Agsalongayngayen Polanda, Russia Nakipagrebbek MellenT
ropasna
This is the only Filipino newspaper
in th e Territory of Hawaii
carrying special United Press
news service from the Philip­
pines and Washington.
Hawaii Filipino N ew s
ls-iso Iceng daytoy ti warnako.
Filipino a kame'ng ti United
Press. Mabalinnat' agimaldit
kdgti damag nga agapot' Ma­
nila ken Washington, United
Preis news service.
H onolulu, T. H ., S eptem ber 2 1 , 1939
Volume II.
Nacanselar Dagdaga Japon Diay Davao
Wagayway Filipina Inpawit Ni Quezon ken Roosevelt
Nanamongan
Pankabaliw
Constitucion
990 Hectareas Adda Iti Japon
Varona Naawagan Cahfroma
81 Kadagiti Delegados Nangannamong, 6 Bimmisor, 4
Tawen Panagtakem Pres,
- Nabayag idin a pagkakalikagom
tayot' maaddaan balay Gomiunidad
Filipino ket ita ta ibukoten tl- Fllipino Businessman's Association ti
pannakaipasdek daytoy a balay pagdadanonan ditoy Honolulu masapol
ngarod a datay amin tumulongtayo.
K et saantay a lipatan a ti maysa
a nangnangruna a pakaipasdekan
toy a balay pagdadanonan isut’ panakapadaeg ken pannakapasayaat
Iti pannakilangen ken pannaklinnaWat kadagiti sabsabali a burik.
Addan rason ti Hawaii a mangitngsit kinapardas ken kinalaing ti
Comiunidad' Filipino a mangadal
kadkadawyan, kabibiag ken ug-ugali
Americano. K et masapol unay a bigbigentayo ti pannakataginayon day­
toy a garaw ta isut' bileg ken pakabigbigantayo ditoy T erritorio ti
Hawaii.
Masapol a siririingtayo a kankanayon a m angitangsit ken mangpadakkel kadagiti tinawidtayo a naMakiti Iti ladawan manipud katiged da Presidente Roosevelt, baro a comisionado, Francis B. Sayre ken nagkayanakan. Ngem laglagipentayo
a ti pannakaipasdek ti "Clubhouse losolos a comisionado. Paul V. McNutt. Makita iti sangnguanda tl dua a w agayway.Filipinas kadagiti Presi­
saan a maipasdek a pakailaslaisan- dente t i Estados Unidos. Ni Apo McNutt t i nangldanori kadagiti wagayway ket naisagut dagitoy a kas tanda
lamanagtalek ken kinapudno t i Filipinas iti America. Naited dagitoy idi Agusto 13.
tayo ngem maipasdek tapno nasaysayaat t i . pannakiinnaw at ken pann akilangentayo.
Awan ti lugarna ditoy Hawaii ti
tukel a mangtukel Comiunlsta,
Dagiti empleados ti Kauai Pine­
apple Company a kamkameng ti
United Cannery, Agricultural, Pac­
king ken Allied W orkers of Ame­
rica sim brekda ta Inpagarupda a
n asayaat daytoy nga tukel.
Ngem ti paruar ti Saturday Eve­
ning Post idi Septembre. 2 inlatak•na ti Joinapodnona a ti partida_Comiunista ti mangiturturong itl day­
toy a Tukel.
Dagiti makitegtegged puro tl Ka­
uai saan koma a paal-alia iti pammatida a daytoy a tukel saiaknibanna ti Demooracia America. Nasarakan a dagiti kangatuan a pangpangulo toy a tukel Inpayatda a
w inarawara dagiti kapintasan ken
kasayaatan a pagwadan panagblag
Panpanonotenyo daydi tallo
bulan a welga idi 1936 ken 1937
pannakaputed coneccion Hawaii iti
America. . . a $1.35 ti bayad sangadocena nga oranges, ti lasona nglmmato iti 215 por ciento ti Patatas
25 por ciento; Maiz 4 por ciento.
Awan pay. makaammo no dagiti
trabajador pantalan agwelgada itl
daytoy a bulan. No agwelgada kas
pagarigan ta madida nga agdiskarga ken agkarga. kadagiti kargamentos, datayo ditoy Hawaii kakaasitayo a m arigatan abastos ti pagbiag ta amin ngumatonto manen ti
pagbayad.
N asayaat kadi aya a datayo ditoy
Hawaii, agsipod ta dagiti taga ilaod a trabajador nga agganganar iti
nangangato ken agtartrabajo iti abababa nga oras ngem dagiti traba­
jador Idaya, agrigattayo agsipod
ta dida kayat ti contrata? PanonoNautObyon ti dakkel a maipaayna ditoy T erritorio dagiti dulin a
pirak dagiti Filipinos? Depositoda
Itl banko Hawaii $4,616,257. Ave­
rage deposit: $229.24.
Ania, maysa kayo kadagiti dua
pulo ribu a kadaraantayo nga agealsalim etm et keri isagaaganaanda
tl masakbayan...?
Dagiti Filipinos ditoy Hawaii mayammo-ammoda kada Alfonso Avecilia, abogado, agente seguro;, . ,
Alfredo Ocampo mannakigayyem
ken m annakatarus nga intrepete tt
akingato a pangukoman; . . . .Evaresto Fernandez, kakaisona a Fili­
pino iti Post-Ofice Honolulu;
Mr. ken Mrs. Narciso Mesajon a
taga^ W ailua a nakitegtegged iti
80 a tawen Iti plantacion W aialua.
Tignay Bapor
AGAPAN FILIPINAS
Asama Maru...
September 13
Presidente T a f t
September 13
Presidente Cleveland....... Sept. 27
Tatuta Maru ...................Octobre 1
AGGAPO FILIPINAS
Tatuta 'M aruSeptembre 14
Emps. of Ja p an ... Saan nga'ammo
Presidente Pierce.............Sept. 22
Kamakura Maru...............Sept. 29
Emp. of Asia .....................Sept. 30
MANILA, Septembre 20 (UP).
Inanamongan tay napan a lawasna
dagiti Delegados ti Asamblea Nacional Filipina ti pannakabalbaliw
dagiti tallo a paset ti agdam a-a
constitution ti pagilian ket nakita
kaadduan kadagiti Delegados ti
nayat ti pannakabalbaliw ta adda
ket ngarud 81 ti nangananamong
6 laeng ti nagmadi.
umona a nabalbalfiwan isu ti
papnakayababa ti panagtakem ti
Presidente ti Filipinas ken pannakabaiin ti Presidente a pabotosan
ti mamln dua a daras. Itan uppat
laengen a tawen ti panagtakem ti
Presidente a saan ketdi nga innem
tawen.
Ti maikaddua isu ti pannakapukawen ti agdama a kasasaad ti
Asamblea Nacional Filipina ke ms
sukat ti legislatura ti Senado ken
Representante Camara ti senado
(Maituloy pagina 2)
14 Aeroplanos
Dagiti Naibaon P . I.
