klauna ai brinka kat diara daukaia ai raitka bri laka ba karnika alki takaskisa, bahamna sika, wark takaia laka nani ba karna pali bapansa, bara dia bapan ba kat daukan kaia sa. VI Naha laka nani na, lal kat lal kat bapan sa, latan param sa, baku sim, aikuki prawi wark taki tawan ai pawanka alkaia laka ba alki daukisa. VII Wark takaia laka nani ba, wark tatakra rayaka yamnika ba, ta baikisa,, kaina kahbisa bara kau yamni iwi kabia dukiara. 1 VIII Wark takaia laka bapanka kum kum tilara, apia kaka wark takanka laka sirpi kum kum tilara unsabanka kum bara kabia kaka, apia kaka sim, nahki tanka briaia ba latan apia kabia sa kaka, ani ba wark tatakra mapara kau yamnika bara ba yus munan kabia sa. IX Naha laka plamaia ra aisaras dukia nani ba, baku sim, la Sirpika nani bapan nani ba, wapni daukan kabia sa, tawan iwanka tnatka ba kat, tawan raitka ba wal, Nicaragua kuntri wala aikuki la sain munan nani ba wal, la tihuka nani wal, rait laka nani wal, wark takaia raitka nani wal baku sim sins laka nani sut praki kaiki wal wapni daukan kabia. X Naha laka plamaia ra la nani bapan ba, baku sim, wark takaia laka tnayara Sirpika nani ba, kuntri aiska raitka ba karnika bri sa, baku bamna, upla yakan ai brinka bri ba, tawan uplika aiska brinka munhtara diman kaia sa. XI Mairin wihki waitna ba wark kum alkaia dukiara kulkanka kumi yaban sa, baku sim natka nani ba kumi witin nanira yaban kaia sa, nahki wan kuntri laka ra bapan ba kat wal. XII Wark tatakra nani ba, ai warkka ba kat ban wark taki kaia ba, dia la bapan ba kat wal kaina kahbisa, baku sim, sut kat ba ai raitka bri sa kau wark yamni ra sunan kaia laka ba, baha tilara diara wala kaikras kaia sa, wark takan piua, nahki ai warkka dauki ba, sinska laka, nahki kasak ai warkka dauki nata alki nani ba baman laki kaikan kaia sa. XIII Wark tatakra nanira, wark kum dukiara nahki aibapan sa kaka sutra praiska kumi aibapan kaia sa, baku sim, wark daukaia tanka ba kumi kaia sa, tawan iwanka laka ba kat, mayara kulkanka luha kaia sa, pulitik, suts laka dukiara, waitna apia kaka mairin ba dukiara, apia kaka ai umpirka dukiara sim, baku wal upla baku yamnika nani ba kulkanka yaban kaia sa. 2 ULBANKA LALKA I BAPANKA TARKIKA NANI SAPTA I Dia dukiara bara anira daukaia tanka La Sirpika 1. Naha laka plamaia na wal bapisa, nahki aikuki prawi wark daukaia laka nani ba, wark yayabra wihki wark tatakra nani raitka bara dia daukaia ai pahpaia ra bri nani laka ba bapisa. La Sirpika 2. Naha laka plamaia ra bapan nani ba, bara wark laka nani bapan ba, Nicaragua bilara upla bani ba, baku sim asla takanka nani bara ba, apia kaka nanara bal diman nani sut mapara, ai pahpaia ra sa, dia bapan ba kat daukan kaia. Baha tilara sim bangwi sa, Nicaragua luhpika wark tatakra nani, Wark Ministiriuka adarka wal, Nicaragua bilara wark takrikisi kuntri wala ra taki wih bangwan nani ba sim. La Sirpika 3. Naha laka plamaia wina tnayara lakan sa, raks twilki uplika nani, ai warkka daukaia bri ba dukiara baman. La Sirpika 4. La alkras uplika nani, kuntri wala gabamintka warkka dadaukra nani, baku sim, kuntri wala asla takanka apiska satka nani sut ba, naha laka bapanka wina tnayara apia sa, Nicaragua luhpika wark tatakra nani kaina kahbaia dukiara aisi piuara. La Sirpika 5. Ispail ba, Gabamint aisanka bila aihwa pali ba, aikuki prawi wark daukaia tanka ra, yus munan kaia raitka bri sa. Atlantik Kus tawanka ra bila aisanka nani ba sim, bila aihwa pali kulkanka yaban sa, Klauna Lakara iwanka tasbaia yahbra bara waupasa tanira, baku sim, Miskitu bara Sumu tawanka nani kaina piua wina Jinotega wihki Nueva Segovia ra iwi nani tasbaia bilara, aikuki prawi wark laka daukan sa kaka. Wark Ministiriuka bui Wark Laka Plamaia na wihki wark daukaia laka sirpi ba sim, Atlantik Kus tawanka ra aisi bila nanira lakan kabia sa. Baku sim, wark tatakra asla taki la bapan nani ba, bara, tawanka sirpi wina wark tatakra nani yamnika dukiara ulbanka bara nani ba sim, tawanka aisi bilara lakan kabia sa. SAPTA II Wark takaia lakara Raitka bri nani ba La Sirpika 6. Upla ba wark tatakra kum kulkan sa, ani piua ra, ai bila wal apia kaka, ulbi wal, yakan yakan, apia kaka, daknira taki, param aisi wal apia kaka, natka kum wal, piua prahni kum, apia kaka, piu wihka wark takaia dukiara pramis takan sa kaka, upla kum wal, apia kaka asla takanka kum wal wark yayabra baku kulkan sa, wark daukaia tanka kum tilara, baha ra sika aisan sa warkka ba daukan kaia mana kum aibapi yabia dukiara, baku sim sipsa warkka ta brih wal apia kaka tabaiki wal paskanka kum daukan kaia, apia kaka sins warkka kum kaia. 3 Ani piuara wark tatakra ba, warkka ba daukaia, apia kaka, bukaia dukiara kupia kumi taki, apia kaka ai natka kum wal ai tabaikaia uplika, apia kaka uplika nani plikan sa kaka, wark yayabra uplika ba, naha nani sut warkka yayabra takisa, ,ai kupia laka wina apia kaka natka kum wal kaina wina au takan sa piuara. La Sirpika 7. Kasak kulkanka bri wark tatakrika nani ba, dia warkka satka dauki balan ba wina kulkanka ba yaban sa, sakuna wark pliska kumra mangkan ba wina bal takras sa. Aima banira kasak kulkanka yabi wark tatakrika kum sa apis ta bri nani ba, lalahka waki nani ba, kan witin nani sika wark yayabra ninara apis nani ba ta bri sa, baku sim, naha laka plamaia ra bapan bakku, sipsa naha uplika nani ba, apia kaka daknika nani ba saki upla wala mangkan kaia. La Sirpika 8. Wark yayabra kum ba sika, upla kum ra apia kaka dakni kumra ai dukia daukbia dukiara wark yabisa, baha dukiara mana kum aibapi yabi sa. La Sirpika 9. Wark yayabra nani ai raitka brisa kantrak lalka nani, kantrak ninkara nani, baku sim, kampani satka nani wark uplika nani ra kantrak yabi nani ba upla wala yamnika dukiara witin klauna ai lalahka wal, ai yamnika wal, ai masinka nani wal yus muni dauki piuara. La Sirpika 10. Wark yayabra ninara wark dauki uplika kulkanka yabi sa, baku sim baha natka kat, wark tatakra wala nani aikuki prawi wark daukaia raitka bri sa, apis ta bri nani, apis lalka nani, lalahka wawakra nani, but kiaptin, wibia kaka ani uplika, upla wala ninara wark ta bri, apia kaka lalahka waki nani sut ba. La Sirpika 11. Wark yayabra ba wala mangkan piuara aikuki prawi wark daukaia tanka nani ba diara wala takras. Wark yayabra sins munan uplika wihki raya manghkan pahpaia nanira sa, kati matlalkahbi piua kat, aikuki prawi wark daukaia tanka bara la wina sim baku bapan sa, baha sika kau wala mangkaras kainara baku bapan sa, dauki warkka ba nata alkan piuara, raya mangkan ba pahpaia ra baman luan kabia sa. La Sirpika 12. Kampani baku kulkanka yabisa yamnika nani pakaia daknika kumra, yamnika paki, baiki saki wauhi atkaia daknika nanira. Kampanika piska kum baku kulki sa, kampani pawaia dukaiara, warkka watla wala paskan nani ba, apiska satkara baiki saki wark dauki nani sut ra, baha nani sut ba dakni ra yakan taki ai warkka daukaia plikras piuara. SAPTA III Wark Takaia Tanka La Sirpika 13. Wark takaia, apia kaka, wark kum alkaia tanka ba sika, wark tatakra kum bui warkka kum dauki sa, upla wala mihta mununhtara, baha ba nina makansa, wark yayabra uplika, baku wal ai warkka ba dauki yabisa, dia daukbia wisi witin mihtara wark yaban ba kat alki daukisa. 4 La Sirpika 14. Wark yayabra pahpaiara sa, las mayara ba, kampani kum bilara, nainti pursint wark tatakra nani ba, Nicaragua luhpika nani kaia sa. Wark Ministiriuka ba, naha laka na kat daukaia sip apia pali sa kaka, laka sim ulbi mangkan kaia sa, baku wal lika wark yayabra nani ra sanska laka wala yaban kaia sipsa, warkka daukaia uplika uya apu sa piuara. La Sirpkia 15. Adar apu sa Nicaragua tasbaia bilara Nicaragua luhpika nani ra kantrak yaban kaia, lata tanira taki wark daukaia dukiara, ani piuara Wark Ministiriuka adarka param yabras sa kaka, kan naha apiska tara sika, warkka daukaia tanka bara dia brinka nani ba bapan kaia sa, la bui baku adarka yaban sa kaka. La Sirpika 16. Wark Ministiriuka ba, naha warkka daukaia apiska bri nani bak ku, mana luhakira upla nanira tabaikan kabia, naha sat warkka daukaia dukiara, baku sim nahki warkka daukaia tanka nani ba laka bapan kaia sa. SAPTA IV Wark Yayabra nani pahpaia ra bapan ba La Sirpika17. Wark yayabra nani ba, naha La Plamaia ra, dia daukaia adarka bri ba purkara, naha nani ba daukaia ai pahpaia ra brisa: a) Wark tatakra ra mana aibapan kaia sa, ai warkka mana, nahki tankara, bara dia piuara warkka daukaia wisi wal au takan ba kat; b) Dia sat warkka briaia dukaira wark tatakra ai raitka bri ba rispik munan kakaia sa, baku wina taiban laka wal yaka lalah aibapan kaia apia sa, bara sim alkaia sim apia sa wark kum briaia dukiara, baku sim, mayara kulkanka laka nani sim ulbi bukan kaia apia sa, baha purkara sim, wark tatakra ba wark kum alkbia apia dukiara witin mapara natka satka nani daukan kaia apia sa; c) Wark tatakra nanira kulkanka bara rispikka laka yaban kaia sa, baku sim, ai bila wal, ai daukanka wal, apia daukras wal sim, yaka wark uplika wina tara rispikka mayara ikan kaia apia sa; d) Wark uplika ra, piua kat yaban kaia sa, wark ra yus munaia dukia nani ba, baku sim, warkka daukaia dukia pitka kat yamni kaia sa, nahki wal aisi wapni takan ba kat, baku sim, wark tatakra ba, wark yayabra wal aisi wapni taki muni yus munan kaia, witin klauna ai tulska nani, warkka daukaia ra nitka takisa sa kaka; e) Wark tatakra tulska nani ba, diara kum mana aibapaia, paan muni baku apia kaka, natka wala wal sim sip alki takaskras kaia sa; f ) Sanska yaban kaia apia sa, rum dik tauki wal ai warkka ra waia, apia kaka, baku wal ai warkka alki daukaia, baku sim diara saura nani dih tauki wal sim wark daukan kaia apìa sa; g) Wark pliskara sanska yaban kaia apia sa, raks satka nani kumi sim brih yus muni tauki kaia, ya nani ai warkka daukaia ra yus munaia adarka bri nani baman sip kabia sa, yus munan kaia; h) Wark tatakra mana wina dakban kaia apia sa, wark yayabra trabilka munan, wark nani alki takaskan sa kaka; 5 i) j) k) l) m) n) o) p) q) r) Wark tatakra asla takanka karnika ba rispik munan kaia sa, baku sim, wark tatakra asla takanka paskaia tilara dimi trabil munaia apia sa; Wark tatakra ra, ai mana wina bara yamnika wina sim dakbraskira sanska yaban kaia sa, wihta mawan ra waia la kat paiwan sa piuara, witnis baku, apia kaka, uplara la dingkaia, apia kaka witin ra la dingki sa piuara, la tara trabilka kumra, apia kaka, apis trabilka kum ra sim; Wark takaia awarka ba kulkan kaia sa, ris briaia yua mangkan nani yaban kaia sa, bara wark takaia yua nani ba sim, latan pliskara ulbi saban kaia sa; Wark tatakra tanka nani, bara dia nani taki sut ba wauhtaya ra ulbi, pliska kat mangkan kaia sa, nahki Wark Ministiriuka aisi ba kat; baku sim, wark tatakra makabi ba wauhtaya ra ulbi yaban kaia sa, nahki piua wark takan ba, dia warkka daukan ba bara ai mana nahki bri kan ba sim; Wark pliskara sanska yaban kaia sa, wark pura kakaira nani ba, ai wauhkataya wal, wih pura kaiki kaia baku sim, makabi walanka nani ra una kahki kaia sa; Wark pliskara sanska yaban kaia sa, wark tatakra aslika ta uplika nani, apia kaka, kupia krakraukra nani ba, ai wauhkataya wal, wih laki kaiki kaia, baku sim, unsaban kum bara piuara, diara tanka nani makabi wali ba sim unakaki kaia sa; La nani bara aikuki asla takanka laka nani ra, wark tatakra nani kampani ta briaia raitka bapan nani ba kat daukan kaia sa; Wark tatakra wina tara rispikka ba mayara ikan kaia apia dukiara pura kaikan kaia sa, baku sim, mairin nanira watawi lukanka wal nina blikan kaia apia sa; Wark tatakra nanira yaban kaia sa, mana luhakira, utla apia kaka, yapaia watla kasak kum, upla nitka yus munaia dukia sut bri kaka, ani piuara, wark daukaia dukiara, apia kaka, wark yayabra nitka baku sim, truk mana uba tara dukiara, wark pliskara takaskaia brinka bara sa piuara; Naha wark laka plamaia ra dia bapan nani ba sut ba kulkanka yabi dia ba kat daukan kaia sa, baku sim, wark laka wala nani, asla taki la bapan nani ba, wark laka sirpi nani sut, baku sim, la tara dimi wapni daukan wauhkataya nanira bapan nani ba, bara OIT ra Nicaragua sain munan laka nani sut ba kulkanka yaban kaia sa. Sapta V Wark Tatakra Daukaia Dukia Nani La Sirpika 18. Wark tatakra nani ba, naha La plamaia ra, dia daukaia adarka bri ba purkara, naha nani ba daukan sa: a) Wark ba daukaia sa nahki bara dia piuara daukaia wisi wark yayabra wal wapni takan ba kat; b) Wark yua, awarka, bara wark yayabra adarka aisan ba kat daukan kaia sa; c) Diara ma nani ba kau ailal sakaia, bara yamnika nani sim kau bukaia trai kaikaia sa; d) Wark yayabra wihki ai panika nani ra rispik laka mariki kaia sa, unsabanka laka ba naya ra lakaia sa; 6 e) Kampani sinska laka, diara atkaia smatka bara diara paskan nani ba main kaikaia sa; f ) Wark daukaia dukia satka nani mihtara mangkan sa kaka, kasak main kaiki yus munaia sa, baku sim, warkka daukaia dukiara, tuls nani, bara utla nani baku yaban nani ba, wark nata alkan piua ra kli laki yaban kaia sa; g) Trabil saura, diara sauhki tikaia dukia baku kum kampani yamnika nani, apia kaka ai panika nani purara aula sa kaka, aihnikira tabaikan kaia sa; h) Smalkanka satka nani, kau diara kakaira takaia dukiara, wark yayabra wal ai tanka brin nani ra, wih yamnika ba brin kaia sa; i) Wina tara yamnika ra trabil briaia apia dukiara, diara tanka nani mangkan ba sut dia ba kat kulkanka yaban kaia; j) Rum dih bla taki, apia kaka diara saura yus muni wark takaia apia sa; k) Wark taki piuara raks satka kumi sim yus munaia apia sa, witin ai warkka ra yus munaia brinka bri nani ba baman yus munan kaia sa; l) Wark tatakra walara, wal prawaia dukiara yamnika satka nani pramis daukaia apia sa, baku sim, taiban laka wal mapara trabil munaia apia sa; bara m) Purkara, kantrak wina, asla taki la bapan nani, bara wark bilara la nani aisi ba kat daukan kaia sa. Ulbanka Lalka II Wark tatakra kum raitka ba Sapta I Aikuki Wark takaia tanka wihki wark kantrakka La Sirpika 19. Aikuki wark daukaia apia kaka wark takaia tanka ba, dia natka wina bal takan kabia sim, tanka ba sika, upla kum bui, upla wala mihta mununhtara wark dauki yabi sa, mana kum aibapi ba dukiara. Upla kumra wark kantrakka yabi tanka ba sika, wark yayabra kum wihki wark tatakra kum wal, ai bila wal baman, apia kaka, wauhtaya ra ulbi wal, ai tanka brih bangwisa, aikuki prawi wark kum daukaia dukiara, apia kaka witin bui, ai walka ra warkka kum dauki yabaia dukiara. La Sirpika 20. Wauhtaya ulbi wal Kantrak dauki piuara naha dukia nani bri kaia sa: a) Kantrak daukan pliska bara yua sim; b) Sain muni uplikak nani nina wauhkataya bara watla pliska, nitka sa kaka kampanika lalka nina wihki tailtilka wal; 7 c) Warkka tanka bara ani pliska apia kaka pliska nanira warkka ba ba daukaia ba; d) Yu banira, apia kaka, wik banira dia pitka warkka daukaia ba tanka, yu ra sapa, tihmia ra sapa apia kaka wal sutra sapa; e) Latan aisaia sa kantrakka ba piu prahni dukia sapa, apia kaka, piu wihka dukia sapa; f) Mana nahki aibapaia tanka, natka nani, aibapaia piua bara pliska, piu ra kulkaia brinka sa sapa, wark daukan ra sapa, tas ra apia kaka piskara sapa, warkka mana piska kum yabisa sapa, tras kulki tauki mana, apia kaka, yamnika yuika nani taki wina aibapisa sapa, ai mana purara praki yabi sa sapa, baku sim nahki mana kulki saki ba sut param aisaia sa; g) Kantrakka yabi uplika, apia kaka lalka ba nina sain munan kaia sa, mihta lilkika buskan kaia sa, uplika ba ulbaia sip apia sa kaka, baha ba witnis wal mawanra daukan kaia sa. Luan ra bapan dukia nani ba wina kum apu sa kaka, aikuki prawi kantrak daukan uplika nani ba naha laka wina swakwi takisa tanka lika apia sa. Diara sut tilara, tan ka brin kaia sa, laka ba sut bapan baku, nahki wark takaia ra, bara wark uplika asla taki la bapan ra aisi ba baku. La Sirpika 21. Kantrak kum daukan ba wina laka krikan sa kaka, baku sim, pat au taki muni kau wark ta krikras wina, laka ba pura luan sa kaka, sip sa wark laka wihta nanira plikan kaia, baku wal wihta nani ba aisan kabia dia pitka wark ra sauhkan tanka ba. La Sirpika 22. Wark takaia tanira, sip sa kantrak kum daukaia, mani 16 alki luan kainara. Sapta II Kantrak tanka bara satka nani La Sirpika 23. Wark kantrakka kum ba, wahia wal ra daukan kaia sa, sain muni uplika nina wal sut sain munan kaia sa, baha wina Kumba ba, wark tatakra mihtara yaban kaia sa. Wauhkataya lilkika nanai ba Wark Ministiriuka ra yabaia sip sa, karnika yabaia dukiara. La Sirpika 24. Wark kantrakka kum ba ai bila wal baman aisi daukan kaia sip sa, naku piuara: a) Untara wark daukaia dukia; b) Utla bila warkka daukaia; baku sim c) Piu prahni apia kaka, piu kum kum warkka, yu matawalsip wina pura luras warkka nani. Naku piuara, wark yayabra uplika ba, wark tatakra ra, taura yu yumhpa bilkara wauhtaya kum ulbi yaban kaia sa, baha ra ulban kaia sa, warkka ta krikan yua ba, dia warkka daukaia ba, baku sim dia pitkka mana aibapaia pramis taki ba. Mapara diara wala apu sa 8 kaka, baha wauhkataya wal baman sipsa, aikuki prawi wark kum dauki ba tanka marikan kaia. La Sirpika 25. Aikuki prawi wark kum dauki tanka ba, apia kaka, upla kum wal kantrak dauki ba, sipsa piua kum mangkan kaia, apia kaka, piua apu ban ai kainara wark dauki waia. La Sirpika 26. Wark kantrakka kum ba, piua apu ban ai kainara wark dauki waia kulkisa, naha dukia nani takras sa kaka: a) Aain muni uplika nani ba warkka piua kum mangkisa; b) Warkka bukaia apia kaka daukaia dukia ba, piua kum bilka ra daukaia dukia sa kaka; c) Aima banira apia kaka, baha piua kat warkka ba daukaia sa kaka, wark uplika nani asla taki dia laka bapan kabia sim, naha mapara diara kangbras sa. La Sirpika 27. Kantrak kum ba, apia kaka aikuki prawi wark daukaia tanka ba, ban piu wihkara taki waia kulkisa, piua kum mangkras sa kaka. Baku sim, warkka piua bapan kan ba pat luan kabia sim, uplika ba kau yu yawan aiska pura matawalsip praiska kau warkka ba ban dauki sa kaka, apia kaka, ninkara kli kantrak yari daukan piua luan sim ban wark dauki sa kaka, apia kaka kli kantrak yari daukan sa kaka. La Sirpika 28. Ban piu wihkara wark dauki waia kantrak kumra, sain muni uplika ba, aisi wapni daukan kaia sa, yu yawan aiska pura matawalsip praiska, wark daukka alki kaikaia, baha piuara, uplika bani sip sa kantrakka ba prakan kaia, witin nani mapara trabilka luhakira. La Sirpika 29. Kantrak kumra, upla rayaka yamnika aibapaia apia wisi ulbaia ba adar apu sa. Upla rayaka yamnika mana ba nayara lakaia sip apia sa. Sapta III Smalkanka, plis walara lakanka, bara kau purara sunanka La Sirpika 30. Kampani nani, wark tatakra aslika nani aikuki prawi, ta baiki warkka satka nani daukan kabia, piua banira, smalkanka satka nani, baku wal sinska laka kau kuaki waia dukiara, wark tatakra nani ba, ai warkka daukaia smatka kau paki waia dukiara, baha warkka nani tilara waitna bara mairin nanira sanska yaka dimi yamnika nani kakaira taki waia kabia. Piua banira smalkanka nani wark tatakra nani ra yaban kaia sa, kampani ba, wark tanka raya dingkaia dukiara piua prahni kum praki piua nanira. La Sirpika 31. Aikuki aisi kaiki wina wark tatakra ba sipsa, wark pliska kum wina plis walara lakan kaia,piua prahni kum apia kaka,ban ai kainara waia dukiara lakan kaia,sakuna baha wal warkka tanka mayara ikaia lika apia, mana aibapi tanira, apia kaka, raitka kum bri tanira sim. La Sirpika 32. Trabil tara kum takan piuara, wark alki takaskaia apia dukiara, apia kaka lalah patka wauhaia apia dukiara, baku sim, lalah trabilka tara kum briaia apia dukiara, 9 sipsa wark tatakra ba piu prahni kum wark pliska walara lakan kaia, lakanka ba ba trabilka luan ninkara ban kaia lika apia sa, baku sim, ai mana bara, ai warkka tanka ba mayara ikan kaia apia sa. La Sirpika 33. Purara sunanka tanka sika, wark tatakra kum ba, wark pliska mayara bri ba wina wala kau purara sunaia tanka. Wark tatakra bani ba ai raitka bri sa, ai warkka pliska wina kau purara sunaia, ai skulka diman wauhkataya alkuya piuara, baku sim warkka raya ba daukaia sinska laka dimi nata alkan piuara. Wark pliska kumra upla dingkaia nitka sa kaka, wark tatakra kum naha warkka daukaia sip sa kaka, baha pliskara mangkan kaia sa. Sapta IV Wark taki auya wina diara raya paskanka wihki kli kau bitar daukanka tanka La Sirpika 34. Masin warkka dauki wina, diara raya kum paskaia, kau bitar daukaia apia kaka, kli paskaia tanka nani ba, baha dukia nani laka bui waki wan kabia. Sapta V Wark kantrakka kum nahki alki takaski ba La Sirpika 35. Alki takaskaia tanka sika, wark kantrakka kum piua prahni bilkara alki takaski ba. Alki takaskanka ba, sain munan uplika kumi bani wina balan kaia sip sa, sakuna aikuki sain munan kantrakka ba aiska lika alki takaskras sa. La Sirpika 36. Alki takaskanka ba, kantrakka apia kaka aikuki prawi wark dauki ba wina, piska kum ra kaia sipsa, apia kaka kantrakka aiskara kaia sip sa, baku sim, upla ailal wark takisa sa kaka, yakan yakan daukaia, apia kaka daknira taki daukan kaia sip sa. La Sirpika 37. Yakan yakan warkka ba alki takaskan kaia sipsa: a) Trabil saura kum wina wark tatakra ba wark takaia sip apia takan ba, apia kaka wark wina siknis takan ba kati matawalsip pura wal wina pura luras sa kaka, witinka trabil bri ba, ban wihka ai kainara kahwa ban takaskras kaia sa kaka; b) Siknis aihwa, apia kaka wark taki wina briras sikniska ba, wark tatakra ra yaka wik yawan aiska kum pura matlakahbi bilkara pain takaia sipsa kaka, purkara kau wik yawan aiska kum pura matlahbi pitka yari daukaia sipsa kaka; c) Wark tatakra mairin ba lupa briras kainara bara brin luan ninkara ris briaia piua ba; d) Sark tatakra ba silakra apia kaka prisanra kauhan piuara, sakuna ninkara la wina pri laka yaban nani ba, naku taki piuara, wark tatakra ba ai mana ba alki takaskan kabia, silakra kauhuya piua wina, sakuna naha laka plamaia ra la Sirpika 17, piska h) ra aisi ba raitka lika ban bri kabia sa. Wark tatakra ba ai warkka dauki wina trabilka ba brin sa kaka, apia kaka, ai kaina kahbi wina takan sa kaka, apia kaka, 10 wark yayabra yamnika nani kaina kahbi wina trabilka ba brin sa kaka, naha bui wark tatakra mana briras nani ba sut aibapi yaban kaia sa; e) La kum ai purara bapan dukiara wark ba alki takaskan bara aimana sim briras nani ba, kamapani laka kat daukan nani ba; f ) Wark tatakra nani bui wahbi sakan sa kaka, witin nani ai ninara gabamint apiska nani mawanra bubia dukiara, aisi kaiki kupia kumi daukaia daknira blikan nani sa kaka, upla mana kau mayara kamisanka nanira blikan sa kaka, baku sim, la kat daukan sa kaka, bara ai mana luha nani sa; g) Aisi kaiki ai kupìa kumi wal daukan nani ba. Alki takaskanka ba naku daukan kabia: a) Naha laka Sirpika piska a) aisi ba tanka ra lika, wark takaia sip apia takaskan piua wina, wan wina tara yamnika wihtika nani bui ahkia yua kat pain takbia wisi aisan ba wih alkan yua ba kat, apia kau kaina wina wina trabilka ba pain takan sa kaka. b) Piska d) ra aisi tanka ra lika, wark tatakra ba silakra kauhi wihta mihtara diman trabilka, apia kaka, apis kum wal trabil bri tanka ba wauhtaya wal maisapaki piua wina, ahkia piua kat laka aisi wapni daukbia, apia kaka, ban trabil mihtara kauhbia yua ba kat. Wark tatakra ba wark yayabra ra maisapakan kaia sa, silakra kauhan wina yu yumhpa bilkara, baha purkara dia pitka wihka ra bara sim pura praki kulkan kaia sa, baku sim, ai trabilka wapni dauki luan ninkara, yu yumhpa bilkara ai warkka pliskara wih diman kaia sa, baha purkara praki kulkaia sa dia pitka wihka ra tanka sim, auya piuara, witin ilpkara, wihta wina wauhtaya kum saki ai warkka pliskara yaban kaia sa. c) Wark alki takaskanka ba takan kaia sa, piska f) ra aisi ba takan piuara, ahkia piua wina warkka ba daukaia apia kaka, warkka alkaia yua ba wina. La Sirpika 38. Daknira wark alki takaskan baku kulkisa, kampani apia kaka, wark pliska kum wina, warkka tatakra tila wina piska kumra, apia kaka sutra trabilka ba kangbi sa piuara, naha trabilka nani, wark yayabra purara trabil saura uya apu wina bal takan sa kaka: a) Wark daukaia dukia apu sa kaka; b) Wan wina tara yamnika klinka laka, apia kaka, kaina kahbaia dukiara, wihta nani bui kasak alki kaiki muni, kampani ra, apia kaka wark pliskara prakaia wisi adar yaban sa kaka; c) Kampanika apia kaka warkka pliska warkka pawanka, apia kaka lalahka trabilka dukiara, piua prahni kum praki piuara; d) Ai karnika pura luan trabilka kum ai purara balan wina, wark ba istikira alki takaskaia brinka bara kan piuara. Daknira warkka kum alki takaskaia banira, trai kaikan kaia sa, wark yayabra wihki wark tatakra aikuki asla taki aisi kaiki muni daknika wal kamisan kum paski wapni daukan kaia sa. 11 Ai karnika pura luan trabilka ba, pain laki kaikan, wark yayabra purara trabilka apu sa kaka, daknira warkka kum alki takaskaia ba, wark Ministiriuka bui, wark pura kakaira nani apiska bak ku, adarka yaban kaia sa, baku sim naha apiska nani ba wark tatakra nani wihki wark yayabra, apia kaka warkka lal uplika nanira paiwi aisi kaikan kaia sa, baku wal, wark alki takaskaia makabanka ba, yu matlalkahbi bilkara aisi wapni daukan kaia sa, raitka bara sa, apia kaka, apu sa tanka ba. Wark alki takaskaia adarka yaban ninkara, wark yayabra ba wark tatakra nanira yu matlalkahbi pìtka mana aibapan kaia sa. La Sirpika 39. Dia dukiara wark alki takaskan dukia nani ba luan ninkara, apia kaka wark alki takaskan piua ba wih alkan ninkara, wark pura kaikaia apiska ba, wark tatakra nanira maisapakan kaia sa, wark kli ta krikuya ba dukiara. Wark yayabra nani ba wark pura kakaira makabi walanka sutra paran win kaia sa. Sapta VI Wark Tatakra kum Kantrakka apia kaka aikuki prawi wark dauki tanka alki takaskanka La Sirpika 40. Upla yakan kantrakka, apia kaka aikuki prawi wark dauki tanka kum nata alkanka ba wal sika, naha bilara dia raitka bara adarka nani bara kan ba sut nata praki sa. La Sirpika 41. Upla yakan kantrakka apia kaka aikuki prawi wark dauki tanka kum ba nata prakisa: a) Piua mangkan ba nata alkan piuara, apia kaka dia dukiara kantrak daukan ba warkka dauki nata alkan piuara; b) Wark yayabra ba prubia kaka, apia kaka kahwa takan dukiara kampani ba alki takaskaia nitka sa kaka; apia kaka wark tatakra ba prubia kaka, apia kaka, kahwa takuya piuara; c) Wark tatakra ba wihta bui la dauki muni silak mihtara mangkuya piuara; d) Kampanika ba, apia kaka bisniska watla ba, lalah trabilka dukiara, la wina alki muni, Wark Ministiriukak bui ban praki swiaia adarka yaban sa kaka; e) La wihta bui la dauki wina, kampanika ba ban praki swiaia wisi la bapan sa; f ) La aisi ba kat, kampanika ba nata alkan sa kaka; g) Wark tatakra ba almuk takan pinsanka yaban sa kaka; h) Ai karnika pura luan, baku wal kampani prakaia nitka sa kaka. La Sirpika 42. Dia dukiara wark kantrakka kum alki takaskan kabia sim, wark yayabra ba, la bilara dia bapan ba kat, wal witin ai pahpaia ra sa, wark tatakra ra mana aibapi yaban kaia, apia kaka yaura kabia sim, piska b) ra ais ba kat, warkka yuika yamnika nani ba pitka kat aibapi yaban kaia sa, wibia kaka bakisan bara kati matawalsip pura yumhpa mana ba. La Sirpika 43. Aikuki prawi wark dauki tanka kum, aisi kaiki kupia kumi taki muni nata praki ba wal, wark tatakra mani ailal wark daukan mana yamnika ba lika alki takaskras sa, Wark Laka Plamaia, la Sirpika 45 ra bapan ba kat. 12 La Sirpika 44. Piua mangkras, ban ai kainara wark daukaia kantrakka kum ba, wark tatakra bui nata prakan kaia sip sa, wark tatakra ra bui, yu matawalsip pura matsip kainara, wark yayabra ra wauhtaya ulbi maisa pakuya ba wal. Unta warkka dadaukra tanira, wark yayabra ra ai bila aisi wal baman maisapakan kaia sip sa, witnis wal mawanra. La Sirpika 45. Wark yayabra ba, ban la apu wina upla warkka kum alki takaskan sa kaka, wark tatakra ra mana aibapan kaia sa, mana ba naha pitka kaia sa: 1) Kati kum mana aibapan kaia sa, taura mani yumhpa wark takan banira; 2) Yu yawan aiska kum mana, kainara mani walhwal wark taki wan nani mana. Aima kumira sim, mana aibapanka ba kati kum ninkara kaia apia sa, bara kati matsip purkara sim kaia apia sa. Mani piska kum kum ra wark takan nani ba, dia pitka wark takan ba kat kulki saki aibapan kaia sa. La Sirpika 46. Kantrak kum nata prakan ba, naha Wark Laka plamaia ra dia bapan ba kat, bara wark laka wala nanira aisi ba wal alki kaikan, wark yayabra ba patka sa kaka, apia kaka, wark tatakra raitka mapara taiban laka bara sa kaka, apia kaka sim, wark tatakra nani raitka nani pura kahbaia dukiara asla takaia trai kaikan dukiara trabilka munan sa kaka, wark tatakra ba, wark wihtika ra la plikaia sip sa, kli ai warkka ra bara sim natka ra dingkan kaia dukiara, baku wal wark yayabra pahpaia ra sunan kabia sa, kli warkka pliskara dingkaia ba, la bui kli dingkaia wibia sa kaka, baku sim, kli dingkan piua ba kat mana briras nani kan ba sim aibapan kaia sa. Kli warkka ra dingkaia wisi la bapan ba, wark yayabra bui, la wihta aisan ba kat daukras kabia sa kaka, naha bui wark tatakra ra aibapan kaia sa, mani wihka takan mana aibapi ba purkara sim pitka wala kum aibapi yaban kaia sa. Wark laka wihtika ba, naha unsabanka nani wapnika mangkan kaia sa, la mihtara mangkan piua wina yu yawan aiska kum pura matawalsip bilkara, wapnika mangkan sim unsabanka ban la wihta wala mihtara mangkan piuara lika, baha la wihtika ba ai mihtara diman piua wina, yu yawan aiska yumhpa bilkara wapnika mangkan kaia sa. Baha piua bapan ba sip puras kaia sa, baku bamna, ani la wihtika bara la wihta lalka nani, naha piua bapan ba kat, wapnika mangkras kan sa kaka, trabilka wauhi nani makaban sa piuara, naha wihtika lalka nani bui, wapni daukras kan nani purara wirhika kum bapan kabia, witin nani ai mana bri ba wina matawalsip pursintka kum dakban kabia. La Sirpika 47. Kasak kulkanka yabi warkka tatakra kum sa kaka, naha laka plamaia ra, la Sirpika 7, baiki sakanka a) ra aisi baku nani kaka, kli warkkara dingkan kabia apia sa, sakuna wark yayabra bui mana kum aibapan kabia, kati wal wina kati matlalkahbi mana briaia pitka, warkka tatakra ba mani kum pitka wark takan sa piuara, baha sim, mana yamnika wala briaia raitka bri ba purkara pura praki yaban kaia sa. 13 La Sirpika 48. Wark yayabra ba, kantrak kum nata prakan kaia sipsa, la Sirpika 42 ra aisi ba baman raitka yabi wal, ahkia piuara warkka tatakra, wan kaina aisi nani ba kum daukan sa piuara: a) Rispikka kulkanka tara kum krikan sa piuara; b) Wark yayabra, apia kaka ai panika nani rayaka wihki wina tara nani mapara trabil saura yaban sa piuara; c) Wark yayabra turka apia kaka ninara sauran aisan dukiara wina tara kulkanka tikan sa, apia kaka kampani yamnika kasak sauhkan sa puuara; d) Yakan yakan apia kaka daknira kantrak daukan ra pramis takan nani mapara saura daukan wina kampani yamnika kasak sauhkan sa piuara. Wark yayabra ba naha raitka ba sipsa sa yus munan kaia, trabilka daukan ba kakaira takan piua wina, yu yawan aiska kum pura matawalsip bilkara. Naha laka Sirpika yus munras kainara, wark yayabra ba, adarka brin kaia sa, wark pura kakaira apiska wina, baku sim sip wapnika mangkras kaia sa, wark tatakra ra makabi walras sa kaka. Warkka wina sakaia adarka bapan piuara, trabilka na wark pura kakaira mihtara lakan kaia sa trabilka tilara wina kum bui, laka bapan ba mapara la plikisa piua ra, sakuna naha wal, patka wauhi uplika ba wihtara ai laka pliki waia ai raitka bri ba alki takaskan kabia apia. Ulbanka Lalka III War awarka, Ris briaia, Sans bara bakisan piua Sapta I Wark awarka nani dukiara La Sirpika 49. Wark awarka baku kulkisa, ani piuara, wark tatakra ba, wark yayabra mihtara dimi ai warkka daukaia pramis bri ba dauki piua ba. Wark tatakra ba, wark yayabra mihtara dimi ai warkka dauki baku kulkisa, ani piuara wark tatakra ba warkka daukaia pliska, apia kaka, warkka daukaia adarka briaia pliskara wih dimuya piua ba wina, bahara sika, yu banira, wark awarka nanira warkka ba daukan kabia sa, ahkia kat, ai piua bara ai daukanka nani ba pri yus munbia ba kat. La Sirpika 50. Kakna bilkara wark takaia pyua baku kulki ba sika, titan awar matlalkahbi wina tihmia awar matlakahbi pura wal bilka ba kat. Tihmia warkka baku kulki ba sika, tihmia awar matlalkahbi pura wal wina, yapi lalawan titanka awar matlalkahbi bilkara warkka dauki nani ba. La Sirpika 51. Kakna bilkara wark daukaia piua ba sika, yu banira, awar matlalkahbi pura wal purkara luan kaia apia sa, baku sim wik kum bilara awar yawan aiska wal pura matlalkahbi wal purkara kau luan kaia apia sa. 14 Tihmia bilkara wark daukaia piua ba sika, tihmia banira, awar matlalkahbi pura kum purkara luan kaia apia sa, baku sim, wik kum bilara awar yawan aiska wal pura wal purkara kau luan kaia apia sa. Kakna wihki tihmia wal praki wark daukaia piua ba sika, yu banira, awar matlalkahbi kum pura kum pura bakriki purkara kau luan kaia apia sa, baku sim, wik kum bilara awar yawan aiska wal pura matsip purkara kau luan kaia sa. Kakna warkka baku kulki ba sika, yu lapta bilkara wark dauki ba, wibia kaka, yu kum bilara titanka awar matlalkahbi wina awar yawan aiska kum taka bara bilkara warkka dauki nanira kulkisa. Tihmia warkka baku kulki sa, tihmia awar matlalkahbi pura wal wina, yapi lalawan titanka awar matlalkahbi bilkara warkka dauki nani ba. Kakna wihki tihmia wal warkka baku kulkisa, kahna piska kum wihki tihmia piska kum bilkara wark dauki nani ba. Ban sakuna, tihmia warkka baku kulkisa, kahna wihki tihmia warkka baku kulkras sa, ani warkka kum, awar yumhpa pura bakriki ai kainara tihmia piuara warkka ba dauki nani ba. Wark daukaia piua baku kulki ba sika, ani wark tatakra ba, wark yayabra adarka munhtara bara piua