Sangapulo ket uppat dagiti aero­
planos Americanos ti tim mayab a
nagrubuat idiay Pearl Harbor, Ho­
nolulu idi Martes a nagpa Manila
a mangwanwan iti tay-ak ti baybay
Pacifico.
Dagitoy nga aeroplanos naibaonda sadiay Filipinas a tumulong
iti pannakaguardia ti aglawlaw Fi­
lipinas kadagitoy nga aldaw a p
nakariribok toy iubong iti gubat.
Ti “Squadra 21” nga aeroplanos
a naggapot’ San Diego California
a naibaon ken sim mangpet ditoy
Honolulu isu ti pangulo dagiti naibaon,-nga aeroplanos idiay Filipi-
Dimapo Dgti Nakipagrebbek Met
Plantacion Ti
UnasFilipinas Ti Rusia Iti Polanda
Kuna N akakita a Ginagarada
Pinouran Plantacion InunaAgpabuyaP I
san Occidental Negros
Carnaval Ti
40 Nasnascion
N a g g ig id d a n d a A m in
MANILA, Septembre 20 (UP). Nauram a dimmapo dagiti adu a p lan -,
tacion ti unas iti provincia ti Occidental Negros idi kalman, indamag
dagiti asukareros (agtagikuat asuFilipinos Ipabuyada Salsala
kar) nga addat’ Manila.
Filipina Ken Ay-ayam a SiNi Dr. Vicente Gustilo, Presidente
pa-sipa
Confederation of sugar planters’
Association ditoy Filipinas, naglaTREASURER ISLAND, Septemdlngit unay idi naaw atna ti damag
-e 20 (UP) Ti naindaklan a paa pannakauram dagiti nalawa nga buya a pagrara'gupan dagiti repreplantacion ti Unas idiay Occidental 8entaclon uppat a pulo a nacion di­
N egros., Kunana a dagiti “radical” a toy iubong nga adda ita a makikarm anangriribuk addadan idiay Occi­ karnaval ditoy T reasurer Island,
dental Negros a mangirubuat itl ri- San Francisco, maaramidton a mai(Maituloy pagina 2)
pabuya inton Domingo 24 toy agdaa idiay naindaklan a Federal Pla. idiay San Francisco.
(
Iti daytoy nga aldaw, dagiti napili
a Rereynas ti tunggal nacion agtugawdanto itl plataforma a naisaCHUNGKING, Sept. 20, (UP). Inket Itl agkakadaeg a pabuya
gunamgunam ita nga aldaw ni Gene­ nga insagana dagiti representation
ral Chang Kai Shek ti panangpa- ti tunggal nascion.
rangen dagiti amin nga Insik ti
Dagiti Filipinos bagidanto nga
bilegda a mangrupak ken marig(Maituloy pagina 2)
bakal iti Japon ket agtuloyda a
ngipeksa iti guerilla.
Dagiti tropas tt Japon ituloyda $ 2 , 0 0 0 , 0 0 0 , 0 0 0
a pabilgen ti panangrebbekda iti
tu ra y . nl General Chang Kai Shek.
U ray’ pay no riapudoten ti labam ken rupakan idiay Europa,
sapol nga agkaykaysa amin dagiti Masapol Pannakairemedio Ti
Sanglay a mangbakal ken mamagPannakapataud Toy a Pirak
panaw kadagiti Japon iti China, ku­
Tapno Nabileg Filipinas
nan Chang Kai Shek.
MANILA, Septembre 20 (UP) Iti
Agtuloy ti napinget a rupakan
ken ruppanggaan dqgiti tropas ti tinawen a panagreportna iti Presi­
Japon ken Insik kadagiti riagdudu- dente ti gobierno Mancomunidad
Filipina, ni secretario ti Financia,
disdisso ti China.
Manuel Roxas lnlawlawagha ti pannakasapol a mayad-ado ti pirak a
pastreken ti gobierno babaen ti butapno adda $150,000,000 • a mapastrek ti Turay iti tinawen,
Tapno m apastrek daytoy, kunan
AIEA, Septembre 13. Nagpasala
Apo
Roxas, masapol a ti pastreken
ti beneficio. itay dipay unay naba­
yag idiay Filipino Clubhouse ditoy ti Tu,ray ingatona iti $2,000,000,000,
(Maituloy pagina 2)
Aiea tl Miitya Ng Silangan No
Rupakan Insik Ken
Japon Agtoloy
Ti Patauden P. I.
Kunan Sec. Roxas
Pasala Beneficio
Mutya Ng Silangan
MOSCOW, Septembre 20 (UP).
Simbrek metten a nakipagraot ken
nakipagrebbek dagiti kasta unay
bilegda a tropas ken armadas ti Rusa itl P o lan d a -ita-a lawasna ket
ilalas-odda iti territorio ti Polanda awan a pulos- ti sawsawirna.
Ti gobierno ti Russia indariragna
m inandaranna ti tropas ken armadana a mangserrek metten iti
Polanda agsipod ta narbek a napukaw m etten ti Turay ti. Polanda
ken tapno iti kasta dagiti tropas
Russia m aprotektaranda dagiti
Russo nga adda iti beddeng ti Po­
landa.
Inagaw a linas-udauen dagiti tro­
pas ti Russia ti ciudad ti Vilna idiay
Polanda idi kalm an kalpasan ti asawsawirna a panagmarcha
' (Maituloy pagina‘2)
A N a g k a s a n g a y , A iea
AIEA, Septembre 20. Adda somagmamano a k a Filipinoan ditoy
Aiea dagiti nagkasangay iti daytoy
a bulan ti Septembre ket kadagiti
aldaw a panagkasangayda dinarayan ida dagiti gagayyemda.
Ni Gloria Pareja inlagipna ti maikapulo a panagkasangayna idi 2
toy agdama.
,,
Ni Dominga Alay-ay inlagipna ti
maikapullo ket maysa a panagkasa­
ngayna idi 2 toy agdama.
Maindayon a Kanayon Puro
Caibiran Agnaed Malagawan
MANILA, Septembre 20 (UP).
Malawagan unay kadagitoy nga al­
daw dagiti umili iti Caibiran idiay
ti Biliran, amianan ti Leyte,
agsipod ta nasukainanda ti kasta
a minas ti “asupre”, kunaen ti
Departamento ti Interior idi kala pannakaaw atna iti damag
ken Gobernador Rafael Martinez
idiay Leyte,
Indamag ni Gobernador Martinez
I Departamento ti Interior a ti dis3 nga avan minas ti asupre, kasta
nay ti makita nga asuk ken manggeg nga ungor ken pananggingi-
Mr. F. Varona
Nawis Miting
Fils. Stockton
Kinanselarna
Pagsasaritaan Ken Usayendat’
Pamusposan Pannakapasa­
yaat Parikut Filipinos
Daga Ababangan Japon Nanipod 1917 Awan Kalintegan
Compania, 14S Naipabus-oy
STOCKTON, CALF. Septembre
20 (UP). Ni Apo Francisco Varona
comisionado dagiti makitegtegged
Filipinos iti beddeng tl America
ken Hawaii iti departamento ti Na­
tional Division, oficina ti comisio­
nado Residente Filipino idiay Wash­
ington, naawis a dumar-ay ken tu(Maltuloy pagina 2)
MANILA, Septembre 20 (UP). In-'
paulogen ita nga aldaw ni Benign o
Aquino secretario ti Agricultura ti
abang (lease) a dagdaga a 990 hec­
tareas idiay Padada, distrito ti
Santa Cruz, provincia ti Davao a
dagitoy a dagdaga ababangan ti ItaPlantation Company, compania
ti Japon, idi 1917.
Naidamag a ti Gobierno Mancomiunidad inbilinna ti pannakainulo
wenno pannakakancelar dagitoy a
salda a dagdaga iti Itakura Plan­
tation Company agsipod ta ti pannakaabang dagitoy a dagdaga saan
kan a nainkalintegan no utoben ken
ibatay iti agdama a pagwadan ti
gobierno Filipinas inaipapan pannakaabang dagdaga.
Ti takura Plantation Comany a
kukua ken inbuangay dagiti sumag(Maituloy pagina 2)
Agpatrabajo Nga
Engles Inikkatda
Trabajador Aleman
Consul Englaterra Manila Ku­
nana Awan Inbilinna Panakaikkat Aleman, Nakemda
MANILA, Septembre 20 (UP).
Dagiti agpatrabajo nga Engles nga
adda iti -uneg ti Filipinas inikkat­
da aminen dagiti trabajodorda nga
Aleman apaman laeng nga ti Grai
Bretania indeclararna ti pannaki
gubatna iti Alemania.
“Saan ko nga inbilin a kasta ti
maaramid” kuna ti Consul General
ti Gran Bretania ditoy Manila. “No
dagiti Engles nga addaan trabaja(Maituloy pagina 2)
Agpatudas
Tropa Nabate
Iti Polanda
Sirurungsotda A Sumaranget
Tropas Alemania, Ur-urayenda Tropas Gran Bretania
Nagsubli America
Osmenia Agkuyog
Da Ken Elizalde
Pintas Taga Amian
Benogtak Ni
Hitler Gran
Bretania, Fr.
D aytoy A Gubatan
N atay Daydi Dadis Iti Kellaat Ipapatay, Naaramid Pannakailagip Balay Kabsatna
DANZIG, Septembre 20 (UP). Inrakurak ni Dictador H itler ita nga
v ti panriakatnayonen iti agnanayon ti ciudad ti Danzig iti
m ania ket sana inriaw nga inperti diskursona a ti Alemania
L panggepna a makigubat iti
Gran Bretania ken Francia, ngem
dagitoy a nascion kayatda ti
gubat, ti Alemania sisasagana a
makirinnonot ken makirupak.
Dagiti rinibribu nga umili iti ciu(Maituloy pagina 2)
Napintas Mabuya
Kankanta Salsala
Filipina Inton 30
Mainsayon Kankanta Ken Sal­
sala Filipina, N i Mrs. Dizon
Ti Mangin-insayo
Ti Ladies Aid Society ditoy
Honolulu pagpingetannan nga indagiti babbai-o ken babbalasang nga agparang ken agpabularamid a -pabuya ti kan­
kanta ken salsala Filipina inton 30
toy agdama idiay YMCA ditoy Ho­
nolulu.
' daytoy a pabuya makitanto
mabuya dagiti ditay pay nakitkita ken nabuybuya a salsala
Filipina agsipud ta dagiti agdama
nga isagana dagiti agin-insayo sanaaramid ken naipabuya
ditqy Territorio.
Ni Mrs. N. C. Dizon ti mangininsayo kadagiti babbaro ken babbalasang. Naidamag nga adunto da­
giti dumar-ay nga agbuya iti day­
toy kasla datdatlag a maipabuya
ditoy Honolulu agsipod ta naipadpaduma ti pannakaisagana dagiti
mabuya.
Daytoy a pabuya nga isagsagana ti Ladies Aid Society ditoy Ho­
nolulu maaramid a kas beneficio.
Naisagut Banquete
Umaayam Babbai
AIEA, Septembre 13. Naisagutan
itl nabuslon a kaan iti banquete a
Sin. ni LEBORIO VEGA
naaramid idiay Kewalo Inn Idiay
WAIMEA, Septembre 13. NaaraHonolulu itay di pay unay nabayag
ti nangayed a panagmakaikadagiti sampion a bomavolleyball
daydi Dios ti mangngaasi kaba babbai ditoy Aiea ket nl Miss Esat Angelo Dadis, iso a natay iti
vangelina Zulawinski, director da­
kel-laat nga ipapatay idiay Koloa.
N
a
g
k
a
lla
isa
n
Da
giti babbai ti nangiwayat kadagiti
Daydi kabsat Angelo, naragsak pay
medalia 'dagiti sampion.
M
iram
Ken
T
an
d
a
l
laeng a nakiay-ayam iti sa-cura
Ti kinasampion bomavolleyball
kadagiti kabbalayna iti rabii, ngem
KAHUKU, Septembre 20. Dinar
iti agsapa nasarakan m etten dagiti -ayaw a rinagsak dagiti adu a ga- dagiti babbai naaramid idiay gym­
(Maituloy pagina 2)
gayyem ken saugaili a naggapu ka­ nasium ditoy Aiea iti di pay unay
dagiti nagduduma a disdisso ti puro nabayag. Dagitoy sumaganad dati Oahu ti nadaeg ken naragsak a giti naikkan ti medalia:
Rebecca Segovia, Violet Segovia,
panagkallaisa- da Agustin Miram
-ken Sally Tandal isu a naaramid Petra Buendia, Florence Unabia,
idi aldaw ti Domingo, 17 toy agda- Mrs. Rosita Laybon, ken Lucia SapNaruay unay dagiti awis a tim- "ma ditoy Kahuku.
mabuno iti naindaklan a pasala idi
karabiiyan ti buniag ti anak da Mr.
Mrs. Pedro Valderama a taga
KUNG N A IS N IN Y O N G MABOSOG A Y K U M A IN KAYO
Wahiawa, pasala a naaramid idiay
NG T U N A Y N A PAGKAIN PILIPINO ISANG M AK AHonolulu Armory H all ditoy Honolu idi 16 toy agdama.
KA BA G O NG . "RESTAURANT"
ANG
Ni Mary Ann, anak da Mr. ken
M AGBIBIGAY SA INYO NG M ALIN IS
Mrs. Valderama a nakaisagutan toy
A T M ASARAP N A
PAGKAIN.
naindaklan ken naragsak a pasala
A N G M GA SELBEDORA N IL A A Y
inanakda Appo S. Paraso, T. Gon­
zales, L. D. Los Banios, V. Castillo,
KA R IN NIOSA A T M AY NGIT1 PA
R. Garduque, Z. C. Fernandez, I.
KUNG MAGSELBE. . .
Cayaban, ken P. Salonga.
Naragsak Buniag
Anak Yalderama
tukel dagiti babbal iti Legionarios del Trabajo ditoy-A iea. '
NI Mrs. Lauro Pasay taga W ai­
pahu ken secretario iti "daytoy
timpuyog ti nangisagana iti bene­
ficio k e n . nangtarawidwid iti programa.