ba. La Sirpika 52. Wark tatakra mairin nani kuihra sa piua ra, pat kati matlakahbi alkan piuara, sip apia sa tihmia warkka ra dingkan kaia. La Sirpika 53. Wark daukaia piua ba, sip apia kabia sa, awar matlalkahbi purkara kau luan kaia, warkka pliska klin apia sa kaka. Naku sa kaka, sip apia kabia sa, wark awarka purkara kau takan kaia. Wark pliska kum wan wina yamnika mapara bara trabil takaia sip pliska nani ba, Wark Ministiriuka bui, kaina wina laki kaiki muni laka bapan kabia sa. La Sirpika 54. Wark yayabra pahpaia ra sa, Wark Ministiiriuka ra maisapakaia, naha sat warkka dauki pliska nani ba. Masiapakras kabia sa kaka, wark tatakra nani ba ai raitka bri kabia sa, wan wina yamnika mapara trabilka bara nani ba dukiara dahra sakan kaia, baku sim la wihta nanira makabaia sa dimi tabaikan kabia dukiara. La Sirpika 55. Wark daukaia piua kum ba sip sa, ban ai kainara warkka ba dauki nata alki kaia, apia kaka piua wal bara pura sim baiki saki warkka ba dauki kaia, ris briaia piua yabi wal. Wark piua kum ra, ban ai kainara warkka dauki nata alkaia wisi, aisi kaiki muni wapnika mangkan sa kaka, wark tatakra ba ai raitka bri sa, awar bakriki kum ai riska brin kaia, warkka dauki ba bilkara, baha piua ba wark daukan baku kulkan kaia sa. 15 La Sirpika 56. Wark tatakra nani ba, la bapanka wina, wark yayabra nani aikuki aisi kaiki au taki wina, apia kaka, wark yayabra ba klauna ai kupia laka wal, yaka wark takaia piua ba, naha laka plamaia ra bapan ba wina kau mayara wark dauki bangwan sa kaka, wik aiska takan baku mana aibapan kabia sa. Wik bilara wark daukaia piua mangkan ba mayara lahbaia tanira lika, trabilka yaban mayara lahban dukia ba pura luan piuara, wark yayabra ba sipsa kli piua ba mangkan kaia, yu yumhpa kainara wark tatatra nanira maisapakan kaia sa. La Sirpika 57. Wark kum ba wark daukaia piua mangkan ba wina, kianara daukan nani sa kaka, wark awarka purkara daukan baku kulkan kaia sa, sakuna bakras kulkras kabia sa, ani warkka nani, wark tatakra patka mita yaban, wark awarka pura lui daukan nani sa kaka. Wark awarka purkara daukan baku kulkansa, sandi yuara wark daukan nani ba, kuntri aiskara yua tara baku kulkan nani ba, baku sim la wina pri yua baku bapan nani ra wark daukan nani ba. Naha yua nanira, wark awarka purkara wark daukan nani ba, sip apia sa, wark yua nanira ris yabi wal mana aibapan baku kulkan kaia, wark yayabra ba klauna ai kupia laka wal dauki sa kaka. Wark purkara wark satka kum dauki yaban kaia ba lika, aikuki prawi kantrak kum wal dauki bangwan kaia sa. La Sirpika 58. Wark awarka purkara wark daukaia ba, sip apia kabia sa, yu banira awar yumhpa purkara wark takan kaia, baku sim, sip apia kabia sa, wik kum bilara awar matalkahbi pura yumhpa purkara wark daukan kaia, wan kainara la Sirpika ra aisi nanira lika sip kabia daukan kaia: La Sirpika 59. Wark tatakra nani ba, karna munka wark awarka purkara takaia adarka apu sa, ban lika sipsa, tawan uplika tabaikaia dukiara lika, apia trabil saura kum balan sa kaka: a) Tasba sauhkanka apia kaka, trabil saura bal takan ma sakaia nani, apia kaka, tawan ra ta baikaia warkka nanira sauhkaia sa kaka, istikira kaina kahbaia apia kaka, alki takaskaia dukiara; b) Masin nani, wark daukaia dukia nani apia kaka wark watla istikira kli paskaia sa kaka, ani piuara baha aisauhanka wal, wark uplika apia kaka, tawan uplika wina tara yamnika, apia kaka, rayaka ra trabil balan kaia sip sa kaka; c) Tawan uplika nanira tabaikaia watla nani kli istikira bukaia dukiara, apia kaka tasba sauhkanka trabilka kum wina, tabaikanka watla nani sauhkan nani kaka, kli istikira paskaia dukiara; baku sim d) Piua kum takaski wark daukaia, apia kaka, piua kum ra wark karna istikira daukaia sa kaka, baha sim, wark tanka satka kum dukiara, apia kaka, piu yamni apia dukiara wark tatatakra uba ailal alkaia sip sa kaka, apia kaka, wark uplika uya ailal apu sa kaka. 16 La Sirpika 60. Wark tatakra kum ban istikira warkra waras munan dukiara, baku sim baha warkka ba alki takaskaia sip apia sa kaka, wark tatakra kum wark piua wal daukaia brinka bara sa kaka, wark yayabra ba wark tatakra wal aisi kaiki au taki daukan kaia sa. La Sirpika 61. Wark daukaia piua nani, naha La Plamaia ra bapan nani ba, naha sat wark tatakra nani purara kauras sa: a) Wark yayabra ninara warkka dauki uplika nani ba, kampani lalka nani baku, kampani lalahka yamnika waki uplika nani, baku sim, yamnika nani waki nani ninara la mawanra wark dauki nani ba; b) Wark pura kaiki uplika, apia kaka wark ta bri uplika nani ba; c) Piu nani klaki klakira wark dauki uplika, apia kaka, ai mawan saki baman aitani uplika nani baku, wark Ministiriuka bui ai warkka satka ba dukiara baku la mangkan sa kaka; d) Wark pliska wina nayara taki ai warkka dauki nani ba, warkka ta bri nani mihta wina pri ai warkka dauki nani ba; e) Pasara plin pali nani, awala ra plapi nani, lakunra plapi nani bara kabura warkka tatakra nani; f ) Ai warkka dauki satka dukiara, wark daukaia piua nani tilara dimras nani ba. Ban sakuna naha sat warkka tatakra nani ba sip apia sa ai warkka bara kaia awar matawalsip pura wal kainara, baku sim baha bilkara ai raitka bri kabia sa awar walhwal pitka ai riska brin kaia, baha sim nahki tankara aisi au takan kat brin kaia sa, apia sa kaka, daknira ra taki la bapan nani ba kat daukan kaia sa. La Sirpika 62. Wark awarka purkara daukan nani ba baku sim, wark uplika ai riska yuara apia kaka, tanka kum dukiara ris yaban yua ra wark daukan sa kaka, ai warkka yua aihwa nanira aibapi ba purkara sim pitka wala kum aibapi yaban kabia sa. La Sirpika 63. Wark yayabra wihki wark tatakra nani wal aisi kaiki au taki muni wik aiskara wark takaia awarka nani ba, yu banira baiki saki kau awar yari wark takaia sip sa, baku wal, satadi yua ba piska kum, apia kaka yua aiska ba ris briaia dukiara, apia kaka sim natka kum yus munan kaia sa, yua kum kum ra saki ris bri piua nanira sim. Naku sa piuara pura prakan awarka nani ba, yu banira awar wal purkara kaia sip apia kabia sa. Baku sim aikuki ai kupia kumi taki, yu bani awar matlalkahbi pura wal wark takaia piua ba sim, sip sa, baiki saki wal warkka dauki kaia. Sapta II Ris briaia wihki sans briaia nani dukiara La Sirpika 64. Alki kainara alki takasraskira yu matlalkahbi, apia kaka sim pitka awar ra wark taki alkan bani, wark tatakra ba ai raitka bri kabia yu kum ai riska yua briaia, apia 17 kaka yua matlakahbi pura kum ba, baha piuara ai mana aiska bri kaia sa. Ris briaia yua ba sandi kaia sa, ai laka bapanka kat sip sa yu wala kaia. Wik kum wark daukaia piua ba, yu matlalkahbi wina ninkara sa kaka, sip kabia ai kainara wark taki wan kaia wik wal bilkara takaskira, baku sim, wark tatakra ba ai riska yua brin kaia sipsa, witin wik wal bilkara takaskrikara yua matlakahbi ba wark takan sa kaka. La Sirpika 65. Wik kum warkka riska yaban yuara, apia kaka sandi yua riska ra wark daukan sa kaka, adarka brisa, yu aiska wala kum wark takan baku mana aibapan kaia. La Sirpika 66. Kuntri aiskara yua tara nani baku kulkan sa, bara adarka bara wark tatakra ba ris brih, yua mana ba sim briaia ai raitka brisa, baha sika naha nani: Kuswakati ta kriki ra, Uli tausdi wihki uli praidi wal, Likati ta kriki ba, lihmairinkati 19, wiskati yua matawalsip pura walhwal wihki matawalsip pura masip, krismis kati yua matlakahbi pura wal wihki yawan aiska kum matsip yua ba. Gabamint aimaki karnika ba, sip kabia la wina, ai mana brih wal ris briaia yua nani bapan kaia, apia kaka bakisan ninara sim, kuntri aiska dukia apia kaka tasbaia baiki sakan piska kum kum ra sim. La Sirpika 67. Managua tawankara, ris yua baku bapisa mana aibapi yabi wal, siklakati yua kum wihki yua matlalkahbi wal, baku sim kuntri taka aiskara lika lilia tara briaia yua nani ba, ai natka kat bapan kaia sip sa. La Sirpika 68. Kuntri aiskara yua tara kum ba, sandi yuara kauhan sa kaka, baha mankara yu wala kum yaban kabia, baku sim baha yuara wark tatakra kum wark takan sa kaka, yu wala kum pura praki aibapi yaban kabia. La Sirpika 69. Kuntri aiskara yua kulkanka kumra bara ris briaia bri yua adarka bri yuara, naha warkka nani daukan kaia sipsa: a) Alki takaskaia sip apìa warkka baku, upla brinka tara nanira tabaiki warkka nani baku; ban brinka tara bri nani pawanka warkka nanira tabaiki baku nani; baha yuara sika atkaia watla nani baku, wihki lilia briaia watla nani baku; bara sim ani nani warkka alki takasbia kaka, tawan brinka nanira kasak sauhkaia sip warkka nani, kampani tara nani bara diara atki watla nani baku sim; b) Karnika pura luan apia kaka tasba sauhkanka kum wina diara sauhki tikan nani ba istikira paski bukaia warkka nani, bara warkka ba yu walara swiaia sip apia dukia nani ba; c) Warkka daukanka satka kumra sip piu walara daukaia sip apia ba, tasba purara piua saura kum aula dukiara warkka daukaia nani baku; d) Wark nani, apia kaka atkaia watla nani, yu banira brinka bara nani baku, yu bani plun piaia brinka nani baku. 18 La Sirpika 70. Luanra la Sirpika ra aisan nani ba tanira lika, wark tatakra riska briaia yua ba sipsa natka walara lakan kaia: a) Wik bilara yu wala kum yabaia, yua kumra wark tatakra sutra, apia kaka ai piua ai piua baiki saki wal; b) Ris briaia yua, wan lal kat wina, yu wala yapi lalawan wan lal kat aimakan piua kat; c) Piua ba baiki saki wal, yu kum ris briaia yua ba lakan kaia sip wik banira yu bakriki wal ra yaban kaia. La Sirpika 71. Wark pura kakaira apiska tara ba, pura kakaira uplika bri ba wal, ris briaia yua ba pura kaikan kabia, baku sim, día natkara kampani nani wihki atkaia watla nani ba, naha saptika ra bapi dukia yamnika nani brin kaia sip tanka ba sim alki kaikan kabia. La Sirpika 72. La Sirpika 66, 68 wihki 69 aisi tanira, wark tatakra wihki wark yayabra nani aikuki aisi wapni mangkan kabia, wark tatakra an naha warkka daukan kaia nani ba. La Sirpika 73. Wark tatakra ba ai raitka bri kabia sa, ai warkka wina sans kum briaia apia kaka piua kum warkka wina taki waia, ai mana bri wal, naha tanka nani baku bri piuara: a) Ai aisa, ai yapti, ai luhpia apia kaka ai maritka, ai maia waitna apia kaka mairin wal brih iwi kan, la ra aisi baku, baha tila wina kum pruan sa kaka wark takaia yua yu yumhpa kat; b) Marit takan piuara, wark takaia yua wina yu matsip kat. La Sirpika 74. Wark yayabra ba, wark tatakra nanira sanska kum, apia kaka, piua kum warkka wina taki waia sip sa naha trabilka nani bri piuara: a) Ai wina kat dukiara daktar plikaia; b) Ai luhpia sirpi nani, apia kaka kahwa nani día manka bri kabia sim, daktar paiwan sa kaka, baha sim wark awarka apia ra brih waia sip apia sa kaka; c) Wark takaia yua wina yu matlakahbi kum, ai watla bilara, ai taya kum siknis takan sa kaka, baha sim, witin ai wina tara bara kaia brinka ba tara sa kaka. Baiki sakanka a) wihki b) ra aisi tanira, wark tatatakra ba ai mana día pitka bri ba aiska brin kabia sa; baiki sakanka c) ra aisi tanira lika, ai mana tanka lika wark yayabra wihki wark tatakra wal aisi wapni daukan kabia, sakuna ai mana bri ba wina bakrikika wina kau mayara kabia llika apia. Tanka sutra wark tatakra ba daktar wina wauhtaya saki ai warkka ra brih wan kaia sa. La Sirpika 75. Wark tatakra nani ba ai mihtara upla kahwa pali kum bri sa kaka, wark yayabra ra makaban kaia sip sa, wark takaia awarka kau ria mayara lahbia dukiara, baku sim baha pitka kat ai mana sim yabi kabia dukiara, baha ba aikuki prawi aisi kaiki wapni daukan kaia sa, día piua ra nitka bri kabia ba kat. 19 Sapta III Bakisan nani dukiara La Sirpika 76. Wark tatakra bani ba ai raitka brisa, yu matlalkahbi takaskraskira, ris brin kaia bakisan ninara, baku sim ai mana ba ban plapi kaia sa, wark yayabra kum warkkara, takaskraskira kati matlalkahbi bani wark takan piuara. Gabamint warkka bara apiska nanira warkka tatakra nani ba, ista satadi wina jisus kli buan sandika kat ai mana ban bri wal bakisan briaia ai raitka bri sa; krismis ipka wina mani raya yua ba kat; baku sim mani kum bilara yu matawalsip pura matlalkahbi pitka ra baha yamnika nani bri sa. Baha nani tanka sutra, wark yayabra apia kaka, wark tatakra yamnika dukiara, apia kaka, insla warkka ai piua kat daukaia sa kaka, baku sim, wark tanka kumra alki takaskaia sip apia sa kaka, ris briaia yamnika piua aimakan ba wina yu walara lakan kaia sip sa. Wark yayabra nani ba adarka bri sa, bakisan briaia yua nani ba mangki muni wark tatakra nani ra yaka kakaira takan kaia sa. La Sirpika 77. Kantrak kum, apia kaka aikuki prawi wark takaia tanka kun nata prakuya piuara, wark tatakra ba ai raitka bri sa, ai mana nani ba aibapi yaban kaia, baku sim, la kat ai yamnika nani yaban kaia sa, piu an wark takan ba pitka kat kulki saki wal. La Sirpika 78. Bakisan mana ba aibapan kaia sa, wark tatakra ai mana las brin ba pitka kat. Ai mana ba natka kum iapai sa kaka, kati matlalkahbi luan ra día pitka brin kan ba wal kuki saki aibapan kabia. La Sirpika 79. Wark tatakra siknis takan dukiara, sanska makaban dukiara apia kaka, tanka kasak wala kum dukiara warkka aiki takaskan sa kaka, warkka takan yua nani, bakisan briaia raitka bri dukiara kulki saki nani ba, alki takaskras sa La Sirpika 80. Bakisan bri piuara, wark yayabra ba, wark tatakra mapara diara kumi sim daukaia, apia kaka, maisapakan kaia sim sip apia sa, sakuna la wihta wal trabil bri sa kaka baman sip kabia sa. Ulbanka Lalka IV Mana aibapanka Dukiara Sapta I Mana aibapanka La Sirpika 81. Mana aibapanka baku kulkisa, wark yayabra kum bui wark tatakra kumra mana aibapi yabi ba, wark kantrakka kum apia kaka aikuki prawi wark dauki dukiara. 20 La Sirpika 82. Mana aibapanka ba wal prawi dauki uplika param laka kat prawi aisi kaiki bapan kaia sa, sakuna la ra aisi ba wina kau mayara lika apia kabia. La Sirpika 83. Nahki mana aibapaia natka nani ba naha nani sa: a) Piua kum bapi wal, bahara kulkisa awar ra, apia kaka yu an ra wark dauki ba tanka, bahara día pitka wark daukan ba lika kulkras sa; b) Wark kum daukan wal, wark piska kum apia kaka, baiki sakan piska kum dukiara, nahara wark tatakra ba día pitka wark daukan ba kulkisa, sakuna piua an bilara warkka ba daukan ba lika kulkras sa; c) Tas ra, bahara wark tatakra ba pramis takisa, día pitka kum wark daukaia, aikuki piua kum bapi ba bilkara. La Sirpika 84. Mana aihwa ba sika wark daukaia piua mangkan ba bilkara ai mana ai bapi yabi ba, baha tilara dingkan sa, ai mana pali ba, pura praki yabi ba, bara kamisan nani sim. Mana purkara aibapi yabi ba tanka sika, wark awarka purkara wark daukan mana aibapi yabi ba. La Sirpika 85. Wark tatakra sut ba ai raitka brisa, mana mayara bapan ba wina kau lahban kaia apia. Mana mayara bapan tanka ba sika, wark tatakra kum, wark piua mangkan ba daukuya wal, ai mana kau mayara kum alkan kaia sip ba, baha wal sip kaia sa, ai brinka kau tara ba wapni mangkaia, bara pamali lalka baku rayaka nani ba tabaiki kaia sip ba. Mana mayara ba día pitka ba, bapan kaia sa, Kuntri Aiskara Mana Mayara Bapaia dukiara kamisan mangkan ba bui, baha ba la día aisi ba kat daukan kabia sa. Sapta II Wark mana aibapanka La Sirpika 86. Wark mana ba aibapan kaia sa, la kat lalahka plapi ba wal, warkka daukan yua, warkka daukan pliska bara, kantrak wauhkataya ra apia kaka, aikuki prawi wark daukan tankara, ahkia piua bara an aibapaia bapan ba kat, baha sim wik kum purkara luan kaia apia sa, latara wark tatakra nani sa kaka, bara sim wik wal purkara kaia apia sa, warkka tatakra aihwa nani sa kaka; kasak tanka nani kum kum dukiara pliska walara taki aibapaia sa kaka, wark yayabra wihki wark tatakra wal aisi wapni daukan kaia sa. Piua kumra sim sip apia kabia sa, diara wala nani wal mana aibapaia, wauhtaya ulbi wal, diara piska kum apia kaka natka wala nani wal, lalah wal aibapaia mankara baha nani yus munan kaia sip apia sa. Mana aibapaia wisi piua bapan ba kat, apia kaka la bapan ba kat daukras sa kaka, baku sim, naha Laka plamaia ra bapan ba kat daukras sa kaka, wark yayabra ra taibi munan kabia, wark tatakra ra aibapi yaban kaia, wik nani aibapi yabras kan bani mana, wik wal lui bani, tin pursint kum pura praki aibapi yaban kaia sa, naha wina nayara tawisa, alki 21 takaskanka ba, ai karnika pura luan, apia kaka, tasba sauhkanka kum bui munan sip aibapras kan sa kaka. Upla mana ba lilia dauki pliska, rum atki pliska nani baku ra wih aibapi yabaia adarka apu sa, ban sakuna, bahmuna pliskara warkka tatakra nani kaka lika sip kabia baku daukan kaia. La Sirpika 87. Sandi mana ba aibapi yaban kaia sa; warkka mana ba wik wal bani aibapi sa kaka, baha tilara sandi mana ba dingkan baku kulkan kaia sa. La Sirpika 88. Mana aibapi yabi ba wina klakan kaia sa, la ra nahki dakbaia wisi bapan ba kat. Sapta III Mana aibapanka kaina kahbaia yabalka nani La Sirpika 89. Mana aibakanka ba, bakisan briras kan mana aibapi yabi, kati matawalsip pura yumhpa mana baku sim, wark taki ai wina tara ra trabil brin dukiara mana aibapi nani sut ba, naha yamnika nani bri sa: a) Istikira tabaiki sa tras satka wala nani briaia dukiara, baha tilara apia sa, warkka tatakra taika nani La wihta wal pat bri nani ba; b) Wark tatakra mana aibapi yabi ba ris munanka nani tilara dingkras kabia sa, kampani kriwanka, apia kaka, ai walkara laki yaban kaia sip apia sa, baku bamna minitkara aibapi yaban kaia sa. La Sirpika 90. Wark yayabra bui wark tatakra ra, kaina wina lalah lin munan nani ba, purkara kau wiria praki dakban kaia apia sa. La Sirpika 91. Wark tatakra ba ai raitka bri sa, ai mana aibapi yabi wauhkataya nani ba alki kaikan kaia. La Sirpika 92. Mana mayara bapan ba sip alki takaskras kaia sa, sakuna warkka tatakra taika nani kiana kahbaia dukiara lika. Sapta IV Kati matawalsip pura yumhpa dukiara La Sirpika 93. Wark tatakra sut ba ai raitka brisa wark yaban uplika bui, kau kati kum pura praki aibapi yaban kaia, takaskrira mani kum wark takan ninkara, apia kaka piua an wark takan ba pitka kat yaban kaia sa, baha sim kati kum purkara, bara mani kum ninkara kaia sa. 22 Mana pura praki aibapaia, apia kaka kati matawalsip pura yumhpa mana aibapi tanka ba sika, wark tatakra ra lalah wal aibapi yabi ba, ai warkka mana aihwa baku, naha La Plamaia ra bapan ba kat. La Sirpika 94. Mani bani, pura praki aibapaia mana ba, apia kaka, kati matawlasip pura yumhpa mana ba, aibapan kaia sa, kati luanra día pitka aibapi yaban ba baku, baha wina nayara tawisa, kamisan mana, diara paskan mana, wark piska mana, apia kaka natka wala wal ai mana bri nani sim naku sa piuara, aibapan kaia sa, kati matlalkahbi luanra, kati bani nahki ai mana brin kan ba pitka aibapi yaban kaia sa. La Sirpika 95. Kati matawalsip pura yumhpa mana ba aibapan kaia sa, mani bani krismis katka takriki wina yu matawalsip alkan bilkara, apia kaka, kantrak nata praki wina taura yu matawalsip alki bilkara. Naku daukras sa kaka, wark tatakra ra aibapan kaia sa, yu kum aibapi yabras kan lui bani, yu kumra ai mana nahki bri ba pitka. La Sirpika 96. Kati matawalsip pura yumhpa mana aibapi yabaia tilara, wark takan baku dingki kulkan sa: bakisan yua nani, tanka kasak wal wark dakban nani ba, ai mana wal apia kaka, ai mana luha wal wark wina sans brin kan nani ba, wark yua apia nani kan ba, siknis dukiara wark dakban nani, bara wark apu laka bapan nani. La Sirpika 97. Kati matawalsip pura yumhpa mana ba sip alki takaskras kaia sa, plun mana tabaikaia lika, mana mayara kaina kahbaia laka nani bri ba baku brisa, baku sim nayara lakisa biuti mana aibapaia nani, mana wina klakaia laka satka nanai sut. La Sirpika 98. Kati matawalsip pura yumhpa mana ba, mani apahki kaia sip apia sa, kaina piura waka kau lalah briaia dukiara. La Sirpika 99. Upla ai rayaka mana bara warkra almuk takan mana Wan Rayaka YamnikaKaina Kahbaia Apiska (siguru) bui aibapi yabi ba, baha nani sim kati matawalsip mana ba aibapi yaban kaia sa, día naha saptika ra la bapi nani ba kat. Ulbanka lalka V Klin laka briaia wihki wark kaina kahbanka bara wark wal trabil balaia sip nani ba dukiara Sapta I Klin laka briaia wihki wark kaina kahbanka La Sirpika 100. Wark yayabra sut ba adarka bri sa, ai warkka tatakra nani rayaka bara wina tara yamnika kasak yamni kaina kahbaia dukiara, wark pliska nani ba aitani kat bri kaia sa, baku sim, wark tulska nani día brinka bara ba kat yaban kaia sa, baku wal wark taki pliska nanira, wark uplika mapara trabil takaia sip nani ba mayara lahbaia bara alki takaskaia dukiara, naha wal alki takaskras sa, Gabamint karnika bui, Wark Ministiriuka bak ku La nani bapi ba. 23 La Sirpika 101. Wark yayabra nani ba naku wark pura kahbaia natka nani daukan kaia sa: a) Wina tara yamnika klin briaia dukiara, natka satka nani wihta nani bapan nani ba; b) lwark takaia dukia apia kaka tulska nani yus muni wal wina tara ra trabil briaia apia dukiara, natka nani kau kasak nani ba yus munan kaia sa, baku sim sika aitani kat bri kaia sa, trabil takan piuara yus munaia dukiara; c) Wark tatakra nani ra smalkaia sa, wark masinka bara saika satka nani yus muni lan takaia dukiara, baku sim tanka marikan kaia sa, naha wal día trabilka takaia sip tanka ba, bara kaina kahbaia dukia nani nahki yus munaia tanka nani sim; d) Kaina kahbaia dukia nani nahki yus muni ba, piua banira pura kaiki kaia sa. La Sirpika 102. Wark tatakra ba adarka bri sa, upla wina tara kaina kahbaia bara nahki wark dukia nani yus munaia dukiara smalkanka yabi nani ba kat daukan kaia. La Sirpika 103. Upla kaina kahbaia dukia nani ba, wark yayabra bui mana luhakira yaban kaia sa, baku sim, piu bani klin dauki kaia sa, asauhka kli kasak paskaia, bara kli raya atkaia, nitka bara sa kaka. La Sirpika 104. Wark dauki pliska nanira trabilka nani bara sa kaka, maisapakanka nani mangkan kaia sa, trabilka ba tanka marikaia dukiara, baku sim, baha pliskara adarka bri uplika nani baman dimaia sip kabia sa. La Sirpika 105. Wark tatakra kumi sim, sip apia sa, masin kum apia kaka, trabil warkka kum daukan kaia, tanka nani naku sa kaka lika: a) Witin ai mapara trabil balaia sip ba tanka marikan kaka; b) Nahki ai kaina kahbaia natka nani smalkan sa kaka; c) Masinka nahki yus munaia tanka, apia kaka nahki warkka daukaia tanka aitani kat smalkan sa kaka lika; d) Wina tara yamnika ba daktar bui kasak alki kaikan sa kaka, baku wina baha sat sibrinkira warkka ba daukaia sipsa wisi adarka yaban sa kaka, ban aisabia sa kaka: diara purara ulaia, ai bahkia trabilka, ai wina karna tabaikaia warkka baku, ban wala wala; natka kumira daukan kaia sa, bin karna dauki, apia kaka karna nikbi masinka nani yus muni piua ra. La Sirpika 106. Wark tatakra asla takanka nani ba, ai raitka bara adarka sim bri sa, wark takaia pliska nani kasak yamni bri kaia, baku sim yamnika bri kaia dukiara wark natka buki ba, bara sim, tanka nani paski tilara dimi tabaikan kaia sa, baha dukiara kamisan kum paskan kaia sa, baku sim, karna munka, kaina kahbi klin wark daukaia dukiara la nani bapan ba kat daukan kaia sa. La Sirpika 107. Wark tatakra nani ba ai warkka pliskara ai pata nani ridi daukan kaia sip apia sa, sakuna ai warkka pliska wina swih takaia sip apia kaka lika, ban daukan kaia sip kabia. Wark tatakra nani ba ai warkka pliskara yapaia sip apia kabia, ban ai warkka dukiara, apia kaka ai karnika pura luan sa kaka sip kabia takaskan kaia. 24 Wark yayabra nani ba, wark tatakra yawan aiska pura matsip wina kau purkara bri sa kaka, adarka bri sa, wark tatakra nani ai pata piaki bara piaia pliska paski yaban kaia sa. Pliska ba klin apia sa kaka, bara upla mapara trabil saura takaia sip sa kaka, plun piaki piaia pliska plis walara mangkan kaia sa, wark tatakra an bri kabia sim. La Sirpika 108. Wark Ministiriuka ba karnika bri sa wark dauki ba alki takaskaia ani kampanika nani, kaina kahbi klin ra wark daukaia laka nani bapan ba kat daukras nanira, baha sim kaina wina maisapakan kaia sa, wark yayabra wihki wark tatakra nanira. Sapta II Wark taki wal trabil balaia sip nani ba dukiara La Sirpika 109. Wark taki wal trabil balaia sip tanka ba sika, wark tatakra nani ai warkka dauki ba wal, ai wina tara ra trabil briaia sip sa bara siknis takaia sip tanka nani ba. La Sirpika 110. Wark taki wal ai wina tara ra trabil briaia tanka sika, ban wina, witin apia ai kupia laka apia wina, wark taki ba wina, wark tatakra kum pruwaia sip ba, apia kaka insauhkanka briaia sip ba, apia kaka sim, ai wina daukanka, sinska nanira trabil kum briaia sip ba tanka, baha ba ban kaia sip sa, apia kaka kli pain takaia sip sa. Baku sim wark taki wal ai wina tara ra trabil brin baku kulkisa: a) Wark tatakra ba trabil brin sa kaka, ai watla wina ai warkka pliska ra auya bilkara; b) Wark tatakra ba, wark yayabra adarka wal wark kum dauki trabil brin sa kaka, wark pliska ra, apia kaka, latara kaia sip sa, bara wark awarka ra sim; baku sim c) Wark alki takaskan piua ra takan nani ba, apia kaka baha kainara bara ninkara takan nani ba, wark tatakra ba ai warkka pliskara kan, apia kaka sim, ai warkka dauki kampanika watla watla wala kum ra bara kan piuara takan nani ba. La Sirpika 111. Wark taki wina siknis takan tanka sika, siknis satka kum, ai kainara pain takras auya ba, baha sim, wark kum taki ba wina bal takan sa kaka, apia kaka sim, wark tatakra ba, ai warkka dauki pliska wina siknis takan sa kaka, baku sim, ai wina tara bara sinska lakara sim, kahwa takaia apia kaka, trabilka kum briaia sip ba, baha ba sip sa ban takaskaia, apia kaka pain takaia sim, sikniska ba, aikuki prawi wark dauki nata alkan ninkara nu takbia kabia sim. Naha la Sirpika ra aisi ba dukiara, wark taki wal ai wina ra isauhkan trabilka brin nani ba, baku sim mana makaban nani ba dukiara, naha La Plamaia nayara ulban kabia, ani aibapia sip sikniska satka nina nani ba (naha ulbi sakanka ra nayara prakan sa, wark wina sikniska takaia satka nina wihki mana aibapanka nani). Ban sakuna, sikniska kum naha ulbanka ra nina nani takras kabia sim, alki kaikan piuara, wark taki wina bal takan sa kaka, wark tatakra ba ai raitka bri kabia sa, ai mana nani ba aibapi yaban kaia. 25 La Sirpika 112. Wark taki wal ai winara trabil briaia sip tanka ba sika, insauhkanka satka nani, siknis, sinska ra trabil muni nani baku, baha sim sip sa, baku ban takaskaia, apia kaka kli pain takaia, apia kaka wark tatakra ba ninkara, wark taki wina siknis takan ba, apia kaka insauhkanka brin kan ba kau saura takan nani ba. Naha trabilka nani tilara mangkan sa, mairin kuihra trabil brin nani ba, baku sim, tuktan suap lupia trabil bri nani, baha sim, wark yayabra ba, wark kaina kahbanka bara klin briaia laka nani Sapta I, Ulbanka Lalka V ra bapan nani ba kat daukras kan wina bal takan nani sa kaka. Luan piuara, kampani kum apia kaka wark pliska kum ra wark dauki si ai wina ra trabilka kum, apia kaka insaukanka kum brin ba kau swapi auya sa kaka, wark taki si trabilka ba brin ba kulkan kabia sa, baku sim, sikniska ba apia kaka insauhkanka ba lika luan piuara takan ba wina nayara bal takan baku kulkan kabia sa. La Sirpika 113. Wark yayabra ba naha sim daukan kan kaia sa: a) Karmika bri apiska nanira maisapakan kaia sa, ai kampanika ra, wark taki wina siknis, apia kaka trabilka brin nani ba dukiara, bara nahki wina takan ba sim tanka pliki kaikaia sa; b) Naha warkka daukaia karnika bri apiska nani, trabil takan dukiara tanka pliki kaiki nanira tabaikan kaia sa; c) Ai warkka taki kan ai wina ra trabilka, apia kaka siknis takan nani ba mana aibapaia sa, kan rayaka kaina kahbaia apiska ra nina mangkras kan, apia kaka piua kat brisi mana aibapras kan ba dukiara; d) Wark pliska nanira, latan kaikaia pliska nanira wauhtaya ulbi sabi kaia sa, wark tatakra nani ba ai kaina kahbaia dukia yus munan kaia nitka bri ba dukiara, día sat warkka daukaia pitka kat, bahara sim maisapakaia sa, masin nani bara tulska nani kasak aitani kat yus munras kaka día trabilka ai winara balaia sip tanka nani ba; e) Wark tatakra ai warkka dauki si ai winara trabil brin, apia kaka siknis taki, ai warkka wina swih takan ba, kli warkka ra dingkan kaia sa, kli ai karnika aimakan piuara, baha sim, ai mana aiska briras kan sa kaka, ai rayaka aiskara kahwa takaskan baku; f ) Wark tatakra almuk kumra, wark pliska wala kum yabaia sa, ai wina ra trabil brin dukiara, ai warkka almuk bri kan ba daukaia sip apia sa kaka, witin daukaia sip warkka kum yabaia sa, ai trabilka ba ai rayaka aiskara ban kaia, apia kaka kli pain takaia sip kabia sim; g) Kampani pliska bara, piu saura iwan dukiara wark tatakra nani siknis takan nani ba istikira bara man luhakira saika wihki plun yaban kaia sa. Wan wina tara yamni briaia apiska tara ba pura kaikan kabia sa, upla an siknis takan ba, día sikniska bri ba, bara kampani día saika nani bri ba, baku sim apu saika nani ba, brisi yaban kaia sa; h) Witin klauna, piu daktar brisi yaka, wark tatakra nani, wark satka bri nani ba dukiara, wina tara yamnika ba alki kaiki kaia sa, kau trabil briaia sip warkka dauki nani, baku sim daktar día aisabia nani ba kat daukan kaia sa. 26 La Sirpika 114. Wark tatakra ba wina yamnika tara kaina kahbaia apiska ra, apu sa kaka, apia kaka wark yayabra bui nina mangkras sa kaka, wark tatakra ba wark takisi, apia kaka kahwa takasbia kaka, wark yayabra bui mana aibapan kabia. La Sirpika 115. Wark taki wina trabil balaia sip ba naha nani sa: a) Prura; b) Ai rayaka aiskara sip aiyauras takaskaia sip sa; c) Ai rayaka aiskara ai wina piska kum kahwa takaskaia sip sa; d) Piua kum kahwa takaskaia sip sa. La Sirpika 116. Ai rayaka aiskara sip aiyauras takaskaia tanka sika, wark takaia karnika bri kan ba, ai rayaka aiskara sip kli takbia apia. La Sirpika 117. Ai rayaka aiskara ai wina piska kum kahwa takaskaia tanka sika, wark tatakra ba wark daukaia karnika bri kan ba mayara iwan tanka, baku wal, witin wark daukaia karnika bri kan ba sip apia munisa, kan ai rayaka aiskara ai wina piska kum pruan, piska kum tikan, apia kaka piska kum ayauras takaskan ba tawan. La Sirpika 118. Piua kum kahwa takaskaia tanka sika, wark daukaia karnika bri kan ba piua kumra tikisa, baha bui munan, wark tatakra ba ai karnika aiska, apia kaka piska kum sip wark daukras munisa. La Sirpika 119. Wark yayabra nani ba, upla wala lilak kantrak daukan sa kaka, wark tatakra ba wark dauki si trabil brin kaka, witiin ai pahpaia ra sa. La Sirpika120. Baha mana aibapaia ba, kulki sakan kabia sa, wark tatakra, ai mana luan ra nahki brin kan ba wal, sim pitka aibapi yaban kabia. Ai mana ba kumi apia sa kaka, apia kaka kulkaia trabil sa kaka, kulki sakan kabia kati matlalkahbi luan ra, kati bani día pitka bri kan ba wal, sim pitka aibapan kabia, apia kaka kau piu prahni sa kaka, día pitka wark takan ba wal kulki aibapan kabia. La Sirpika 121. Wark tatakra ba, ai warkka dauki si prubia, apia kaka ai rayaka aiskara ai wina aiska kahwa takasbia kaka, kampani ba aibapan kabia, yu andat matlalkahbi pura yawan aiska kum wark daukan mana pitka, baha ba kulkan kabia pruan yuwa, apia kaka kahwa takan turka brin yuwa wina. Naha aibapanka ba, kantrak wauhkataya ra, ai mana ba nahki bara día piua ra aibapaia wisi ulban kan ba, sim baku aibapan kabia. Ai rayaka aiskara ai wina aiska kahwa takaskan sa kaka, mana aibapanka ba, main kaiki uplika, apia kaka wihta nani bui yaura yabaia wisi nina makan uplika bara aibapi yaban kabia. La sirpika: 122 wina tabara trabil brinsa kaka, wark yayabraba, wark pura kaika uplicanani ra maisa pahkan, tuihnti for awarkawalkras bilara an taimka bara yabalka wihkika. 