Sin.- N i Cely P. Marcelo
Kabayatan pannakaaramid ti sal­
sala,
naibalballa-et ti kankanta.
Ti nalungpo nga ublng, bungada
N agkanta tisolo da -Marie Rofoll Mr. ken- M rs. -Nelmida- idiay 8 a taiga-Damon Tract ken ni Marie lias Olaa, nabautizaran idi Domingo
Bargamento 'a taga ditoy Aiea.
20 toy agdama idiay slm baan. ti
S aan M ap alubosan Bapor
p rotestante itl im aton ni Rev. SeA lem an Puerto Ti Jap o n
eon Ibera, Ti ubing nabautizaran
Ni H um alon In lag ip n a
LONDON. Septembre 20 (UP).
it itl naganna Monico Nelmida,
A ldaw P an a g k a s a n g a y n a
Dagiti bapor a kukua ti Aleman
Dagiti agkakadayaw a nenong
nga agpakpakne nga
agl
AIEA, Septembre 20. Nasurok
meng
kadagiti puertos ti japon.
Iti
ragragsak
nalrugi
idi
rablnga uppat a pulo dagiti naklpagsaanda a mapalubosan nga agpaiiragsak iti panagkasangay ni Propi- di Sabado ket naruay unay dagiti IIocos Norte. Ti Miss IIocos
ne
no
adda
kargamentoda-nga
at
lita Humalon ditoy Aiea idi 6 toy papagayam da Mr. ken Mrs. Nelmi­ lapsatna, Miss A rtemia Daguio, taga Becarra.
da a naggapo kadagiti nagduduma Isu ni pagam-ambingan libnos ken sayaksayakna a oabong, Miss Clta mas. kunaen ti damag a simmang agdama isu a naaramid iti m
pet ditoy London.
Lambinlcio. taga T agudin.
Maituloy pagina 2)
Dagdamag Idiay
Paauilo, Hawaii
Ita A Lawasna
, WARSAW, Septembre 20 (UP)
Dua ribu dagiti tropas ti Polanda
sirurungsot a makiruprupak pay la­
eng ita kadagiti kasta unay
pas ti Alemania idiay ili ti Gdynia ket no pay nalpasdan a nalakob sibebelegda a makirinnebbek
kadagiti Alemania ken, manginanamada iti isasangpet dagiti abuno
tropas ti Gran Bretania.
Dagiti d ua. ribu a tropas ti Po­
landa sumkadda a mangidefensa
Gdynia ken iti valle ti Ochshoeft no pay tumodo ti balat’ paltuog ken kanion ken bombat’ aero­
planos ti Alemania a mangduper
kadakuada.
Dagiti nakaim atang' ti labanan
(Maituloy pagina 2)
WASHINGTON, Sept. 20 (UP).
Napilit a nagsubli ni Vice Presi­
dente Sergio Osmenia ditoy Washingotn kalpasan idadanonna idiay
Italia nga agawiden koma idiay Fi­
lipinas agsipod ta ti agdama a gu­
bat idiay Europa.
Naidamag a ni Apo Oamenia agkuyogdanto laengen ken Apo Co­
misionado Elizalde nga agawid Fi­
lipinas inton malpas ti session E s­
pecial ti Congreso.
Ni Apo Camilo Osias, maikaddua
a comisionado Residente Filipino
idiay W ashington, agdama itan a
sarsarungkaranna dagiti dadakkel Indariragna Ti Rupakan Ingaa pagadalan idiay Estados Unidos.
nal’ Dumapo Ti Makusbo Iti
Panagkasiam DayDi Angel Dadis
minas kasta unay ti pangngipugsoN ailagip Koloa
na iti asuk ket nganngani kanon
ranapanna ti asuk ti intero a puro
ti Caibiran. Malaksid laeng day­
toy —kanayon ti ungor a mangngeg
dagiti umili isu a mamagu-oyong
kadakuada iti am ak ken butbutengda.
Ti naudi a damag a naaw at ditoyManila ikaiikagomna ti pannakaibaon ti pabor a mangkarga ken
mangipanaw kadagiti umili iti pu­
ro ti Caibiran, kasta met ti pannakaibaon ti oficial a mapan mangkita ken umimatang iti naka-am-aMaysa pay a damag a naawat ti mak a minas tapno maammoan no
pagdaksan ti umili wenno saan.
Sec. Aquino
Inpaulogna
Bilin Davao
Tangkiliking Nating ang Ating
Kalahi. . . Bago ang Iba
N. BERETANIA CAFE
Solok ng Aala at Beretania Streets
1204 Aala Lane
Honolulu, T>H.
T hu rsd ay, Septem ber 2 1 , 1 9 3 9
HAWAII FILIPINO NEWS
POYOPOY TI KAHUKU Nabombardio Nulaka K e n Naimas L utona A
Napalned Ti Panganan Filipino Honolulu
Courageous
Agiagikua
Narebbeken Polanda Tropas
Nagtataraydan Rumania
RUMANIA, Septembre 20 (UP).
Rinibribu dagiti tropas ti Polanda
rraman dagiti civilianos a tattao
naggapot nagduduma nga il-ill ti
jlanda dagiti nagtaray a nagkamang iti Rumania ket idi kalman
sim mangpet metten a nagpakni ditov Rumania ti Presidente, Premier
ken Pangulo a kangatuan ti arm a­
da ti Polanda.
Kasta met. a nasurok a sangaga>t dagiti aeroplanos armada ti
Polanda dagiti tim mayab a nagkavel ken narungsot a pannakirupakda kadagiti aeroplanos ti Ale50,00
ni napinta s, naemma, naisem, pasingpet ken
managpanonot a balasang,, Miss Fely
D. Abalos. Daytoy a balasang, nagaget ken nasulukag kadagiti amin a
trabajo iti uneg tl balay, ken narag8ak pay kadagiti amin a papagayamna. Naala daytoy a ladawan ni Miss
-Abalos idiary Moheo Park idiay Hilo
[di agbakbaksion ditoy puro ti Ha­
waii Grande. Inpatulod ni S. D. M.,
M|lo Sugar Company. )
Agpatudas
Tropas Nabate
(Tuloy pag ina 1)
kunaenda a kasta unay ti ram asan
ken binnagsolan iti bayuneta malaksid pay laeng dagiti kas tumodo
a bomba ti aeroplanos nga agdadangadang iti tangatang.
Dagiti tropas ti Alemania iti tangatang, takdang ken iti taaw agpinsan ken agkaykaysada atnin a
mangbombardio iti agliklikmot iti
Polanda.
Malaksid laeng dagiti h 'ts m tl
a soldados ti
teg tropas ti Alemania isu nga ag­
dama a priso ita.
Kasta met a 10,000 a soldados
Polanda. dagiti-kinemmeg ken inkalabos Alemania idiay Lwow ken
Bzura.