27 a) Kampanika nina, ya trabriba nina, anira dimiba and dia wark ka daukiba b) Wark, tatrikaba nina an tawal nina taka nani an ani pliskara takaskiba. c) Pliska, dika an trabilka takan awar kaba. d) Trabilka ba nahki wina bara dia tanka wina taki aulaba. e) Latwanka ka nani trabilka dia wina takanba. f ) Trabilka takan ka uplika bara sa kaka nina bara watla pliska. Diara sut tila wina wan wina kaina kahbi apiska tara ba (seguru wiba) maisapah kaya sa La Sirpika 123. Ai rayaka aiskara ai wina piska kum kahwa takaskan sa kaka, wark tatakra ba ai raitka bri sa, mana aibapanka ba kulki sakan kaia, upla kum ai rayaka aiskara ai wina aiska kahwa takaskan piuara, día pitka yu kau ailal bara kau wiria aibapaia wisi upla kahwa takaskan pura kaiki muni la bapan ba wal sim pitka. Aibapanka ba wihta bui bapan kabia sa, bahara alki kaikan kabia, wark tatakra manka ba, ai wina aiska kahwa takaskan sa sapa, apia kaka karnika mayara iwan kuna wark wala daukaia sip sa sap, apia kaka, ai karnika mayara baman iwan sa sapa tanka nani. Aibapankan na, aiska ba lalah wal aima kumi aibapan kabia sa, sakuna sip sa, wark yayabra ba kasak laka wal, lalahka ba mani matsip rint muni baku aibapi kaia, baha ba, mani bani aibapi kabia, kau kaina wina, baku sim, lalahka aiska ba piska matsip ra baiki sakan kabia, ba purkara la wina lalah nahki pawaia tanka bapan ba sim pura praki aibapan kabia sa. La Sirpika 124. Wark yayabra pahpaia ra apia sa: a) Trabilka takan piuara wark tatakra ba, rum dih bla tauki kan kaka, apia kaka, ai kupia laka wal diara saura aubi tauki kan kaka; b) Wark tatakra ba klauna, apia kaka upla wal wal prawi, kaiki ban daukan sa kaka; c) Wark tatakra ba, ai warkka pliskara kampani wala warkka dauki si ai wina ra trabil takan sa kaka; d) Wark tatakra nani ba, upla kum bui istikira wark yaban sa kaka, kampani apia kaka bisniska warkka apia, baku sim warkka tanka ba yu matlalkahbi wina ninkara sa kaka; e) Unsabanka, upla ra pruki, apia kaka yakan pruaia wisi dauki wina pruan sa kaka, apia kaka kahwa takan sa kaka; bara f ) Trabilka ba wark wina apia, karnika pura luan apia kaka tasba sauhkanka wina takan sa kaka. Ban sakuna wark yayabra ba pahpaia ra sa, warkka tatakra ba sika yabaia watla kum ra brih lakaia, baku sim warkka pliskara bri kaia sa istikira sika yabaia dukia nani. La Sirpika 125. Wark yayabra ba pri pali apia sa: a) Wark tatakra ba trabil balaia sip ba kaiki muni ban trai kaikan kaka, param aisi wal apia kaka ai daukanka tanka wal; 28 b) Trabilka ba ai kaina kaikras, kasak daukras, apia kaka upla wala patka wina takan sa kaka; baku sa kaka wark yayabra ba, pat uplika pahpaia wina sakan kabia; baku sim c) Trabilka ba wark tatakra ba, día adarka yaban kan ba kat daukras, warkka ba uba kakaira ba dukiara, baku bara ai kupia lukras dauki wina takan sa kaka. La Sirpika 126. Wark taki wina trabilka takan ba, kampani sirpi nani, apia kaka utla bila warkka dauki wina takan sa kaka, wihta ba apia kaka, wark pura kakaira apiska ba, trabil brin uplika makaban ba wal, sip sa la wina, mana aibapanka ninkara kum bapan kaia, alki kaikan kabia wark yayabra lalahka yamni tanka, nahki piua wark takan ba, bara warkka daukaia trabilka ba sim. Naha tankara, kampani sirpi baku kulkan kabia, ani nani wark tatakra matawalsip wina ninkara bri nani masin wal wark taki sa kaka, masin wal wark daukras sa kaka, wark tatakra yawan aiska kum wina kau pura luras nani ba. Ban sakuna, wihta ba kaikan, kampanika ba lalah yamnika aitani bri sa kaka, makabanka ba kulkan kabia apia. La Sirpika 127. Wark taki wina siknis takan mana aibapanka ba, wark yayabra pahpaia ra sa, wark tatakra ba, siknis takan manka ba mani kum kainara witin warkka taki kan sa kaka. Baha piuara, wark tatakra ba, wark yayabra wala wala wark takan kan sa kaka, sutkat bui aibapi yaban kaia sa, kampanika bani ra mani an takan kan sa kaka kumi bani pitka kat aibapi yabi bangwan kabia sa. Wark yayabra nani kantrak yaban dukiara nahara aisi ba sika, witinka nani warkka dauki si, wark tatakra siknis takan ba. La Sirpika 128. Wark yayabra ba, trabil kum brin dukiara, wark tatakra kum ai warkka wina swih takan kan ba, kli ai warkka ra dingkaia adarka ba daukan kaia, ani piuara, ai wina aiska kahwa takan mana baku aibapi yabras kan sa kaka. La Sirpika 129. Gabamint karnika ra karnika ra yabisa wark pliska kumra wark dauki wina trabil takaia sip sa kaka, piua prahni kum, apia kaka, kampanika ba piua sutra praki swiaia. Ulbanka lalka VI Tuktan waitna, mairin bara kuarika nani warkka dukiara Sapta unsak La Sirpika 130. Tuktan waitna, mairin bara kuarika wark tatakra baku kulkisa, aibapi yaban wal yamnika bukaia warkka, latan kaikaia dukia apia kaka, sins laka warkka dauki nani ra. La Sirpika 131. Wark takaia manka kau mayara ba 14 mani kaia sa, naha wina nayara nani ba, wark pura kakaira apiska tara bui laka bapan kabia. La Sirpika 132. Gabamint, wark yayabra nani bara pamali nani pahpaia ra sa, tuktan waitna, mairin, bara kuarika nani kaina kahban kaia, baku wal yaka wark satka nani 29 daukan kaia apia, kan baha ba ai skulka dimaia, ai wina tara yamnika, ai wina tara bara sinska pawanka, ai kulkanka, ai spiritka pawanka nanira sauhki sa. La sirpika: 133 Adar apcasa tuktan kuarika kum wark pliska klin apia kaka ra wark takaya aiwina tara spiritka bara solka ra ambuk munisa kaka and ai skulka nani, ra sip waras munisa kaka ttttihmia lilia nani dauki pliska nani baku sin tihmiawarka sutra main nanira sin. a) Wark nani pliska klin apia nanira daukiba, mainra, tasba muhtara wark takaya bar adiara taski lulkan pliskara b) tuktan kum droga nani satka aimihtara brih upliwara atkaya sat warka. c) tihmia lilia daukinani pliska baku and wark wala nani daukaya sip apia naniba wan raitka nani tikaya sip naniba apia sa kaka tihmia manira dauki naniba awar yari brisnaniba. d) d) tuktan kuarika mairin an waitna nani wina tara lainkara uba taiban laka sinska laka tanira bara ruk laka sat ka nani munaya. e) e). Tasba Mununhtara, li muhtara, diara purara uli wark takaya, plis an taim saura nani, ai sinskara bara ai wina ra ambuk munaya sat ka wark ka nani. f ) wark nani masin saura nani apia sakaka aimihtara diara wihra nani bukaya g) wqark wala nani, satka sut wark karna takaya satka barku nani airayaka, wiria tara bara skul nani ra takasbia kaka tuktan kuarika nani sinska an painka ra sauhki nani. Sipsa wark wala nani bara ba daukanka brisa wark karna nani baku,an sipsa wan rayaka nanira sin suapni priyaia , siknis mapara yamnikara . skul lainkara ,wan wina tarara wan sinska lainkara ,mairin ,waitna pat almuk nani work taki ,bahwi ra. Wirhka twilkan kabia wark nani bak sakita bri nani ba ,(ministerio de salud),aslika laka wal ai warka daukan kabia bak takan nani contri bilara yamnika lakara work taki briwaia tuktan nani an almuk nani,wark tatakra,diara tanka yamni sakaia,pliki kaikaia an bak saki kulki brikaia mani bani ta iwaia warka nani ba bak wal aisikaia sa asla takanka wark tatakra nani wal,tasba mainka kaiki wal an asla klauna tasbara wahbi sakan nani ba wal. Daukaia apia wisi nahara aisi dukia nani ba, sip apia kabia sa, naha La plamaia ra wark raitka dukiara aisi ba mapara yus munan kaia. La Sirpika 134. Tuktan waitna, mairin bara kuarika nani raitka sa: a) Wark daukaia, ai brinka kasakka bri nani ba, ai auya pah daukaia, rispik lakara bara ai raitka bri ba yus muni wal; 30 b) Ai mana sim pitka briaia sa, sim warkka dauki warkka tatakrika nani wal; c) La kat plapi lalahka wal mana aibapan kaia sa, adar apu sa, diara wal mana aibapaia; d) Wark pliska ba, ai wina tara yamnika, ai klinka laka bara wark dauki wina trabil briaia sip nani mapara kaina kahbaia sa; e) Wark takaia piua ba, yu bani awar 6, bara wik bani awar 30 wina kau luan kaia apia sa; f) Ai wina kaina kahbaia yamnika bara wina tara yamnika nani warkka nai yus munan kabia; g) Skul natka bara awarka satka nani ra dimaia sanska briaia sa, ai brinka bara ai warkka wal aitani kat nani ba; h) Wark tatakra asla takanka nanira dimi wark daukaia; i) Ai sinska pakanka nani ra dimaia, diara kau lan takaia natka kum wal; baku sim j) Naha La Plamaia ra raitka wala nani bapan ba, bara daknira taki aisi kaiki wina bapan nani ba sut yus munan kaia sa. k) wan raitka laka wala nani briba naha nani laka bilara, tuktan nani laka an almuk nani, baku sim la wala nani, wilkanka laka aslara tanka brinba kontri sutranicaraguense baku La Sirpika 135. Lâ bila baiki sakanka dusa kum pura matawalsip pura matsip. Wark nani dauki bilara wan wahmika nani an wan tiarika nani raitka ba krikbia kaka warkka bara taibi muni kulkan kaiasa mana kum aibapaia kaiasa piua bila kum ra matsip u matawalsip pura matsip praiska kat sipsa kulkan kaia,aima yumhpa praiska kat wan tasbaia pura kakaira ba wan tasbaia baiki sakanka wark dia aisi wiba kat . Lâ sauhkras kira ni an luki kaikras kira ni, praiska kum wal nahnani taibi muni sakan kaia sa o pihua taimka kunku kun kat prakan kaiasa. Taibi muns mana kulka ka balika wahbi sakanka nani wan kontrika bila raba mihta ra mankan kaia sa yamni paubia dukiara tuktan nani warkka tilara an wahma, tiara, wark tatakra nani bara main kaikaia dukiara lâ mapara brukras kira an makabi walras kira, wahma an tiara ai warkka nani ba o ai ta brarira rait pali kat ba sipsa ta brih marikaia wark nani Lâ ka tanka pliki saki uplika nani ra kat. La Sirpika 136. La Sirpika 133 ra daukaia dukia apia laka bapi ba, 18 mani bri ninkara nani dukiara sim aisi sa. La Sirpika 137. Tuktan mairin wihki waitna kahwa nani skul smalkaia apia kaka main kaikaia wisi upla nani apia kaka apis nani wark dauki nani ba, adarka apu sa, taibi muni lalahka sakaia apia kaka tuktika nani ba rau sauhkaia. 31 Tawan yamnika apiska nani, apia kaka uplika nani bui, naha sat taibi munanka kum dukiara dahra saki piuara, Wark Ministiriuka ba kamisan kum paski tanka pliki kaikan kabia, bara aisanka ba baku sa kaka, yaka tuktika nani lalahka bara ai yamnika ba yaban kabia, baha ba wark wihta bara la wihtika nani ra yaka daukan kabia. Ulbanka lalka VII Mairin nani warkka dukiara Sapta I Mairin nani wark tatakra dukiara La Sirpika 138. Mairin wark tatakra ba, La Plamaia ra raitka nani bapan ba, purkara wark laka wala nanira bapan ba sut yus munan kabia, aikuki kumi bara sanska sim wal baku brin kabia sa, baku sim mairin ba dukiara kulkanka mayara ikan kabia apia. Ai mana ba día warkka dauki ba bara karnika bri ba kat kaiki aibapan kabia. La Sirpika 139. Mairin nani, ai taika main kaikaia bri nani ba, la nani, dakni taki la bapan nani bara warkka bila kat laka bui yaka tabaikan kaia sa, warkka dauki tanka ba kaiki wal, wark takaia piua ba lahbaia apia kaka, piua ba prahni klakaia. Sapta II Mairin wark tatakra kuihra piuara kaina kahbanka La Sirpika 140. Wark yayabra nanira adar yabras sa, mairin kuihra piuara, ban wark karna nani dauki kaia, ai rayaka ra trabil munaia warkka nani baku. Naku sa piuara, wark yayabra bui wark satka kum yaban kaia sa, tuktan pawanka sauhkaia apia dukiara, baha wal, kau kuihra tiwras kainara ai mana bri kan ba mayara ikan kabia apia sa. Trabilka na luan ninkara, wark yayabra ba adarka bri sa, wark tatakra mairin ba kli ai warkka pliskara lakaia, ai mana día bri ba wal. La Sirpika 141. Mairin wark tatakra kuihra piuara ai raitka bri sa, ris brin kaia, kau baikras kainara wik walhwal, brin ninkara, wik matlalkahbi pura wal, sutki baikan kaka kati matawalsip, baha piuara ai mana luan ra nahki brin ka ba, apia kaka kau bitar brin kan ba pitka aibapi yaban kaia sa, baha wal yapti ra tabaikaia apiska yamnika nani ba alki takaskras sa. Baha ris bri piua ba, wark takan baku kulkan kabia, mani wihka wark takan, bakisan bara kati matawalsip pura yumhpa mana aibapaia piuara. Aisubaia piua wisi daktar mangkan kan ba kau kainara ai dahra walras aisubia sa kaka, ausubras kainara ris briras kan ba, aisubi luan ninkara ris briaia ba wal kumira pura praki brih ris brin kabia sa. Tuktan ba kau wina kauhbia sa kaka, apia kaka, aisubanka kasak apia, ban baku tanka nani sa kaka, wark tatakra mairin ba ai raitka bri sa, ris brin kaia día daktar adarka mangbia ba wal. 32 Ris ba adarka sa briaia, bara wark yayabra adarka bri sa yaban kaia. La Sirpika 142. Kau aisubras kainara ris briaia tanka ba, wark tatakra mairin ba, adarka bri sa, daktar wina wautaya kum saki wark yayabra mihtara yaban kaia sa, bahara marikan kaia sa, ahkia aisubaia yua mangki ba. Wan Wina Tara Yamnika Apiska bui mana luhakira yaban kaia sa, naha la Sirpika ra aisi wauhkataya ba. La Sirpika 143. Wark yayabra ba, wark tatakra mairin nani, tuktan brih luan pliska bara iwaika nani aitani kat yaban kaia sa. Wark pliska kum ra mairin yawan aiska kum pura matawalsip wark taki bangwi sa kaka, wark yayabra ba, mairin nani ai luhpia tiala dakakaia pliska, apia kaka watla kum paski yaban kaia sa. Wark tatakra mairin ba, tila dakaki sa kaka, ai warkka pliska ra, wark piua ra, awar yumhpa bani, minit matawalsip pura matsip, bri kabia sa ai luhpia tiala dakakaia dukiara. Baha piua ba wark takan baku kulkan kaia sa. La Sirpika 144. Wark tatakra mairin kuihra piuara, apia kaka, kau aisubras kainara bara ninkara ris bri piuara, sip warkka wina sakan kabia apia sa. Kaina wina Wark Ministiriuka bui bapan trabilka kum bri kaka baman sip kabia sa. Ulbanka lalka VIII Wark natka wala nani tanka Sapta I Utla bila warkka dukiara La Sirpika 145. Utla bila warkka tatakra nani ba sika, upla kum, apia kaka pamali kum watla bilara warkka daukisa, piua banira warkka daukisa, baha warkka dauki ba wina, wark yayabra mapara, bisnis kum, apia kaka lalahka pawanka kum lika takras sa. Kampani nanira, upla apia kaka gabamint apiska nanira, diara atki watla, bara plis wala nanir asim wark dauki nani ba, utla bila warkka baku kulkras kabia, pamali nani watla bilara wark dauki wal satka kumi kabia sim. La Sirpika 146. Utla bila warkka tatakra kumra mana aibapi yabi ba sika, lalah wal aibapi purkara, utla pata sim yabisa, ai yapaika sim yabisa, warkka tatakra wark taki watla bilara yapi piuara. Wark takan yamnika aibapaia dukiara, kulki kaikan kabia, pata dakaki ba bara utla yabi ba mana sim, baha ba mana aibapi yabi ba wina bakriki pitka kulkan kabia sa. La Sirpika 147. Utla bila warkka tatakra nani ba, awar matawalsip pura wal ris aihwa pali brin kaia sa, baha wina awar matlalkahbi pura wal ba tihmia ra takaskraskira ris brin kaia sa. 33 Baku sim, takaskraskira yu matlalkahbi wark taki bani ba, yu kum ris briaia ai raitka brisa, baha purkara ai warkka dauki ba pitka kat, sanska yaban kaia sa, tihmia skulka kum dimaia, apia kaka, wauhtaya aisi lan takaia. La Sirpika 148. Utla bila warkka kantrakka tanka lika, pastaura wik wal warkka ba, alki kaikanka baku kulkan kaia sa, baku sim, watla dawan, apia kaka warkka dauki uplika wina sip sa, warkka ba nata prakan kaia, kaina wina maisapakras kabia sim, trabil kumi apu sa. La Sirpika 149. Utla bila warkka tatakra mana ba sip sa kati ra aibapi yabi kaia. La Sirpika 150. Wark yayabra ba adarka bri sa, wark tatakra ba, wina tara yamnika kaina kahbi apiska ra nina ulbi mangkan kaia; baku daukras kabia sa kaka, trabil kum takan piuara, wark yayabra ba pahpaia ra kabia sa. La Sirpika 151. Utla bila warkka tatakra ba, siknis bahki kum takbia kaka, baha sim, wark yayabra wina, apia kaka, watla bila uplika kum wina witinra luan sa kaka, wark yayabra ba pahpaia ra kabia, ai mana ba aiska aibapi yabi kaia, pain aihwa takbia ba kat, baku sim, sika dukiara tabaikan kaia sa, wark tatakra ba, wina tara yamnika kaina kahbi apiska ra nina mangkras sa kaka. Bahara nina mangkan kabia sim, ai mana ba lika aiska aibapi kaia sa. La Sirpika 152. Utla bila warkka tatakra prubia sa kaka, wark yayabra ba bikaia día lalah tikaia ba, witin aibapan kabia sa, baha sim, witin ai warkka ra mani kum pura takan sa kaka, bara wina tara yamnika kaina kahbi apiska ra nina mangkras kan sa kaka. La Sirpika 153. Wark tatakra ba, utla kum ra wark takaia wisi kantrak yaban ba wina nitka apu sa, wark yayabra nina bliki plis walara waia, witin sip sa kantrakka nata prakaia, bara warkka takan yamnika nani ba aibapi yaban kaia. La Sirpika 154. Utla bila warkka tatakra ba, wark yayabra bui pakan kabia sim, warkka mana ba aibapaia sa, plun dakakan, utla yaban, kualka nani bara skulra dingkan tanka marikaia sip kabia sim. Sapta II Utlara wih wark daukaia tanka La Sirpika 155. Utlara wih wark daukaia tanka sika, wark tatakra ba ai watla bila kat warkka dauki sa, pamali masinka nani wal, apia kaka witin ai kupia laka plis kum ra warkka dauki sa, wark yayabra kum, apia kaka kau ailal warkka, sakuna witin pura kat pura kaiki lika apia sa, wark daukaia dukia nani ba, witin ai dukia, apia kaka, wark yayabra dukia, warkka ba dauki sa mana aibapan kum wal. 34 La Sirpika 156. Utlara wih wark daukaia baku kulkras sa: a) Minitkara atkaia dukia paski ba; b) Warkka dauki pliska ba, warkka tatakra bahara ai watla bri kabiai sim, wark yayabra kampanika aikuki kumi warkka ba dauki sa kaka, apia kaka, kampanika daknika tilara sa kaka. La Sirpika 157. Utlara wih wark dauki uplika ba, wark yayabra ailal wal piua kumira warkka dauki kabia sim, naha La Plamaia ra ai raitka nani yabi, alki takaskan kabia apia sa. La Sirpika 158. Wark yayabra ba piua banira utlara wih wark dauki uplika ra wark yabi ba adarka bri sa: a) Ai nina mangkan kaia sa, baha dukiara Wark Ministiriuka wauhkataya bri bara; b) Wark tatakra aikuki wark dauki ba wauhkataya kum bri kaia sa, bara wark tatakra banira, wark wauhkataya kum yaban kaia sa, bahara ulban kaia sa, wark daukan nani ba, piska ra mana aibapan nani ba, aibapan pliska, bara wark dukia yaban sitnika wina ulban kaia sa; c) Wark tatakra ra, apia kaka naha bui blikan uplika ra mana aiska ba aibapan kaia sa, baha wina sip klakan kaia apia sa, upla walara aibapaia dukiara. La Sirpika 159. Utlara wih wark dauki mana nani ba, warkka dauki yabi ba wal mana aibapi kaia sa, apia kaka, piua kum wik wal pura luan kaia apia sa, baku sim, kampani bila kat apia kaka, warkka pliska kat baha sat warkka daukan mana aibapi ba wina, mana kau mayara aibapan kaia apia sa. Wark yayabra kum naha laka ba kat daukras kaka, warkka tatakra bani ra aibapan kaia sa, ai mana nani briras luan nani sut ba pitka kat aibapi yaban kaia sa. La Sirpika 160. Wark yayabra ba, tanka luhakira, wark tatakra ra, wark daukaia ra yus munaia dukia nani ba yabras kan sa kaka, baku wal ai mana día bapan ba kat aibapi yabaia kan ba, takras munan bara, sip kabia kantrakka ba, apia kaka, aikuki wark daukan tanka ba nata prakan kaia, sakuna baha wal, wark takan yamnika nani raitka nani ba lika ban bri kabia sa. Sapta III Kabu warkka dukiara La Sirpika 161. Kabu warkka tatakra baku kulkan sa, ani uplika nani kantrak kum, apia kaka aikuki prawi wark wark daukaia tanka kum wal, wark satka nani daukisa but kum bilara, baha ba sipsa, inska miskaia, diara nani lakaia, upla lakaia, kirhbi kaikaia, ritska bara sins tanka pliki kaikaia butka kaia, kabu laya purara. Naha tilara apia sa, but kiaptin bara ninkara nani ba. Bahara plun pain dakakan kabia bara ai mana ba aisi wapni daukan ba kat aibapan kabia, daktar sim yaban kabia. 35 But bilara warkka daukaia baku tanka briaia sa, masinka ra wark daukaia, butka ta briaia warkka nani sut, natka satka ra wakaia, bara warkka sirpi nani sut. Mani 16 wina ninkara nani ba sip apia kabia sa, but bilara wark takaia. Upla kumi sim sip but bilara wark yaban kabia apia, daktar wina wauhtaya kum sakras sa kaka, bahara tanka marikaia sa, witin ai wina tara ba, but kum bilara wark takaia sip tanka ba. Baha daktar wauhkataya ba, karnika bri kabia ba mani wal pura lika apia kabia yaban yua wina. Ban sakuna, ai nakra kaikaia tanka lika, daktar wauhkataya ba, karnika bri kabia, mani matlalkahbi pitka, yabuya yua wina. Istikira tanka kum sa kaka, wark tatakra kum naha bapanka sut ba apu sa kaka, but lalka ba sip sa sanska kum yaban kaia, sakuna aima kumi wih muni tawi balaia baman dukiara. Kiaptin sut ba, ai warkka uplika nani ba, wauhtaya kum ra nina ulbi bri kaia sa, baha ra mangkan kaia sa, warkka uplika nani 18 mani wina ninkara nina nani sut, bara aisuban yua ba sim. La Sirpika 162. But kiaptinka ba la wauhkataya nani sut bri kabia sa, witinka wark yayabra ninara wark dauki kabia, witinka wark yayabra apia sa kaka, baku sim lalka baku karnika bri kabia, la nani bui karnika yabi ba wal. La Sirpika 163. Kabu ra wark takaia kantrakka ba, ai piua kum bri kabia sa, ban piua kum mangkras kaia sip sa, apia kaka aima kum apia kaka aima ailal taki wih bal kaia kantrakka kaia sip sa. Piua kum dukiara Kantrak daukan nani ra, sain muni uplika nani ba latan aisan kaia sa, wark tatakra ba ani pliskara tasba buhni ra sunan kaia ba, baku apia sa kaka, but ra aimakan pliska bara kli brih bal sunaia baku kulkan kaia sa. Aima kum, apia kaka aima ailal taukaia kantrakka kum ba, piua ba kulkan kaia sa, wark tatakra but ra aimakan yua wina, latan aisan wapkara wih but wina diara sut twilki sakan yua ba kat, latan aisaras kan sa kaka, wark yayabra ai watla bri kuntrika wapka kum ra ulan yua ba kat kabia sa. Kantrakka sain munan uplika kumi bani ba sip sa, piua mangkras kantrakka kum ba, but ra diara auhbaia, apia kaka twilki sakaia wapka kumra kantrakka ba nata prakan kaia, tanka ba lika, ai walka bara maisapakan kaia sa, kau kaina wina, baha ba, awar yawan aiska kum pura walhwal wina ninkara kaia apia sa. Piua mangkras kantrakka kum nata prakaia ba, Nicaragua gabamintka kabu dukiara lalka nani karnika yabi wal mangkan ba adarka munhtara kabia sa, baha ba daukan kaia sip sa, piu saura bui munan but ba trabil briaia sip piuara, baku sim kau ai kainara plapaia sip apia piuara. Wark satka sutra, wark tatakra tanka ulbaia dukiara, naha La Plamaia ra bapi ba purkara, kabu warkka tatakra kantrakka kum ba, naha tanka nani sim ulban kaia sa: a) Wark tatakra aisuban pliska bara yua ba; 36 b) Ani butka ra mangkuya ba, bara witin warkka daukaia pramis taki ba; c) Ani pliskara bara día yua ra wark tatakra but ra wih ai makaia ba, ai warkka ta krikaia dukiara; d) Dia brinka srpi nani yaban kabia ba. Kantrakka wauhkataya kum, wark tatakra mihtara yaban kaia sa, walka ba, blikan kabia, but ra aimaki pliska ra Wark Ministiriuka apiska ra. Kantrak ba nata prakan piuara, baha apiska ra maisapakan kabia sa. Kantrak kum daukan piuara, sain muni uplika nani ba, baha pliskara, wark pura kakaira apiskara wan kaia sa, bahara kantrak ba ai bila karna wal aisi kaikan kabia dukiara, baku sim, bapanka ra día aisi nani ba tanka param wal aisi marikan kabia sa, ninkara ai wauhkataya ra ulbi mangki swin kabia sa. Makabanka wal, gabamint uplika ba ulban kaia sa, bapanka nani sut ba, Wark yayabra, apia kaka lalka kum wihki wark tatakra wal witin mawanra ulbanka ra brisi mihtara mangki muni kli au taki bangwan tanka ba. Wark yayabra ba but bilara, latan pliska kumra ulbi saban kaia sa, kantrak bapanka kum kum nani, wark taki uplika nani dukiara aisi tanka nani ba, param kaikaia dukiara. Kuntri bilara wark lalka nani bara la wihta nani ba, karnika brih bangwi sa, but warkka tatakra nani, kantrakka apia kaka, aikuki prawi wark dauki tanka wina, unsabanka takan piuara, alki kaiki muni wapnika mangkan kaia, baha sim naku sa piua ra: a) Wark yayabra ba Nicaragua bilara ai watla apia kaka ai iwaika bri sa piua ra; b) Ai warkka dauki yaban ba, wan kuntri butka kum bila ra daukan piua ra; c) Warkka dauki yaban ba, kuntri wala nani butka kabia sim, warkka tatakra ba Nicaragua luhpika nani sa piua ra; d) Warkka dauki yaban ba, kuntri wala nani butka kabia sim, wark tatakra pliki wauhkataya ba wan kuntri bilara brin sa, apia kaka kantrakka ba Nicaragua bilara sain munan piuara. Kantrak wauhkataya ra bapanka nani ba wina, kum bui, luan ra bapi nani ba, natka wala aisisa kaka, bahki baku kulkan kabia, bara sim ulbras kan baku kulkan kabia. Kantrak nata prakan piua ra, wark yayabra, apia kaka lalka uplika bui, wark tatakra ra wauhtaya kum yaban kabia, bahara ulban kabia, piua kumra witin warkka takan ba tanka, bara warkka tanka sim. Wark tatakra bui makaban piua ra baman, sip kabia sa ulban kaia , nahki ai warkka daukan tanka, baku sim, ai mana tanka, bara día dukiara kantrak nata prakan tanka ba, purkara sim, wark tatakra ba aitani kat ai warkka daukan kan tanka nani ba sim. La Sirpika 164. Wark Ministiriuka ba, wark tatakra wihki wark yayabra asla takanka kau karna nani aikuki prawi, aisi kaiki bapi bangwan kabia, día natkara butra wark takaia 37 uplika nitka bri ba, mana luhakira maisapakan kaia, trai kaiki bangwan kaia sa, piua bani ra wark yabaia sanska bri kaia. Aslika nani nina makan nani ba, ai tabaikan kaia sa, kabu warkka dukiara lalka nani mangkan uplika aikuki, baku wal, naha bapanka aisi ba kat daukaia dukiara. But warkka takaia pliska nani ba wal, bisnis daukan kaia apia sa lalah yamnika saki briaia dukiara. Upla kumi sim, apia kaka, asla takanka kumi sim, wark tatakra ra lalah makaban kabia apia sa, but bilara wark kum ra mangkaia dukiara. Upla nani, apia kaka asla takanka nani, kuntri bilara iwi bangwi si, piska luan ra bapan dukia nani ba, laka kriki bangwan sa kaka, upla wala aikuki prawi lalah yamnika sakaia dukiara, wan kuntri luhpika nani nina mangki brih muni but kum bilara wark yabaia dukiara dauki bangwan sa kaka, witin nani pahpaia ra kabia sa, wark yayabra nani ba, wark uplika nanira, día natkara kantrak ra aisi ba kat dauki bangwi nani ba tanka, baku sim wark tatakra nani bui, sip kabia sa, apis lalka bara la wihta nani ra dahra saki ai yamnika makaban kaia. La Sirpika 165. Kantrakka ba día natkara daukan kabia sim, wark yayabra ba adarka bri sa, but warkka tatakra ba kli brihwan kaia, butra sunan wapkara. Wark tatakra ba siknis takan dukiara, but wina sakan piua ra, luan ra aisi ba, baku daukan kaia sa. Ban sakuna, ulbi luan piska ra bapan nani ba, warkka tatakra ba Nicaragua bilara kantrakka ba yaban sa piua ra, baku sim, ani wapkara kantrakka ba yaban kabia sim, wark yayabra ba, adarka bri sa, wark tatakra ba makaban sa kaka, kantrak yaban pliskara kli bri sunan kaia. Tanka nani sutra, uplika kli ai kuntri ra laki piuara, lalahka wark yayabra bui tiki ba, tilara bara kabia sa, trukka mana, pata, baku sim biuti mana impaki piua ra aibapi ba, ba purkara, ai mana sim aibapan kabia, uplika ba butka warkka tatakra pali kan sa kaka. Baha tilara sa but aman trabilka nani ba, sakuna tilara dingkras sa, wark tatakra ba kuntri walara trabil daukan tawan prisin ra mangkan, apia kaka, trabilka talika nani bui munan aisan ba kat sip daukras ba. La Sirpika 166. Nicaragua butka kum kuntri wala dukia takan, apia kaka kabu biarara tiwan sa piua ra, baha butkara kantrak daukan kan nani sut ba nata prakan baku kulkan kaia sa, wark tatakra ba, kantrak yabah pliskara kli bri si sunan piua ra. Trabilka satka wal sut ra, wark tatakra ba ai raitka bri sa, ai mana aibapan kaia, bri si sunan yua ba kat, wark takan yamnika nani sim aibapi yaban kaia sa día la bilara aisi ba kat. La Sirpika 167. Butka ba kau kabu biara ra taukisa, bara wark tatakra ba bri si sunaia wapka ra kau waras piua ra, but kiaptin ba adar apu sa, uplika ba butka bila wina kangbi 38 sakaia, apia kaka, plun dakakras kaia, kantrak ra día ulban ba baku daukaia sa, nahki tankara naha kantrakka nata prakan kabia sim. La Sirpika 168. But kiaptinka sins munan, but yabalka sins munan apia kaka, but warkka dauki wina diara wala dauki sa kaka, baha wal aitani pali sa, kantrak ba nata prakan kaia. La Sirpika 169. Kantrak sain muni uplika nani ba, la bilara día aisi ba kat, witin nani sip kabia sa, ai kupia laka kat wark takaia awarka nani ba bapaia, ris awarka nani, wark takaia awarka piska nani, bara bakisan briaia piua sim, baha tilara alki kaikan kaia sa, wark tatakra bani día ai warkka daukaia bri ba, trabil kum takan sa kaka, ya nani ba kau isti, bara ninkara nitka takaia nani ba, baku sim, butka ba wap ra, apia kaka kabu biarara sa sapa, purkara, tanka talika wala nani sim alki kaikan kaia sa. La Sirpika 170. Wark tatakra nani wih si kli tawi balaia kantrakka bri nani ba, ai raitka bri sa, ai mana ba sunan kaia, día pitka ba kat, impakanka ba alki takaski sa, apia kaka wihka takaskisa kaka, baha tila ra apia sa, karnika pura luan trabilka basa kaka. La Sirpika 171. Kiaptin ninkara nani wihki but warkka tatakra nani ba, kli ai kuntri ra blikaia dukiara, diara tras briaia tanira, istikira tabaikan kabia, naha La Plamaia ra, la Sirpika 89 bapi ba baku. But ba, masinka nani wal, nayara paman dukia nani, sakahkanka satka nani ba, baha kulkanka bri kabia sa, wark tatakra nani mana wihki wark takan yamnika nani aibapaia piua ra, kau isitikira tabaikaia dukiara ai raitka bri tanira. La Sirpika 172. Kabu ra daiba warkka bri nani ba, warkka daukaia aitani kata bri kaia sa, bara nahki yus munaia ba smalkan kaia sa. Baha warkka dauki siknis takaia trabilka nani sut ba, warkka yayabra pahpaia ra kaia sa, wibia sa kaka, kahwa takaia, yus apia takaskaia, bara insauhkanka wala wala nani. Sapta IV Li satka walara but plapi warkka dukiara La Sirpika 173. Li satka walara but plapi warkka tatakra nani sa, kantrak kum apia kaka, aikuki prawi wark dauki tanka kum wal, kabu apia laya nanira, but plapi nanira, warkka dauki uplika nani ba. La Sirpika 174. Wark Ministiriuka ba, la kum bapan kabia, baha wal laka satka kum paskan kabia sa, ya nani li satka wala nani kabu laya apia ra but plapi nani ra ai warkka karnika yabi nani ba, día natkara ai warkka daukaia nitka nani bara ba latan tanka bapan kabia sa, naha La plamaia ra día bapi nani ba naha wark natka wala día taki ba wal praki kumi daukaia dukiara. 39 Sapta V Pasara pali warkka dukiara La Sirpika 175. Pasara pali plinka warkka tatakra nani sa, kiaptin nayara wark dauki ba, bilara wark satka nani dauki ba, tiara nani upla ra tabaiki nani ba, baku sim plin bilara tabaikaia warkka dadaukra nani sut. La Sirpika 176. Kulkanka ban yabi sa, wan kuntri wihki kuntri wala warkka tatakra nani wal kulkanka kumi yabaia lukanka ba, baku sim, warkka satka kumi dauki kaka, mana satka kumi aibapaia wisi la bapan ba sim. Ban sakuna, plin ba yabal walara palisa, bara sim plin satka wala sa kaka, mana satka wala aibapaia laka sim bapan sa. La Sirpika 177. Pasara Pali plinka warkka yayabra wihki warkka tatakra nani raitka nani bara daukaia adarka bri nani tanira lika, apia kaka, naha La Plamaia ra bapan nani ba dukiara lika, pasara paalaia laka nani, Pasara paalaia laka apiska tara nani, baha warkka daukaia laka nani wihki warkka tatakra aslika bui la bapan nani ba bui waki kabia sa. Sapta VI Utla satka paskaia warkka dukiara La Sirpika 178. Kantrak ninkara dadaukra nani ba, naha La Plamaia La Sirpika 9 ra, aisi natka bri nani ba, wark piska kum daukan piua ra, kantrak dadaukra pali ba wark daukaia dukia nani aitani kat apu sa piuara, kantrakka dadaukra pali wal aisi ai tanka briras kan sa kaka, la bila ra dia bapan nani ba sut daukan kaia sa, wark yayabra dukiara, wark kantrakka sut ra. La Sirpika 179. Kantrak ninkara dadaukra kum wal, warkka tatakra nani kantrak wal wark dauki nani ba, kantrak aihwa kum yakan yakan dauki apia kaka, daknira dauki ba wal natka, yamnika bara karnika kumi bri kabia sa, baku sim, diara sut dukiara lika ai warkka yayabra ba, kantrak ninkara dadukra uplika ba kabia sa. La Sirpika 180. Kantrak dadaukra kum, wark uplika pliki kantrak ninkara dadaukra kum wal wark takisa piua ra, Wan Wina Tara Yamnika Kaina Kahbi Apiska ra ai nina mangki bri kaia sa, baku sim, luan piskara ulban nani ba, witin ai pahapaia ra kabia sa día kat daukaia bapan nani ba, kantrak ninkara dadaukra ba daukras kabia sa kaka, witin daukan kaia sa. Sapta VII Sauhka ra truk plapaia warkka dukiara La Sirpika 181. Truk nani tawan billa kat, apia kaka tawan wala wala luwi wark dauki nani ba, upla ulaika, diara kuahkaika, apia kaka, wal sut dauki dukia nani ra, wawakra wihki warkka dadaukra aikuki prawi wark daukaia laka nani ba sim, ai laka natka wala kum briaia sip sa, naha la Plamaia la bapan nani mapara aisaras sa piua ra. 40 La Sirpika 182. Sauhka ra truk plapi warkka tatakra mana nani ba, aibapan kaia sip sa, yu ra, apia kaka piua kum mangki brih, wih tawi aula bani, tikit atki ba wal, diara kuahkan ba wal apia kaka, día pitka wihkika plapi ba wal. Mana ba, wih tawi aula banira aibapi sa piua ra, wark tatakra ba ai raitka bri sa, ai mana ba wiria sunan kaia, piua banira plapi ba wal, kau wihka takaski sa kaka, apia kaka, alki takaski sa kaka, baha sim, la wina witin mapara trabil kum kauhaia apia sa kaka. La Sirpika 183. Sauhka ra plapi trukka warkka tatakra nani ba naha dukia nani daukan kaia sa, bara sim witin ai kantrakka laka sa: a) Piua banira daktar wih ai wina tara yamnika alki kaiki kaia sa, la nanira, bara warkka laka nani ra aisi baku; b) Truk nani ba main kaikaia sa, pain wark takaia dukiara bara wark yayabra ra maisapakaia, día saura kum kaikbia sa kaka; c) Truk ami sa kaka truk ra tabaikaia sa, uli uplika nani ra, bara diara brih auya nani ra sim; d) Truk wal trabil kum takan sa kaka, maisapakan kaia sa, truk wihta nani bara wark yayabra ra sim; e) Truk plapaia laka bara wihta nani wihki wark yayabra kupia kraukanka nani yabi ba kat daukan kaia sa; f ) Rum dih bla taki truk wakaia apia, bara diara saura wala nani sim yus muni truk ulaia apia; g) Kampani día aisan ba pura lui, takaskaia apia pliskara, diara kuahkaia apia, bara upla sim sunaia apia. Naha bapanka nani wina ani kum daukras kabia sa kaka, lauwi daukan kaia sa, ris ra blikaia, apia kaka wark wina sakaia, día pitka saura daukan sa kaka. La Sirpika 184. Sauhka ra truk plapi warkka yayabra nani ba, wan kainara aisi nani ba daukan kaia sa: a) Wark tatakra nani trabilka apia si, wark ba, wihka takan apia kaka alki takaskan sa kaka yapaika bara pata mana aibapan kaia sa; b) Truk ba pain alki paski kaia sa, pain wark takaia dukiara, bara wark tatakra nani rayaka main kaikaia dukiara; c) Truk warkka daukaia dukia bara tulska nani día nitka nani ba yaban kaiai sa, trabil kum takan sa piua ra, yus munaia dukiara; d) Truk plapaia laka nani ba kulkaia sa, baku sim, Wark, Diara Paskaia wihki Truk nani, bara Wan Wina Tara Yamnika Ministiriuka laka nani ba alki kaiki kulkaia sa, baku wal wark pain takaia, bara truk wihki upla rayaka ba kaina kahbaia dukiara. 