No pay kasta a makltan a ma,
luppoogen ti hileg ti Polanda, ti ciu­
dad ti W arsaw a ngulo t l . Polanda,
sng nga idefensa
Labate a
nga adda dti uneg tl W arsaw.
Nasurok a 1,000,000 dagiti tropas
ken civilianos dagiti sirurungsot
langidefensa iti ciudad tl War. k a d ag iti kabusor nga Aleman.
Binogtak N
i
Hitler Gran
(Tuloy pagina 1)
ti Danzig, ‘ inalikobkobda ariniriawan nga invivviva ni dictador
H itler tunggal panagpenal ti diskursona.
Ni H itler insalaysayna kadagiti
agdengdengngeg no apay a ti Alemania sinerrekna ti Polanda. Inlawlawagna dagiti kayatna a maaramid
kasakbayan panangserrekna ngem
ti Gran B retania ken Francia nakiramramanda.
Sinalaysayna n g a . inlawlawag ti
kinadakes daydi tulagan ti Ve
les kalpasa n daydi naudi a gubat
toy lubong. Inbagaha dagiti kapanonotanna a mangpasayad Kina-
Dida P alu g an e n D agiti
C iu d a d en o A lem an B apor
NEW YORK, Septembre 20 (UP).'
Ti bapor Italiano nga agbiaje manipod Nueva York aginganat' Ita ­
lia saanna a pinalubosan a lumogan
agiti adda pasapuerteda a ciudaano Aleman, Czechs ken Siovakc.
Adu dagiti Aleman, Slovaks. ken
Czechs dagiti addan passport a . ma­
pan' koma idiay Alemania.
Agpatrabajo Nga
Inglis Inikkatda
(Tuloy pagina 1)
nga Aleman ditoy Filipinas
inikka tda dagiti trabajadorda”, naknakemda dayta nga inaramidda",
intuloy t i Consul dagiti Engles.
Ni Wyatt- Smith, Consul general
Bretania ditoy F ilip in as, inlatakna
pay nga awan ti naawatna a bilin
a naggapot’ London a mangpaikkat
kadagiti Aleman a trabajador da­
giti Engles ditoy Filipinas.
K asta m et nga invvaragawagna ti
Turay ti Gran Bretania awan pay
ti bilinna a mangayab kadagiti En­
gles nga adda iti uneg tl Filipinas
apan agservicir iti gubatan,
ngem no pay k asta adun dagiti Eng­
les iti uneg ti Filipinas ti nagvoluntaria a nagapplikar ken agaplikar a m apan idiay E nglaterra tapmakatulongda iti gubatan.
Daydi Angel
Sin. Ni Miss Bening Barientos
“Goodwill Meeting”
Agarop a 125 a miembros ken
aangsangalli dagiti tim mabunb iti
naaramid a binulan a panagmimiting ken.'panaglaianglang ti Kahuku Good Will club idiay Haole Club
House idi rabii
ti Lunes, Septem­
bre 11, oras ti'maikapito iti rabii.
N i, Mr. Wong
Chon ti nangldaulo iti m ltin g . ket
inyam-ammo. na
met iti patak ni
Mr, D. G. Corklin
i s u a nagbltla iti
daydi a rabii. Sinalaysayna dagiti
napaspas a m a k
ken naadadalria kabayatan iti inna
panagbaniaga kadagiu nagduduma
luglugar toy lubong.
Iti daytoy a miting, dagiti dua a
Kahuku, Thomas Perreira ken Koji Togo, inaw atda ti Kahuku plan­
tation Service Medal. Dagitoy dua
trabajadores nagserservida kabaLtan tl 36 ken 32 a tawen iti biang
ti plantacion tl Kahuku. Da Appo
H. A. Hansen ken C. D. Christophersenti nangyaw at kadagiti Medalias.
Dagiti kam kaineng ti Young Melodiers O rchestra ti nagtukar iti
daydi a panaggigimong ti Kahuku
Good W ill Club.
Nagvacacion
K alpasan t i naka-Domlngo
nagbacacion da, Mr. Juan Belln ken
Alejandro Atardido a sinangsanga.da Juan 'Mlram, Modesto Monls
ken. Mr. ken Mrs. A, Miram iti Ka­
huku nagsublldan a nagawld idiay
Meyer Camp, Pahala, puro
-wall Grande idi malem ti Martes,
fecha19toyagdam
a.
Dagitoy a kakabsat immayda tinalantanan ti panagkallaysa da Mr.
Mrs. A. Miram. ■»
(Tuloy pagina 1)
kabbaiayna a natayen.
.
Ado dagiti agkakapintas a babbalasang ken agkakapunar-a babbaro
iti daydi a rabii k in aldaw isuda
nga im atender ken nangiparang ka­
dagiti ado a -k ita ti ragragsak kas
pan'gliwliwada ken ni Apo Valentin
idanon ni Larry Barientos, anak
Bagaoisan a napanawan daydi kab- da Mr. ken Mrs. Barientos iti “Main
satna ditoy a biag.
Camp ti Kahuku ti naragsak a paMay Ba a Paca ken m aysa a b aboy nagkasangayna ken nangilagip iti
ti naiservi; adda amin
a laing
’Mr. M a r i a n o L i b a s ,
Ti Turay ti Francia ken Grail tin' Ines ken . Mr. Ignacio Heron.
Bretania nagimytoysada a sani'lda- Nupay isut narikot unay tl adda a
Sec. Aquino
Inpaulognan
ga idi 1917 ket nanipod i din minulaan.ua kadagiti nagduduma a mulmula a , kas ti abaka ken dadduma
No pay kasta a pinakaneelaren
n i secretario A quino. ti kalintegan
ti Itakura Plantation Company ka­
dagitoy a dagdaga, ni Apo Aquino,
inpalubosna ti 145 nga hectareas
ti daga a pangyalisan ken pagika, bilan ti compania kadagiti makmakinana, ken dadduma pay a kukuana a naipasdek iti las-ud ti 990
hectareas a dagdaga.
Nakipagrebbeken
Tropas Russia
kasasaad ni Apo Valentin kadagiti
n g a aldaw n arespetar m et la am in
yemda a nagatender babaen ti panangtultulong da Mr. Lasaro Parugvog, pangamaenna naayat a gayyem Apo. Anastacio Vidad ti Koloa ken nl Apo Narciso Valdez.
Indalan m et n l Sra, Apolonia
Garcia ti pannakailualo. daydi kabsat Angelo tapno maawat koma a
in gana.. Nagsarita m et ni Apo Li(Tuloy pagina 11
da.gni tropas Russia a nagturon borio Vega-iti daydi a gimong ken
ti pay met rebbengen ti nagannak
iti daytov a ciudadk a d ag iti. annakda. K asta m et a ni
nasdaawda unav iti daytoy a pai Apo Anastacio Widad. Ado dagiti
naamaan a balbalakadna isuda a
serrek iti Polanda. Ti Turay ti Gran mabalin a tagibin-Iyen ti in tunggal
'
Bretania ken Francia mapilitda a Filipino.
mangiwaragawag iti pannakigubatda iti R u s s i a akasta iti Alemania,
Simngaw a napasingkedan a da­
mag a ti Turay ti Russia ken Ale­
mania pagbingayanda ti daga
(Tuloy pagina 1)
Po lan d a. 'mabuno iti maaramid^ a naindaklan
a ragup nga in aw agan. ti
lipino A gricultural Laborers’ Association inton 23 toy agdama idiay
S. H unter Street ditoy Stockton
Awisen da kayo amin a
California.
k a d a ra a n nga agkam kaDaytoy, naindaklan a miting
meng iti Philippines
nakaavyagan itatabuno ni Apo VaMutual Service
rona maaramid tapno mausay a
Association
m apagsasaritaan dagiti adu a pari267 Mokauea -Street
kuten dagiti makitegtegged' a Fili­
D istrito lti Kalihi, Honolulu
pinos kadagiti nagduduma a disdisso
ti igid baybay Pacifico-nga ayan a
Inikkan Ti Turay ti
pakttegteggedan dagiti Filipinos.
Palubus
’
Naidamag a daytoy a miting naPAGSERREK
ayaban tapno mapagtutulagan da­
Maysa a tugao (single).. $5.00
giti tuniabuno iti pamospusanda - a
Pagtinnag. (binulan). . $2.00.
m angikanaw a. kadagiti Filipinos a
makitegtegged a saan a madangran a n unay dagiti pakitegteggedanda
ken dimet madangranan. dagiti F i­
lipinos a makitegtegged.
Naidamag a ginasot dagiti. pangpangulo Filipino iti igid baybay
Paojflco dagiti agsagsaganan. a'
maripnong iti daytoy nga aldaw.
Mr. F. Varona
Naawis Miting
N a p a teg a Sagut
Kung m ayruong kayong
auto a t nais ninyong humf-ram ng k u a rta ay m agsadya
kayo sa am in a t h anda k a ­
ming tum olang sa inyo.’
THE DISCOUNT CORP.
Ltd.,
3rd Floor, Bishop Bank Bldg.'
Phone 49 5 6
- Honolulu
SERVEL ELECTROLUX
PAYS for itself!
-
Users say a newly installed Serve! quickly
pays for itself in the savings. it effects on
food alone. Better. food protection. . . le ft­
overs saved. . . buying a t q u an tity prices.
And because the Servel Electrolux has ho
moving parts. nothing to w ear. . . these
savings continue throughout its long life . -
The Honolulu Gas Company
Or at Dealers
Wiker, nagan ti madaydayaw a
manager ti Plantacion ti Kahuku
Babaen ti. damag, toy a GymAuditorium agpateg ti $43,000 ket
a naipatakder idi sombrek
. tl Junto isu nga Inawat ni
W. W. Philips contractor,
Ti ceremonia ken mgragaak natramid Dabaen ti naanep a pananglpangulo nl Mrs. J.
Orrick.
. Ti programa iti daydi a rabii
isu toy sumaganad: Panagbltla nl:
Mrs, T, G, S, Walker, Presidenteti Kahuku PTA; panagkanclon. tl
kaadduan iti “Hawaii Poni" nga
indanloan ni Gordon Virgo; panagbit la ti agdama a Mayor, David Aka­
na; kancion; “Old Plantation’?, Mrs.
Eleanor; Dedication Speech ni
perentendente, Oren E; Long; panagsarita ni Mr,. T, G. S. Walker;
kancion “Bells of St. Mary’s,” Glee
Club; panagbitla ni Gus S. Webling,
supervising principal; solo Gordon
Virgo; bitla a panangserra ti
grama, Mr. Miyam oto, principal ti.
Kahuku High School, kancion Star
Spangle Banner,' ''
Dadduma kadagiti. naruay
malantan itoy a rabii isu dagiti
principales kadagiti eskuelas mani
pod W aialua aginganat Benjamin
Parker, pangpangulo. ti, PTA, ka­
dagiti eskuelas a saksakupen ti Koolauloa, Presidente tl. WACA., John
C. Lane; Bruce Hopkins, ken Mr.
Heen iti City and County Building
D epartment.
Kasta met a dimmar-ay dagiti
agbas
gltl napusgan a nagkusenero isu-
Alemania. a mangpaapastudiar iti daken daydi a tulagan,, Ngem saan da Appo Simplicio Rania, mantene-
rirag . iti panangituloyda iti pannakigubat iti Alemania kēn Russia
.ay no dagitoy dua agkaddnamakirupak kadagitoy dua a
Democracia, Agrinnonot nga agpinnukaw dagitoy uppat a na sc ion ti
Europa.
Idi aldaw tl Domingo, 17 toy
agdama.
Naawis dagiti asideg a gagayyem ken papagayam ni L arry a naglalanglang Iti daydi a malem idiay
ismo a balay toy naseknan.
Dedlcaclon Kahuku Gym-Aud.
Ti nakalaglagip unay a pannakaisibbo ti kabarbarona a Gymnasium
urn ti Kahuku High School
intuyang t i Kahuku PTA.,
naramhakan idi rabii ti Martes, 19
agdaiha.
oTy a balay a pagay-ayaman ken
NaamtamongaE
Pannagabaliw
Dandaniw
LONDON, Septembre 20 (UP). Inem a gasot ket waio ket maysa
dagiti
salbar a pasageros
daydi bapor “Courag'eous” a blnombardio a tinorpedo
pinalned ti submarino Alemania
itay maikatlo nga aldaw itan.
nolulu.
tl bayad dagiti malamot. Mabsogka a mapnek unay iti magastom
a sangapulo ket lima, dua pulo wen­
no duapulo ket lima a centimes.
Bretania ket sikakarga iti
Awan umartap kinaiiflas ken liipasajeros ken aeroplanos idi' nasayaat ti into Filipino ili daytoy
m
abombardio a mapalned.
barbaro a panganan.
Kasakbayan pannakalnedna, ti
Amin a ba-Filipinuan a maisarbapor Courageous nakilaban a na-, Qng dUQy BbnolulUi masapol Uga
kihinnomhardio kadagiti submarino lnrta naaasen-.daytoy a pananganan
ti Alemania isu a nangbombaydio Filipino kasakbayan panagawidda
kenkuana.
Adda 1,200 a pasajeros ken tr i- k e t magustuanandanto.
Dikay Iiplipatan ngai
pulantes t i bapor Courageous a
angan iti daytoy a panganan, N.
Kalugan kenkuana idi mapalned,
Naidamag a dadduma pay a bap­ BERETANIA CAFE, 1204 Aala Labapor d e . guerra tl Gran Bretania
dagiti binombardio ti submarino ti
inyo nga agserserAlemania ngem dagitoy nakapagrestaurant, babbai
llsida,
Dadduma pay kadagiti bapbapor.
d e guerra ti Gran Bretania dagiti
naidamag a pinalned ti submarino
Aleman, ngem n o . pay kasta nabiieg‘ dagiti bapor de guerra ti Gran
Bretania a mangpakslat ken mangpalned kadagiti submarino tl Ale-'
Dimmapo Dagiti
Plantacion Ti
ken lallake, sivaragsakdanto ken
siaayntdaiUo nga agservi iti may
siasinoman a mapan mangan iti
daytoy barbaro a restaurant Fillpino.