41 Sapta VIII Unta warkka dukiara La Sirpika 185. Unta warkka dadaukra sa, insla warkka, insla wihki daiwan sahwaia, apia kaka, dus rayaka warkka dauki uplika nani ba, baha ba wark yayabra kum mihtara ai warkka dauki. La Sirpika 186. Wark Ministiriuka ba, diara mangki daki lui piua bani, gabamaint apiska naha warkka kakaira nani, baku sim wark yayabra wihki wark tatakra asla takanka nani aikuki prawi aisi kaiki muni, piua aitani kat, la nani bapan kabia sa, kapi nasla, wahmuk, kayu, twaku bara diara wala nani mangki sakaia ra, día laka nani yus munan kaia ba. La ka nani mangkan ba, día piua ra yus munaia wisi daukan ba, baha piua ra día bapan ba kadaukan kaia sa, baku sim tanka param marikan kaia sa, wark tatakra satka bara ba dukiara, wark takaia piua dukiara, sandi yua dukiara, bakisan, klin laka bara wark kaina kahbanka, tas nani, ai mana naqni, plun tanka, utla dukiara, truk ulaia, skul laka, bara untara wark daukaia tanka wala nani sim. Sapta IX Main ritska saki ra warkka dukiara La Sirpika 187. Main ritska saki ra wark takaia tanka sika, main ra tasba unta ra bara walpa sakaia pliskara, nahki tasbara bara ba kat saki, paski yamnika briaia dukiara, warkka dauki ba. La Sirpika 188. Main kampanika nani ba naha nani dukia pali ba daukan kaia sa: a) Bri kaia sa, isti yus munaia saika nani, naha La Plamaiara bapi ba purkara, upla siknis nani, apia kaka wina ra insauhkanka nani piua ra aspital ra dingkaia pliska aitani kum, krikrika nani aitani kat bri kaia sa, baku sim, aparit munaia masinka nani, istikira trabilka kaka aparit munaia dukiara; b) Ai warkka tatakra nanira mana luhakira yaban kaia sa, siknis takan piua ra, daktar kaikaia, saika yabaia, aparit munaia bara aspital ra dingkaiasim, piua banira ai warkka tatakra nani dukiara bri kaia sa, Nicaragua wina daktarka kum wihki, aparit munaia daktarka kum, wark tatakra nani andat wal wina kau pura luras sa kaka, kau pura luan sa kaka daktar wala mangkaia sa, wark tatakra kau yawan aiska wal pura matawalsip uli bani daktar kum mangki kaia sa; c) Lama alki kaikaia masinka aitani kat bri kaia sa, baku sim tala angki kaikaia dukia nani sim, kampani warkka tatakra nani alki kaikaia dukiara, sika uplika sim aitani kat bri kaia sa: daktar, tala angki kakaira bara nurs nani sim. Kampani nani, wark tatakra andat wal wina ninkara bri nani ba, taibi munan kabia apia sa, lama alkaia, tala angkaia masinka bara aspital bri kaia dukiara, sakuna, warkka ba aibapka dauki yabi kaia sa, dakni kum witin mapara kau kasak sa kaka; d) Wark tatakra bani, kau ai warkka ra dingkras kainara, daktar wal kasak alki kaikaia sa, wina tara tanka, kiama tanka, nakra yula tanka nani sut. Upla kumi sim wark ra dingkan kabia apia sa, pusa siknis, kupia siknis, apia kaka, upla walara luwaia sip sikniska nani bri sa kaka, baku sim, upla kahwa nani, apia kaka lal sikniska 42 e) f) g) h) i) bri nani, apia kaka, siknis satka wala nani, witin klauna ai mapara trabil takaia, apia kaka, wark tatakra wala nani mapara trabil balaia sip nani ba, wark yabras kabia sa; Wark tatakra bani warkka wauhkataya ra ulban kaia sa, ai wina tara yamnika dahra, kiama, nakra yula yamnika dahra, baha ba wark makaban wina ulban kaia sa, bahara tanka marikan kaia sa, piua bani ra wina tara wihki lama tanka nani; día sat warkka daukaia bri ba tanka, param aisaia sa, tasba munhtara sapa, purara sapa, bara sins munanka nani ba; wina tara ra trabil brin nani, apia kaka insauhkanka brin nani ba, baku sim, nahki piua wark takras ba, bakisan, siknis apia kaka diara wala dukiara wark takras tanka nani ba; Wina tara yamnika bara lama bila ba kli kli daktar wal alki kaiki kaia sa: kati matlalakahbi bani, tunil bara walpa baikaia masinka wal wark taki nani ba, bara ani sut walpa yuika ai wingka puhbaia sip nani ba; baku sim, wark tatakra nani ai kiama walaia wihki ai nakra kaikaia wal trabil briaia warkka taki nanira lika, kiama bara nakra karnika bri ba daktar wal alki kaiki kabia; wark tatakra aihkika ra lika mani bani, sakuna, Wan Wina Tara Yamnika wihki Wark Ministiriuka bui adarka yabia kaka, kau piua prahni ra alki kaiki kabia. Daktar alki kaikan wauhkataya lilkika kum ba blikan kabia sa, Wan Wina Tara Yamnika, Wark Ministiriuka wihki Wan Rayaka Yamnika Kaina kahbaia apiska (siguru ra), alki kaiki luan yu matsip bilkara. Wark tatakra ba, daktar ra waia apia wisi aisisa kaka, pliskara wark pura kakaira bui param kaikan sa kaka, baha wal aitani sa, wark wina sakaia; Wark tatakra banira, warkka wina sakaia kau yu matawalsip kainara daktar wal ailki kaikan kaia sa, kantrak yaban piua ra daukan kan ba baku, bara día kaikan nani ba, blikan kaia sa, Wan Wina tara Yamnika, Wark Ministiiruka wihki Wan Rayaka Yamnika Kaina Kahbaia apiska (siguru) ra, alki kaikan yu matsip bilkara, sakuna, wark tatakra ba warkka swih takan apia kaka, ai brinka apia sa kaka lika blikras swibia, sakuna, nina makan apiska nanira, sim piuara maisapakan kabia sa; Wark tatakra banira, ai mana aibapi yabi ba purkara yaban kaia sa: 1. Yu banira aima yumhpa plun yabi kabia, pata ba witin wark taki ba wal pitka kat bara karnika aitani kat bri kaia sa, Wan Wina Tara Yamnika apiska bui día pitka yabaia aisi ba kat, sakuna wark tatakra ba ai watlara ai pamalika wal pi sa kaka lika dakakras kabia sa, baha tanka ba, ulbi swin kaia sa; baku sa piua ra, kamapani ba adarka brisa pata mana pitka ba lalah ni aibapi yaban kaia sa, día Wark Ministiriukak aisi ba baku; 2. Wark tatakra wihki ai pamalika wal ra yaban kaia sa utla klin bara kasak kum, bilara sim; 3. Sika winka brinka nani kau yus muni ba, mana pitka kat, isikira bri kaia sa, atkaia pliska, apia kaka kampani kamasiri ka nani wina; Takriki skulka watla kum mangkan kaia sa, iwaika nani wihki smalkaia dukia nani aitani kat yaban kaia sa, smalkaia uplika ba, Skul Smalkaia Ministiriukak bui skul tuktan an sa kaka kaiki muni brinka ba kat mangkan kabia. Skulka watla ba, bri kaia sa, aisi kaiki lan takaia wihki takriki skulka istikira nata alkaia smalkanka nani, smalkaia awarka ba, wark tatakra wihki ai pamalika wal dimaia sip awarka nani kaia sa, sut ba Skul Smalkaia Ministiriuka bui pura kaikan kaia sa; 43 j) Lalah wal tabaikan kaia sa, upla kahwa takan kli bukaia aspitalka nani, Wan Rayaka Kaina Kahbaia apiska (siguru) bui mangkan nani bara, aspital ka ra wark dauki nani ba ai warkka daukbia dukiara, ani pliskara, nina makan apiska bui mangkaia aisan bara, baku wina, kahwa takan nani ba, ai wina pain taki kli wark ra diman kaia dukiara; k) Klin laka bara kasak kaina kahbaia laka bapan ba kat daukan kaia sa, kau pali ba, tunil wihki tasba munhtara wark dauki pliska nani ba bitnika ba aitani kat kaia sa, bara pasa luwaika kasak pain bri kaia sa, baku wal yaka tasba yuika sitni nani ba uba pura luwi ailal kaia apia sa, sins laka wal kupia krauki ba baku; wark tatakra nani ra yaban kaia sa, wark daukaia dukia bara kaina kahbaia dukia kau raya nani ba, wibia kaka: maskarit, nakra klaska, lamp, trahat, lalpura kahbaia, mihta dingkaia, kaina kahbaia dukia wala nani sim, baku sim masin nani wihki, warkka daukaia dukia nani, kauhla daukaia dukia, apia kaka, tasba yuika aubaia masinka nani baku; ai mihta sikbaia wihki aihtabaia pliska nani mangkan kabia, wark tatakra nani ba, wark wina taki bani wih yus muni kaia dukiara, klin pliska nani paskan kaia sa, bahara wark uplika nani ba wih ai pata pih bangwi kaia dukiara, bara día dukia nani la ra bapan nani ba wark tatakra nani rayaka kaina kahbaia dukiara; l) Kulkanka yaban kaia sa, Wan Wina Tara Yamnika bara Wark Ministiriuka wihki Wan Rayaka Kaina Kahbaia apiska nani bui ai karnika bri ba wal día daukaia dukia nani bapi ba bara kupia kraukanka yabi nani ba, baku sim; baku sim m) Wan Wina Tara Yamnika apiska bui daukaia dukia nani bapi ba kat daukan kaia sa, baku sim, wan wina tara yamnika dukiara gabamint smalki nani ba sut. La Sirpika 189. Wan Wina Tara Yamnika bara Wark Ministiriuka wihki Wan Rayaka kaina Kahbaia apiska nani ba pahpaia ra sa, main ritska saki warkka tatakra rayaka kaina kahbaia bara warkka pliska klin briaia laka nani ba pura kaiki kaia, baha dukiara, kamisan kum paskan kabia main warkka dauki nani nayara. Baha sut tilara, kamisanka ba, kau ai lukanka bapras kainara, kampanika warkka tatakra asla takanka lukanka nani ba sim alki kaikan kabia. La Sirpika 190. Luan ra kamisan nina makan ba, naha nani daukaia karnika bri kabia: a) Wih laki kaiki kaia sa, kati yumhpa bani, witin ai wina pali, apia kaka, ai uplika bliki wal, wark taki pliska nani ba, baku wal, nah La Plamaia ra bapan nani ba kat dauki kaia dukiara, baku wal, swapnika nani kaikan sa kaka, adarka yaka wapnika mangkan kaia sa; b) Wark tatakra nani ai warkka ra dimaia dukiara, ai wina tara daktar bui alki kaiki tanka nani ba adarka ulbi bapan kaia sa, piua banira, baku sim kantrak nata prakan ra dauki nani ba sim, bara siknis taki apia kaka wina ra trabil takan piua ra sim; c) Witin bui nitka baku kaikbia piuara, wark tatakra ba paiwan kabia, witin ai wina alki kaikaia, ai bapanka ba kasak sa sapa tanka; naku sa piua ra; yabalka mana ba kampani bui aibapi kabia sa; 44 d) Daktar bui wark tatakra siknis, apia kaka trabil brin nanira, sika yus munaia adarka yaban ba, bara saika ba, kampani bui atki yabaia kan ba, atki yabisa sapa pura kaikaia sa; e) Main ritska saki warkka tatakra nani ninara, naha saptika ra día daukaia laka nani bapi ba daukan kaia sa, warkka pura kaikaia dukiara laka bapan nani purkara, baku sim, main laka nanira día daukaia bapi ba sim daukan kaia sa; f ) Wark tatakra nani bara ai warkka pliska kaina kahbaia bara klin briaia laka nani satka kau kasak daukaia dukiara la bapanka nani daukan kaia sa; g) Wapnika mangkaia sa, día daktar alki kaiki si bapan dukia nani ba, warkka tatakra ba, ban ai warkka tanka ba kat ai warkka dauki sa kaka, ai pliska wina plis walara lakan sa kaka, tasba munhtara wark dauki kan, laki tasba purara sunan kaka sim, piua kum piskara saika aitani kat yabi sa kaka, aspital ra dingkan, apia kaka dingkras kabia sim, naha La Plamaia saptika ra upla warkka piska kum alki takaskaia dukiara aisi ba, baku sim, warkka tatakra ba ai warkka ban taki kaia sip apia sa piua ra, adarka yaban kaia sa kantrakka ba nata prakan kaia, bara sim wark yayabra ba, wark tarakra ra aibapan kaia sa, wark takan yamnika, la bui aibapaia wisi bapan ba purkara, mani kum wark takan bani, kati kum mana praiska aibapan kaia sa. h) Ai lukanka yaban kaia sa, mainka tanka ba nahki sa kaka alki kaiki muni, wark tatakra ba main munhtara piua an pitka bara kaia sip tanka ba, lukanka aisan ba, wark yayabra wihhki wark tatakra nani bui, día bapan ba kat daukan kaia sa. Sapta X Diara twilkaia warkka dukiara La Sirpika 191. Waitna karnika wal, diara twilkaia wirhika ba, bik ka ba apia kaka, tuanka ba, día dukia bilara bri kabia sim, bara día satka dukia kabia sim, laka bapan kabia sa Wark Ministiriuka bui, baha ra alki kaikan kaia sa, manka, wina tara yamnika bara wark tatakra rayaka kaina kahbaia dukiara sim. Bik nani, tuanka nani, apia kaka diara atkaia dukia nani wirhika ba, Wark Ministiriuka bui bapan ba pura lui sa kaka, diara twilki lakaia dukia aitani kat wal daukan kaia sa; twilki lakaia tanka ba sika, bukaia bara kli twilki sakaia. La Sirpika 192. Bik nani, tuanka nani apia kaka, diara atkaia dukia nani, kabu purak, wihki plapaia pliska nani bak ku blikisa piu ra, wirhika ba tausin wal pura sa kaka, pura taya bara latan bara dikaia apia dukia wal ulban kaia sa día prais wirhika bri ba tanka. La Sirpika 193. Twilkaia dukia kum, mairin nani wihki kau, mani matawalsip pura matlakahbi pura wal alkras uplika mapara wirha sa kaka, wark tatakra waitna twilki wirhika wina kau mayara ikan kabia. 45 La Sirpika 194. Wark yayabra ba adarka bri sa, diara ai wina wal twilki lakaia warkka tatakra nani ra, dukia ba uba ingni pali apia sa kaka, kau warkka ta krikras wina, nahki natkara ai warkka daukaia tanka nani ba smalkan kaia sa, kau pali ba nahki nikbaia tanka ba, wina yamnika kaina kahbaia bara trabil briaia apia dukiara. Sapta XI Silak watlara warkka dukiara La Sirpika 195. Silak uplika nani ba, ai kupia laka wal wark daukaia wilin takbia sa kaka, ai mana kum bribia, baha sim, warkka ba mana, la kat nahki aibapi ba wina kau mayara aibapi yaban kabia apia sa. Mana aibapaia warkka baku kulkan kabia apia sa, silak watla bilara diara kaina kahbaia warkka, main kaikaia, klin daukaia bara sakahkaia warkka nani ba, baku sim silak watla bila kat tabaikaia warkka nani dauki ba, kan baha ba silak uplika warkka pali sa. La Sirpika 196. Silak uplika nani wark takaia piua ba, aima banira, naha La Plamaia ra wark Takaia piua bapi ba wina, kuata kum praiska kau mayara kabia, mana sim día pitka wark takan ba kat aibapan kabia. Silak uplika ba, takaskraskira kati kum pura, sim warkara baman takan sa kaka, wark takan yamnika ba día pitka wark daukan ba pura praki aibapi yaban kabia. La Sirpika 197. Silak watla nani ba, upla an silakra kauhi nani ba, nina tanka nani ulbi bri kaia sa, baha ba silak uplika ra, apia kaka taika kum, witin bui makan uplika ra yaban kabia. Baha nina ulbanka nani ba, ai piua kat, wihta nani apia kaka, wark pura kakaira nani bui alki kaikan kabia. Sapta XII Kahwa nani warkka dukiara La Sirpika 198. Upla kahwa nani ba ai raitka bri sa wark kumra dingkan kaia, baha wina ai wina kulkanka bara rispik laka kat iwi kaia sip kabia, baku wal, witin klauna, bara tawan uplika nanira tabaikanka yabi kabia sa. La Sirpika 199. Wark Ministiriuka ba, laka tanka bapan kabia sa, nahki natkara, upla apia kaka gabamint kampanika ba kahwa nanira wark yaban kaia ba, baha ba, wan kuntri iwanka bara lalahka pawanka pitka kat kabia sa. La Sirpika 200. Gabamint ba, sanska yamni nani yaban kabia sa, tabaikanka satka bara tras yabaia tanira sim, kahwa nani kampanika nanira, baha sim apis satka kuaki, aihkika ba wark tatakra kahwa nani sa piua ra, baku sim natka sutra tabaiki sa kaka, wark yabaia tanira, smalkanka yabi sa, kli rawi warkra dimaia tabaiki sa piua ra. 46 La Sirpika 201. Naha warkka daukaia karnika bri apiska bui smalkanka satka nani daukan kabia sa, wark tatakra wihki wark yayabra asla takanka nani aikuki prawi, baku sim, Wan Wina Rayaka Kaina Kahbaia apiska, ba purkara, gabamint apiska, apia kaka apis wala nani sim, upla kahwa tabaiki nani aikuki prawi daukan kabia sa. Sapta XIII Siksa, Wahmuk, uhung satka ailka sakaia, kapi, twaku, baku sim diara wala nani, baha tilara sa piaia dukia nasla warkka dukiara. La Sirpika 202. Wark yayabra ba, naha dukia nani daukan kaia sa, naha sat nasla warkka tatakra nani ba dukiara: a) Ai warkka tatakra nanira plun piakan yaban kaia sa, piua prahni kum, apia kaka piua prahni kum dukia, baha dukiara aikuki prawi aiisi kaiki si daukaia sip sa; b) Ai yapaika pliska yabaia sa, klinka tanka, kaina kahbaia bara pasa pain luwi kaka, baku sim, aitabaia pliska bara klasit bri kaia sa; c) Istikira yus munaia saika nani mana luhakira yaban kaia sa, kau pali ba, daiwan sirpi nani saman napa mapara saika nani baku sim, baha tanira sikniska satka nani mapara saika nani; d) Insla warkka dauki kampanika nani, tawan bilara skul watla bara wina nayara sa kaka, bara sim, skul dimaia tuktika 30 wina kau purara bara sa kaka, skul dimaia Ministiriuka wal asla taki, skul watla kum mangkaia sa, taura skulka pitka kat; e) Wark tatakra nani ra wark daukaia dukia nani yaban kaia sa, baha ba kli laki yaban kaia sa, wark kantrakka wauhkataya ra día aisi ba kat; f ) Wark tatakra nanira ai kaina kahbaia dukia nani día nitka ba kat yaban kaia sa, Wark Ministiriuka ra klin laka bara wark kaina kahbanka apiska día kupia kraukan ba kat; g) Insla mangki daiwan sahwi warkka dadaukra, piua prahni bara piua yari warkka dauki nani ra yaban kaia sa, ai warkka pliskara wih muni kli tawi balaia trukka mana, wihkika ba kilumita wal pura sa kaka. Naha warkkara daukaia adarka bapi nani ba wal, naha La Plamaia ra wark yayabra daukaia dukiara la bapi nani ba, nayara swiras sa, wibia sa kaka, wark taki si wina ra trabil kum brin wina bal taki dukia nani ba baku, bara wark taki si siknis takan trabilka nani ba sim, ai maritka, apia kaka ai maia waitna apia kaka mairin, baku sim wark tatakra ba luhpia pruan bikaia dukiara lalah tikaia adarka bri nani ba, baku sim, wark wina sanska kum brih takaia tanka, wark pliskara takaskan mana, pura praki aibapaia adarka bri nani ba baku. 47 Naha la Sirpika ra piska b)wihki g)ra asisi nani ba, wark yayabra kum, piua wihka wark tatakra matlalkahbi purkara bri ba, bara piua prahni warkka tatakra matawalsip wina kau purkara bri nani ba, yus munaia nitka apu kabia sa. Ulbanka lalka IX Daknira taki wark raitka plikaia Sapta I Wark tatakra asla takanka Baiki sakanka I Bapanka tarkika nani La Sirpika 203. Wark tatakra asla takanka ba sika, wark tatakra apia kaka, wark yayabra asla taki ba, ai mawan sakaia bara ai brinka nani kaina kaina kahbaia dukiara. Wark tatakra asla takanka ba, kaina wina adarka kum nitka apia sa. Ai laka wauhkataya briaia dukiara, wark tatakra asla takanka ba, Wark Ministiriuka ra, wark tatakra nani asla takanka nani nina mangkaia wauhkataya bri bara bri si ai nina managkaia sa. La Sirpika 204. Piua banira natka kasak bara la kat dukia nani ba pliki sa kaka, wark tatakra asla takanka ba ai raitka bri sa: a) Witin ai kupia laka kat ulban kaia sa, ai laka bapanka nani wihki nahki ai warkka daukaia tanka nani; b) Ai kupia laka kat, ai ta uplika sakaia; c) Nahki ra asla takaia ba, yamnika wakaia nani bara ai warkka daukaia nani ba pliki sakaia sa; d) Ai warkka tarkika nani ba bapan kaia sa. La Sirpika 205. Wark tatakra asla takanka nani ba la apu sa, ai nina nani, bara ai nina prahni ra maki briaia ba, pat luan piuara, daknika kum nina talika kaka yus munaia. Wan lal blakaia apia dukiara. La Sirpika 206. Wark tatakra asla takanka ba, asla takan kabia, upla yawan aiska kum wina ninkara lika apia, warka yayabra aslika lika, upla matsip wina ninkara lika sip apia kabia. La Sirpika 207. Wark tatakra asla takanka ba sip sa kaia: a) Daknika tilara nani ba dukiara: 1. Warkka kumi daknika, tilara kabia sa sim warkka dauki, apia kaka sim skulka diman uplika nani; 48 2. Kamapani uplika, tilara kabia, baha kampanika ra ai warkka dauki warkka tatakra nani; 3. Kampani ailal wina, baha tilara kabia, wark tatakra nani, sim warkka sakuna kampani wal, apia kaka kau purkara warkka dauki uplika nani; 4. Wark satka ailal dauki daknika, baha tilara kabia, wark satka ailal warkka tatakra nani, baha pliskara, warkka satka kumi dauki uplika nani ba, yawan aiska kum wina kau ninkara sa kaka. b) Warkka dauki pliska dukiara: 1. Klauna dukia, baha tilara bangwisa, kamapani kumi, apia kaka wark pliska kumi uplika nani; 2. Alkaldi tasbaia kum pliskara, baha tilara bangwisa, wark pliska ailal wina, sakuna alkaldi tasbaia klaki lakan kumi wina; 3. Tasbaia piska baiki sakan kum pliskara, tilara bangwi sa wark pliska ailal wina, sakuna tasbasia baiki sakan kumi wina; 4. Kuntri tasbaia piska tara kum pliskara, tilara bangwisa, wark pliska ailal wina, sakuna kuntri tasbaia piska taea kumi wina; 5. Kunktri aiska pliskara, baha tilara bangwisa, wark pliska tasba piska baiki sakan matalkahbia pura yumhpa kainara daknika nani bangwi sa. Baiki sakanka II Wark asla takanka karnika bara wakka daukaia nani La Sirpika 208. Wark tatakra asla takanka karnika bara warkka daukaia nani ba: a) Ai daknika uplika nani wark taki pliska tanka nani ba kau bitar daukaia, bara klauna brinka nani sim kaina kahbaia; b) Asla taki ai wark raitka kaina kahbaia dukiara, asla taki aisi kaiki la bapi, natka nani plikaia sa, día ba kat daukan kaia dukiara. La mapara sa, nayara lakaia laka ba, baha tanka briaia sa, upla kum ai warkka wina sakaia, baha asla takanka tilara dimras sa kaka; c) Unsabanka, kupia turbanka bara makabanka nanira, ai uplika nani dukiara ai mawan sakaia sa, baku sim, natka satka pliki daukan kaia sa, ai raitka nani ba kasak yus munaia dukiara; d) Wark tatakra nani ai kupia laka wal baha asla takanka ra diamaia dukiara warkka daukan kaia sa; e) Aslika tilara diman nani sinska kau pakaia dukiara, smalkanka satka nani bukaia sa; f ) Kampani wakaia warkka nani tilara dimi wark daukaia, día la bilara aisi ba kat; g) Naha La Plamaia ra, wihki tabaiki nanira, la bapan nani ba daukaia dukiara swapnika nani daukan kabia ba, la ka bapan daukras nani ba, baku sim laka na mapara saura daukan kabia kaka Wark Ministiriuka dahra sakan kaia sa, ninkara la wihta nanira brih waia kabia sim; 49 h) Wark taki wina trabil takaia sip dukia nani mapara kaina kahbaia natka nani ba kau bitar daukaia, bara natka raya nani daukaia dukiara wark karna takaia sa, baha tilara sa, ai winara trabil briaia wihki siknis takaia nani mapara kaina kahbaia laka nani sim, baku sim, pramis takan kaia sa, ai daknika uplika nani ba kaina kahbaia dukia nani ba yus muni kaia; i) Ai daknika yamnika dukiara sinska pawanka warkka daukan kaia sa, skul laka, wark taki ai iwanka ba pawaia dukiara smalkanka nani yaban kaia sa; j) Ai warkka daukaia dukiara, watla bara yamnika satka wala nani brin pìuara, laka wauhkataya pliki brih muni warkka nani ba daukan kaia sa; k) La bilara aisi ba kat, wark alki takaskaia, ai raitka bri ba yus munan kaia sip sa; l) Aiskara lika, diara sut ai warkka daukaia brinka mapara, bara La mapara aisaras nani ba sut. Baiki sakanka III Wark tatakra asla takanka daukaia dukia nani La Sirpika 209. Wark tatakra asla takanka nani daukan kaia sa: a) Aisi kaikanka nani ulbaia wauhkataya bri kaia sa, baku sim, lalahka wakaia bara ai daknika uplika nina ulbaia wauhkataya nani, sutkat ba Wark Ministiriuka bui tampka prukan kaia sa; b) Aisi kaikanka nata prakra bani wauhkataya bukan kaia sa; c) Ta uplika nani wihki, apis ra ai mawan sakaia uplika nani saki wala mangkan piua ra, baku sim, ai laka bapanka satka wala lakan piua ra, Wark Ministiriuka ra maisapakan kaia sa, wik wal bilkara; d) Aslatakanka lalahka nani ba, bank satka kum ra bri si apahkan kaia sa; e) Ai ta uplika daknika nani ra mangkan kaia sa, upla mani matawalsip pura matlalkahbi purkara bri uplika nani. Baiki sakanka IV Asla takan wauhkataya wihki laka bapanka dukiara dia bri kaia ba La Sirpika 210. Wark tatakra asla takanka nani ba, ai laka wauhkataya brin kabia sa, ai asla takanka wauhkataya wihki ai laka bapanka nani ba, Wark Minitiriuka ra, Wark aslika nina mangkaia apiska wih ai nina mangki luan ninkara. Ai nina mangkaia ba kau isi daukaia dukiara, Wark Ministiriuka ba, nina mangkaia apiska kuakan kabia, wan kuntri aiskara. La Sirpika 211. Asla takanka wauhkataya ra bri kaia sa: a) Nina nani, taitilka, kuntrika, manka, día warkka bri ba, bara aslika ra dimi ta krikan nani ba día warkka dauki bangwi ba; b) Ai kupia laka wal, latan bara param sisi sakan kaia sa día sat asla takanka paskaia lukanka bri ba tanka; c) Wark tatakra asla takanka natka nani ba, watla, bara utla kum mangkan kaia sa, anira maisapakanka nani alkaia pliska; 50 d) Ai laka wauhkataya alkras kainara, wark tatakra asla takanka dukiara ya nani ai mawan saki, yabalka plikaia ba nina, nina mangkan kaia sa; e) Pliska yua bara awarka marikan kaia sa, bahara aidrubanka tara daukan kabia ba, bahara sika asla takanka laka bapanka wapnika mangkan kabia, baku sim, pastaura ai ta uplika nani wahbi sakan kabia, witin nani ai kupia laka kat; f ) Ta krikan uplika nani, sainka, mihta lilkika, apia kaka, witnis wal mawanra ai mihta sainka ba daukan kaia sa. Wark tatakra asla takanka nani aikuki prawanka satka nani laka wauhkataya ba, luan ra nina makan nani ba purkara naha dukia nani nani bri kaia sa: 1) Asla takanka nani ta krikan uplika nani ba nina bara watla nani sim, bahara bri kaia sa, nina mangkan numbika ba; 2) Ani asla takanka nani dukiara ai mawan saki ba, nina wauhkataya nani ba param marikan kaia sa; baku sim 3) Asla takanka nani baha daknika tilara bangwi ba, día natkara bangwi kaia ba, ta uplika nani asla taki aisi kaikanka tilara. La Sirpika 212. Wark tatakra asla takanka laka bapanka ba, asla takanka paskan yua, daknika tilara nani ba, ai kupia laka wal wapnika mangkan kabia, apia kaka piua kum mangkan sa, asla takan wauhkataya sain munan yua wina, yu yawan aiska wal bilkara daukan kabia sa, bara kainara ulban nani ba mangkan kabia: a) Asla takan ba nina, watla pliska, día dukiara paskan ba, bara ai piua nahki bribia ba tanka. Nata makan ba ulbras kabia kaka, ai kainara ban wark dauki wabia baku kulkan kaia sa; b) Daknika tilara nahki dimaia tanka nani, tilara nani ba, raitka nani bara daukaia bri nani ba; c) Dia dukiara, bara nahki tanka wal daknika wina sakan kaia ba, bara wapnika mangkaia natka nanisim; d) Aipaswanka tara daukaia natka nani ba, día piua ra aidrubanka aihwa ba dauki kaia ba, bara upla an wal daukan kaia sip ba tanka; e) Lalka uplika pali nani ba, nahki natkara wahbi sakaia tanka bara, daknika tilara upla an bara kaia ba, baku sim, piua an dukiara wahbi sakan ba, bara día daukan dukiara daknika tila wina sakan kaia tanka nani; f ) Wark tatakra asla takanka yamnika bara dukia nani ba nahki natkara briaia, yus munaia bara wakaia tanka nani; g) Wark tatakra asla takanka lalahka dukiara daknika uplika nani ba día pitka bara día natkara, yabi kabia ba; h) La ka bapanka ba, satka wala daukaia natka nani; i) Wark tatakra asla takanka ba lalahka tanka marikaia piua bara, yamnika nani nata prakaia natka, baku sim, aslika ba praki swiaia natka nani sim; j) Wark tatakra asla takanka, tilara nani ba, asilka ba baiwi takan piua ra, apia kaka, baha tila wina nata prakras kainara, taki wan piua ra, día ai raitka nani, bara daukaia bri dukia nani; k) Wark tatakra ta briaia daknika nani, bara warkka daukaia karnika; baku sim 51 l) Aidrubanka nani día laka bapan kabia nani ba sut. Baiki sakanka V Wark tatakra asla takanka wihki aslika wala nani nina mangkaia dukiara La Sirpika 213. Naha dukiara baman swin nina mangkras kabia sa: a) wark tatakra asla takanka daukaia dukia bara día nina bliki dukia ba, naha la Plamaia ra bapan ba wina nayara sa kaka; b) wark tatakra asla takanka, tilara uplika nani ba, naha La Plamaia, la Sirpika 20 ra numbika aisi ba kat apia sa kaka; c) yukuwi upla wala ninara sain munan kan kaiki sakan sa kaka, apia kaka, nina mangkan nani uplika apu sa kaka. Wark tatakra asla takanka nina mangkaia dukiara la bapan nani ba,sut aitani kat sa kaka,Wark Ministiriuka ra, wark tatakra asla takanka apiska ba, nina mangkaia, sip apia wiras kabia sa. Asla takan wauhkataya wihki aslika laka bapanka nani, la Sirpika luan nanira aisi dukia nani ba, brin piua ra, Wark Ministiriuka ra wark tatakra asla takanka apiska ba, mahka wark tatakra asla takanka waukataya ra ulban kabia sa, wauhkataya nani brin yua wina yu matawalsip bilkara. Baha tilara kau piska kum kumra, bila man sa, bara bangkaia nitka sa kaka, uplika nanira maisapakan kabia sa, wark yua yumhpa bilkara. Bila man nani ba bangki luan ninkara, nina ba wauhkataya ra mangkan kabia, ninkara yu matawalsip bilkara. Nina mangkanka ra, uba alki takaski sa kaka, naha apiskak lalka bui, uplika purara laka kum mangkan kabia. Wark tatakra asla takanka dukiara apiska ba, baha aslika ba, wauhkataya ra nina mangkaia api awibia sa kaka, naha la Sirpika ra piska, a), b) wihki c) ra aisi ba dukiara, aslika uplika nani ba, nina mangkaia apia wisi maisapakan ninkara, yu matsip bilkara, sip kabia sa, wark pura kakaira ai laka plikan kaia, baah wal witinka ba wapnika mangkan kabia yu matawalsip bilkara. Wapnika mangkras sa kaka, laka wala plikan kabia sa, la pura kahbanka ra, baha dukiara día la aisi ba kat. La Sirpika 214. Wark tatakra asla takanka wihki ta uplika nina mangkanka ba upla wala nani ra sim kangbi sa. Baiki sakanka VI Aipaswanka tara ba dukiara La Sirpika 215. Aipaswanka tara ba sika, wark tatakra asla takanka bilara kau karnika tara bri ba, witinka warkka aihwa ba naha nani sa: a) Lalka uplika daknika ba wahbi sakaia, bara ai laka bapanka ba sins munaia; 52 b) Piua banira, apia kaka satka walara sim, nahki pitka lalahka yabaia ba bapan kaia sa; c) La bilara día aisi ba kat, wark alki takaskanka ba, au takaia apia kaka, nayara lakaia; d) Wark tatakra asla takanka wala aikuki kumi takanka ba wapnika mangkaia, baku sim, wark tatakra asla takanka daknika wala nani tilara dimaia, bara kuntri wala daknika nani ra dimaia tanka sim wapnika mangkaia; e) Daknika tila wina kangbi sakaia, apia kaka, lalka uplika daknika tila wina sakaia tanka ba, día dukiara taki ba kat kaiki wapnika mangkaia sa; f ) Lalka uplika daknika bui, mani kumra wark lalahka ulban ba wapnika mangkaia sa; g) Lalka uplika aisi kaiki au takan nani, bara daukaia wilin takan nani ba, baku kaikbia sa kaka, laki kaikaia apia kaka batakaia; h) Lalahka yus munan tanka lalka uplika daknika marikaia bri ba, au takaia apia kaka, batakaia sip sa, baku sim, swapnika nani bara saura nani bara ba, natka pliki wapnika mangkaia sa; i) Asla takanka ba nata prakaia tanka wapnika mangkaia sa; j) Ai warkka daukaia laka nani bara aisi kaiki ai kupia laka bapan nani ba ulbi sakaia sa; k) Asla takanka karnika piska nani, lalka uplika daknika bui paskan nani ba wapnika mangkaia sa, wark asla takanka ba kau pain ai warkka daukaia dukiara; baku sim l) Wark tatakra asla takanka warkka daukaia ba wapnika mangkaia sa. Baiki sakanka VII Lalka nani pali dukiara La Sirpika 216. Lalka uplika daknika ba mihtara kabia sa, asla takanka ba ai kainara waki brih waia tanka ba, klauna aslika mawanra, bara upla wala mawanra, baha aslika daukanka sut ba, witin ai pahpaia ra kaibia. La Sirpika 217. La tanira asla takanka lalka ba, ai warkka daukan kabia, nahki ai laka bapanka ra sisi ba kat. La Sirpika 218. Wark tatakra asla takanka nani lalka uplika daknika ba, bara dika sirpi wala nani ba, daukan kaia sa, día La bapi ba aipaswanka tara ra. Baiki sakanka VIII Dia dukiara wark tatakra asla takanka ba baiwi tiwi nata praki ba La Sirpika 219. Wark tatakra asla takanka nani ba naha nani dukiara nata prakan kaia sip sa: a) Asla takan wauhkataya ra nata prakaia piua bapan kan ba, apia kaka, apia kaka aipaswanka tara ra , kau yari daukan kan ba piua aimakan dukiara; 53 b) kampanika nata prakan dukiara; baku daukaia dukia sa kaka, sakuna aslika wala aikuki prawan sa kaka, nata prakan kabia apia; c) aihkika, daknika tila wina kuat yumhpa pitka, ai kupia laka param aisi sakan sa kaka, bara ai laka bapanka ra aisi ba kat aisi kaiki dakaia sa; baku sim, natka wala wina, la aisi ba wina, daknika uplika ba uba mayara iwan sa kaka. Wark asla takanka, ai watla bri pliskara, wark wihtika nani ba karnika bri sa, pastaura alki kaiki wapnika mangkaia, wark asla takanka nata prakaia dukiara, wark tatakra wihki wark yayabra asla tatakanka nani makabanka wal. Wark wihtika kum bui, wark uplika asla takanka ba nata prakaia wisi bapan piua ra, wihta daknika kum karnika bri nanira makabi walaia blikan kabia sa, bapanka mapara aisaras sa kaka. Makabanka ba apia kaka, unsabanka ba wapnika mangkan piua ra, bara nata prakaia ba au takan sa kaka, Wark Ministiriuka ra wark asla takanka apiska ba, naha aslika nina mangkan kan ba, nata prakan kabia. Wark asla takanka ba nata prakan kabia sim, wark yayabra wihki wark tatakra nani, raitka bara daukaia bri nani ba lika tiwras sa. La Sirpika 220. Ai kupia laka wal prakan sa kaka, lalka uplika daknika bui apiska prakaia daknika kum mangkan kabia. La karnika bui blikan prakan sa kaka, wark wihtika, naha tanka kaiki ba bui, apiska prakaia daknika kum mangkan kabia, bara witin bui lalka ba mangkan kabia, purkara, wihta bui kau wal mangkan kabia, aslika bui upla nina nani lakan bawina, uplika nina nani lakras sa kaka, wihta bui mangkan kabia. Apiska prakaia daknika ba, ai warkka daukan kabia, asla takanka baiwi takan ba lalka uplika baku, bara baha kat daukaia dukiara, asilka laka bapan ra día aisi ba kat, nina bliki daukan kabia sa. Laka ulban ra bapras kan sa kaka, la bilara, asla takanka nani nahki nata prakaia aisi ba kat daukan kabia. La Sirpika 221. Wark tatakra asla takanka nata praki ba, lalahka aihwa wihki lalahka ninara wark dauki nani kan ba, día ai laka bapanka ulban ba kat alki daukan kabia, lalahka aihwa ba, baiki saki yuan kabia sa, daknika tilara uplika nanira, baha sim, kumi bani día pitka ai lalahka dingkan kan ba kat praiska yaban kabia sa, lalahka wakaia wauhkataya día aisi ba kat. La Sirpika 222. Wark asla takanka kum,baiwi takan ninkara,daukanka apia kaka,kantrak sain munan sa kaka, sut ba bahki ra takaskan kabia, prakaia dukiara baman wark daukan kabia. La Sirpika 223. Wark uplika asla takanka nani ba, asla taki ai warkka daukaia dukaira, la wala apu kabia sa, naha La Plamaia ra ulban nani ba purkara, klauna ai warkka ba kau pain daukan kaia, baku wal daknika uplika raitka kaina kahbaia dukiara. 