Innem a Bapor Guardia Ti
Gatangen Manen Ti Filipins
MANILA, Sept, 20. (UP). Ina nila nga idiay.Raiaaw ti amianan
w at ita nga aldaw ti Gobierno ti ti puro ti Luzon adu kano dagiti
Filipinas ti r ecomendacion nga n ag mangngalap a Japon a naggapot’
kaykaysaan dagiti oficiales ti Ad- Taiwan nga aglebas nga agkalap
duana a panapggatang ti Turay ka- wenno panggependa ti aglebas nga
dagtl innem a bapor a nayon ken apan agkalap.
katulongan, dagit- agdama a bapor
Itay lgeng napan a lawasna lima
manggnguardia Iti aglawlaw ti ’kadagiti mangngalap a punting ti
Japon agraman kadagiti 32 a tatFilipina;
Daytoy a recomendacion fnpaga- taoda dpgiti na tiliw idiay Laoag,
netget dagiti oficiales ti Adduana IIocos Norte.
nga aramiden Turay tapno iti kas­
Dagiti 32 a tripulantes ken mang­
ta maguardiaan a nasayaat ti ag­ ngalap a nagsakay kadagiti lima a
lawlaw i t i . Filipinas kadagiti ganPunting, naar estarda iti basol nga
gannaet a mangngalap.
Adu dagiti damag a simangpet i sesserrek iti Filipinas nga awan
(Tuloy pagina 1)
ribuk k e n . gulo a kas ti naaaramid
iti dipay uriay nabayag idiay provincia t i Pampanga. Ti Occidental
Negros ti kadakkelan a plantacion
ti unas iti intero, a Filipinas,
Nl Gustilo kunana a dagiti nangpuor iti plantacion ti unas idiay Oc­
cidental Negros insaganada a plitay di pay unay nabayag ditoy Ma- palubos. Agdamada a maimvistiga r.
nanggep tl panguramda ta no saan
koma a kasta. awan koma ti nauram
agsipod ta kanayon., a
pannakahahtay. dagiti plantacion. ti
Nasangalen Linteg Pagalagadan
Mmgmangged Ken Agpategged P. 1
Inunasan,
d u a a p la n ta c io n d a g iti r in e ta n d a
a pinuoran-agsipod ta ti apoy nag- aans al
nabilt pay n i Delegado yaten ti gobierno. Agsipud tl ma-
gapo iti tengnga ti inunasan. E n riq u e M a g a lo n a iti O c cid en ta l san ti riribuk a maararamid kada
Dlka Manglipat!
(K enk a M iss R. T aip in g )
R-umangep tl inkay kadakaml panangiilila,
' Ti pannakaipusay dagitoy matam i kenka,
Ta agawld kayton nga sangkapada........
Omayka- koma aya idiay kuyogenka. . . !
Ngem tumaud to pay adu nga panagilemda,
Idinto. a saan ta agkabsatta laeng.,.!
Kas kenka m et kanlak ti pannakigayyem!
S-aanak a mangdua dika kadakaml manglipat,
Dakami a panawam adu nga ppagayam;
.
Ditoy Kaeleku Camp, nanumo nga lugar,
Sapay koma ta saannak a maal-Iilaw. . . !
E-ssem a sabong ti Pepeekeo, Hawaii Grande,
.. Immayka nan'gikawa ditoy ka da ka mi I . . ;
Nas-sayaat pay koma a didaka nakitkita!
Ta idi omisem kami nray rigat la t’ adda
F-erlas a kapatgan no maawan wenno mapokaw,
Nakanakennat’ lulua nga m arm arm ay....!
Kasta ā pudno tl inkam kenka pangyarigan!
Gaputta kasayaat kababalinmo a makipagayam.
I-naegko a kas “OR-AY” ti balitok. ta RUFA,
No umisem'ta bibig kas-sabong ti Gardemia;
Agrimat m et ta mata kas -siblbiag a MUTIA!
Makaduay-ya a buybuyaen m urmoray dagiti mata.
N-gem -itan. ta innakami metteri dltoy panawan,
Ipusay nakami kadagita kinasudim a linglingay;
K et tuntunen mi ngarud ti pudno a kalintegan;
Ta inruam nakami sanakam ket itan IPUSAY!
FEDERICO M. SEBASTIAN
Inka Kad Alingagen
. . Iti maysa a nangayed nalamiis nga agsapa '
Awan sabali a naisulek kadagitoy m atm atak
No Saan a day ti p intas pusaksakmo a naiduma.
Imnasmo a nangrilng kanlak iti maysa a rikna.
Nanipod idin. pugok nagbalinen a minuyongan.
Minuyongan da ayat ken karayo a kalasbangan
Tinaripato a-nalaing sim mantak; ken. limmasbang ’
Di k arusrusing nga ayat sik at innak, nangidatonan.
Ngem diak man mayebkas tungpalna Inna nagbanagan
Daydi nasud! nga Ayat ken karayok a kadalusan
. Inka man ida binaybayan a nalaylay ita saka-anam
Awan man lat panangitltalekmo inda nagtungpalan.
Nanipod Idin O Imnas. a sabong dagitoy matmatak,
' D aydi nalasbang a Minuyongan da Karayo ken Ayat
Nagbalinen nga nwanan buya mulmulanat’ nalaylay
Ket naganek itan iti minuyongan ni P ait ken Liday.
No Bumbrekka pasiarem toy Minuyongan ni Liday
Awan sabali nga inka makita no di nalaylay a mulmula
Isuda nga Innak bisbisibisan napait a lulua
Ken innak pangyun-unnoyan nasaem a sensennaay.
(Tuloy pagina 1)
ken camara ti repr esentante.
Ti maikatlo isu ti pannakabukel
ti Comision Electoral” a mangimaton ti elecsion ken mangllnis
No Magustuanyo tl Hawaii Filipinos News, laarltayo kadagiti dad­
tl pannakaipagnat’ -elecsion iti Fi­
duma; no adda dlkay kayat wenno dikay maawatan, wenno kayatyo a.
lipinas.
imaammuan, Ibagayo kadakaml. Isu daytoy t i i kali kagom m i kadagiti aTi garaw
naugyababa Iti panagtakem tl presidents a namagNo kayatyo m e t, tl makipagawat ltl. daytoy a warnakan, usarenyo
balin itan nga uppao laengen a ta ­
a su ra ta n . toy blank i ti baba;
wen a saan ketdi nga inenm a ta­
Manager TI Circulacion;
wen, isu ti tarigagay ti pagilian a
Hawaii-Filipino New»; _
mangre-eiekcion ken Presidente
- Pangngaaslyo ta Ipatulodandak koma iti pinanid t i Hawaii FiliQuezon no man pay daytoy kana­
pino News iti rtiakalawen. Ket adtoy nga inlukongko t i T-allo a Dollar
yon nga lwaragawagna Iti panagl($3.00) a pagbayadko It! pannaklpagawatko.
nananan kaipasan. panagturpos ti
panagtakemna a kas umona a Pre­
NAGAN sidente ti Filipinas,,
Kadagiti Amin A Suscritqres
Dagiti pangpangulo ti Filipinas
kayatda a rotosan manen nl Presl.
sidente" Quezon iti daytoy umay
nga elekcion general.