54 La Sirpika 224. Wark yayabra nani ba, wark tatakra mana wina sip kabia sa, dakbi kaia, wark tatakra asla takanka lalahka dukiara, witin nani wilinkira baku makaban kabi asa kaka, baha lalahka ba aslika laka bapan ra día pitka mangkan ba kat dakban kabia sa. Sección IX Mana luha daukaia dukiara La Sirpika 225. Wark tatakra asla takanka nani ba, lalah yamnika pakaia daknika kum apia sa, baku bamna, naha yamnika nani bri sa: a) Gabamint ra biuti mana aibpras kabia, utla bara yamnika nani bri ba dukiara, baku sim, ai aslika wala dukia nani, wark skulka satka nani, wauhtaya aisi kaikaia, pulaia bara lilia briaia watla nani mana sim; b) Wark masinka, wark trukka, baku sim wark dukia wala nani, wark tatakra sinska pakaia dukiara brinka bara dukia nani sim mana luha dingkan kabia sa, kau kaina wina Wark ministiriuka bui adarka yabia ba wal. Baiki sakanka X Wark tatakra asla takanka nani kumira takanka, aikuki prawanka wihki aikuki prawanka ba kumika Baiki sakanka piska I Wark tatakra asla takanka kumira takanka La Sirpika 226. Wark tatakra asla takanka nani, La wina naku natkara satka wala taki sa: a) kumi ra taki wal, baha sika, wark tatakra asla takanka wal, apia kaka kau ailal sim asla prawan piuara, laka wauhkataya raya wala kum taki sa; b) aubanka wal, baha sika, wark tatakra asla takanka wal, apia kaka kau pura sim aikuki prawan piua ra, tila wina laka wauhkataya kumi baman takaski sa. Baiki sakanka II Asla takanka ba aikuki prawanka, aikuki prawanka ba kumika wihki aslika apiska lalka nani La Sirpika 227. Wark tatatakra asla takanka wal, apia kaka pura sim, sip sa asla taki, daknika tara wala kum paskaia; baku sim, sim warkka dauki uplika nani asla takanka kumba sip sa, asla taki dakni tara wala kum paskaia. La Sirpika 228. Wark asla takanka daknika tara wal, apia kaka kau purkara asla taki, sip sa, lalka nani apiska tara kum paskaia. La Sirpika 229. Ani piua ra kabia sim, naha mapara au takan kabia sim, wark tatakra asla takanka kum ba, wala ailuki prawi daknika paskan ba wina dakwi takaia sipsa, baku sim, daknika nani asla taki, daknika kau tara tila wina sim dakwi takaia sip sa, baku sim, naha 55 daknika kau tara nani sim, lalka apiska nani wina dakwi takaia sipsa, aipaswanka tara bui baku ai kupia laka sa kaka. Wark tatakra asla takanka nani dakni ra taki asla takan nani ba, baha tila wina nayara takan piua ra, daknika tilara lalka wala nani sut ba nayara tawan baku kulkan kaia sa. La Sirpika 230. Wark tatakra asla takanka nani ba, ai raitka param bri sa, kuntri wala daknika, witin ai talika nani kaka, aikuki asla takaia, apia kaka ai nina mangkaia prawaia. Baiki sakanka XI Wark tatakra asla takanka ba karnika La Sirpika 231. Wark tatakra asla takanka karnika ba sika, lalka uplika daknika tilara nani ba, ai raitka bri ba, ban tankas wina, ai warkka wina sakaia apia dukiara. Wark tatakra kum, ai aslika karnika bui kaina kahbi piua ra, wark wina sakan kabia apia sa, Wark Ministiriuka bui adarka yabras sa kaka. Baha sip sa daukan kaia, la bilara, kaina wina aisi ba kat, bara saurka ba param kaikan sa kaka lika. Naha la Sirpika ra aisi ba pura luwi ban, wark wina sakbia kaka, Wark tatakra aslika karnika ba kulkanka yabras tanka kum kabia. La Sirpika 232. Wark tatakra karnika ba kulkanka yabras tanka kum kabia, wark yayabra ba witin yakan ai kupia laka wal, wark takaia tanka ba satka wala daukbia sa kaka, baku sim, makabi walras wina, wark tatakra warkka pliska walara lakan sa piua ra. Wark pura kakaira apiska ba, wark tatakra asla takanka karnika ra kulkanka yabras kan ba kasak param tanka brin piua ra, la bapan kabia, día daukan nani ba sut ba bahki baman kabia. La Sirpika 233. Wark tatakra nani, ai aslika paskaia dukiara, ai kupia laka aisi sakan nani ba, gabamint bui kaina kahban kaia sa, tankas wina wark wina sakaia apia dukiara, baku sim, tanka apu wina, warkka pliska wala ra lakaia apia dukiara, baha piua ba lika, aisi maisapakan yua wina, nina mangkaia dukiara la bilara bapan ba piua aiska, purkara yu yawan aiska walhwal pura matawalsip kat, wark aslika mapara buan kabia sim, naha La Plamaia ra la Sirpika 213 ba dukiara, wark tatakra kaina kahban ba yawan aiska kum kabia. Wark yayabra ba kaikan, warkka wina sakaia apia kaka, wark pliska walara lakaia brinka bara sa kaka, kaina wina tasbaia piskara wark pura kakaira apiska wina adarka kum sakan kaia sa. La Sirpika 234. Wark tatakra asla takanka lalka uplika daknika nani sut, baiki sakanka lalka nani, baku sim, baha aslika kamitika nani, wark tatakra nani bui wahbi sakan nani, bara la kat ai nina mangkan bri nani ba, wark uplika asla takanka karnika ba yus muni kabia. Kampani kumi sakuna wark pliska ailal bri dukiara aisi piua ra, kuntri piska sut ra, warkka pliska, ai asla takanka tilara diman nani ba, witin nani klauna ai lalka daknika wahbi sakan kabia, baku sim, baiki sakan lalka bara kamitika nani sim. 56 Wark tatakra asla takanka lalka uplika daknika nani, aslika karnika bui kaina kahbi ba, upla matlalkahbi pura yumhpa kabia. Baiki sakanka, apia kaka kamiti lalka nani, ai aslika bui kaina kahbi ba walhwal kabia, wibia kaka, wark tatakra asla takanka lalka nani, aslika karnika bui kaina kahbi nani ba, upla matawalsip pura yumhpa kabia. Wark tatakra asla takanka lalka nani, unsabanka kum dukiara aisi kaiki bangwi piua ra, la akt ai piua ba nata praki sa kaka, baha dukiara, aisanka ba kulkanka yabras kabia apia. Naha bapanka ba, día bakat daukan kabia, wark uplika nani dakni ra taki la bapan namapara sauhkraskira. Sapta II Wark uplika daknira taki la bapanka La Sirpika 235. Wark uplika dakni ra taki la bapanka tanka sika, wark yayabra kum, apia kaka daknika kum, wihki wark tatakra asla takanka kum, apia daknika kum ai laka wauhkataya bri kaka, aikuki prawi aisi kaiki muni ai kupia laka kumi daukan nani ba. Naha dukiara bapanka nani daukisa, wark tanka nani ba bapaia, wark tatakra nani ba kampani ta briaia tilara dimi tabaikaia, baku sim, daknika walsut, raitka bara daukaia dukia nani ba kau karna yaka daukan kaia dukiara. Dakni ra taki la bapanka ba, La kat karnika alkan kabia, ai nina nani sain munan pìua wina, baha sim lilkika yumhpa sakan kabia, daknika banira kum kum yaban kabia, bara wal kum ba Wark Ministiriuka ra yaban kabia, kaina kahban kaia dukiara. Wark Ministiriuka ba, pura kaikan kabia, daknira taki la bapanka nani ba, naha La Plamaia ra bapan nani ba karnika mayara ikaia apia dukiara. La Sirpika 236. Dakni ra taki la bapanka nani ba, sain munan uplika nani ba, día aisi ba kat daukan kaia sa, apia kaka, wark tatakra wihki wark yayabra wal wark kantrakka sain munan ba tilara dimi, piska kum kum baku takisa, baha bapanka piua ra sain munan, bara ninkara sain munan nani mapara sut. Wark kantrakka kum bilara, laka kum ba wark tatakra mapara kau yamni sa kaka, baha ba kau karnika bri sa daknira bapan ba wal. La Sirpika 237. Dakni ra taki la bapanka nani ba, kampanika, atkaia pliska, apia kaka wark pliska kum uplika nani, laka ra makan nani ba, sutra yus munan kabia sa, wark aslika tilara apia kabia sim. La Sirpika 238. Wark yayabra sut, wark tatakra ai asla takanka tilara uplika nani bui, makaban piua ra, asla taki aisi kaiki muni, dakni ra taki la bapanka kum paskaia sa. Wark yayabra daukaia apia wibia kaka, sip kabia, asla takanka ba, Wark 57 Ministiriuka ra, Daknira taki aisi kaiki wapnika mangkaia apiska bri bara waia, bahara aisi kaikaia dukiara paiwan kabia. Wark yayabra ba, sim raitka bri kabia sa. La Sirpika 239. Wark tilara dakni ra taki La bapanka kum ba, bri kaia sa, sain munan nani nina wauhkataya, kampanika apia kaka, warkka pliska, baku sim, wark tatakra nani tanka, baha tilara sa, uplika nani raitka bara daukaia bri nani ba, laka bapanka piua ba, baha ba, sip mani wal pura kaia apia sa. La Sirpika 240. Dakni ra taki la bapanka ba,sip sa kli laki kaikaia,sain munan daknika kum bui makabi sa kaka,laka ra ai piua mangkan ba aimakras kainara,kampanika apia kaka,wan kuntri iwanka lalahka ba satka wala taki sa kaka,baha bui munan kli laki kaikaia brinka bara sa piuara. La Sirpika 241. Daknira taki la bapanka ra piua mangkan ba, wih aimakan piua ra, upla kumi sim laki kaikaia makabras kaka, kli ai piua bri kan ba pitka yari daukan kabia. La Sirpika 242. Wark tatakra asla takanka, naha daknika tilara sain munan kan ba, baiwi takan, apia kaka wark yayabra naha daknika tilara sain munan kan ba, saki wala mangki ba wal, nata prakras sa, dakni ra taki la bapanka ra, daukaia dukia bara ai raitka bri nani kan ba, kampani walka nani mapara, bapanka nani kat daukaia dukiara, witin nani ai tila kat, bapanka ba karnika bri kabia sa. Sapta III Daknira unsabanka nani La Sirpika 243. Daknira unsabanka bara sa, kampani kum apia kaka, wark pliska kum naku makabanka dauki piua ra: a) alki takaskraskira, sain munan uplika nani bui, la bapan nani sutkat pura luwi ba, día bapan ba kat daukan kaia sa; b) dakni ra taki la bapanka kum paskan kaia sa, bahara wark tanka tarkika nani ba bapan kaia sa, baku sim wark taki tawan iwanka pawaia laka nani alkaia sa; c) dakni ra taki la bapanka ba, aisanka nani, yaka param sakaia sa, baha wal, sain munan uplika nani la wihta ra waia ai raitka bri ba, karnika mayara batakras sa. Baiki sakanka I Wark alki takaska dukiara La Sirpika 244. Wark alki takaskanka sika, daknira taki wark alki takaski ba, wark tatakra aihkika bui, ai kupia kumi taki dauki muni alki brih bangwi sa, wark trabilka kum wapnika mangkaia dukiara. Wark alki takaskanka raitka briaia dukiara, naha dukia nani ba bri kaia sa: 58 a) Brinka bara kaia sa, wark yayabra mawanra, kau karna dauki kaina kahban kaia, ai raitka nani ba, ai warkka tanka nani, rispik lakara aikuki prawi kaia, aisi kaikanka bri kaia, kau pali ba, dakni ra taki la bapanka nani, ai lalahka bara ai iwanka yamnika dukiara sim; b) Wark Ministiriuka mawanra wih aisi kaikanka nani ba sut dauki pura luan kaia sa; c) Wark tatakra aipaswanka tara ra, aisi kaiki au takan kaia sa, laman lakara wark tatakra aihkika nani bui, dauki muni alki bri kaia sa, kampanika apia kaka, warkka pliska bilara apia kaka, latara sim, wark alki takaskanka ba kampani kum sakuna wark pliska ailal bri sa kaka, aihkika ba kulkan kaia sa, kampanika warkka tatakra sut tila wina, alki takaskanka ba wark pliska kumi, apia kaka kum kum wina sa kaka, aihkika ba warkka pliska ra wark tatakra sutkat kulkan kabia sa; d) Wark kumi dauki daknika kum wark alki takaskanka kum la kat dauki ba tabaikan kaia, baha sim, luan nanira aisan ba tabaikaia dukiara dauki sa kaka. Wark alki taskaskanka sut, luan ra makan nani ba apu sa kaka, baku sim, kampani alki briaia dauki sa kaka, baha ba la mapara sa, baku bara, la pura kakaira apiska tara bui, la mapara wisi aisi sakaia sa. La Sirpika 245. Wark yayabra ba makaban kaia sip sa, daukanka wala nanira, wark alki takaskanka ba la kat apia ba tanka aisi sakan kabia dukiara, kan la Sirpika luan ra makan nani ba waras ba dukiara. La Sirpika 246. Wark alki takaskan ba piua ra, wark yayabra ba adarka apu sa, wark tatakra wala nani dingkaia. La Sirpika 247. Uplara tabaiki warkka, apia kaka, upla ailal brinka warkka nani ra, wark alki takaskanka ba, uba tara kaia apia sa, upla rayaka yamnika ra trabil munaia apia dukiara. La Sirpika 248. Wark alki takaskanka kum ba, kampani kum ra, apia kaka, wark pliska kum ra warkka daukaia bri ba, alki takaski sa, día piua ra alki takaskaia bapan ba kat, baha wal kantrak, apia kaka aikuki prawi wark daukanka tanka nani ba nata prakras sa, sim natkara raitka bara daukaia dukia nani ba alki takaskras sa. La Sirpika 249. Wark alki takaskanka kum, la kat waras wisi aisi sakan sa kaka, Wark Pura Kakaira apiska tara ba, sim ulbi sakan auhkataya ra, wark uplika nani ra bapan kaia sa, awar yawan aiska wal pura matlalkahbi pura wal bilkara wark ba mahka kli ta krikan kaia dukiara, baha sim, wark yayabra bui maisapakan kabia, ya nani baha pura lui kaka, ai warkka wina sakan kabia. Wark yayabra ba, kantrak raya nani sain muni sa kaka, warkka tanka ba, takaskanka daukras kainara bri kan ba wal, kau mayara kaia lika apìa sa. 59 Baiki sakanka II Wark takaskanka prahni La Sirpika 250. Wark takaskanka prahni kum sika, wark alki takaski ba, wark yayabra kum wal aisi kaiki muni, kampani, apia kaka wark pliska warkka alki takaski ba, takaski muni alki bri ba laman lakara, ai lalahka wihki upla iwanka yamnika kaina kahbaia dukiara. Wark alki takaskanka prahni kum, la kat kaia dukiara, naha tanka nani ba bri kaia sa: a) Lalah wihki upla iwanka yamnika ba, dakni ra taki la bapanka kum daukaia, laki kaikaia, apia kaka, bapan nani ba kat daukaia tanka wina taki sa kaka; b) Wark Ministiriuka ra wih, kupia kumi laka plikaia natka nani ba dauki pura luan sa kaka; c) Kampani apia kaka, wark plska ba aiska, apia kaka piska kum prakaia dukia sa kaka; d) Wark pura kaikaia apiska bui aisi sakan kaia sa, alki takaskan ba la wal auya ba tanka. Alki takaskanka sut, aisanka nani ba kat apia sa kaka, daukanka ba la wal apia sa. La Sirpika 251. Wark alki takaskanka prahni kum ba, wark pura kaikaira apiska tara bui, la mapara wisi aisi sakan piua ra, sim ulbi sakanka bak, wark yayabra nanira winanka kum daukaia sa, wark ba kli takrikaia dukiara, awar yawan aiska wal pura matawalsip pura wal bilkara, baku sim upla ai mana briras ba mana aibapan kaia sa. Wark yayabra ba baha adarka pura lubia kaka, wark tartakra nani mana ban aibapi kaia sa, piua nahki pitka la pura luan aiska bilkara, baha wal, trabil wala bri nani kaka, ban swih tikan kabia apia sa. Baiki sakanka III Wark alki takaska tara wihki prahni ra ai kupia kumi taki tabaikanka La Sirpika 252. Wark alki takaskanka yari wihki prahni nani ba, wark tatakra nani, wark taki si trabil brin nani, siknis takan nani, tuktan brin nani, bakisan ra nani , baku sim tanka wala nani dukiara ai mana bri nani mapara trabilka kumi sim apu sa. Ulbanka lalka X Wark tatakra nani kampani wakaia raitka bri ba dukiara Sapta unsak La Sirpika 253. Wark tatakra sut ba, ai raitka bri sa, ai asla takanka bak ku, kampani nani bara gabamint apiska satka nani, ta briaia warkka tilara diman kaia, naha tankara lika, naha dukiara laka kum bui ta brin kabia sa, día Laka Tara ra wihki naha ulbanka lalka ra sisi ba kat. 60 Ulbanka lalka XI Sapta unsak Kasak tankara wark takanka La Sirpika 254. Kasak tankara wark takanka sika, wark tatakra ai warkka taki piua ra, ai daukanka natka nani bri ba pura kaikaia laka, baku wal, wark tatakra ba, ai warkka kau yamni daukaia dukiara. La Sirpika 255. Wark bila kat laka bapanka nani ba, wark yayabra bui ulban kaia sa, bara naha dukia nani bri kaia sa: a) Wark pura kakaira apiska bui au ka yaban kaia sa, baha sim, wark tatakra nani aisanka ba walan kaia sa; b) Laka ba kau mangkras piua ra, wark tatakra nanira tanka marikan kaia sa, kau wik wal kainara; c) Wark pliskara, maisapakanka mariki pliska ra, ulbanka param wal ulbi saban kaia sa. Ulbanka lalka XII Sapta unsak Piu wal la karnika tiwanka La Sirpika 256. Piu wal la karnika tiwi tanka sika, piua luwi ba wal, baku sim naha La Plamaia ra tanka bapan nani ba wal, raitka bara daukaia dukia nani ba, karnika tiwi ba tanka. La Sirpika 257. Naha La Plamaia wina daukanka nani ba, daknira taki la bapanka nani wihki upla yakan warkka kantrakka ba mani kum alkan piua ra karnika tiwi sa, baha tilara naha dukia nani lika dimras sa. La Sirpika 258. Mani wal alkan piua ra, la ka karnika tiwi sa: a) Wark taki wal trabil brin nani, apia kaka wark taki siknis takan nani dukiara, ai mana makabi, natka satka wal ai laka plikan nani ba; b) Wark tatakra nani ai warkka taki si pruan nani taika, witinka wina iwi kan nani, pruan ba mana aibapan kaia dukiara, natka satka ra ai laka plikan nani ba. Piu wal la karnika tiwi ba, naha tankara lika, piua plapi kabia sa, kahwa takan, apia kaka wark taki wina trabil brin ba tanka brin yua wina, apia kaka, warkka tatakra pruan yua ba wina. La Sirpika 259. Kantrak kum watawi laka wal, lukan saura wal apia kaka, sirang iki wal daukan nani ba mapara, kantrakka ba krikaia dukiara la plikan nani ba, kati Matlalkahbi kum alkan piua ra karnika tiwi sa. 61 La Sirpika 260. Kati kum alkan piua ra karnika tiwi sa: a) Wark tatakra swarnika yaban dukiara la sirpi bapan nani ba, baku sim, naha mapara wark tatakra nani unsabi nani ba; b) Aikuki prawi wark daukanka kum nata prakan piua ra, kli wark ra dingkaia dukiara makabaia raitka nani. La Sirpika 261. Naha nani ra, piu luwi wal la karnika tiwras sa: a) Manka mayara bri nani, apia kaka kahwa nani ra wark yaban tanka nanira, witinka nani ba kau, la kat ai lalka kum apu kan piua kantrak yaban nani ba; b) Wark tatakra ba bakisan ra sa piua ra, siknis dukiara sanska yaban sa kaka, wark taki trabil brin nani, apia kaka, mairin tuktan brin nani, baku sim, naha satka trabilka dukiara warkra apu nani nani ba. La Sirpika 262. Piu wal la karnika tiwi ba alki takaski sa: a) Karnika bri nani ra, la dingkaia apia kaka, makabanka dauki ba wal; b) Upla kum, witin ai yamnika dukiara, piu wal la karnika tiwi ba, param pali ai bila wal apia kaka ulbanka ba wal, ai walka ba ai raitka bri sa wi si aisan piua ra, baku sim, wal tras yabaia bri uplika ra aibapi yaban sa kaka, piska kum apia kaka, día natka ra aibapan kabia sim; c) Ai karnika pura luan, apia kaka tasba aisauhanka kum takan kaka, baha siim, param kaikisa kaka. Aikuki prawi tras bri uplika kum ba, piu luwi ba wal ai traska tiwan sa kaka, ai walka traska nani sim tiwan kabia sa. Piu wal la karnika tiwi ba alki takaski tanka ba sika, piua ba kli ta krikan kaia sa. Ulbanka lalka XIII Wark Ministiriuka dukiara Sapta unsak La Sirpika 263. Wark Ministiriuka ba ai mihtara bri kabia, wark tanka wakaia, ta briaia, alki kaikaia bara aisi kaiki kaia wark dukiara dia taki nani ba sut, baku sim, pura kaikan kaia sa, la tanka satka nani sut ba, pawanka, bara kau kasak dauki kaia duikiara, kau pali ba, wark yayabra wihki wark tatakra nani aikuki prawi, ai kupia lamni laka kat ai warkka daukan kaia dukiara pliki nani ba. La Sirpika 264. Wark Ministiriuka ba ai karnika bri sa: a) Wark natka satka ulbaia, baku sim, warkka aihwa nani daukaia, bara sim tabaikaia apiska nani kuakan kaia sa, baha nani ba apis karnika aitani kat bri kabia sa; b) Ai apiska karnika satka nani ba paski, muni bapan kaia sa; 62 c) Daukaia warkka nani ba, bapaia, param sakaia, asla prakaia bara pahpaia ra sunan kaia sa, baku sim, apis karnika kum kum ra uba wark ailal bri ba kau lihbi sakaia sa, wan kuntri aiskara tasbaia piska baiki sakan nanira; d) Ai karnika bri pitka kat, la ulbi bapan kaia sa; e) Apis warkka dukiara la bapan nani ba, alki daukan kaia sa; f ) La karnika wala yaban kaia sip nani ba. La Sirpika 265. Wark Ministiriuka ba wan kuntri aiskara wark daukaia karnika bri sa, baha wal, ai apiska karnika wala nani baku sim, gabamint apiska wala nani karnika bri ba mayara ikras sa. Gabamnit karnika ba, ai karnika bri sa, wark ta briaia dukiara gabamint laka nani bapan kaia, ai karnika bri ba pitka kat, baha sut ba, tawan uplika tabaikaia apiska nani, gabamint ai warkka aihwa ba, baku sim, naha La Plamaia bapanka ra nani ba, kau kasak alki daukaia dukiara. Apis warkka nani ba, baku sim Wark Ministiriuka ai kupia laka wal la bapan nani ba, ai karnika alki sa, tawan uplika ra tanka marikaia dukiara, kuntri lakara ulbankat, ulbi saki ba wal. WAUHKATAYA WALKA WARK LAKA DAUKAIA YABALKA Ulbanka lalka I Wark laka daukaia yabalka lukanka tihuka nani Sapta I Lukanka tihuka nani La Sirpika 266. Laka daukaia natka wihki daukaia yabalka nani sut ba, naha lukanka tihu nani ra bapan kabia sa: a) Wark laka daukanka wihki daukanka yabalka nani sutra mana luhakira daukan kabia; b) Wark laka daukanka yabalka nani wihki sitnika nani wina dauki ra, ai bila aisanka wal daukan kabia sa; c) Makabi walanka dauki piua ra, trabilka sainka nani alki kaiki piua ra, bara laka yabalka piska wala nanira sim, wark laka wihta nani ai wina tara bara kaia adarka bri sa; baku sim, raitka kum makabras ba yabaia adarka bri sa; d) Wark laka daukanka yabalka piska nani sutra, paramkira daukan kaia sa, kakaira takaia dukiara, wihta bui día natkara tanka marikaia wisi adarka yaban ba kat; e) Daukras kaka sim, witin nani bui tukban kaia sa, wark trabilka laka yabalka bara wark briaia yabalka nani ba, wark wihtika alki kainara dauki waia adarka bri kaia dukiara; 63 f ) Trabil takan sainka nani ailal kukan kaia sa, baku wal ai makabanka, una kahbankara bara la yabalka piska walara sim, trabilka kau yamni kaiki saki, wapnika mangkaia dukiara; g) La kat, kasak lukan laka yamni wal laka ba daukaia sa, wark laka dauki piua ra, watawi laka, wihki yabalka yari daukaia laka nani apu kaia dukiara; h) Aihnikira daukan kaia sa, wark laka yabalka ba prahni daukaia dukiara, baku sim wark laka daukaia yabalka sutra kau istikira dauki kaia dukiara; i) Wark laka daukaia yabalka nanira, kupia kumi daukaia laka ba pliki kaia sa, apis bila kat, apia kaka la wihta ra plikaia trabilka nani kabia sim, yabalka kau aihni bara yamni dauki kaia dukiara, kupia alkaia brinka ba plikan kaia sa, unsabanka ra nani ba aisi kaiki wal wapnika mangkaia ba kau kasak ba tanka marikan kaia sa, la dimanka kau ailal daukaia apia, bara wark tatakra wihki wark yayabra aikuki yamni prawaia laka ba tukban kaia sa; j) Wark laka daukan kumra, wark takan yamnika makabras nani ba, raitka ba witin bui yaban kaia sa; baku sim k) Wark laka daukanka yabalka nanira, baku sim, wark yabalka ta briaia ra, klauna ai daukanka yabalka briaia karnika yabi sa, baku sim, nin blikisa, la satka wala yabalka nani ba uba yus munan kaia apia. Sapta II Laka daukaia pliska bara nahki daukaia tanka La Sirpika 267. Naha la plamaia wauhkataya ra bapan nani ba, bal takan sa, wark laka nani, lukanka tihuka bapanka bara wark raitka aihwa daukanka nani wina, baku sim ai brinka sa, wark tatakra wihki wark yayabra aikuki unsabanka nani ra, sins laka lukanka kasak wal, yakan yakan, apia kaka daknira trabilka nani ba warnika mangki kaia dukiara. Baha purkara, wark dukia kum sa, gabamint apiska wihki karnika ba yus munaia dukiara, baku wina, auikuki prawi wark dauki ma nani bukaia laka ba, aitani kat kaina kahbaia dukiara. Sapta III Wark laka daukaia yabalka plamaia nani La Sirpika 268. Wark laka nanira, yabalka nani ba param apia sa kaka, paramka sakan kaia sa, wark laka lukanka tihuka nani wal. La Sirpika 269. Laka piska kumra bila man sa kaka, tanka briaia param apia sa, apia kaka, diara wala sim takisa piua ra, wapnika mangkan kaia sa, baku trabilka ra nahki wapnika mangkan laka wal, la tihuka nani, la wala nani wark laka wal talika sa kaka. 64 Ulbanka lalka II Sapta I Wark tankara karnika bri nani dukiara La Sirpika 270. Wark laka wihta nani sa: a) La wihta kau karnika bri nani; b) Wark laka daukaia watla nani; c) Wark ministiriuka ba. Apis bilara wapni mangkaia trabilka nani ba, ai karnika pitka adarka bri sa, la wihta nani ra tabaikan kaia. Wark Ministiriuka mawanra, aisi kaiki wapnika mangkan nani ba, la karnika alki sa. La Sirpika 271. La wihta kau karnika bri nani ba, wark laka wihta la daukan nani ba, alki kaikan kabia, sip kabia batakaia, sins munaia apia kaka karnika yabaia, baha sut ba, la wihta nani ai warkka daukaia laka, wihki sins munanka bri nani mapara kabia apia sa. La Sirpika 272. La wihta kau karnika bri nani, la daukan nani ba, pat laka dauki luan karnika bri kabia sa. La Sirpika 273. Wark laka wihta nani ba, wark dukiara baman laka nani ba alki daukan kabia; wark laka wihta apu pliskara, tawan uplika laka wihta tara, bara Sirpika nani bui alki kaikan kabia. La Sirpika 274. Wark laka wihta nani ba Layar nani kaia sa. Sapta II Wihta nani karnika dukiara Baiki sakanka I Warkka dauki dukiara La Sirpika 275. Wark laka wihta nani ba, alki kaikan kabia pastaura, ai tasbaia piska kat, wark tatakra wihki wark yayabra wal unsabanka bri ba, upla yakan yakan apia kaka, daknira trabilka nani ba, la wal daukaia dukia sa kaka, trabilka bri uplika nani aikuki baman, trabilka nani ba, naha La Plamaia, la nani, la sirpi nani, wark laka sirpi nani, wark kantrakka nani tilara yus muni wal takan nani ba. Baha purkara alki kaikan kabia, wan wina tara yamnika kaina kahbaia laka yus muni wina trabil takan nani ba, baku sim, wark laka mapara saura daukan nani ba, baha nani purara karnika bri kabia sa, la klalka kum yaban kaia. 65 Baiki sakanka II Trabilka tarkika dukiara La Sirpika 276. Wark laka wihta nani ba, wark laka nani sutra alki kaikaia akrnika bri kabia, día pitka tarkika kabia sim. Baiki sakanka III Tasbaia piska dukiara La Sirpika 277. Wark kantrakka kum, apia kaka aikuki prawi wark dauki wina trabil takan la dimi piua ra, naha wihtika nani ba alki kaikaia karnika bri sa: a) Kantrakka daukan pliska, apia kaka warkka daukan pliska wihtika ba, ai laka pliki uplika bui kum ra alkaia sa; b) Nicaragua luhpika kum kuntri walara wark daukaia dukiara kantrak sain munan wina, wark takan yamnika pliki la dimi piua ra, ani kuntrika ra wark kantrakka sain munan wihtika ba karnika bri kabia sa, trabilka ba alki kaikaia. Baiki sakanka IV Wark lalka wala nani wihki apiska wala nani karnika dukiara La Sirpika 278. Unsabanka nanira kupia kumi daukaia warkka tatakra nani ba mihtara sa, daknira taki la bapanka nani yabalka nani daukaia, baku sim, iwanka yamnika dukiara unsabanka nani ba. La Sirpika 279. Wark laka wihtika nani kaikaia sip apia dukia nani ba sut,Wark Ministiriuka ra wark lalka nani alki kaikaia karnika bri sa, baha dukiara baman laka bapan nani ba wal. Baiki sakanka V Ai kupia laka kumira bapanka La Sirpika 280. Wark laka wihta nani, wark laka kum daukaia dukiara, ai tila kat turbanka bara sa piua ra, wapnika mangkan kabia, baha pliska ra la wihta kau karnika bri ba, apia kaka, la wihta kau tara nani bui wapnika mangkan kabia, la wihta kau karnika bri daknika apu sa kaka. Wihta nani naha unsabanka tila ra nani ba, wark laka wapnika mangkaia wauhkataya ba, baha wihtika kau tara nani ra blikan kaia sa, trabilka kakaira takan wina, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara, trabilka bri nani makabanka, apia kaka, witin nani bui blikan kaia sa. La wihta kau karnika bri nani ba, yu yumhpa bilkara trabilka na wapnika mangki muni, isti pali, wauhkataya nani ba, wark laka wihta ra blikan kabia sa, laka ba kainara dauki wabia dukiara, apia kaka, kli ta krikaia dukiara. 66 Ulbanka lalka III Wark laka dauki tilara dimi nani ba Sapta unsak Tilara dimi nani ba La Sirpika 281. Wark laka kum tilara dimaia karnika bri sa, upla nani pri laka kat ai raitka yus munaia sip nani ba. Upla nani ai raitka pri laka ra yus munaia sip apia nani ba, sip la tilara dimras kabia, witin dukiara apla wala ai mawan sakaia sip sa, tabaikaia, witin bui adarka yabaia lika sip kabia, día la bapan ba kat. Aslatakankananibalika,lananiratabriaialalkasakanbaaimawansakikabia,bahasim,aiaslika takan wauhkataya,ai laka bapan nani apia kaka,la nani ra día aisi ba kat,wahbi sakan nani ba. La Sirpika 282. Wark tatakra kau manka aitani apia wihki kahwa nani ba, witin ninara aisaia uplika mangkan bak ku, raitka bri ba plikaia sip kabia, wark kantrakka yakan yakan daukan ba, apia kaka dakni ra daukan ba, bara wark laka klauna bapan nani dukiara unabiaia. Aikuki prawanka nani, asla takanka apia kaka, kamiti nani ai asla takanka wauhkataya apu sa piua ra, la kum mawanra, witin ninara aisan kabia, ai prisidintika, apiska lalka uplika, apia kaka upla sut mawanra witin nani dukiara aisi uplika ba. La Sirpika 283. Witin ninara aisaia uplika sakan ba, apia kaka tabaikaia uplika ba apu sa kaka, wihta bui kum sakan kabia, kahwa ra, asla takan nanira, apia kaka, kamitika nani ra tabaikan kaia dukiara, uplika nani ninara aisaia dukiara sakan ba balan piua ba kat. Unsabanka tilara nani ba sip sa, witin ai wina tara, apia kaka wihta bui karnika yaban uplika bak, la mawanra wh, ai laka plikaia. Karnika yabanka ba sip sa, trabil bri uplika bui, wauhtaraya ulbi muni wihta mawanra ikan kaia, apia kaka, wihtika mawanka kat, wauhtaya kum buki sain munan kaia sa. Layar nanira baman baha karnika yaban kaia sip sa. Baha karnika bri nani ba, apia kaka, la mawanra witin ai ninara aisaia dukiara sakan nani ba, ai wauhkataya marikan kaia sa, la mawanra pastaura wan yua wina. La Sirpika 284. Naku laka nani ra, kupia krakraukra nani dimaia nitka apia sa; sakuna, tilara nani bui makaban sa kaka, sip sa kupia krakraukra baku warkka daukaia: a) Layar nani ai warkka dauki nani ba; b) Wark tatakra asla takanka lalka nani, ai asla takan bui karnika wauhkatya yaban nanai ba; baku sim; 67 c) Layar skulka dimi nani, wark laka pat kaiki luan nani ba, baku sim ai laka skulka bui adarka yaban, bara ta brika warkka daukan kaia nani ba. Ulbanka lalka IV Wark laka dauki piua ra daukanka natka nani dukiara Sapta I La maisapakanka wihki la paiwanka nani dukiara La Sirpika 285. La maisapakanka tanka sika, la wihta, apia kaka apiska lalka, la wapnika mangkan dukiara uipla kumra maisapaki ba. Pastaura la maisapakanka ba, la ra dingkan uplika watlara, apia kaka, piua banira ai warkka dauki pliska ra blikan kaia sa, la ra dingkan wauhkataya brin piua wina awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara. Uplika ba apu sa kaka, baha watlara dimi uplka kum mihtara, maisapki wauhkataya lilkika kum swiaia sa, uplika ba mani matawlasip pura matsip purkara bri kaia sa, apia kaka watla lama uplika kum ra. Nina maki uplika nani ba alkaia apia wibia sa kaka, watla apia kaka pliska dimaika bara sabi swiaia sa. Wark tatakra ra la dingki sa piua ra, la maisapakanka ba warkka pliska ra yabi sa kaka, uplika kat yaban kaia sa. La maisapakanka wauhkartaya yabi uplika ba, ai brinka sa, bara sip sa kaka, alki ba tanka sain munan kaia sa. La maisapakanka brih wan uplika ba, wauhkataya ra ulban kaia sa, día natkara, pastaura la maisapakanka daukan tanka ba, mangkan kaia sa ani pliska ra daukan ba, yua bara awarka sim ulbaia sa. Pastaura la maisapakanka na, naha dukia nani bri kaia sa: a) Unsabanka tanka bara día makabi ba, unabanka tilara nani ba nina wihki taitilka nani; b) La maisapakanka wauhkataya ba yaura yabaia uplika ba nina bara taitilka; c) Unsabanka, apia kaka laka wapnika mangkan wauhkataya lilkika kasak kum; d) La maisapakanka pliska, yua bara awarka tanka; baku sim e) La maisapakanka daukan uplika ba nina sainka, bara warkka tanka sim. La ra dingkan uplika ba, ai watla pliska, la maisapakanka alkaia pliska swiras kan sa kaka, ninkara balaia nani ba, laka wauhkataya bapan ninkara awar yawan aiska kum pura matallakahbi pura wal bilkara blikan kabia sa. La Sirpika 286. Witnis nani, bara warkka tanka kakaira nani la ra paiwanka nani ba lika, yabalka kau isti kaia nani wal daukan kaia sa, wihka wina isti maisapakaia natka nani satka wal, baha tanka ba, wauhkataya nanira ulbi swin kaia sa. 68 La Sirpika 287. Ani uplika ai watla pliska swiras ba, la maisapanka alkaia dukiara, apia kaka la sia plapi tauki nani ba, maisapakaia tatka ra ulbi sabi maisapakan kabia. La Sirpika 288. La maisapakanka warkka dauki uplika ba, witin pali tanka brin sa kaka, apia kaka, maisapakanka yabaia uplika watla bila wina tanka brin sa kaka, maisapakaia uplika ba, kuntri walara sa, apia kaka, pat pruan sa kaka, maisapakanka wauhkataya ba alki takaskan kabia, bara baha tanka ba wauhkataya ra ulban kaia sa, nahki natkara, bara ya bui dahra win ba tanka. Naha bapanka na, la dingki ra pana tawi una kahbaia dukiara baman daukan sa. Sapta II Piua nani dukiara La Sirpika 289. Wihta ba, apia kaka, apis lalka nani ba, ai laka bapanka nanira, apia kaka, maisapakanka nani ra, bapan kaia sa, laka daukaia piua bri nani ba tanka, baha sim la bapanka kat kaia sa. La maisapakanka kum, apia kaka la daukaia yua kumra, daukras luan sa kaka, apis warkka prkan ba dukiara, nina purak yua wala ra daukan kaia, sim awarka mangkan nani ra, kli piua wala bapanka daukaia nitka apia sa. La Sirpika 290. Piua ba la bui bapras kan sa kaka, la dadaukra bui bapan kabia sa, día satka laka yabalka piska ba, wihki warkka daukanka piska nani ba alki kaiki muni, piua nani ba uba prahni sim daukaia apia, bara uba yari sim daukaia apia sa, día alkaia nina bliki ba pitka kat kaia sa. Naha piua bapanka nani ba, wihta bui, apia kaka wark ta uplika bui sip sa kau yari daukan kaia. La Sirpika 291. Awar ra plapi piua nani ba, plapi kabia sa, la maisapakanka daukan awarka wina, yu ra plapi nani ba, maisapakan ba wina, yua walka ba wina plapi kabia sa. Naha lika yu dimi bani ba kulki kabia sa. La Sirpika 292. Wihkika dukiara pura praki piua ba, wark laka wihta bui bapanka kabia, aikuki prawaia tani ra, día pìtka trabil ba apia kaka isi ba tanka kaiki wal, sakuna yu matawalsip purkara lika kabia apia, karnika pura luan, apia kaka tasba sauhkanka kum dukiara lika wihta bui piua kau yari daukaia sip kabia. La Sirpika 293. Nitka sa kaka,wark yua apia sim wark daukan kabia,piua aitani yus muni wal. Trabilka dukiara sainka nani ba alki takaskan kabia apia sa, sakuna karnika pura luan, apia kaka tasba sauhkanka kum dukiara lika piua ba kau yari daukan kaia sip sa, piua aitani kat yabi wal. 69 Sapta III Tanka sirpi taki nani dukiara La Sirpika 294. La dimanka aihwa kum nayara daukanka wala nani, baha dukiara baman, unsabanka tilara ba aikuki prawi aisi sakanka kum daukaia ba, tanka sirpi takan kum baku daukan kabia sa, naha saptika ra bapi ba baku. La Sirpika 295. La wihta ba, baku kulkbia sa kaka, tanka sirpi takan nani ba nayara lakan kaia sip sa. La Sirpika 296. Tanka sirpi takan ba, la yabalka kat apia sa kaka, sipsa laka daukan ba mapara aisaia, la wihta kau karnika bri daknika mawan ra. La Sirpika 297. Tanka sirpi takan ba, la dauki pìua ra bal takan nani ba, takan tanka ba kakaira takan yua ba wina, yapi lalawan walka ba wina tukban kaia sa; sakuna kakaira taki luan ninkara daukanka wala kum daukan sa kaka, naha tukbanka ba, nayara lakan kabia sa, sakuna la dimi yabalka ba alki takaskaia dukia sa kaka lika sanska yaban kabia sa. La Sirpika 298. Naha laka daukaia dukiara baman naha La Plamaia bapanka ra, adarka yabras sa kaka, diara tanka sirpi takan nani sutba, laka aihwa wapnika dauki wal wapnika mangkan kabia, sakuna naha tilara apia kabia, unsabanka ra uplika nani ba, witin nani bara kaia apia kan sa kaka, baku sim laka daukaia karnika apu wihtika nani sa piua ra. Sapta IV Trabilka wihki daukanka nani kukanka bara baiki sakankaka nani dukiara Baiki sakanka I La kukanka La Sirpika 299. La kukanka ba naku wal taki sa: a) Wark tatakra wal, apia kaka kau ailal sim, sim raitka wihki daukaia bri nani ba dukiara la pliki bangwi sa piua ra, baku sim, sim trabilka apia kaka, sim warkka laka, warkka daukaia adarka, kantakka; b) Wark yayabra kumi bui, kampani kum warkka tatakra nani mapara, la satka ailal dingki sa piua ra, baku sim baha nani mapara natka ailal wal la dingki sa piua ra. La kukanka ba sip sa la wihta bui daukaia, apia kaka tilara ba makabanka wina daukan kaia. La Sirpika 300. La wihki daukanka nani kukanka ba, dauki sa piua ra, sim laka yabalka ra alki kaikaia sip sa, bara sim laka bapanka wal wapnika managkaia sip sa. 70 La Sirpika 301. La kukanka ba makaban kainara, awar yawan aiska pura walhwal bilkara, uplika walka bara bliki tanka marikaia sa, baha dukiara ai lukanka saki aisabia dukiara. Tanka marikaia piua luan ninkara, aisanka bara kabia, apia kaka apu kabia sim, wark laka wihtika bui wapnika mangkan kabia, la kukanka ba daukaia sip sa, apia kaka daukaia sip apia tanka ba. Baiki sakanka II La daukan piska baiki saki dukiara La Sirpika 302. La dimi wauhkataya nani baiki sakan kaia sip sa, tilara nani makabanka wal, apia kaka la wihta bui, wark yabalka día piska ra kabia sim. La dimi yabalka kumi ra kukaia, apia kaka baiki saki ba mapara la plikan kaia sip sa, baha wapnika mangkan kabia, laka aiska wapnika mangki ba wal. La Sirpika 303. Laka yabalka baiki sakaia adarka bapan ninkara, wark laka wihtika ba, la wal karnika yaban kabia, unsabanka bani ba yakan yakan laka daukaia dukiara, apia kaka, wihtika aihwa ra blikan kaia dukiara. Sapta V Wark apiska uplika daukaia apia dukia, nayara tawaia bara trabilka tilara dukiara dimaia sip apia tanka La Sirpika 304. Tawan uplika laka daukaia yabalka nani La Plamaia ra bapan ba purkara, naha nani dukiara, sip baha laka tilara dimras kaia sa, nayara tawaia sa, trabilka tilara ba dukiara sip dimaia sip apia tanka nani ba: a) Wark laka wihtika ba, la dimi uplika kum aikuki utla kumi ra sa kaka; baku sim b) La dimi uplika kum ba, wark laka wihtika watlara plun pi sa apia kaka witin karnika munhtara sa kaka, apia kaka sim, wark laka wihta ba, la dimi uplika kum plun pi sa, apia kaka karnika munhtara sa piua ra. La Sirpika 305. Wark tanka ra lika, nitka apu sa, lalah swin kaia, trabilka tilara ba tawan, nayara lakaia dukiara. La Sirpika 306. Trabilka tanka alki kaiki ba, saki nayara lakan piua ra, la wihta tara ba, sim trabilka ba kli kaikan kabia apia, trabilka ba b an tiwan kabia sim. Wihta kum, baha laka tila wina, la kat wal nayara lakan nani ba día an daukan nani ba sut, bahki ra kulkan kabia sa. 71 Ulbanka lalka V La dimanka kum ra yabalka nani Sapta I Yabalka aihwa Baiki sakanka I La dimaia dukiara La Sirpika 307. La dingkanka kum ba, ai bila wal baman, apia kaka ulbi wal daukan kaka sip sa, bara naha nani bri kaia sa: a) Ani wihtika mawanra la dingki ba makan kaia sa; b) Ya bui la dingki ba nina wihki tailitilka, manka, marit apia kaka mayas tanka, ai warkka tanka, ai watla bara la maisapakanka walaia pliska; c) Asla kum ra la dingki sa kaka, ulban kaia sa, aslika nina bara tanka nani sim, bara, la mawanra buwaia lalka ba nina bara taitilka; d) Día saurka daukan nani ba param bara lal kat aisan kaia sa; e) Dia dukiara la digki ba, wibia kaka, día makabi ba, kau param pali aisan kaia sa; f ) Bapanka dauki ba pliska wihki yua ba mangkaia; g) La dingki uplika ba, sainka, apia kaka, witin ai ninara dauki ba sainka, sain munaia sip apia kaka. Ulbi wal la dingki ba, lilikika wal daukan kaia sa, baha ba yaura la dingkan uplika ra yaban kabia, maisapaki yua ra. La Sirpika 308. Ai bila aisanka wal baman la dingki sa kaka, wark laka wihtika ba, wauhtaya kum ulban kabia, luanra nina makan nani ba bahara ulbi bangkan kabia sa. Ya bui la dingki uplika ba sip ai nina sain munras kaka, baha tanka ba ulban kaia sa. La Sirpika 309. La dingkanka ba, naha piskara, la Sirpika 307 ra aisi nani ba, apu sa kaka, wihta bui la dingki uplika ra adarka yaban kaia sa, ulbras dukia nani ba ulbi bangkan kaia, aitani kat tanka marikan kaia sa. Wapnika magkaia ba, brinka bri uplika bui sip sa ai bila aisanka wal baman daukaia, witin baku ai brinka sa kaka. La Sirpika 310. La dingkanka ba aitani la kat daukan sa kaka, wark laka wihta ba, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara, la waukataya kum sakan kabia, baha wal la dingkanka ba alki kabia. Wauhkataya ba, pana tawi wiaia pliska, yua bara awarka mangkan kaia sa, bara wal ai tanka briaia yabalka nani sim mangkan kabia. La Sirpika 311. La dingkanka ba, yaura la dingkan uplika bui tawi pana wiras kainara, sip sa kau param sakaia, kau wapni daukaia baa satka wala daukan kaia, diara, upla bara brinka raya nani wal. Naku sa piua ra, pana una kakaia dukiara paiwanka bara ai tanka briaia yabalka nani ba, daukras swin kaia sa, baku sim, uplika nanira kli paiwanka wal daukan kabia, bahara mangkan kabia, pliska, yua bara awarka. 72 La Sirpika 312. La dingkanka kum ba, una kakan kaia sa, maisapakan piua wina, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara, ba purkara wihkika bri ba sim pura prakan kaia sa. La Sirpika 313. Yaura la dingkan uplika ba, una kaki piua ra, aisan kabia sa, ani daukanka nani ba kasak sa, bara ani nani ba witin bui nayara laki nani ba, baku sim, aisan kabia ani dukia nanira witin ai kaina kahbi nani ba. Ani dukia nani witinka bui kasak baku kulkan nani ba, la dingki uplika ilpkara lakan kabia. La Sirpika 314. Ya bui la dingki uplika nani ba, wal wina kau purkara sa kaka, la daukanka kumi ra, wark laka wihta ba, yaura la dingkan uplika ba una kaki luan ninkara, adarka yaban kabia, laka dingki ba lalka kumi sakan kabia, bara laka ba ai kainara brih wabia, adarka ba pura lubia kaka, wihta bui mangkan kabia. La Sirpika 315. La ra dingkan uplika ba, la piua mangkan ba kat una kakras sa kaka, la mapara, la sia plapi tauki baku kulkan kabia. La Sirpika 316. Yaura la dingkan uplika bui pana tawi la dingki sa kaka, taura la dingkan uplika ra la tanka wal maisapakan kabia, baku sim, tawi una kakaia piua la bilara bapan ba sanska yaban kabia. Pana tawi la dingkanka kum ba, sim piua ra, bara, sim laka yabalka nani wal wapnika mangkan kabia. La Sirpika 317. Yaura la dingkan uplika ba, laka bara tniwi sa kaka, wark laka wihta bui, kasak aitani sa wisi wapnika mangkan kabia. La Sirpika 318. La dauki yabalka piska sutra, la tilara nani ba, sip sa aisi kaiki ai tanka brin kaia. Naku sa piua ra, la bapanka mapara kau diara wala daukaia apu sa. Baiki sakanka II La wina nayara tawi tanka La Sirpika 319. La wina nayara lakaia tanka sika, diara tanka kum dukiara, la karnika wal, la dingkanka kum nayara laki sa, apia kaka alki takaski sa. La Sirpika 320. La wina nayarara tawaia tanka bani ba, bapan kaia sa, la dingkanka ra, apia kaka pana tawi la dingki ra una kaki piua ra, baha ra aisan kaia sa, día dukia nani mapara ba tanka, daira raya nani kabia lika sip makras kabia sa. La wina nayara tawaia tanka nani sutba, wark laka wihta bui, trabilka aiska wapnika mangki piua ra, baha sim wapnika mangkan kabia. Baha tilara apia sa, karnika apu wihtika, apia kaka, baha uplika nani la ra waia apia kan dukiara mapara bui nani ba sa. La Sirpika 321. La wina nayara tawaia tanka kum, karnika apu, la yabalka ba yari daukaia dukiara baman bapan sa kaka, minitkata batakan kaia sa, kli sim alkan kabia apia. 73 La Sirpika 322. La wina nayara tawaia tanka kum piua bani ra dukia nani ba, la dauki yabalka piska sutra bapan kaia sip sa. Baiki sakanka III Wal ai tanka briaia tanka La Sirpika 323. La tilara nani ba, wal ai tanka briaia dukiara asla takan piua ra, naku daukan kaia sa: a) La wihta ba ai bila karna wal, la dingkanka ba aisi kaikan kabia; b) Ninkara, la wihta ba aisanka ba ta bribia, la tilara nani ba, aikuki aisi kaikan kabia, witin nani ai raitka baku kulki nani ba dukiara, aisi kaikanka ba nata prakan kabia, wihta bui bakat aitani sa lukbia piua ba kat; c) La wihta ba, kasak laka kat, aisi kaikanka ba, bila prahni wal, la tilara nani ra tanka marikan kabia, trabilka ba pana laka kat wapnika mangkaia dukiara, baku sim, uplika nanira makabia, wapnika mangkaia natka kum bapi bangwan kabia dukiara. Aisi kaikanka ra takan dukia nani ba, wauhtaya kum ra ulbi swin kaia sa, baha ba, la wihta, la tilara nani, wihki aiyulbra ba nina nani sain munan kaia sa. Uplika nani ba sain munaia brinka apu sa kaka, baha tanka ba ulbi swin kaia sa. La Sirpika 324. Aisi kaikanka wina, kupia kumi ra bapanka takan nani ba, la bapanka kum baku karnika bri kabia sa, baku sim baha natkara día bapan ba kat dasukan kaia sa. Aisi kaikanka wina piska kum kum ra, ai tanka brih bangwan sa kaka, laka ba ban ai kainara wabia, ani kau wapnika apu nani ba dukiara. La Sirpika 325. Trabilka ba día pitka tara kabia sim, laka ba mana lalah kum swiaia adarka apu sa. Baiki sakanka IV Trabilka sainka nani La Sirpika 326. La tilara nani bui, aitani kulkras dukia nani ba baman, trabilka takan sainka nani ba marikaia nitka bara kabia, baha sim, día pali dukiara la dimi ba dukia nani sa kaka, apia kaka, día dukiara la wina nayara lakaia dukia nani ba. La Sirpika 327. Trabilka takan sainka marikaia piua ba, yu matalalkahbi kaia sa, baha purkara kau yu yumhpa yaban kaia sip sa, la dadaukra bui baku aitani sa lukbia kaka, apia kaka, uplika nani bui makaban sa kaka. La wihta lukanka mapara diara daukaia apu kabia. 74 La Sirpika 328. Trabilka takan sainka marikaia ba, baha daukaia piua ra marikan kaia sa, uplika walka nani ba, wark laka wihta naha laka dauki mawanra paiwi marikan kaia sa, apia kaka pain turbi kaikaia dukiara, naha tilara apia sa, wauhtaya wal trabil sainka marikaia ba, baku sim, ai lukanka bapaia dukiara wihta mawanra waia nani ba, baha lika, la dauki yabalka piska sutra daukan kaia sipsa, kau laka wapnika mangkras kainara. La Sirpika 329. Trabilka sainka marikaia ba, alki wauhkataya bara ulban kaia sa, marikaia pliska, yua bara awarka sim. La Sirpika 330. Trabilka takan sainka marikaia piua luan ninkara, sainka kau alkras kabia sa, ani nani wihta bui piua kat alkras kan ai piua luan nani ba baman alkan kabia. Naha dukiara, trabilka takan sainka marikaia piua ba, kau yari daukan kabia, yu yumhpa pitka. Baiki sakanka V Trabilka sainka yabalka nani La Sirpika 331. Trabilka takan sainka marikaia natka nani sa: a) Wauhtaya wal sainka marikaia; b) Witnis nani aisanka ba; c) La tilara nani ba aisanka ba; d) La wihta mawanra ai lukanka bapaia ba; e) La wihta ai nakra wal kaikaia ba; f ) Trabilka kakaira nani bapanka nani; g) Sins laka masinka nani wal trabilka sainka marikaia tanka; h) La wihta lukanka. Baiki sakanka piska I Wautaya wal tanka marikanka La Sirpika 332. Wauhtaya nani sa,ulbanka nani,la wauhkataya,karnika yaban wauhkataya, upla nina nani wauhkataya, kampani apia kaka, wark tatakra aslika wauhkataya, mark munaia wauhkataya, wauhtaya lilkika, masinra sakan nani, utla markka lilkika, lilka satka nani, mana aibapan wauhkataya, shek, tikit satka nani, wihka wina bila lakaia nani ba, bara diara tanka marikaia sip dukia nani sut. La Sirpika 333. Wauhkataya nani ba, trabilka takan sainka baku marikan kaia sip sa, la dauki yabalka piska sutra, wauhkataya aihwa ra, apia kaka, lilkika kum, kasak la kat marikan kaia sip sa. Sip sa kunin wauhkataya wisi mapara, la wina nayara lakaia tanka kum tukban kaia, baha wapnika mangkan kabia, laka aiska wapnika mangki wal. La Sirpika 334. Wark kantrakka ulbanka ra daukan ba, mana aibapan wauhkataya nani, kamapani lalahka wauhkataya, apia kaka baha dukiara la dimi dukia kum, la karnika bui 75 yaban, wark yayabra ba, baha laka ra brih waia kan ba, wark laka wihta bui taibi munka, wauhkataya nani ba, baha laka mawanra marikan kaia sa. Baha laka pura lubia sa kaka, la karnika wal, kulkan kabia, wark tatakra aisi dukia nani sut ba kasak sa, bara raitka sim yaban kabia. Baiki sakanka piskaón II Witnis nani aisanka La Sirpika 335. La tilara nani ba bui trabilka takan sainka marikaia adarka bri dukia nani ba, ya nani baha tanka kakaira nani sa kaka karna munka, wih witnis baku aisan kaia sa, baha tilara apia sa, al bui sanska yabras uplika nani ba. La Sirpika 336. La tilara uplika kum witnis mangkaia adarka bri ba, sip kabia sa, witnis aisanka yumhpa kat mangkan kaia, trabilka takan sainka marikaia dukia bani ra. La Sirpika 337. Witnis nani ba, la mawanra wih ai aisanka yabanka, día ai piua yaban ba kat, baha piua ra, wark laka wihta ba, wihki la tilara uplika nani ba, día makabi walaia luki nani, daukan kaia. Ai aisanka ba daukan kaia sa, ulbanka wal makabi wali baku apia, baku sim, la tilara nani bui ani dukiara aisabia wisi marikan kaia apia sa. Baiki sakanka piska III Tilara nani aisanka La Sirpika 338. Pastaura la wihta mawanra wan piua ra, la tila ra nani ba, piua kumi ra baman sip sa makaban kaia, ai walkika wih trabilka tanka aisabia dukiara, apia kaka ai lukanka aisabia dukiara. La kaia, Sirpika ai 339. lukanka Makabi bapi walanka uplika ba sip sa daukanka nani daukan dukiara. Makabi walanka nani ba isi kabia, param kabia, baku sim, tanka aihkikira wal yaka, makabi wali uplika ra sirang ikaia apia, baku sim, yaka swapnika nani briaia tanka nani apu kaia sa. Makabi walanka nani ba, laka dimi dukia nani dukiara baman aisan kaia sa. Baiki sakanka piska IV Wihta ai nakra wal kaikanka La Sirpika 340. La wihta ba, witin ai daukanka wal, apia kaka, la tilara ba makabanka wal, sip kabia la wihta wih ai nakra wal laki kaikaia adarka bapan kaia, la dauki yabalka aiskara, kau wapnika mangkras kainara. 76 La wihta ai nakra kaikanka ba, la tilara nani ba bui makaban sa piua ra, witin nani bui marikan kaia sa, día pali nani ra wih kaikan kaia ba. La wihta wih kaikan kaia dukia nani ba sika, upla nani, pliska nani, diara nani, yamnika nani, bara wark tanka ba. La Sirpika 341. La wihta wih ai nakra wal kaiki piua ra, sip sa baha tilara bara kaia, la tilara nani ba, ai layarka nani, ai lalka aimaki nani, baku sim, la wihta bui nitka baku lukbia kaka, sipsa trabilka kakaira nani bara witnis nani sim wan kaia. Wih ai nakra wal kaikanka kum ra, sip sa, ai layarka nani ba, wihki ai lalka aimaki nani ba, ai lukanka kum kum bapan kaia, baha ba, ulban kabia sa, baha ulbanka buki sain muni wauhkataya ra. La Sirpika 342. La wihta ai nakra wal kaikanka ra, la tilara nani uplika kum bui tabaikan kaia brinka bara sa kaka, bara uplika ba tabaikras munbia kaka, wark laka wihta ba, wih kaikanka ba daukras kabia, la tilara nani uplika walka aisankanani sut ba kasak kulkan kabia sa. Baiki sakanka piska V Tanka kakaira nani bapanka La Sirpika 343. La tilara nani ba wina kum bui, trabil takan sainka ba naha natka wal marikaia brinka bri sa kaka, param wal bara lal kat bapan kaia sa, día dukia nani ra trabil tanka kakaira ba alki kaikan kaia ba. Wark laka wihta ba, wapnika mangkan kabia, daukaia yua bara awarka mangki wal, baku sim trabil tanka kakaira nani ba sim mangkan kabia sa, tawan uplika laka plamaia ra día aisi ba kat. Wark laka wihta ba, nitka sa lukbia kaka, trabil tanka kakaira bapanka kum makaban kabia. Baiki sakanka piska VI Sins laka masinka nani wal tanka kakaira takaia La Sirpika 344. Sins laka pawanka masinka nani wal, trabilka takan ba alki kaikaia natka nani sa: lilkika alkaia masinka nani, tala laki kaikaia masinka, siknis yula wihki lilkika nani kaikaia, lilka kaikaia awa nani, mihta lilkika kaikaia, karma binka alki walaia, ulbanka aihkikira nani ba laki tanka briaia dukia nani sut ba, sakuna nina makan kaia sa, día natka yus munan tanka ba, baku sim la bapan kat daukan sa kaka. Baiki sakanka piska VII Wihta lukanka La Sirpika 345. La wihta lukanka bapi ba tanka sika, la wina bal taki ba apia kaka, la dadaukra bui, luki saki ba, daukanka piska kum kakaira ba wina, tanka pliki sakan kaia, piska wala kakaira apia ba. Pastaura ba makisa La wal lukanka, ninkara ba, upla lukanka. 77 La wal lukanka ba, natka wala wal mapara aisaia dukia apu sa, al bui sanska yabia lika. Upla lukanka wal bapi ba lika, piua banira, natka wala wal mapara bapi sa. La tilara ba uplika kum, la wal lukanka kum, witin ai yamnika sa kaka, daukanka piska kakaira ba dukiara baman tanka marikan kaia adarka bri sa. Baiki sakanka VI La wapnika mangkanka La Sirpika 346. Trabilka takan sainka marikaia piua luan ninkara, baku sim, bapan dukia nani sut dauki kaiki luan ninkara, wark laka wihta ba, yu yumhpa bilkara wapnika mangkan kabia. La Sirpika 347. Laka wapnika mangkan ba naha dukia bri kaia sa: a) Laka bapi ba wihtika daknika ba nina makan kaia sa, baku sim, bapi ba pliska, yua bara awarka; b) Laka daukan ba prahni ra aisanka; c) Nitka sa kaka, la lukanka tarkika nani bara tihuka nani; d) Kumi ra kulkanka, apia kaka la tihuka lukanka ulbaia sa, la bapanka ba karnika yabaia dukiara; e) Plikanka bani ra, wapnika daukan tanka ulban kaia sa, baha dukiara la diman nani ba; f ) wark laka wihta laka bapi ba, wihki aiyulbra ba nina sainka. Baiki sakanka VII Mapara aisaia yabalka nani La Sirpika 348. Wark laka wapnika daukan nani mapara naha la daukanka natka nani ba tukbi bangwi sa: a) la bapanka purkara la wihta kau karnika bri nani bui wapnika mangki, unsabanka nani ba; b) la mapara bapi natka nani, sim laka daukanka yabalka ra wapnika mangki dukia nani ba. La yabalka piska kum sa, la bapanka mapara kli aisi ba, wihki, ai daukanka wal dauki ba. La saika nani sa, la dimanka kum ra, aisanka wapnika mangkaia, apia kaka satka wala dakaia ba, latan sakaia wihki param sakaia nani ba. La Sirpika 349. La bapanka mapara kli aisanka ra,apia kaka la saika kum bapi piua ra,ai nina makanka ra swapnika bri sa piua ra,bapanka ba kasak baku alkan kabia,baha wina día dukiara aisi ba tanka bri sa kaka, baku sim, naha La Plamaia ra bapanka nani kat daukan sa kaka. 78 La Sirpika 350. La bapanka mapara kli aisanka, apia kaka la saika nani ba bui munan, wark laka wihtika ba, la yabalka yus munan nani ba kli alki kaikaia sa, ani piska nani ra, la tilara nani mapara trabilka yabi dukia nani ba. La bapanka mapara kli aisanka, apia kaka la saika kum tukbi piua ra, wihta la bapanka ba alki takaski sa, baha tilara apia sa, la bui param wal sanska yabi nani ba. La Sirpika 351. La daukan yabalka kasak aitani kat natkara bapan nani mapara, kli aisanka kumi apu kabia sa. La Sirpika 352. La bapanka mapara kli aisanka ba, tukban kabia sa, la bapan ba tanka maisapaki piua ra, apia kaka, baha wina yu yumhpa bilkara. La bapanka ba dukiara maisapaki minitkara, maisapapakra ba bui, la tilara nani ra tanka param wibia sa, baha laka bapanka mapara kli aisaia ai raitka bri ba tanka, ai bila aisanka wal baman, maisapaki minitkara, apia kaka, paiwan ba yua ra. La Sirpika 353. La bapanka mapara kli aisanka ba, wark laka wihtika baha laka daukan uplika mawanra bapan kaia sa, baha wal, yu yumhpa bilkara alkan kaia sa, apia kaka nayara lakan kaia sa. La bapanka mapara kli aisanka ba alkan sa piua ra, la wihta bui, la tilara uplika nanira paiwan kabia, alkan ba tanka maisapakan yua wina, yu yumhpa bilkara, baha wal ai raitka bri kaia, witinkara trabil muni ai dukia nani ba wihta kau karnika bri mawan ra aisan kaia. La Sirpika 354. Laka bapan ba, witin ra trabil munisa ai darawali uplika ba, wark laka wihta ba, la mapara kli aisanka ba alkaia apia wibia sa kaka, apia kaka piua mangkan bilkara alkaia, apia kaka, nayara lakaia tanka ba wapnika mangkras sa kaka, yabalka aihwa kum wal wihta kau karnika bri mawanra bapan kabia, ai bila aisanka wal, apia kaka ulbanka wal. La Sirpika 355. La bapanka mapara kli aisanka ba, ai daukanka wal bapan piua ra, la wihta kau karnika bri daknika ba, wark laka wihta ra makaban kabia sa, la daukan tanka nani ba, trabilka uplika walka nani ra paiwi wal, wark laka wihtika ba adarka bri sa bilkan kaia. Wauhkataya nani ba la wihta daknika ra dingkan sa piua ra, naha bui, yu yumhpa bilkara, wapnika mangkan kabia, makabanka ba kasak daukan, apia kaka kasak apia ba tanka. La wihta daknika ba, la wihta karnika kau mayara bri daukan dukia nani ba kasak daukan sa kulkbia kaka, wauhkataya nani ba kli tawi blikan kabia, kli taki blikuya tanka ba wauhtaya ra ulban kabia. Kasak apia sa kulkbia kaka, baku natkara wapnika mangkan kabia, baku sim, trabilka uplika walka nani ra maisapakan kabia, bapanka ba alkan ba tanka, baku wal, la mawanra bui ai raitka yus munan kaia dukiara, baha dukiara día laka bapan ba kat dauki wal. 79 La Sirpika 356. La wapnika mangkan mapara saika nani bapi ba, maisapakan piua wina, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara daukan kaia sa, baku wal wark laka wihta ba, yu wal bilkara wapnika mangkan kabia. La Sirpika 357. Kasak dauki kli pliskara mangkaia laka nani ba, trabilka aiska dukiara wapnika mangkras nani piua ra dauki sa. La Sirpika 358. Kau latan sakaia laka ba, laka dauki nata prakaia bapanka nani mapara makaban kaia sipsa. la adarka yabi ba wal, la wapnika mangkan piska kum ra, tihmuka bri sa, apia kaka piska kum kum ra latan apia sa kaka. La Sirpika 359. Kau param daukaia laka ba, laka dauki nata prakaia bapanka nanimapra makabankaia sa. Sip sa makaban kaia, la adarka yabi ba wal, la wapnika mangkan piska kum, apia kaka, piska kum kum, nayara laki wapnika mangkras swin sa kaka. Baiki sakanka VIII La kaina kahbaia natka nani La Sirpika 360. La kaina kahbaia natka nani ba, naha La Plamaia ra, la daukaia yabalka bapan nani wal, wapnika mangkan nani ba kaina kahbaia dukiara dauki sa. La Sirpika 361. Yaura la dingki uplika yamnika nani ba sipsa, kaina kahbanka wal, alki takaskan kaia, uplika wina walras kainara. Baku sim sip sa, istikira kaina kahbaia natka nani bapan kaia, trabilka nani pitka kat, la daukaia yabalka tihuka wina wapnika mangkan dukia nani ba, piua prahni kum ra, kasak kaina kahbaia dukiara. La Sirpika 362. La kaina kahbaia natka nani mapara, natka wala mangkaia, sins munaia, batakaia, apia kaka praki swiaia pliki nani ba, tanka sirpi kum taki baku laka daukan kabia. Brinka bri uplika bani sip sa, baha kaina kahbanka ba nayara lakaia, apia kaka, karnika apu swibia dukiara makabaia, baha dukiara swin kaia sa, yamnika nani paan munaia, apia kaka, lalah aitani kat swin kaia sip sa, la dauki bapanka nani ba, pura kahbaia pitka kat. Makabanka ba wapnika mangki, bara pura kahbaia dukia alkan ba wal, kaina kahbaia natka nani ba karnika apu swibia sa. Kaina kahbaia wauhkataya bliki nani ba, wina kau diara takras sa piua ra, wark laka wihta ba, witin ai daukanka wal, apia kaka, la tilara uplika makabanka kum wal, aihnikira nayara lakan kabia sa. La Sirpika 363. Kaina kahbaia wauhkataya bliki nani ba daukan sa kaka, makaban uplika ba sip sa, la dingkanka kum daukan kaia, wik wal bilkara. Baku daukras sa kaka, 80 bliki dukia nani ba alki takaskan kabia, wihta ba ai daukanka wal, apia kaka brinka bri uplika makabanka wal. Baiki sakanka IX La wapnika mangkan ba daukaia La Sirpika 364. La dauki wapnika mangkan ninkara, la wihta pastaura baha laka daukan uplika ba, bapan ba kat daukaia adarka lakan kaia sa, baha dukiara wihta ba, la bapan dukia ba kat daukaia dukiara, la karnika bri wauhkataya kum daukan kabia sa. La Sirpika 365. La bapanka ba, yu yumhpa bilkara, día bapan ba kat daukan kabia sa. Piua bapan ba aimaki luan piua ra, patka ai purara kauhan uplika ba, la bui daukaia adarka yaban ba kat daukras sa kaka, ai raitka brin uplika ba, sip sa makabaia, ai raitka apu takaskan yamnika nani ba mihta dakbi atkan kaia dukiara. La Sirpika 366. Mihta dakban yamnika nani ba, laka dadaukra bui mangkan uplika ba mihtara mangkan kabia. Yamnika nani ba luan piua ra pat mihta dakbi luan dukia nani sa kaka, yamnika nani taura mihta dakbi, ya mihtara swin kan uplika bara, mihta dakba yamnika nani sut ba swin kabia sa. Naku sa piua ra, yamnika apahki uplika ra maisapakan kabia, kli mihta dakbi ba tanka, apahkanka kaina kahbaia dukiara. Lalah, walpa manira dukia nani wihki atkaia dukia nani apahkanka ba, bank satka kumra swin kabia sa, bank apu pliska ra sa kaka, kasak kulkanka yabi uplika kum mihta ra mangkan kabia sa. La Sirpika 367. Mihta dakban dukia nani ba apahki luan ninkara, la wihta ba, atkan kaia adarka lakan kaia sa, baku sim blikan kaia sa, upla sut kakaira takaia wauhkataya ulbi sakaia pliska ra, bahara atkaia yua, awarka, bara pliska ba mangkan kaia sa, baku sim nahki mana atkaia mangki ba tanka sim ulban kabia. La dauki bapanka ra, nahki mana aibapaia adarka lakan ba wal, yamnika atkaia praiska ba bapan kabia sa, atkaia dukiara ulbi sakan yua ba wina, yu matsip ninkara sip atkan kabia apia sa. Yamnika nani ba atkaia dukia apia sa kaka, lalah aihwa sa kaka, la wihta ba adarka yaban kabia, uplika walka bara aibapi yabaia dukiara. Tras bri uplika ba, yu bani ulbi saki wauhkataya nani, bara natka satka ailal wal maisapaki kaia sip sa, la natka ba kat, ai yamnika atkaia pliskara brih wan nani ba, kau praiska purara sunan kaia dukiara. 81 Maisapaki wauhkataya ra, yamnika atkaia dukia nani ba, tanka kau latan bara param wal ulban kaia sa. Utla nani sa kaka, watla tanka ba kau param aisan kaia sa, prapatika un nani tanka, baku sim kau latan natka wal marikan kaai sa watla tanka ba, baku sim, utla nani nina mangkaia wauhkataya ra, mangkan sa kaka, wauhkataya tanka nani ba param marikan kaia sa. La Sirpika 368. Tras bri uplika ba, makabi traska ba aibapan sa kaka, wauhkataya nani ra ulban kaia sa, baku sim, lalahka ba, tras dawanka ra yaban kaia sa, baku wal la daukaia yabalka ba nata prakan kabia, baku natkara wihta ai daukanka wal, apia kaka, la tilara nani makabanka wal, kaina kahbaia natka mangkan kan nani ba nata prakan kabia. La Sirpika 369. Yamnika nani atkaia tanka ba, tawan uplika laka daukaia dukiara La Plamaia bapan nani ba kat wal daukan kabia. Ulbanka lalka VI La wihki tawan iwanka pawanka dukiara daknira taki unsabanka laka daukaia yabalka nani Sapta I La tanira daknira taki unsabanka laka daukaia yabalka nani La Sirpika 370. Naha satka unsabanka nani ba, wark tatakra dakni ra taki tukbi kaia sa, wark pliska ra, wark tatakra asla takanka apu sa kaka, bara sa kaka, baha nani bui bapan kabia sa. Unsabanka ba, Wark Ministiiruka ra, baha trabilka dukiara apiska mangkan ba mawanra bapan kabia sa, baha wal alki takaskras sa, la wihta ra waia raitka bri ba, la yabalka sut dauki luan ninkara. Sapta II Tawan iwanka pawanka tani ra daknira taki unsabanka nani laka daukaia yabalka Baiki sakanka I Wina kat wapnika mangkaia La Sirpika 371. Akabanka wihki kupia turbanka nani bri ba, wark tatakra asla takanka nani bui, wark yayabra nani wina kat, bri si bapan kaia sip sa, kau aikuki prawi aisi kaikanka ra waras kainara. La Sirpika 372. Aikuki prawi aisi kaiki wapnika mangki wina, daknira taki la bapanka nani daukaia sip sa, baha ba wark Ministiriuka bri si yaban kabia, tanka nani ba aitani kat sa sapa kaikaia dukiara, baku wal, wauhkataya ra nina mangkan kaia. 82 Baiki sakanka II Makabanka wahia nani La Sirpika 373. Wark asla takanka kum, dakni ra taki, upla iwanka pawanka dukiara, bapi sa kaka, makabanka wahia ba, wark pura kakaira apiska tara mawanra bapan kaia sa, wahia aihwa ba wihki lilkika yumhpa wal, bahara ulban kaia sa: a) Ani lalka uplika mapara bapi uplika ba; b) Warkka asla takanka nina ba; c) Día makabanka dauki nani ba, wihki ya nani mapara makabi uplika nina nani; daknira taki la bapanka paskaia dukiara makabi sa kaka, makabanka wahia naya bara prakan kaia sa, warkka daukaia tanka nani ba; d) Wark tatakra nani naha makabanka tabaiki nina nani, taitilka wihki nina sainka nani daukan kaia sa; e) Ani kupia turbanka bri nani ba, nina kat makan kaia sa; f ) Wark pura kakaira apiska bri tawanka bilara, la maisapakanka alkaia sip pliska ba nina makan kaia sa; g) Upla iwanka pawanka dukiara, daknira taki unsabanka bri nani ba dukiara bila prahni wal aisan kabia sa; baku sim h) Makabanka bapan ba ulban kabia dukiara makabaia sa. La Sirpika 374. Makabanka wauhkataya aihwa ba, wark tatakra dahra wauhkataya piska kum kabia; wahia lilkika kum ba, yaban kabia sa, makabanka ba ya mapara bapi uplika ra; wahia lilkika wala ba, makabanka daukan uplika ra yaban kabia, bapanka tanka ba ulbi muni; wahia walka ba, wark pura kakaira apiska ra apahkan kabia sa. La Sirpika 375. Unsabanka tilara uplika bani, apia kaka, daknira taki unsabanka tilara uplika nani bani ba, sip kabia sa la mawanra waia, ai kupia krakraura uplika nani wal, baha ba daknika bani ra, yumhpa wina kau purkara kabia apia sa. La Sirpika 376. Baha laka ra brinka bri uplika nani ba, wark pura kakaira makabanka wauhkataya ba yaban piua wina, yakan yakan wark kantrakka nata prakaia bani ba, kaina wina, kupia kumi dadaukra bui adarka yaban kaia sa, baha uplika ba naha laka ba wina nayara takan kaka, wark pura kakaira bui alki kaikan kabia sa, baha sim, warkka tatakra nani ba makabanka wahia tilara diman sa kaka. Baiki sakanka III Ai tanka briaia laka La Sirpika 377. Makabanka ulbanka wauhkataya ra, swapnika nani wihki ulbras kan nani ba, wapnika mangkan bara aitani kat daukan piua ra, Wark Ministiriuka bui, kupia kumi dadaukra uplika kum mangkan kabia sa, unsabanka tilara nani ba, aikuki prawi ai tanka briaia yabalka ba takrikaia dukiara. 83 La Sirpika 378. La trabilka tilara nani ra, aisi kaiki ai tanka briaia dukiara paiwi piua ra, wih aisi kaikaia adarka bri sa. La Sirpika 379. Kupia kumi dadaukra uplika ba mangkan piua ra, unsabanka tilara uplika nani ba paiwan kabia sa, wih aisi kaiki ai tanka brin kaia dukiara. Unsabanka tilara nani ba wina, daknika kum waras sa kaka, baha wal, la dauki yabalka ba alki takaskras kabia. Aikuki prawi aisi kaikanka, ailal daukan kabia, día brinka bara ba kat, yu matawalsip pura matsip bilkara, trabilka aiska ba wapnika mangkaia dukiara, baha sim, kau yu matlalkahbi pura wal pura praki yaban kabia sip sa. Aikuki prawi ai tanka briaia tanira, yu bani wihki awar nani sut ba, wark awarka kulkan sa. Kupia kumi dadaukra uplika ba, daknika kum, witinka nani ninara aisi kaikanra dimaia uplika kum pliki sakaia dukiara, yu yumhpa yaban kabia, baha piua ra pliki sakras kabia kaka, witin bui mangkan kabia, witin ai mapara ani uplika ba lalka aimakaia sip baku kaiki uplika ba, baha ba witin nani ai ninara laka ra diman kabia. La Sirpika 380. Aikuki ai tanka briaia dukiara, aisanka dauki banira, wauhkataya kum daukan kabia, bahara ulbankabia sa, aisanka piska kau tara nani ba, bara sim, ulban kabia, aikuki ai tanka brin piska nani ba. Wauhtaya bani ba, diman uplika nani ba sain munan kaia sa. Aikuki ai tanka briaia, aisi kaikanka ba daukras luan sa kaka, ulbi swin kaia sa, día dukiara daukras swin ba tanka. Trabilka wapnika mangkan kaka, ulban kaia sa, aisi kaiki ai tanka brin dukia nani ba, baha ba, karnika bri wauhkataya ra ulbi muni, tilara kan uplika nanira yaban kabia sa, baku sim, wark pura kakaira apiska ra sin wauhkataya ba blikan kabia sa. Aisi kaiki ai tanka briras takan kaka, wark tatakra nani ba, la Sirpika 385 yabalka ba pliki bangwan kabia sa. La Sirpika 381. Kupia kumi dadaukra uplika ba, aman kaikaia sa, aisi kaiki ai tanka bri dukia nani ba, wark tatakra kaina kahbi bapanka nani mapara apia kaia dukiara. Wark pura kakaira apiska ba pura kaikan kaia sa, aisi kaiki ai tanka brin dukia nani ba, dia aisan ba kat daukan kaia dukiara. La Sirpika 382. Aisi kaiki ai tanka brin dukia nani ba daukras sa kaka, wark pura kakaira bui yaka, gabamint ra mana aibapanka kum daukan kaia sa, baha ba mapara sip sa kli unsabanka daukaia, kuntri aiskara wark pura kakaira mawanra, baha wal, daknika kum, día aisan ba kat daukan nani ai raitka bri ba, mayara batakras sa, wintin nani sip kabia wark laka wihta nani ra makabaia, día aisan ba kat ai kainara dauki waia dukiara, baku sim, ai walka nani daukras kan tawan, saurka wauhan nani mana makaban kaia sa. La Sirpika 383. Kupia kumi dadaukra uplika, ai apiska bak, trabilka tilara nani apia kaka, lalka uplika nani ra maisapakan kabia. Naha ra diara kau daukaia dukia apu kabia, wauhkataya maisapaki ba baman, baku sim daukanka ba, kasak aihwa kulkan kabia. Ban sakuna, trabil sainka parama aihwa kumlika sip kabia natka wala daukan kaia. 84 La Sirpika 384. Trabilka tilara nani bani wina, aikuki aisi kaiki ai tanka briaia dukiara paiwanka nani ra waras sa kaka, la si plapi tauki baku aisi sakan kabia. Baiki sakanka IV Wark alki takaskaia yabalka La Sirpika 385. Aikuki prawi aisi kaikanka ba, la Sirpika 379 wina kainara aisi laka ba kat dauki nata alkan sa kaka, kupia kumi dadaukra uplika ba, aisi kaiki sip ai tanka briras kan dukia nani ba, karnika bri wauhkataya ra ulban kabia, baku sim wark ministiriuka lalka pali ra maisapakan kabia, baha wal, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara, wark alki takaskaia wihtika daknika lalka mangkan kaia dukiara. Wark Alki Takaskaia Wihtika Daknika Lalka ba, warkka dadaukra aiyulbrika ba mangkan kabia, baku sim, trabilka tilara nani ra maisapakan kabia, witinka nani ba, awar yawan aiska kum pura matsip bilkara, upla nina matsip lakan kabia, baha tila wina, wal pliki sakan kabia, baha nani ba, aisi kaiki ai tanka briaia wihtika daknika nani tilara dimi bangwan kaia dukiara. La Sirpika 386. Wihta daknika paskan piua ra, wark yua yumpa sakan kabia, aisi kaiki ai tanka briaia warkka daukaia dukiara, yua bani ra día ai tanka brin nani ba, wauhkataya ulban kaia sa. Laka tilara nani ai kupia kumi taki piua ba kau yari daukaia sip sa. La Sirpika 387. Aisi kaikanka ba, aikuki prawi ai tanka briras kan dukia nani baman dukiara aisan kabia sa. La Sirpika 388. Aisi kaikanka dauki luan, apia kaka, pat kainara aisi kaiki ai tanka brin sa kaka, trabilka ba wapnika mangkan baku kulkan kabia. Aiskara, apia kaka piskara ai tanka briras sa kaka, wihta daknika bui yaka, kampani warkka tatakra nani sut aipaswanka tara ra, but munan kabia, witin yukuwi bara ai wina pali wih but muni bapi bangwan kabia, witinka aihkika nani ba, wark yayabra bapanka ba, tabaiki bangwisa tanka. Tabaikiki sa kaka, wauhkataya ra ulban kabia, trabilka ba wapnika takan baku, tabaikras sa kaka, kli but munan kabia sa, wark tatakra nani ba, wark alki takaskanka ra auya sa sapa, apia kaka, lilara dimi wapni mamangkra kum mihtara swisuya sapa, tanka briaia dukiara. Wark tatakra nani ba, lilara dimi wapni mamangkra dukiara lukan sa kaka, minitkara Lilara Dimi Wapni Mangkaia Wihtika Daknika kum paskan kabia, wark alki takaskanka ra lukan kaka, wihtika daknika lalka bui la kat sa wisi aisi sakan kabia, baku sim adarka lakan kabia, wark ba alki takaskaia, baha sim, natka nani bapan kabia sa, wark tatakra, tawan uplika bara kampani ra trabil munaia apia dukiara. Wark alki takaskan piua ra, tilara uplika nani ba, klaun aisi kaiki bangwi kaia sip sa, apia kaka, witinka nani makabanka wal, wihta daknika nani tabaikan kaia sip sa. Wihta daknika ba, trabilka ra nani tila wina kum bui makabanka wal, walka bara maisapakan kabia, bapanka raya kum taki sa kaka, trabilka wapnika mangkaia dukiara. 85 La Sirpika 389. Wark alki takaskanka yu yawan aiska kum pura matawalsip bilkara, wapni takras sa kaka, wark alki takaskanka tanka ba, nata prakaia adarka lakan kabia, baku sim, trabilka ba lilara dimi wapni mangkaia lakara lakan kabia. Baha dukiara, wark alki takaskaia wihtika lalka ba, Wark Ministiriuka lalka tara pali ra, wauhkataya nani ba blikan kabia, lilara dimi wapnika mangkaia daknika lalka mangkan kabia dukiara. Baiki sakanka V Lilara dimi wapni mangkaia tabaikanka La Sirpika 390. Wark uplika dakni ra taki unsabanka kum ba, lilara dimi wapnika mangkaia daknika mihtara mangki sa naku piua ra: a) Aisi kaiki wilin taki bangwan sa kaka, laka dauki yabalka piska sutra; b) Taibi munka daukan kaia sa: 1) La tanka kat wark alki takaskan ba wina, pat yu yawan aiska kum pura matawalsip alkan sa kaka; 2) Kampani warkka tatakra aihkika ba makaban sa kaka; 3) Kuntri aiskara trabil laka bapan piua ra; 4) Wark alki takaskaia wihtika dakni baku daukan sa kaka, kau trabil saura nani briaia apia dukiara. La Sirpika 391. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika ba tilara kabia sa, wark yayabra lalka uplika wark tatakra wina kum, bara Wark ministiriuka wina kum, naha bui ta brinkabia sa. Wihta daknika lalka ba, warkka daukaia aiyulbrika kum mangkan kaia sa, bara sim piua ra, trabilka tilara uplika nani ra maisapakan kabia, baha wal, witinka daknika bani wina, awar yawan aiska wal pura walhwal bilkara, lilara dimi wapnika mangkaia uplika kum mangkan kabia dukiara. La Sirpika 392. Lilara dimi wapnika mangkaia uplika kum mangkaia piua ba luan sa, bara trabilka tilara nani ba bui, mangkras kan sa kaka, wihta daknika lalka bui mangkan kabia. La Sirpika 393. Lilara dimi wapnika mangkaia uplika, wihta daknika bui mangkan nani ba, mangkan wihtika mawanra, makan nani mapara bapan kabia sa, mangkan ba tanka maisapaki luan awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara. Trabilka tilara nani ba, ai raitka apu kabia, mapara aisanka ba aima kum pura daukan kaia. La Sirpika 394. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika ba, ai warkka dauki kabia, ai uplika sut asla dauki. Daknika tila wina kum, yu wal purkara ai warkka daukaia waras sa kaka, trabilka kasak kum dukiara, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara upla wala mangkan kaia sa, día natkara mangkan kan ba baku. La Sirpika 395. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika ba paskan piua ra, Wark ministiiriuka lalka tara ba bui día daukan nani ba sut laki yaban kabia. 86 La Sirpika 396. Lila ra dimi wapnika mangkaia daknika ba, paskan yu aba wina, yu matsip bilkara trabilka ba, laka dauki muni wapnika bapan kabia, ai piua ba kau, sim pitka yari daukan kaia sip sa, laka ba kau pain daukaia dukiara. La Sirpika 397. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika ba, ai raitka kat makabanka wihki, upla iwanka pawanka dukia nani, aisi kaiki wapnika mangkras dukia nani ba, kumi bani baiki saki ra wapnika mangkan kabia. Tilara dimi wapnika mangkaia daknika ba, sip sa, makabanka nani, bara mapara aisi dukia nani ba alkaia, apia kaka nayara lakaia; baha daukaia dukiara, wark tatakra, bara wan kuntri iwanka tanka nani ba alki kaikan kabia, baku sim, kampani tarkika, lalahka pawanka wihki tanka nani sut alki kaikan kabia. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika, ai bapanka ba, trabilka tilara nani ra maisapakan kabia. La Sirpika 398. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika, bapanka kum mapara, kli alki kaikaia makabanka daukan kaia sip sa, baha plislka ra wihta daknika nanira, ai raitka laka dukiara baman. La Sirpika 399. Kli alki kaikaia laka ba, lilara dimi wapnika mangkaia daknika mawanra bapan kaia sa, día witin ai mapara trabilka nani bara ba nina maki wal, laka bapan ba tanka maisapki luan awar yawan aiska wal pura matlakahbi pura wal bilkara. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika ba, kli alki kaikanka daukaia bri ba dukiara, walka bara maisapakan kabia sa, bahara tanka wibia, maisapaki luan ninkara awar yawan aiska wal pura matlalkahbi pura wal bilkara, día nani witinka mapara trabilka dauki nani ba dukiara, wihta daknika mawanra bapan kaia raitka bri ba tanka. Maisapakanka ba dauki luan ninkara, lilara dimi wapnika mangkaia daknika bui wauhkataya ba la wihta daknika nanira blikan kabia, awar yawan aiska kum pura walhwal bilkara. Witinka nani mapara trabilka yabi nani mapara aisaia piua luan ninkara, aisan kan, apia kaka aisaras kan kabia sim daknika ba wapnika mangkan kabia, yu matsip bilkara. La Sirpika 400. Lilara dimi wapnika mangkaia daknika bapanka ba, ai karnika wal bapan sa piua ra, día bapan ba kat daukan kaia adarka bri sa, bara baha lilkika kum wark wihtika ra, dakni ra trabilka aisi kaiki wapnika mangkaia apiska ra, bara wark pura kaikaia apiska nani ra blikan kabia, ai warkka dauki ba dukiara. Wark laka wihta ba ai karnika bri sa, lilara dimi wapnika mangkaia daknika bapan laka nani ba alki daukaia. Wark tatakra nani ba bapanka ba pura luan sa kaka, wark yayabra ra adarka yaban kabia, wark uplika wala alkan kaia, natka raya nani wapnika mangkan ra bapanka nani ba wal. Wark yayabra ba baha laka bapanka ba pura luan sa kaka, wihta bui kampanika ba alkaia laka kum bapan kabia, bara alkan daknika bui laka ba alki daukan kabia. Kampanika alkanka ba, sip sa kli mihtara swiaia, wark yayabra ba, día adarka ba kat daukan sa kaka. 87 La Sirpika 401. Naha ulbanka lalka ra, but munaia aisi nani ba sut, ai wina tara wal, yukuwi bara dukia kat but munan kabia sa. La Sirpika 402. La Sirpika 390 piska b), numbika 4, naha baiki sakanka ra bapan ba, daukan kabia sa, kuntri trabilka tara dukiara la bapan piua ra baman. Ulbanka lalka VII Sapta unsak Baiki sakanka I Luwaikira bapanka nani La Sirpika 403. Tawan sirpi ra wark wihta nani mangkras piua ra, baha karnika wal wark pura kakaira nani ba ai warkka daukan kabia, baku sim, ai daukanka bara la bapanka nani ba La Wihta Karnika munhtara kabia sa, brinka bara sa kaka, tawan sirpi wihtika bui wapnika mangki kabia sa. Baiki sakanka II. Asla ai kupia laka bapanka La Sirpika 404. Wark laka wihta nani ba, ai warkka daukan kabia, la aihkika nanira nahki natkara dauki ba baku. Naha La Plamaia ra bapras dukia nani ba, tawan uplika laka daukaia Laka Plamaia ra bapan nani ba wal daukan kabia. Baiki sakanka III Nata prakaia ra bapanka nani La Sirpika 405. Naha laka na upla sut laka karnika bri sa. La Sirpika 406. La bapan numba 336, siakwakati 12 yua 1945 mankara bapan ba, gabamint yu bani wauhkataya numba 23, kuswakati 1 yua, sim mankara ulbi sakan ba karnika ba aiska batakan sa, bara laka piska sins munan nani ba sim; ba purkara, baha La Plamaia wina la Sirpika takan nani ba sut, baku sim, naha La Plamaia ra mapara bapanka nani sut ba karnika mayara batakan sa. La Sirpika 407. Naha La Plamaia na, wapnika mangki bara karnika wal bapan piua ra, laka ba ai karnika alkan kabia, gabamint yu bani wauhkataya ra ulbi sakan wina yu yawan aiska yumhpa luan ninkara. Naha La Plamaia,Kuntri Asilka Karnika bui,waupasakati yawan aiska kum pura matlalkahbi pura wal yua, mani tausin kum pura andat matlalkahbi pura yumhpa pura yawan aiska walhwal pura matawalsip pura walhwal mankara bapan ba, kuntri Prisidintika bui alki takaskan kan, bara sim alkan kan Kuntri Daknika Karnika Aisanka matlalkahbi ra, La warkka daukanka matawalsip pura wal asla takanka ra. Ulbi sakan sa, Managua tawanka ra, Kuntri Aiska Aslika Karnika (A.N) aisi kaiki la dauki watla ra, Wiskati yua, 1996 mankara. 88 Adolfo Jarquin Ortel, La bui, Kuntri Aiska Aslika Karnika (A.N) Prisidintika. Jaime Bonilla, Kuntri Aiska Aslika Aiyulbrika. Baku bamna: Wan Kuntri laka aihwa baku bris. Ulbi saks bara dia bapan ba kat dauks. Managua tasbaia ra, waupasakati yawan aiska kum pura matalwalsip yua ra, 1996 mankara. Violeta Barrios de Chamorro. Nicaragua Prisidintika. Wan Kuntri Yua Bani wauhkataya numba 206, winsdi yua, waupasakati yawan aiska kum pura matawalsip yuara, 1996 mankara. 89 90 SIKNIS NINA NANI WARK TAKI WINA ALKAIA SIP NANI BA 023 Daiwan wina sikniska (Daiwan Rihkika, Mediterráneo Rihkika, Ai Taya Uli Rihkika). 023.0 Brucella melitensis wina 023.1 Brucella abortus wina 023.2 Brucella suis wina 023.3 Brucella canis wina 023.8 Wala nani 023.9 Nina makras sa 071 Daiwan bila laya silkniska (Daiwan napa wina Li sia yabanka, tnawira sikniska) 110 Wan taya Ulan sikniska Baha tilara sa Wan taya sukwanka satka nani Microsporum Tricophyton Sus satka nani sut. 110.1 Asmala sikniska Asmala li pisa Asmala suska Asmala taya sikniska 110.2 110.4 Mihta bila ra Mina bila ra Mina li pisa Mina bila sus pisa 117 Mina nari baiwan satka nani bara nina makras nani sim 283.2 Iskika ra tala taki sikniska (kauhla bui munan tala iskika aliki ba) 284.8 Pawa bui munan ai talia mayara iwi ba (Pancitopenia alkan ba) 288.3 Talia waihla sikniska 289.7 Tala bui munan ai taya ra pis blu blu uli ba 323.7 Lal mabiara sikniska 336.8 pawa wina nina dusa sikniska 357.7 Siaranka sikniska puisin satka wina alki ba. 359.4 Wan wina bunhka sikniska 91 373.3 Wan nakra pura taya sikniska 381.0 Kiama bila sikniska sirpi, laya plapras ba ( ai wailhka) 381.3 Kiama sikniska Piu wihka, laya plapras ba (ai wailhka) 381.4 Ai waihla wina kiama sikniska ( piu wihka sikniska apia ) 388.1 Kiama prawan (bin karna wina takan) Kiama binka sp diara kasak walras (bin tara baiwan wina alkan). 493 Waihla wina lama kriwi siahkika sikniska Tangni yuika rihkika Tangni yuika rihkika wihki lama kriwi siahkika wal Lama kriwi siahkika piu wihka sikniska Diara lawan yuika wina lama kriwi siahkika sikniska Ayan yuika wina lama kriwi siahkika sikniska 493.9 Lama kriwi siahkika tanka Pusa wakia puskan sikniska Pusa wakia puskan lama kriwi siahkika sikniska 495.0 Diara yuya wina pusa wakia Sirpika sikniska 495.1 Pusa siknis kayu yuika wina alki ba 495.2 Tnawira sahwi wina pusa sikniska alki ba (impapakra) 495.3 495.4 Tasa satka warkka dauki wina pusa sikniska . Inma satka warkka dauki wina pusa sikniska (Aspergillus clavatus wina pusa wakia Sirpika puski sikniska) 495.5 Inma suapni warkka dauki sikniska. 495.7 Inma suapni warkka dauki pusa wakia Sirpika puskanka. Pusa wakia sitnika inma yula sirpi nani wina sikniska. Pawa kaulhka wina pusa sikniska alki ba 495.8 Saba dusa pauni wina wan wingka puhbaia sikniska Dus wina wan wingka puhbia sikniska Twaku mina dih wina sikniska alki ba 92 Plun ma alki wina sikniska Kisu sasikbra wina pusa sikniska Kapi warkka dadaukra wina pusa sikniska Inska plawarka paski wina pusa sikniska Daiwan taya warkka dadaukra wina pusa sikniska 495.9 Pusa wakia sitnika waihla sikniska (lata wina alki ba) Tasba yuika ai wingkara puhbi wina pusa puskan sikniska LATARA WARK TAKI WINA PUSA SIKNISKA SATKA NANI (500-508) 500 Masku warkka dadaukra pusa sikniska Main warkka tatakra wingka puhbaia sikniska Masku mainka warkka tatakra wingka puhbaia sikniska Masku yuika wina pusa sikniska 501 Diara yuika ai wingka puhbi wina pusa wakia Sirpika puskanka 502 Walpa sitnika ai wingka puhbi wina pusa sikniska Pauda wina ai wingka puhbi sikniska Pusa wakia karma taki sikniska Auhia sitnika ra ai wingka puhbi wina pusa sikniska 503 Diara yuika rayaka ra ai wingka puhbi wina pusa sikniska Auhia wihki simint wal yuika ai wingka puhbi wina pusa sikniska Walpa satka kum wina pusa wakia karna taki sikniska Masku sitnika wina pusa wakia karna taki sikniska Kiasma ra ai wingka puhbi wina sikniska Simint sitnika wingka puhbi wina pusa sikniska Ayan yuika pusa wakia Sirpika ra diman sikniska 504 Kuala tritka yuika ai wingka puhbi wina sikniska Kuala warkka dauki wina sikniska Kuala yuika wingka puhbi wina sikniska 505 Ayan satka pusa wakia Sirpika ra diman sikniska 506.0 Sika wina pusa wakia tarkika puskanka 506.1 Sika wina pus ara siahkika sikniska 506.2 Diara laya laptika kiasmika aubi wina pusa awa puskan sikniska 506.3. Diara laya laptika kiasmika aubi wina pusa sikniska wala nani 1.4 Piu wihkara siknis alki ba, diara laya kiasmika aubi wina Pusa wakia sitnika karna ma ma taki sikniska (piu wihkara) bara (ninkara) Siahka laya (pukni) (piu wihka bri ba) Pusa wakia Sirpika karna takan (piu wihka bri ba) 93 506.9 Plun ma ailal kuki watlara wark taki uplika sikniska 507 Diara karna wihki laya ra wark taki pusa sikniska 507.1 Plun yuika pusa ra luan sikniska 507.8 Sika laya wina lama kriwi sikniska alki ba 508 Diara yula Sirpika wala nani wina wan wingka puhbaia ra sikniska 508.0 Wan wingka awa puskanka pawa wina alki ba 508.1 Pawa wina pusa wakia sitnika karna taki sikniska 508.8 Wala nani 508.9 Nina makras 518.3 Ai waihla dukia wina pusa awa puski sikniska 518.5 Latwanka Saura brin wina pusa yamni wark takras sikniska 519.8 Wan wingka puhbaia ra sikniska wala nani plis walara mangkras nani 519.9 Nina makras WAN TAYA PURARA SIKNISKA WALA NANI, BARA WAN TAYA MUNHTARA SIKNISKA TRABILKA NANI (690-698) 692 Diara ra kangbi wina ai taya uli sikniska nani 692.0 Sika laya nani wina 692.1 Ail laya wihki gris nani wina 692.2 Ail klakaia laya nani Sika laya daknika nani wina: Pint klakaia laya ciclohexano cloro wina taki laya nani ésteres glicol disil, gias laya satka nani 692.3 Kiasma saura aubia wihki sika ai taya ra kangbi wina Latwanka bara sukwanka saika Wan taya saika Wan taya kwakaia saika Wan taya lalalni ra kwakaia saika 94 Sika ail satka kum Sukwanka buhni daukaia saika Sukwanka saika kuitsilba Sika satka nani wan taya ra kangban, wan taya uli nani ba sut 692.4 Sika laya wala nani Asidu Asidu sal bri laya nani Alcahal satka nani Daiwan sirpi ikaia saika Tasa Nailung Sika laya suda bahmuna Wan tayara prakaia wahia Plastik 692.5 Piaia dukia wan wina ra kangbi wina sikniska Daiwan wina Plawar Rais ma satka nani Taila laya Dusma Inska 692.7 Yu nakra lakwanka wina Wan taya uli ba laya wal Yu laptika bui angki ba 1.8 Diara wala wina taki nani ba Pasa bitnika nani Daiwan taya Sika laya maplira nani Pawa karnika wina, nina wala makras Plun aisauhaia apia saika nani Pawa ingnika karna, pauni wihki balianhta, wan pusa lilkika alkaia pawika bara pawa karnika satka wala nani sim. Mairin ai sakahkaia saika laya nani Wan mina bara wan mihta bila klungwi sikniska Pasa kaulhka wina Ingni 692.9 Nina makras saika ba 708 Taya pauni taki uli ba 708.0 Ai waihla kangban ai taya pauni taki uli ba 708.2 Bitni apia kaka kauhla wina ai taya pauni taki uli ba 95 708.3 Ai taya ra maplika pauni uli ba (latan Apia ba) 708.4 ai taya pauni uli ba, tatatwanka wal 708.9 Nina makras WAN DUSA SIKNISKA WIHKI BAHA SATKA TRABILKA NANI (710-719) 716.1 wan dusa lukutbaika trabilka 717.1 Wan lula pura tanira lukutbaika biarara snukwanka 717.2 Wan lula nina tanira lukutbaika biarara snukwanka 717.3 Lukutbaika dusa biarara snukwanka wala nani 717.4 Wan Lula pura tanira snukwanka 718.8 wan dusa snukwanka wala nani, nina makras nani ba 718.9 Nina makras nani 719.4 Dusa lukutbaika klauhi ba 719.5 Lukutbaika karna takan, plis walara nina apu nani ba 719.6 Wan lukutbaika sikniska wala nani 719.7 Wapaia ra trabilka bri nani ba 719.8 Wala nani 719.9 Nina makras ba NINA DUSA KLAUHI SIKNISKA (720-724) 721.7 721.8 722.0 722.1 Wan nina dusa sikniska (Kummell sikniska) Wala nani Wan siarangka wakia puskanka, wan nina dusa lukutbaika nani kriwan apia kaka, snukwan wina yabi sikniska nani ba Wan nina dusa maya tanira klauhanka, lukutbaika trabilka wina alki ba Siarangka puskanka, nina dusa klauhi sikniska wina yabi nani ba 722.2 Siarangka wakia nani puskanka, nina dusa lukutbaika kriwan wina taki nani ba. 722.9 723.1 Nina dua lukutbaika klauhanka wala nani . Nina dusa klauhanka 96 723.8 Wan nina dusa klauhanka satka wala nani 723.9 Wan nana dusa ra latwanka wala nani sikniska, nina makras nani ba 724.1. Wan nin adusa mayara klauhanka nani. 724.2 Nina dusa trabilka wala 724.5 Nina tanira klauhi sikniska 724.9 Wan nina dusa maya tanira trabilka wala nani Wan nata dusa klauhi trabilka, nina kumira makras ba (SAI) Wan nina dusa lukutbaika karna taki sikniska, nina kumira makras ba (SAI) RUMATIS, NINA DUSA RA APIA NANI BA (725-729) 726 Wan dusa taya wakia puskanka nani wihki baha sat trabilka wala nani Kaikaia: Entesopatías tanka sika, wan wina bunhka wihki wan dusa wal prawi ra wakia nani bara ba trabilka bara nayara nani ra sim trabilka yabi nani ba. 726.0 Wan pahpaia puskan sip aiyauras ba 726.1 Wan pahpaia nikbi piua ra karna klauhi trabilka nani ba, wihki trabilka wala nani Wan pahpaia dusa laya wihki pahpaia dusa wakia nani sikniska satka 726.2 Wan pahpaia sikniska trabilka wala nani, plis walara nina makras nani ba Wan pahpaia lukutbaika wakia karna taki sikniska Wan pahpaia dusa rumatiska 726.3 Wan tingtingka dusa wakia puskanka Bal papulra tingtingka sikniska Tingtingka dusa wakia puskanka 726.4 Wan klahkla dusa wakia puskanka nani Wan mihta dusa rumatiska 727.2 Wan dusa wakia puskanka wark satka dauki wina sikniska Tingtingka, ain uplika tingtingka, mihta bila, main uplika lula, lula dusa laya (nani ba) mihta dusa laya puskanka sikniska 727.5 wan dusa laya bri pìskara shukwanka 727.6 Dusa wakia snipanka 727.9 Nina makras ba 728.5 Uba tatatwi trabilka 97 728.6 Wan mihta bila un nani ra kaluhi sikniska Wihta bila wakia puskanka 728.7 Wan wakia karna taki sikniska wala nani Mina bila nia tara klauhanka (trabilka yabi ba) 728.8 Wala nani Pauda wina taya sukwanka alki ba 728.9 Nina makras nani 729.1 Wan wina bunhka kaluhi ba, wihki karna taki sikniska, nina makras nani ba. 729.2 Wan siarangka wakia puskanka wala nani nina makras ba 729.5 Wan klahkla wan kuhma dusa klauhanka nani 729.8 Wan klahkla wan kuhma dusa klauhanka wala nani Sriman sikniska Wan klahkla wan kuhma srimanka 729.9 Wan wina wakia Sirpika nani sikniska wala nina makras nani ba Inma mangki ra saika laiki wina sikniska nani DUSA SIKNISKA SATKA NANI BARA DUSA WIHKI WAN WINA PRAWI PISKARA KAHWA TRABILKA BRI NANI BA (730-739) 736.0 Wan klahkla wina dusa Sirpika nani kahwa taki ba, mihta Sirpika nani lika apia Klahkla mayara: Kuhma ra kahwa takan ba mina dusa kahwa takan ba Kahwa takan ba, nina kasak apu (SAI) Klahkla ra Tingtingka ra Mihta ra Mihta playara 736.1 Mihta kruswi karna takan sikniska 736.2 Mihta Sirpika nani kahwa takanka, nina wala makras nani ba (SAI) 736.6 Wan lula ra kahwa takanka wala nani Wan lula snukwi kahwa takanka nani, plis wala makras nani ba (SAI) 736.8 98 Mihta: mihta Sirpika karna takan mihta wakia karna takan Wan wina piska wala ra kahwa takanka nani Wan klahkla, wan pahpaia bara, wan kuhma ra kahwa takanka ba, plis wala ra nina makras nani ba. 736.9 Nina makras nani Wan kalhkla nani, wihki wan kuhma nani ra kahwa takanka 737.1 Nina dusa bulwan sikniska 737.2 Nina dusa lukutbaika nani bulwanka 737.3 Nina dusa bulwanka bara naya tanira bulwanka sikniska 737.8 Wala nani 737.9 Nina makras nani Wan nina dusa snipan trabilka (wan nina dusa mabiara sikniska) SAI Nana dusa bulwan sikniska 738.0 Kakma dusa kahwas takan ba 738.1 Lal ra kahwa takan trabilka 738.2 Nana dusa ra kahwa takanka 738.3 Lama dusa ra kahwa takanka Naya mina wihki lama dusa kahwa takanka 738.5 Nina dusa piskara kahwa takanka 738.8 Wan wina piska wala nani ra kahwa takanka 738.9 Wan wina tara piska kumra kahwa takanka 739 Nana dusa ra insauhkanka nani, plis wala ra nina makras nani ba Baha tilara sa: sip asauras ba: Piska kum ra Ai dara walaia piskara 739.0 Wan lal piskara 739.1 Nana dusa piskara Lama wihki nana dusa piskara 739.2 Lama dusa piskara Lama wihki nina dusa piskara 739.3 Lal wina mayara piuskara Nina dusa ra dusa Sirpika nani piska ra 739.4 Wan nina dusa lila ra Wan nina dusa luktbaika piskara Wan nina dusa lilla piskara 99 739.5 Nata dusa piska ra Nata taya piskara Wan sauwika piskara 739.6 Wan kuhma nani ra 739.7 Wan klahkla nani ra Lama dusa pahpaia wal lukutbaika Klahkla wihki pahpaia wal lukutbaika 739.8 Naya mina dusa nani Pahpaia lama dusa wal lukutbaika Klahkla Lama dusa wal lutbaika Naya mina wihki nina dusa wal lukutbaika 739.9 Biara bila bara piska wala nani ra Baha purkara wark wina sikniska alkan baku dingkan kabia, naha nani ba: Talia ra uba lit yuika ailal bri ba Ai talia ra Manganesismo bri trabilka Piu wihka ra kauhla tatawi ba, kuitsilba yuika talia ra diman trabilka wal Pasa sip briras kan wina ra paura taki sikniska Inma kiasmika wina ai wingka puhbaia trabil sikniska Ai talia ra benceno kiasmika auban trabilka Siknis yula ikaia puisin wal ai wingka puhban trabilka Dus kiasmika ai wingka puhbi talia ra puisinka diman trabilka Matis sikniska wina alki ba Taya pura sukwanka Nakra yula tanka: Sika laya, karna ra nani bui nakra ra sikniska yabi trabilka. Siarangka sikniska: Sinska trabilka munan ai daukanka wala wala alki nani ba Lal mabiara yula sikniska, bara nayara nani ba sim Mihta Sirpika pihni, mihta pruna sikniska, apia kaka, Reynaud sikniska Kienbock sikniska (mihta playa dusa sikniska) Kohler sikniska (mihta playara winka wakia pruna sikniska) Tingtingka lukutbaika puskanka Dusa kahwa dauki rumatiska Dusa krakriwra sikniska 100 Tingtingka wihki pahpaia dusa sikniska Mihta winka bunhka sikniska Mihta Sirpika wakia puskanka Winka buhni dakwanka Wan dusa lukutbaika wala wala ra maka alkan sikniska Rumatis trabilka wina nina dusa puskanka Nina dusa ra ma karna takan wina klauhanka satka nani taki ba Wan sinska wakia nayara sikniska bui munan, yamni wan dahra walras sikniska Wal sinska wakia plamaia ra sikniska nani Sirang sikniska Sip yamni yapras ba Wapni buaia dukiara wan kiama bilara laya bara ba sikniska bui munan sip wapni buras trabilka. Bahkia sikniska SAI tanka sika, latin bila wila, turi bila yumhpa wina sakan sa,“tanka wala marikras”, sim tanka briaia sa,“nina makras baku”, ninakum kulki yabras tanka 101 WARK TAKI WAL WAN WINA KARNIKA MAYARA IWAN APIA KAKA KAHWA TAKASKAN TRABILKA ALKI KAIKI MANA AIBAPAIA PITKA BAPAN NANI BA BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT I.- LAL A.- LAL KAMHKA. 1. Sínska tawa wark taki sikniska Ai sinska ra trabil sirpi kum brin ninkara. 2. Sínska tawa wark taki sikniska Ai sinska ra trabil Aitana kat brin ninkara. 3. Sínska tawa wartk taki sikniska Ai sinska ra trabil tara kum luan ninkara. 4. Lal taya swapni kan tawa yakawi sikniska. 5. Lal kamhka sripi sikniska, tarkika 5 sintimita srawi sikniska. 6. Lal kamhka sripanka kau tara. 7. Epilepsia traumática no curable quirúrgicamente, cuando las crisis puedan ser controladas médicamente y permitan desempeñar algún trabajo. 8. Lasa prukan sip aparit muni wina rakaia sip apia sikniska, lasa pruki piua ra, sika wal rakaia sip apia ba, baha trabilka munan wark kum takaia sip apia muni nani ba . 9. Lasa prukanka sikniska kum Jacksoniana wi ba. 10. Kakma prawanka, diara kiawalaia siarangka insauhkan wina bal taki nani ba. 7 17 15 27 27 45 15 7 15 40 32 15 25 60k - 100 10 3 22 5 BAPANKA NO. TANKA 11. Wan sinska wakia tara ra insauhkanka wina. 12. Wan mawan siarangka wakia insauhkanka wina. 13. Wan lal mabiara wakia insauhkanka wina (ai daukanka nani ra dia pitka kat trabil muni ba kaiki wal). 14 Wan nina dusa siarangka wakia insauhkanka wina. 15. Wan twisa siarangka wakia insauhkan wina, kumi wina sa kaka. 16. Wan twisa siarangka wakia insauhkanka wian, wal wina sa kakal. 17. Klahkla winka buhni pruan sikniska. 18. Klahkla winka buhni sut yamni wark takras ba. 19. Kuhma winka buhni pruan sikniska, yamni wapras ba 102 PITKA % WINA BAKAT 12 15 7 45 7 5 30 65 17 32 35 10 50 80 40 50 20. 21. 22. 23. 24. 25. Kuhma winka buhni pruan sikniska, wapaia sipsa Wina pis pis prui sikniska. Mina karnika mayara iwi ba, wapaia sipsa. Wina bakriki pruan sikniska. Kuhma klahkla karnika mayara iwi sikniska Turi aisaia ra wan twisa trabilka sirpi bri ba. 26. Turi aisaia ra wan twisa sip aisi sakras sikniska. 15 45 70 20 17 32 100 65 90 55 27 35 7 BAPANKA NO. TANKA 27. Turi aisaia trabilka wihki wina bakriki pruan sikniska. 28. Ai mihta wal diara ulbaia sip apia ba 29. Sinska mayara iwan sikniska. B.- MAWAN 30. Insauhkanka tara, tauhka aiska pura tani wina kakma kat insauhkan bui yaban winka laya dia pitka kat plapan ba alki kaikan piua ra. 31. Mawan piska kum ra tauhka purara wihki mayara ra insauhkan piua ra. 32. Tauhka aiskara kriwan sa, dusa wala mahngkaia sip apia sa piua ra. 33. Tauhka maya tanira lukutbaika slakni sa piua ra, plun wakahbaia sip apia nani ra. 34. Tauhka pura tani ra slakni sa piua ra, plun wakahbaia sip sa, sakuna tawa tawa. 35. Plastik karna mangki rakan piua ra, plun wakahbi sa kaka. 36. Wan twisa purkara laya uba ailal plapi sa, bara aparit wal sip rakras nani ba, dia pitka aisauhan ba alki kaiki wal. 37. Plastik karna mangki rakan piua ra, bitar taki auya sa piua ra. PITKA % WINA BAKAT 17 100 30 - 100 75 95 60 40 40 67 52 60 15 30 17 12 30 5 25 BAPANKA NO. TANKA PITKA % INA BAKAT 38. Tauhka maya tani ra lukutbaika slakni, wakahbi sa sakuna, mawan dusa wal aitani kat lukutbaika ba karnika apu sa piua ra. 10 25 39. Ai pura tani ra slakni sa piua ra. 10 20 40. Ai naya tani ra lika, pamni sa piua ra. 10 15 41. Ai naya tani ra sim slakni sa piua ra. 20 30 42. Wan lukutbaika ra dusa slaunhka ba pamni sa kaka. 17 22 43. Wan lukutbaika ra dusa slaunhka ba slakni sa kaka. 20 30 44. Plastik karna manghki rakan wina bitar taki auya piua ra. . 5 20 103 45. Tauhka maya tani ra slakni sapiua ra, laya plapi, apia kaka plapras kabia sim, aparit muni rakaia sip apia, aitani kat wakahbras sa piua ra. 40 60 46. Tauhka aitani kat karna takras sa kaka, napa playa lukutbaika aitani kat ayauras bui munan, sip aitani kat wakahbras nani ba. 15 27 47. Lukutbaika trabilka ba piska kum ra sa kaka. 5 12 48. Aparit muni, plastik karna mangki wal, plun yamni wakahbi sa kaka. 5 10 49. Napa kum, apia kaka ailal kriwan kaka: kli mangkaia 5 10 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 50. Napa nani sut kriwi luan, kli mangkaia sip apia ba. 51. Napa nani sut kriwi luan, kli mangkaia sip ba. 52. Tauhka kum ra napa sut kriwan sa, bara kli manghkaia sip apia nani ba. 15 53. Tauhka kum ra napa sut kriwan, kli mangkaia sip ba. 10 54. Tauhka bakriki kum ra napa kriwan ba, bara kli mangkaia sip apia ba. 55. Tauhka bakriki kum ra napa kriwan, bara kli mangkaia sip nani ba. 56. Napa playa aparit muni luan wina, sip ai bila kasak kuakras ba, ai bila sikbaia, turi aisi sakaia, bara bila laya tuhbaia sip apia muni nani ba. 15 Tauhka lukutbaika nanira sip aitani kat yaban ayauras nani ba, dia pitka kat, trabilka bri sa kaka. 20 35 15 35 6 15 57. 58. Twisa piska kum klaki sakan, piska kum mangkan ba wal sip turi aitani kat aisi sakras ba, bara diara langkaia sim sip apia nani ba. 59. Bila laya buhni takan, aparit wal rakaia sip apia ba. C.- NAKRA 60. Blain aihwa ba, nakra ma lika bri sa, apia kaka, apu nani ba. 104 30 10 20 5 35 100 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 61. Diara sitni kaikaia karnika ba lustiwan, apia kaka piua bani ra mayara iwi nani ba, ai nakra wal baman kaiki ai warkka daukaia warkka tatakra nani ra (nakra alki kaikaia daktarka wal bitar takaia sip nani ba). (NAYARA PRAKAN 19). 100 Nakra kum baman aisauhan, apia kaka karnika mayara iwan, nakra walka ba lika pain sa piua ra, pastaura, wan wina kahwa taki, apia kaka, karnika mayara iwi piua ra, dia pitka aibapaia bapanka bara mangkan sa, dia pitka kahwika takan sa kaka, aibapaia pitka nani ba, daknika bani ra. (ninkara lainka ra ulban sa). Nakra kum baman aisauhan, apia kaka karnika mayara iwan, nakra walkaba lika siknis sa, sakuna sikniska ba warkka wina apia sa kaka, nakra diara kaikaia karnika ba 0.2 ninkara sa kaka, dia pitka kahwika takan sa kaka, aibapaia pitka nani ba, wan nina dusa sikniska nani dukiara mana aibapi pitka kat yaban kabia sa. Nakra wal sut aisauhan, apia kaka wal sut karnika mayara iwan sa kaka, ai warkka taki wina ai nakra wal sut trabilka brin sa kaka, mana aibapi yabaia pitka ba, wan nina dusa sikniska nani ra aibapi yabi pitka ba kat aibapan kabia, bara baha lainka nayara ulban sa. 105 106 38 40 8% 12 % 18 % 25 % 30 % 33 % 35 % 50 % 60 % 0.4 0.3 0.2 0.1 0.05 0 E.c./p.* E.p./i.** 70 60 45 40 37 32 25 19 15 13 11 0.6 6% 75 65 55 50 45 35 27 21 17 15 13 0.5 8% * Taibi sakan, plastik karna mangki rakaia sip sa. ** Taibi sakan, `plastik karna manghki rakaia sip apia. 65 55 35 30 23 17 13 11 6% 0.5 9 0.7 4% 0.6 1 a 0.8 0% 4% 0.7 A.V. 1 A 0.8 80 70 65 60 55 45 35 25 21 19 17 0.4 12% 85 80 75 70 65 55 45 35 27 25 23 0.3 18% 95 90 85 80 75 65 55 45 35 32 30 0.2 25% BAIKI SAKI KULKANKA I 100 98 95 90 85 75 65 55 45 37 35 0.1 30% 100 100 100 95 90 80 70 60 50 40 38 0.05 33% 100 100 100 100 95 85 75 65 55 45 40 0 35% 100 100 100 100 98 90 80 70 65 60 55 E.c./p.* 50% 10 10 10 10 10 5 5 0 5 0 5 E.p/i.** 6% BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 62. Diara sitni kaikaia karnika ba aisauhan, apia kaka mayara iwan sa kaka, (nakra klaska wal rakaia sip apia sa kaka), wark tatakra ba ai nakra wal baman ai warkka daukaia sa kaka. (wan nakra daktar kaikaia brinka sa kaka). (NAYARA PRAKAN 2). Diara sitni kaikaia karnika ba aisauhan, apia kaka mayara iwanka ba, nakra saitka kumi ra man sa, nakra wala lika yamni sa kaka, pastaura lainka ninka bara kaikaia sa, bahara kahwa takan, apia kaka karnika mayara iwan nanira, mana aibapaia daknika nani ba, ulban sa, dia pitka kahwika takan pitka kat aibapaia tanka bapan sa. (pastaura wina ninkara lainka bara ulban sa). Nakra kum baman aisauhan, apia kaka karnika mayara iwan, nakra walkaba lika siknis sa, sakuna sikniska ba warkka wina apia sa kaka, kaikaia sip karnika ba 0.2 wina ninkara sa kaka, kahwa takanka mana aibapaia ba wan nina dusa sikniska mana bapi ba lainka piska bara ulban sa, dia pitka aibapan kaia ba. Nakra wal sut aisauhan, apia kaka wal sut karnika mayara iwan sa kaka, ai warkka taki wina ai nakra wal sut trabilka brin sa kaka, mana aibapi yabaia pitka ba, wan nina dusa sikniska nani ra aibapi yabi pitka ba kat aibapan kabia, bara baha lainka nayara ulban sa. 107 108 2 a 0.8 0.7 0.6 0.5 0.4 0.3 0.2 0.1 0.05 0 E.c./p.* E.p./i.** A.V. 0% 6% 9% 12 % 15 % 20 % 30 % 35 % 40 % 45 % 50 % 60 % 1 A 0.8 6% 13 16 19 22 27 37 42 47 52 57 67 0.7 12% 19 22 25 28 33 43 50 55 60 67 77 9% 16 19 22 25 30 40 45 50 55 62 72 0.5 0.6 * Taibi sakan, plastik karna mangki rakaia sip sa. ** Taibi sakan, `plastik karna manghki rakaia sip apia BAIKI SAKI KULKANKA II 15% 22 25 28 31 40 50 60 65 70 75 82 0.4 20% 27 30 33 40 50 60 70 75 80 85 90 0.3 30% 37 40 43 50 60 70 77 85 90 95 98 0.2 35% 42 45 50 60 70 77 90 95 98 100 100 0.1 40% 47 50 55 65 75 85 95 98 100 100 100 0.05 0 45% 52 55 60 70 80 90 98 100 100 100 100 50% 57 62 67 75 85 95 100 100 100 100 100 E c./p. 60% 67 72 77 82 90 98 100 100 100 10 10 E.p./i.** BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 63. Ai nakra saitka kumi wal kaiki nani ba, ai rayaka aiskara, nakra ba aisauhan, apia kaka, karnika mayara iwan nani (nakra pukwanka, apia kaka, karnika ba 0.05 ninkara sa kaka). (Daktar wal rakaia sip nakra ba) (NAYARA PRAKAN 3). BAIKI SAKI KULKANKA III Diara sitni Kaikaika Karnika Mayara 0.7 0.6 0.5 0.4 0.3 0.2 0.1 0.05 0 Wark tatakra ai nakra wal baman takaia sip nani ba 9 13 17 25 45 65 85 95 100 Wark tatakra ai nakra wal baman takaia sip nani ba 13 19 25 31 50 70 90 100 100 64. Nakra ma kum sakan, apia kaka sripan dukiara sakan ba, bara plastik ma kum mangkaia sip nani ba. 40 50 65. Insauhkan pain takan nani, apia kaka, ban wina aihka sriwan taka plastik ma mangkaia sip apia nani ba. 50 55 66. Wark tatakra ba wark yaban ninkara, ai nakra kaikaia karnika aisauhan dukiara mana makabi nanira kulkanka yaban kaibia, ai nakra ma ba bri kabia sim, karnika 0.8 pitka (nakra yula banira). 67. Nakra pis pis ra kaikras sikniska ba, dia pitka trabilka bri ba alki kaikan kabia, baiki saki alki kaiki pliskara ulban nani ba wal praki kaiki muni. 68. Nakra yula piska kumi man kaiki ba, 30 grado pitka baman kaiki ba, nakra kumi ra. 25 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 69. Nakra wal sut ra. 25 40 70. Nakra yula piska kumi man kaiki ba, 30 grado wina kau maikara kaiki nnai ba, nakra kumi ra. 25 35 CH.- NAKRA KAIKAIA KARNIKA BAKRIKI PRUAN BA. 109 71. Nakra wal sut ra. 50 70 72. Lainka kumi ra, nakra aihkika apia kaka smihka ra. 20 35 73. Lainka sat sat ra, nakra wal sut ra. 10 15 74. Heterónimas bitemporales. 20 40 D.- NAKRA YULA BAKRIKI PRUAN SIM LAINKARA. 75. Pura tani ra. 10 20 76. Maya tanira. 40 50 77. Pura tani ra kuirkara. 5 10 78. Maya tani ra kuirkara. 10 25 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT E.- NAKRA KUMI UPLIKA NAKRA BAKRIKI PRUAN NANI (Nakra kumi wal kaiki uplika, piska pruan ba, 0.05 naya piska ra sa kaka), nakra lila ra. 79. Kakma unta ra 60 70 80. Munhta ra 70 80 81. Lal kamhka dusa ra 80 90 82. Nakra bakriki pruanka ba, nakra yula lila kat sa kaka, nakra kumi ra, apia kaka nakra wal sut ra sa kaka, nakra bakriki pruan ra mana bapan ba purkara praki kulki kaikan kabia sa. F.- NAKRA AYAWANKA RA TRABILKA BRI SA KAKA 83. Nakra winka buhni, apia kaka siarangka wakia ra insauhkan dukiara, nakra ma nani wal sut pliska kumi ra kaikras trabilka, apia kaka diara dubil kaiki nani ra. 5 10 84. Nakra diara dubil kaiki nani ba, rakaia sip nani, apia kaka, lal ra diara mangki wapnika mangkaia sip nani ba. 5 20 85. Nakra munhta tanira dubil kaiki nani ba. 10 20 86. Nakra diara dubil kaiki ba, lal ra diara mangki wal wapnika mangkaia sip apia nani ba, apia kaka, nakra pura tayara aparit muni wal rakaia sip apia nani, nakra bilara aparitka wal sim sip apia ba, nakra ba wapni daukaia nitka bri sa kaka. 87. Nakra daira dubil kaiki ba, lal ra diara mangki wal wapnika mangkaia sip apia nani ba, nakra wal sut siarangka wakia ra insauhkan wina takan nani, baha bui munan nakra aitani kat ayauras, baku wal, diara kaikaia dukiara ai lal ba tniki kaia nitka bri nani ba, bara aitani kat kaikras ba, wapnika mangkaia nitka bri nani ba. 110 20 40 50 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT G.- INSAUHKANKA WALA NANI 88. Nakra pinhka kum apu nani, nakra yula klaska sirpi wal wapnika mangkaia sip nani ba: diara sitni kaikaia karnika mayara iwan nani ra aibapaia bapanka ba wina kau 10% kum pura prakan kaia sa, sakuna 35 % wina kau luwaia apia ai nakra wal baman wark daukras nani ra, 45% wina kau luwaia apia, ai nakra wal baman wark dauki nani ra. 89. Nakra pinhka wal sut apu nani, nakra yula sirpi klaska wal wapnika mangkaia sip apia nani ra: diara sitni kaikaia karnika mayara iwan dukiara aibapaia bapan ba purkara 25% kumpura prakan kaia sa, 100% lika luwaia apia. 90. Nakra kumi, apia kaka wal sut ra, wina pawan, aparit munaia sip apia nani: dia pitka karnika mayara iwan ba wal mana aibapan kabia. 91. Nakra kum ra, ban wina ayawi nani ba. 10 15 92. Nakra wal sut ra. 15 30 93. Nakra kum ra, nakra yula kau tar taki sikniska, yaban ai nakra pain wark takras ba. 94. Nakra wal sut ra. 95. Nakra taya pura tanira aparit munan, nakra taya apu. 96. Nakra kum taya aparit muni sip rakras nani ba, nakra yula siksika ra trabil muni nani ra: diara sitni kaikaia karnika mayara iwan ra aibapi pitka kat aibapi yaban kabia. 97. Nakra taya wal sut ra, pura tanira aparit munanka. Naha sat kahwa takanka ba, dia pitka kaikaia karnika bri ba wal kulki sa, (ai mawan kat kaiki piua ra), nakra yula pura prakaia luha sa kaka. 5 10 5 15 70 BAPANKA NO. TANKA PITKA % BAKAWINA THASTA 98. Nakra taya kum ai pliska kat apia sa kaka (nakra taya maya tanira ba bila tanira sriwi nani, nakra taya un puskanka nani). 5 15 99. Nakra wal sut ra. 10 25 H.- NAKRA LAYA TAKAIA TRABILKA 100. Nakra kum ra, laya watla lawan, apia kaka buhni takan 5 12 101. Nakra wal sut ra. 10 20 102. Nakra laya ailal plapi ba. 5 15 111 103. Nakra un kakma tani ra laya plapi ba. 12 20 104. Kakma piska kum kahwa takan ba, plastik karna wal rakras munan nani ba. 10 40 105. Kakma aiska kahwa takan ba, sakuna wingka aubaia yabalka prakras ba, plastik karna wal rakras kan ba. 30 40 106. Plastik karna wal rakan nani sa kaka. 10 30 107. Kakma ba sriwi sirpi takan nani ba, ai wingka aubaia yabalka sirpi takan nani ba 30 45 I.- KAKMA BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT J.- KIAMA 108. Kiama taya saitka kum kahwa takan, apia kaka, uba saura pali kahwa sa kaka. 5 10 109. Kiama wal sut ra. 15 20 110. Kiama bilara sikniska bui munan bal iki nani ba 20 60 K.- KIAMA PRAWAN WIHKI DIARA KASAK WALRAS BA 111. Naha baiki sakanka wal kulki kaikan kabia sa Kiama wal sutra % pitka diara walras 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 wina 100 kat ai rayaka aiskara % pitka diara walras ba 10 14 17 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 Tanka pliki kaikaia sa, binka sirpi walaia sip ba kulkaia masinka wal, simpiua ra, binka satka wal walaia sip karniak bri sa sapa alki kaikan kaia sa, sip diara kasak walras trabilka ba mayara ikras wal. 112 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT II.- NANA 112. Nayara tawan (nana nikban latwan, ayawaia sip apia ba) nana winka buhni trabilka bui. 10 22 113. Ai lal bukaia bukaia sip apia ba, ai tauhka lama dusa purara kauhi nani ba. 15 30 114. Karma wakia sirpi takan sip ai pliska kat wapni apia nani ba. 5 25 115. Karma wakia ai pliska kat apia ba. 15 30 116. Uba aitabaikan wina, aib wingka puhbaia trabilka bri ba. 3 10 117. Wiria aitabaikan wina ai wingka puhbaia trabilka bri nani ba. 15 60 118. Ris bri piua ra, ai wingka puhbaia trabilka bri ba. 60 80 119. Ai wingka puhbaia trabilka bui, ai karma wakia ra diara yus munaia nitka bri nani ba. 70 90 120. Karma binka sat wala taki nani ba, (karma tara), ai wingka puhbaia trabilka wal. 22 75 121. Karma awa sripi trabilka, diara kasak yamni langkras trabilka bri nani ba. 20 40 III. LAMA BILA 122. Lama dusa kriwan wina trabilka sirpi nani wauhi ba. 3 7 123. Ai lama bila pakni taki, apia kaka, nayara tawi nani trabilka nani. 10 20 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 124. Naya mina kum wina yumhpa kat kriwan ninkara trabilka bri nani, ai tabaiki piua ra latwanka bri nani ba. 4 10 125. Naya mina kriwan, apia kaka,dusa playa kan takan latwanka wauhi nani, aitabaikan lama dusa latwanka bri nani ba. 10 15 126. Lama dusa pakni taki bara yamni wark daukras trabilka tara nani. 10 30 127. Lama dusa bilara kasak ai pliskakat apia bui munan klauhanka trabilka wauhi nani ba. 10 40 128. Pusa awa tarkika ra insauhkan trabilka ninkara klauhanka wauhi nani ba, dia pitka insauhkanka bri nani ba, bara nahki ai warkka dauki tanka ba sim. 7 85 113 129. Pusa wakia karna takan nani (masinka wal kaikan, ai yarka tanira pukni takan sa kaka, apia kaka, piska kum kum ra pukni sa kaka, 1 apia kaka 2 piskara, apia kaka sitnika ra pukni sa kaka ulanka 1 wina 2 kat, ) ai wingka bara kupia aitani kat wark taki nani ba. 5 10 130. Pusa wakia karna takan(masinka wal kaikan, piska kum kum ra pukni sa kaka, 2 wina 3 kat, apia kaka, sitnikara pukni takan sa kaka, 1 wina 2 kat, puknika ulanka 1, piua bani ra), ai wingka puhbaia trabilka bri wal. 7 22 131. Pusa wakia karna takan(masinka wal kaikan, piska kum kum ra puknika brisa, ulanka 3, apia kaka sitnika ra pukni bri nani ba ulanka 2 wina 3 kat, apia kaka, krukma ra puknika bri sa kaka, ulanka 1, 2 wina 3 kat, apia kaka puknika pana pana luan sa kaka, ulanka A wina B kat, piua bani ra), ai wingka aitani kat puhbras wal. 30 55 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 132. Pusa wakia karna takan (masinka wal kaikan, puknika sitni ra sa, ulanka 3, apia kaka krukma ra puknika, ulanka 2 wina 3 kat bri sa kaka, puknika pana pana luas sa kaka, ulanka B wina C kat, piua bani ra), ai wingka puhbaia trabilka saura pali bri sa kaka. 60 100 133. Lama siknis wina pusa wakia nani karna tankan kan wina sika brih rawan sa kaka: piska luan nani ra, kahwa takan dukiara dia pitka aibpaia bapan ba purkara 20% kum pura prakan kaia sa, sakuna 100% wina kau luwaia apia. 134. Lama siknis wina pusa wakia karna takan, daktar saika wal sip rawras munan, sikniska ban bri uplika nani ba. 100 135. Pusa wakia wihki pusa ra pasa watla nani uba tara puskanka nani ba, mana aibapaia bapan kabia dia pitka kat, ai wingka puhbaia, bara ai kupia wark takaia ra trabilka bri ba alki kaiki wal. 136. Wan lama bilara ma puskanka bri nani, aparit muni sip rakras munan uplika nani ba. 20 35 137. Wan biara pura awa ba sripanka, aparit wal rakras ba. 15 65 138. Wan kupia taya ra winka pawi nani ba, kupia lika aitani kat wark taki sa. 7 20 139. Kupia aitani kat wark takras, dia pitka trabilka bri ba kat. 20 100 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT IV.- BIARA BILA 140. Plauya, nata bunhka bara biara purara ma pawi sikniska. 12 20 141. Aparit muni luan wina kli taki nani ba. 15 25 114 142. Wan biara awa bilara naya tanira markka saura nani kau ailal pawi ba. 7 25 143. Paluya ra ma pawi sikniska, aparit munaia sip apia, apia kaka, aparit munan sip rawras nani ba. 20 50 144. Biara awa sukwanka,apia kaka puskanka, aparit muni sip rawras ba, apia kaka, kahwa takaia sip sikniska ba. 10 50 145. Wan biara bilara piska kum ra insauhkanka kum bri nani wina, ban ai kaina ra wabia piua ra, uplika ba kahwa takaia sip nani ba. 17 75 146. Waitna ai wailhka ma kum lustiwan: a) Mani 45 wina purkara uplika b) Mani 45 wina ninkara uplika 20 40 40 60 147. Waitna a wailhka ma wal sut lustiwan: a) Mani 45 wina purkara uplika b) Mani 45 wina ninkara uplika 22 60 60 100 V.- ISKA KRAHBAIA WATLA-WAN WAILHKA PLISKARA PROPUESTA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 148. Wan wina tara ra, tuktan sahwaia piska kum lustiwan, apia kaka, kasak wark takras sa kaka. 20 70 149. Iska yabalka awa ba sripan sikniska, apia kaka plauya piskara puskanka nani. 60 100 150. Wark taki wina trabilka saura kum brin wina, plauya ra siknis takanka, aparit wal sip rawras nani ba. 50 70 151. Tialka kum lustiwan wina: Mani 45 wina purkara uplika Mani 45 wina ninkara uplika 22 60 60 100 152. Tialka wal sut lustiwan: Mani 45 wina purkara uplika Mani 45 wina ninkara uplika 20 50 60 80 153. Kiskamka kum sakan, apia kaka sip wark takras, sakuna kiskamka naya walara ba lika kasak yamni ai warkka dauki nani ba, nayara nahki pain taki ba alki kaiki wal. 25 45 154. Naya walara kiskamka ba sim kasak wark takras nani ba, nayara nahki pain taki ba tanka alki kaiki wal. 45 90 155. Piua sut ra, iskika alki takaskaia sip apia ba. 25 40 156. Iska yabalka awa pura tanira sripan sikniska, aparit muni wal rawaia sip apia nani ba. 25 40 157. Iska yabalka awa munhta tanira sripan sikniska, aparit muni wal rawaia sip apia nani ba. 30 60 115 158. Iska yabalkak awa ba, srpi karna takan, trabil brih luan ninkara, bara aparit munaia sip apia mihta, diara awa wal iskika ba aubi sakaia nitka bara sa piua ra. 50 80 PROPUESTA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT VI.- NINA DUSA Nina dusa trabilka, dusa mabiara ra insaukan apu ba. 159. Wan lal, apia kaka, wan nana dusa ba ai pliska kat apia nani ba, kasak yamni ayauras sa piua ra. 30 50 160. Nina dusa piska tara kum ra bulwanka trabilka bri ba, apia kaka, piua sut ra karna takan nani ba. 10 35 161. Dusa puskanka kaiki sakanka, latawan klauhisa , bara ayauwaia sip apia sa. 20 30 Nina dusa trabilka, dusa mabiara ra insauhkan bri ba. 162. Mahta pruan sikniska. 100 163. Wina piska maya tanira piska nani sut sip ayauras ba, wapaia sip apia ba. 70 90 164. Dus wal aitabaiki wapaia sip ba. 70 80 INSAUHKANKA APIA KAKA TRABILKA BRI PLISKA BA KAIKI SAKANKA. VII. WINA TARA PURA TANI RA A.- LUSTIWANKA: 165. Lama dusa lukutbaika nani kriwan dukiara. 75 80 166. Pahpaia lukutbaika kriwan dukiara. 70 75 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 167. Klahkla kum dakban, pahpaia wina tingtingka kat. 65 75 168. Tingtingka lukutbaika kriwan dukiara. 65 75 169. Klahkla ta kum dakban, tingtingka wina mihta playa kat. dakban dukiara. 60 70 170. Ai mihta aiska lustiwan dukiara. 60 70 171. Wan mihta nina dusa 5 ba sut, apia kaka piska kum lustiwan dukiara. 55 65 172. Wan minta Sirpika 5 sut lustiwan dukiara. 55 65 173. Mihta Sirpika 4, baha tilara tarkika ba sim lustiwan sa kaka, taka ba nahki ayauwi ba tanka kaiki wal. 50 60 174. Mihta Sirpika 4, baha tilara tarkika ba, wihki mihta nina dusa 4 sut lustiwan sa kaka, mihta piska aiska sut lus tiwras kabia sim 55 65 116 175. Mihta Sirpika 4 lustiwan, sakuna tarkika ba lika ban bri sa, bara yamni ayauwi sa kaka. 40 45 176. Mihta sirpi tarkika bri sa sakuna ayauras sa kaka. 45 55 177. Mihta sirpi, tarkika, kulkaika bara lila ba lustiwan dukiara. 45 50 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 178. Mihta sirpi tarkika wihki kulkaika wal lustiwan dukiara. 35 45 179. Mihta sirpi tarkika wihki, sim baha nina dusa wal lustiwan dukiara. 20 40 180. Mihta sirpi tarkika baman lustiwan dukiara. 25 30 181. Mihta sirpi tarkika dusa sirpi yumhpa sut lustiwan dukiara 10 20 182. Mihta sirpi kulkaika, nina dusa wal, apia kaka pìska kum lustiwan dukiara. 15 20 183. Mihta sirpi kulkaika lustiwan dukiara. 10 20 184. Mihta sirpi kulkaika dusa Sirpika yumhpa sut lustiwan, apia kaka klakan dukiara. 8 10 185. Mihta sirpi kulkaika dusa lustiwan dukiara. 5 7 186. Mihta sirpi lilara ba, wihki nina dusa wal klakan, apia kaka lustiwan ba dukiara. 10 12 187. Mihta sirpi lilara ba lustiwan dukiara. 8 188. Mihta Sirpika lila ra ba klakan, apia kaka mihta Sirpika nina dusa ba dakban apia kaka, lustiwan sa kaka. 5 7 189. Mihta sirpi lila ra ba dusa Sirpika lustiwnan dukiara. 3 5 190. Mihta sirpi mata dingkaika ba wihki palisni ka wal lustiwan, apia kaka, nina dusa piska kum dakban dukiara. 191. Mihta sirpi matadingkaika ba, apia kaka plaisnika lustiwan dukiara. 8 9 12 BAPANKA NO. TANKA 192. Mihta sirpi matadingkaika, apia kaka plaisnika ba lustiwan bara dakban dukiara. PITKA % WINA WINA 3 4 193. Mihta sirpi matadingkaika wihki plaisnika lustiwan dukiara. B.- 2 LUKUTBAIKA AYAURAS SIKNISKA Lukutbaika ayauras aihwa takaskan nani ba. 194. Ai pahpaia aiska ayauras, munhtara dusa nani lika. 30 35 195. Ai pahpaia aiska ayauras, munhtara dusa ba lika ayauwi sa. 35 45 196. Ai tingtingka bulwikat kat takaskan ba, (bila tanira), 110º wihki 75º bilkara. 30 35 117 197. Ai tingtingka wapni dauki kat takaskan ba (ilpka luha), 110º wina 180º bilkara. 45 50 198. Tingtingka karna takan, wan mihta bila pura tanira, bara maya tanira lakaia sip apia. 15 20 199. Mihta playa lukutbaika wapnika kat karna takan, mihta Sirpika nani dia pitka ayauwaia sip ba alki kaiki wal. 20 35 200. Mihta playa lukutbaika bulkan ba kat karna takan, mihta Sirpika nani dia pitka ayawaia sip ba alki kaiki wal. 35 50 201. Mihta sirpi lukutbaika nani kruskan ba kat ayauras takaskan (daiwan asmalira baku), apia kaka, wpanika kat karna takaskan nani ba (mihta sasakbi). 55 65 202. Mihta sirpi tarkika nina dusa ba. 10 15 203. Mihta sirpi tarkika dusa nani, wihki nina dusa 5 9 204. Mihta sirpi tarkika dusa lila ra ba. 2 6 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA WINA 205. Mihta sirpi tarkika lukutbaika wal sut. 10 12 206. Mihta sirpi tarkika lukutbaika nani, bara dusa wihki nina dusa nani dukiara. 20 25 207. Mihta sirpi plaisnika dusa wihki nina dusa. 4 6 208. Mihta sirpi kulkaika dusa Sirpika taura ba, wihki ninkara lukutbaika nani ba. 8 10 209. Mihta sirpi kulkaika dusa Sirpika, ninkara ba wihki yumhpika lukutbaika nani ba. 1 3 210. Mihta sirpi kulkaika taura lukutbaika nani ba. 8 10 211. Mihta sirpi kulkaika lukutbaika yumhpa sut. 12 212. Mihta sirpi lila ra ba, dusa wihki nina dusa lukutbaika nani. 10 4 213. Mihta sirpi lila ra ba, taura wihki ninkara dusa lukutbaika nani ba. 3 6 214. Mihta sirpi lila ra ba, dusa nani ninkara wihki yumhpika lukutbaika nani ba. 6 215. Mihta sirpi lila ra ba, dusa taura lukutbaika nani ba. 6 216. Mihta sirpi lila ra ba, lukutbaika yumhpa sut. 8 217. Mihta sirpi matadingkaika wihki plaisnika nina dusa wihki dusa Sirpika nani lukutbaika. 3 118 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 218. Mihta sirpi matadingkaika, apia kaka plaisnika dusa taura wihki ninkara lukutbaika nani ba. 3 219. Mihta sirpi matadingkaika, apia kaka plaisnikaba dusa ninkara wihki yumhpika ba lukutbaika nani. 2 220. Mihta sirpi matadingkaika, apia kaka plaisnika taura lukutbaika nnai ba. 5 221. Mihta sirpi matandignkaika, apia kaka plaisnika lukutbaika yumhpa sut.. 8 C.- LUKUTBAIKA KARNA TAKAN NANI BA Lukutbaika nani, dusa wakia apia kaka, wina bunhka insauhkanka dukiara karnika mayara iwi nani ba. 222. Pahpaia ra, ai kaina ra wihki ai nina ra nikbaia sip apia pali ba. 10 35 223. Tingtingka ra, witin ai ilpkara apia tanira aiyawanka daukaia sip ba, 110º wihki 180º bilkara. 30 224. Tingtingka ra, witin ai ilpka tanira ayawanka daukaia sip ba, 110º wihki 75º bilkara. 225. Tingtingka karna takan, wan mihta bila pura tanira, bara maya tanira lakaia karnika mayara iwan ba. 5 15 226. Mihta playa ra. 10 15 227. Mihta sirpi tarkika nina dusa bara dusa Sirpika nani. 2 4 228. Mihta sirpi tarkika lukutbaika nani tilara. 3 5 229 2 10 Mihta sirpi tarkika lukutbaika wal sut. BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA WINA 230. Mihta sirpi marikaika nina dusa, bara dusa Sirpika nani. 2 3 231. Mihta sirpi kulkaika dusa taura ba, apia kaka ninkara lukutbaika nani. 4 6 232. Mihta sirpi kulkaika lukutbaika yumhpa sut. 8 12 233. Mihta sirpi lila ra ba, lukutbaika kumi baman dukiara. 234. Mihta sirpi lila ra ba, lukutbaika yumhpa sut. 2 235. Mihta sirpi matadingkaika apia kaka, plaisnika lukutbaika kumi baman dukiara. 2 236. Mihta sirpi matadingkaika apia kaka, plaisnika luktbaika yumhpa sut. 4 7 119 CH.- LUKUTBAIKA SLAKNI SIKNISKA 237. Pahpaia ra, dusa laya karnika lawi, apia kaka tiwi auya wina bal taki nani ba. 40 55 238. Kuhma dusa ra, pamni (Maykara). 10 30 239. 35 50 240. Tingtinka ra, dusa laya karnika lawi, apia kaka tiwi auya wina bal taki nani ba. 35 45 241. Klahkla playa tani ra, dusa kumi ra baman, pamni. 5 10 242. Klahkla playa tani ra, dusa kumi ra baman pamni. 15 35 15 30 Kuhma dusa ra, slakni. 243. Klahkla playa tani ra, dusa wal sut ra pamni. BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 244. Klahkla playa tani ra, dusa wal sut ra slakni. 35 45 245. Mihta playara, dusa laya karnika lawi, apia kaka tiwi auya wina bal taki nani ba. 30 35 246. Wan mihta nina dusa sut kat. 30 40 247. Wan mihta nina dusa kumi wina baman. 4 6 248. Mihta sirpi tarkika dusa Sirpika wina. 4 249. Mihta sirpi wala nani dusa Sirpika nani wina. 3 250. Mihta Sirpika dusa wala wina. 8 251. Mihta sirpi kulkaika dusa wala nani wina. 5 252. Mihta sirpi wala nani dusa nani wina. 3 D.- INSAUHKAN PAIN TAKAN MARKKA NANI APARIT MUNI WAL TIKAIA SIP APIA NANI BA. 253. Klukia ra, ai klahkla dia pitka ayauwaia sip tanka ba alki kaiki wal. 15 45 254. Tingtingka ra, ai klahkla slakbaia trabilka muni nani ba, 135º wihki 45º bilka ra. 20 10 255. Ai tingtingka ra, aitani kat bulkan sa kaka, 45º wina kau ninkara bulkan sa kaka. 25 40 256. Mihta bila tani ra siarangka wakia trabilka bui munan, ai mihta bulkaia sip apia, apia kaka, mihta bila pura tani ra wihki maya tani ra lakaia sip apia muni ba dukiara. 10 30 120 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT E.- MIHTA SIRPIKA NANI AIYAWAIKA TRABILKA BRI NANI BA, LUKUTBAIKA RA INSAUHKI LUAN WINA TAKAN NANI BA, APIA KAKA, DUSA TAYA WAKIA DAKWAN APAI AKAKA, LUSTIWAN NANI BA, WAN LUKUTBAIKA NNAI KAINARA BARA NINA TANI RA BULAKAIA AWA NANI RA. Mihta sirpi kum, apia kaka ailal bulwi takaskan nani. 257. Mihta sirpi tarkika. 10 25 258. Mihta sirpi kulkaika apia kaka, lila ra ba. 8 15 259. Matadingkaika apia kaka plaisnika. 5 8 260. Mihta Sirpika nani sut, kruski takaskan nani ba. 55 65 261. Mihta Sirpika 4 kruski takaskan ba, tilara sa mihta Sirpika tarkika ba. 40 45 262. Mihta sirpi tarkika. 16 21 263. Mihta sirpi kulkaika. 8 15 264. Lila ra ba. 5 10 265. Matadingkaika apia kaka plaisnika ba. 6 10 266. Mihta Sirpika nani sut kat, wapnika kat takaskan nani ba. 55 65 267. Mihta Sirpika 4 piua sut ra wapnika kat takaskan ba, tilara sa mihta sirpi tarkika ba. 40 45 Mihta Sirpika kum apia kaka ailalayauras takaskan. BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA WINA 268. Pahpaia munhta dusa kumi kriwan ninkara, pahpaia ayawaia sip apia muni ba. 7 15 269. Pahpaia munhta dusa wal sut kriwan ninkara, kan taki wal pahpaia karna taki ba. 7 30 270. Kuhma dusa ra, kan taki karna taki nani ba, baku sim, wina bunhka karna taki ayauras nani ba. 10 25 271. Klahkla dusa ra, piska sirpi kum ra kan taki ba, baku wal ai klahkla yamni bulkaia sip apia ba. 5 9 272. Klahkla dusa ra, piska tara kum ra kan taki ba, kasak ayawaia sip apia muni ba. 8 13 F.- DUSA KRIWAN NINKARA TRABILKA NANI BALI BA. 121 273. Klahkla dusa ra, ai yarkara kan taki ba, yamni sip ayauras ba, bara klahkla nina winka bunhka karna taki ba. 14 22 274. Klahkla taura dusa nani ra, ai mihta ayawanka dauki piua ra trabil yabi sa kaka. 5 15 275. Klahkla taura dusa nani ra, ai mihta bila pura tani ra wihki maya tanira lakaia sip apia muni piua ra. 5 15 276. Ayawaia sip apia piua ra. 20 40 277. Mihta nina dusa ra, kan saura takan sa kaka, mihta nayara laki baku kahwa daukan sa kaka, baku sim ai mihta Sirpika nani ayawaia sip apia nani sa piua ra. 7 30 G.- WINA TARA AISKA WIHKI PISKA KUM AYAURAS TAKASKANKA (WINA AYAWANKA LUHA) NAYARA SIRANG WAKIA NANI INSAUHKAN WINA TAKI BA. 278. Wina pura tani ra aiska ayauras takaskan ba. 6 77 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 279. Wina pura tani ra pruan ba. 30 35 280. Mahta pruan sikniska. 50 55 5 10 282. Klahkla munhta siarangka wakia karna takan nani. 12 25 283. Klahkla taya munhta siarangka wakia karna takan nani. 22 30 284. Mihta playa ra. 20 40 285. Klahkla lilara siarangka wakia karna takan, klauhi wal. 15 20 286. Tingtingka siarangka wakia karna takan, tingtingka ra isauhkan brih luan wina. 40 75 287. Mihta insauhkan wina, lukutbaika wakia karna takan. 20 30 288. Klahkla nina tanira winka buhni siarangka wakaia karna takan. 10 20 289. Klahkla nina tanira winka buhni insauhkan brin wina, lukutbaika siarangka wakia karna takan. 35 45 290. Wina tara ayawanka ba aiska, apia kaka piska kum pruan sa piua ra, abapaia pitka ba kulki sakan kabia, dia pitka ai trabilka bri ba alki kaiki wal. 20 40 281. Lama bila siarangka wakia pruan nani ba. H.- LUKUTBAIKA DUSA DAIWAN, APARTI MUNI RAKAIA SIP APIA DUKIA NANI BA. 291. Lama dusa ra, bila tani ra sirpi takia sip apia ba. 122 5 10 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 292. Lama dusa ra, lata tani ra sirpi takaia sip apia ba. 5 293. Pahpaia ra. 10 30 294. Wan minta bila nina dusa wal ra. 15 20 295. Wan mihta bila nina dusa sut kat. 30 40 296. Mihta sirpi tarkika nina dusa wihki dusa Sirpika nani. 10 25 297. Mihta sirpi tarkika dusa nani. 5 298. Mihta sirpi kum dusa Sirpika nani dukiara. 10 299. Mihta sirpi dusa lukutbaika yumhpika ba dukiara. 4 I. WINKA BUHNI. 300. Pahpaia winka buhni sripanka, sakuna ayauras lika apia. 10 15 301. Klahkla playa, apia kaka taura wina buhni sripanka, sakuna ayauras lika apia. 7 15 302. Mihta winka buhni sripanka, sakuna ayauras lika apia. 4 9 J.- WAKIA SIRPI NANI. 303. Kupia wihki wan wina tara wakia nani insauhkanka brin nani mana aibapia bapanka ba, kulki sakan kabia, dia pitka ai ayawanka nani ra trabil yabi alki kaiki wal (wina piskakumkalkan, lukutbaikakarna takan, siarangka wakia insauhkan, wina bunka sripanka nani baku). Insauhkanka ba piska wal sut ra kaka, wina piska bani ba pura praki kulkan kabia, sakuna 100% wina lika luwaia apìa. BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 304. Insauhkan piska ba, uya yus munras piska sa kaka, mana aibapaia naha ra bapi ba wina 10% kum lahban kabia. 305. Ulbaia masinka, turi blikaia masinka satka nani ra taki uplika ba, ai mihta Sirpika nani wal baman ai warkka dauki uplika nani ra, ai mihta Sirpika winka sripan, lukutbaika slakni takan, dusa daiwan, wakia nani karna takan piua ra, baku sim mihta bila kahwa takan nani piua ra, baha sim mihta Sirpika nani yus muni tani ra sa kaka, 200% kat pitka pura prakan kabia, sakuna, pinsiungka aibapi yabi ba wina100% purkara luwaia apia. VII. WINA PISKA MAHTA TANIRA. A.- LUSTIWANKA. 123 306. Nata dusa lukutbaika daiwan dukiara. 70 80 307. Kuhma, nata dusa wina lula kat bilkara dakban dukiara. 50 69 308. Lula lukutbaika daiwan ba dukiara. 50 60 309. Lula dusa lal dakban wina lula aitnai kat ayauras ba, bara, wayata bunhka karna takan dukiara. 15 30 310. Braka dakban dukiara, piska ba lula wina mina playa kat pitka. 45 60 311. Mina aiska lutiwan dukiara. 50 55 312. Mina kum dakban, sakuna mina nata ba lika ban bri sa. 20 40 313. Mina nata dusa piska kum, apia kaka aiska lustiwan. 10 25 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 314. Mina nina dusa bakriki lukutbaika karna takan dukiara. 30 40 315. Mina nina dusa bara dusa Sirpika lukutbaika karna takan. 20 25 316. Mina Sirpika matsip sut lustiwan dukiara. 15 20 317. Mina Sirpika pastaura ba lustiwan dukiara, mina nina dusa sim dakban dukiara. 10 25 318. Mina Sirpika pastaura ba lustiwan dukiara. 5 319. Mina pastaura ba dusa Sirpika lustiwan dukiara. 3 320. Mina Sirpika kum lustiwan dukiara, sakuna pastaura ba lika apia. 3 321. Mina Sirpika kum dusa sirpi taura wal ba lustiwan dukiara, sakuna mina Sirpika pastaura ba lika apia. 2 322. Mina Sirpika kum dusa lustiwan dukiara, sakuna mina Sirpika pastaura ba lika apia. 2 323. Mina Sirpika matsipka ba lustiwan, apia kaka mina nina dusa lus tiwan dukiara. 25 B.- LUKUTBAIKA KARNA TAKAN. 324. Tingtingka wihki klahkla wal lukutbaika aiska karna takan. 20 60 325. Tingtingka wihki klahkla lukutbaika ba nayara tawi karna takan (bulki, nayara warbi, purara buki wal). 50 60 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 326. Tingtingka wihki klahkla lukutbaika wal sut karna takan. 124 85 100 327. Ai lula wapnika ra sasakbi tani ra karna takan (ai ilpka tanira), 180º wina 149º kat. 20 30 328. Ai lula bulki bri tani ra karna takan (ai ilpka tani ra apia), 135° wina 30° kat. 40 50 329. Lula walsut prawan, bara mina bila lika aihka aihka ra ba. 40 50 330. Mina playa ra, ai wapnika ra karna takan, mina Sirpika nani lika ayauwi sa. 5 10 331. Mina playa ra, ai wapnika ra karna takan, mina Sirpika nani kasak aitani kat ayauras sa. 7 15 332. Mina playara, taniskira nikbisa. 25 47 333. Mina Sirpika pastaura ba, ai wapnika ra. 5 334. Mina Sirpika pastaura ba, taniskira nikbisa. 7 12 335. Mina sirpi taka nani sut, ai wapnika tanira. 5 5 336. Mina sirpi taka nani ra, taniskira nikbisa. C.- 10 LUKUTBAIKA NANI KARNA TAKANK Lukutbaika, dusa taya wakia, apia kaka winka buhni insauhkan dukiara aitani kat ayauras nani ba. 337. Nata piskara, aitani kat ayawaia sip apia nani ba. 12 20 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 338. Nata piskara, aitani kat sip aiyaura apia nani ba. 30 60 339. Ai lula ra, ai mina aiska slakbaia sip ba, dia pitka ayawaia nitka bri ba kat. 6 20 340. Lula ra, ai mina aiska, apia kaka aiska pitka slakbaia sip apia ba, dia pitka ayawaia nitka bri ba kat. 20 30 341. Mina playa ra, ayawaia nitka bri ba kat sipsa ayawaia. 5 10 342. Mina playa ra, dia pitka kat ayawaia brinka pitka kat sip ayauras sa, mina bulkaia tanira, sasakbaia bara, ai mina nina tanira bulkaia nani ra. 10 20 343. Ani mina sirpi nani bani. 2 4 344. Nata dusa ra, dusa laya ailal laiwan apia kaka lustiwan ninkara trabilka brin nani ba. 30 60 345. Kuhma dusa ra 20 50 346. Lula ra, kuhma karnika apu ba (lula dusa laya ailal laiwi luan wina alkan ba). 30 60 347. Lula dusa lal ra, kan karna takan wal, lukutbaika sip uya bulkaia sip apia ba. 5 10 CH.- LUKUTBAIKA SLAKNI SIKNISKA. 125 348. Lula dusa lal ra, ai yarkara kan karna takan wal, lula sasakbaia karnika apu, bara sip uya bulkras ba. 10 20 349. Lula dusa lal ra, ai yarkara kan karna takan wal, lula sasakbaia sip apia ba, kuhma winka karna taki wal. . 15 30 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 350. Braka dusa Sirpika wihki tarkika wal sut. 15 25 351. Braka dusa Sirpika baman. 10 20 352. Braka dusa tarkika baman. 5 10 353. Mina Sirpika pastaura ba, apia kaka, nata ra ba nina dusa ra. 6 12 D.- INSAUHKI LUAN MARKKA TARA NANI APARIT MUNI WAL RAKAIA SIP APIA NANI BA. 354. Del hueco poplíteo, que limiten la extensión de 180º a 150º. 20 30 355. Del hueco poplíteo, que limiten la extensión de 149º a 30º. 30 50 356. Nata dusa wal sut kriwan, kasak klauhi wal, bara sim uya pain wapras, bara uya aitabaikaia sip apia ba. 15 30 357. Nata dusa wal sut kriwan, prahni takan apia kaka, kuhma nayara tawan. 22 40 358. Dusa apu piska nanira pakni takan nani ba. 15 40 359. Plauya munhta dusa piskara, piua bani latwanka bri ba, trabilka sirpibri ba, wapaia ra, apia kaka aitabaiki piua ra. 10 15 360. Iska watla nayara dusa nani ra trabilka, wapaia bara aitabaiki piua ra, trabilka sirpi bri nani ba. 10 15 361. Iska watla nayara dusa nani ra trabilka, karna kaluhi wal, iska watla trabilka bri sa, baku sim wapaia piua ra, bara aitabaiki piua ra trabil saura bri sa. 40 60 E.- LUKUTBAIKA KRIWAN NINKARA TRABILKA BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 362. Kuhma dusa nanara, bara nayara piska ra sim, ayawaia karnika kasak mayara iwan ba rría, takaskan, latuanka ba. 25 35 363. Kuhma dusa nanara, bara nayara piska ra sim, ayawaia karnika kasak mayara iwan ba, dusa prahni takan, lukutbaika karna takan, bara nayara tawan ba. 50 60 364. Braka dusa yarka ra kriwanka, bara 1 wina 4 sintimita kat pitka prahni taki ba, lukutbaika kriwras bara wina buhka karna takras wal. 5 15 365. Braka dusa yarka ra kriwanka, bara 3 wina 6 sintimita pitka kat prahni takanka, wina buhka karna takan sakuna lukutbaika wark taki sa. 10 25 126 366. Braka dusa yarka ra kriwanka, bara 3 wina 6 sintimita kat pitka prahni takanka, wina buhka lila piskara karna taki ba. 15 35 367. Braka dusa yarka ra kriwanka, bara 6 wina 12 sintimita kat prahni takanka, wina bunhka karna takanka wal. 20 45 368. Braka dusa yarka ra kriwanka, bara 6 wina 12 sintimita pitkakat prahni takanka, lukutbaika nayara tawan, wina bunhka ba kasak pali karna takan, bara lula dusa lukutbaika ba 150º wian kau lukutbaia sip apia sa kaka. 50 70 369. Kuhma dusa bara braka dusa Sirpika puskanka nani, bara kau tara taki nani ba. 15 50 4 8 371. Lula dusa sirpi wihki tarkika ra, sintimita 2 wina 4 kat pitka prahni takan ba, kan wal kuhma winka karna takan ba. 15 30 372. Braka dusa sirpi wihki tarkika ra, 4 sintimita pitka prahni takan ba, lukutbaika ria karna takan, kuhma dusa nayara tawan, lata tani apia bial tanira, mina ria nayara tawan, sakuna wapaia sip sa. 30 45 370. Lula dusa lal ra, kan karna wal, braka sasakbaia sip sa, sakuna uya bulkaia lika sip apia. BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 373. Braka dusa sirpi wihki tarkika ra, aihwa karna takan, aia kaka, lukutbaika ra karan takan, wapaia sip apia ba. 45 60 374. Braka dusa Sirpika ra, klauhanka bri sa, winka buhni karna takan. 7 20 375. Braka dusa tarkika ra, klauhanka bri sa, winka buhni klauhanka karna takan. 3 7 376. Mina bila ra li pi sa, mina taya ai bila tanira klungwi sa. 22 35 377. Mina bila ra li pi sa, mina taya lata tanira klungwi sa. 22 35 378. Mina nata dusa nani ra, mina bila langni, kaluhanka wal. 15 20 379. Mina nata dusa nani ra, mina bila tanira, apia kaka lata tani ra tawan. 15 25 380. Mina nata dusa nani ra kahwa takan, mina Sirpika nani sip ayauras sa, braka wunka buhni karna takanka wal. 25 45 381. Mina bila nina dusa ra, klauhanka bri sa, nayara tawan bara ayawaia karnika apu sa. 20 40 F.- WINA BUNHKA KARNA TAKANKA, NAYARA SIARANGKA WAKIA INSAUHKANKA NANI WINA TAKI BA. 382. Mahta tani ra aiska wina pruan ba. 75 383. Nina dusa mabiarka wakia kau yari ba pruanka. 25 70 384. Kuhma winka buhni siarangka wakia purara karna takanka. 20 35 127 BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 385. Kuhma winka buhni siarangka wakia bila karna takan. 20 25 386. Kuhma winka buhni siarangka wakia bila tani wihki pura tani ra karna takanka. 30 40 387. Plauya wakia siarangka karna takanka. 30 50 388. Klauhanka karna yabi ba, sairangka wakia luan ra makan nani piska ra. 15 25 389. Kuhma wal sut ra karna takan, siarangka wakia insauhkanka wina bal takan piua nani ra, kuhma bani ra dia pitka aibapi ba, wal sut pura praki kulki mana aibapan kaia sa, sakuna aima kumi ra sim, baha kahwa takan ba mana aibapaia bapi ba 100% wina kau purara luan kaia apia sa. 15 25 390. Ai wina pruanka, piska kum ra, apia kaka wina aiskara sa kaka, mana aibapanka ba, kulki sakan kabia, dia pitka kat, wina tara ayawaia karnika tiwan ba kaiki wal. G.- LUKUTBAIKA DAIWAN PIUA RA, APARIT MUNI WAL RAKAIA SIP APIA NANI BA 391. Plauya lukutbaika ra, sripan apia kaka, sripaia sip apia nani ba, apia kaka, uba tara kuawan nani ba. 22 35 392. Wina bunhka karnika mayara iwan, ayawaia wihki lukutbaia sip sa. 5 20 393. Kuhma bunhka nina tanira ba, karnika mayara iwan, ayawaia wihki lukutbaia sip sa. 5 10 394. Braka karna takan, winka bukni ayawaia sip sa, bara lukutbaia sip sa. 5 10 H.- WINA BUNHKA BAPANKA NO. TANKA PITKA % WINA BAKAT 395. Braka dusa pura tani ra karna takan, winak buhni ayawaia sip sa, bara lukutbaia sip sa. 5 10 396. Mahta tani ra winka buhni aiska karna takanka. 20 40 398. Wakia sriwi puskanka tara bri nani ba. 10 22 399. Wakia sriwanka ra sukwanka alki nani ba. 6 20 I.- WAKIA SITNIKA NANI. 397. Kupia wakia nani ra insauhkanka nani ba, mana aibapan kabia, dia pitka ai wina tara ra trabilka yabi nani ba alki kaiki wal (wina piska dakbanka, lukutbaika karna takanka, naya kir piskara siarangka wakia insauhkanka nani yaban ba, wina bunka pruanka nani baku). 128 400. Wina piska wal sut ra insauhkanka brin piua ra, wina piska bani ra, dia pitka aibapaia mana bapan ba wal sut pura praki kulkakn kabia sa. Aima kumi ra sim 100% wina kau purara luan kaia apia sa. IX.- BAIKI SAKI KULKANKA SATKA WALA WALAL NANI. 401. Piu wihka ra sinska saura takan nani ba. 100 402. Nakra wal sut lus tiwanka, klahkla pura ra walsut, paluya dusa naya walsut, apia kaka klahkla pura tanira kum wihni kuhma kum wal lustiwan nani sim nayara, nina dusa mabiarka ra insauhkanka kum bui munan mahata tanira ayauwaika bri kan nnai ba sut saura takan nani ba, baku sim, piu wihka ra sinska saur atakan nani ba sut, ai rayaka aiskara wina aiska kahwa takan baku kulakan kabia. 100 403. Diara lapta ai wuna ra amanka nani ba, mana aibapan kabia, dia pitka tarkika sa, bara dia pitka ami wina bila ra diman nani ba alki kaiki wal aibapan kabia, baku sim, baha amanka bui, ai wina nayara dia pitka trabilka yabi nani ba lika uya alki kaikan kabia apia. 129
© Copyright 2026 Paperzz