Maysa kadagiti kasayaatan ken
kalakaan a kaanan a kukna ti Fi­
lipino isu tl barbaro a naipasdek a
681 Dagiti Naisalakan A Pa- kaanan p maongan,‘N. BERETANIA
sajeros A 1,200, Limned A CAFE” nga adda iti 1204, Aala
Dagos Ti Courageous
Lane asideg ti Aala Park ditoy Ho­
Negros ti baro a Pagalagadan ken
Paglintegan
Mang
saldet
nakasaranav parparilniten mang'am dagiti daduma a plantacion ket
mangged Filipinas.
tipannakaui’amda isut’ mamagslddaBinukelna pay ti "National Com­
kadagltt agtagikua. '
mission of Labor” ken “National
Commission of Peasants” ket pinagkinnarina ida nga agsinnara-
Agpabuya P. I.
CarnayalTi
(Tuloy pagina 1)
Filipina ken ay-ayam a sipaslpa.
Kaipasan daytoy ragupan a
buya, dagiti Filipinos inapandanto
iti Philippines Pavilion ta sadiay
tl, pangituloyanda -Iti adu a pabpabuya Filipino., Naidamag a maaramidto -ti programa a pagsaritaan dagi­
ti nadutok nga agsarita, pagkantaan
dagiti kom akanta Filipina, pakaipabuyaan tl ay-ayam slpasipa ken
saisala Filipina ken pagtukaran
dagiti,Filipino Orchestra.
$2,000,000,000
Ti P a ta u d e n P. I.
(Tuloy pagina 1)
wenno mamin p a t nga ad-ado ngem
ti agdama a mapas trek.
Tapno maitungpal a mapastrek
tl $2,000,000,000, n i Roxas kuhana
a masapol ti naridam , ken nainget
a pannakaitrabajo dagiti amin
kukua a. mabalin a pangpataudan
tagilakuen ti F ilip in a s., Ni Roxas
kunana a no kasano t i kadakkel ti
responsib ilidad ti gobierno a n
pataud kadagitoy k asta-m et tl ka­
dakkel ti responsibilidadna nga aggastp. No pay kasta, ingunamgunamna m et nga adda patinggana
ti panangipangato iti buis dagiti
productos ta no saan a kasta marigatan- dagiti umili.
Indamagna pay a dagiti katulonganna iti oficinana agdama ti panangipingetda iti pannak aidaras a
macoleetarda dagiti delingkuintesa buis.
Damdamag Idiay
Paauilo Hawaii
(Tuloy pagin a 1)
a luglugar ditoy Hawaii grande, ket
agdiosda unay iti bumale’s- kadakua­
da Iti ayat ken regtada nga inmay
nangiruknoy iti naimpapusuan ā
pannakisappoyotda iti daytoy a pasken.
Nl Mr. Cely R. Marcelo kaanakan
ni Mr., Nelmida- Isu tl nangiturong
Inpromto a programa a nakaila-etan kankanta, saisala ken bitbltla. Nangruna a nangpadaeg-ltl
daydt a ragragsak isu ti kaadda da­
giti sangapulo ket pito a babhalasang kasta met a napadayawan a
nagsar ita ni Mr. Br uno Gavino, An­
nouncer ti KGMB isu a sangaili iti
daydi a rabi-i. Nagsala met iti lajota d a . Mr. Jose Paulino ken Seniorita, Julia Eugenio.
'
giti kallabes a' tawen napanunut ni
dilegado Enrique Magalona tl nangaramid ti nasaysayaat a paglintegan dagiti kapitalista Ken mangmanglo iti Filipinas,
Iparangnanto daytoy a “bil” iti
Asamblea Filipina iti umay a panagpurokna. Dakkel ti na mnamana nga
layda kadagiti amin a tumand wen- Salisalan Tuktukar
o mapataud a parpari kut ni in- M e tr o n o m e M u sic S tore
tunggal maysa. Ti laengen ururayen ti panakaaramid ken panakaTi Aletronome Music Store agpatungpal dagitoy, isu ti panagaramid salisal kinalaing tukar dagiti mugobierno iti paglintegan a mangi- sico inton Octobre 7 idiay McKinley
ipilit kadagiti nagtutulaganda.
High School Auditorium. Ti mangaDaytoy
parikut dagiti mang- bak libre pasaje idiay Kauai. Libre
mangged-ken agpategged isut’ may- pay ti gastos.
No kayaiyo a maamuan dagiti isu amin a negocio ti BANG­
KO, kitaenyo ni Apo Modesto C. Salve-Msu ti panguluen ti
negocio Filipino ti BISHOP NATIONAL BANK; ti Honolulu.
Con gusto kamong mangotaria sa bisan unsang close nga
comercio sa BANGKO. kittaa ninyo si Guinoong Modesto
C. Salve—sia ang pangulo sa departamento Filipino sa
BISHOP NATIONAL BANK, sa Honolulu.
Sa iba't ibang mga paliwanag na maipaglilingkod sa inyo
ng BANGKO. ay makipagkita kayo kay. Guinoong Modesto
C. Salve—siya ang namaamahala ng lahat nagaw ain para
sa mga Filipino sa BISHOP NATIONAL BANK, sa Honolulu.
NO AGBlAJEKAYO, NO UM ALISKAYO
Ket adut’ kargamentoyo, agtelefono kayo, kadakami iti uray
ania nga oras. Somangpet Iugan Kadakayo..
CITY TRANSFER COMPANY
Pier No. 11 (Fort Street),
. T elefono: 1281-3179
Thursday, September 21, 1939
H A W A II FILIP IN O NEW S
DITO AT DOON
D i Sapat Upang Ipagm arali
Isa sa m ga bagay na laging binabanggit na isang tenda
ng pagwawagi ng mga Pinoy dito sa Hawaii ay karamihan ng
salapi. na lalagak sa sari saring bangko. Sa bilang tingin ito’y
dapat ngang ipamarali, ngunit kung pakakalimiin, masusumpungan na ang halaga ng salaping natatago sa sari saring
bangko sa Hawaii ay dapat p ngng ipgmakahiya ng lahi.
Sa aklat ni Ginoong R. R. Cariaga na naging editor ng
pahayagang ito ang halagang nalalagak ng m ga Pinoy ay $4,177, 418,07 lamang. Ang bilang naman ng mga nalalagak ng
m ga 19, 348 katawo. Ito ay sa taong 1936 na ang bilang n g mga
Filipino dito sa Hawaii ay m ahigit sa 50, 000.
B inanggit namin na ang apat na angaw na dailars ay di
dapat ipamarali ng mga Filipino, kungdi dapat pag ikahiya
Sa pagkat sa bilang na yaon ang ibig sabihin ay $80 lamang
ang natutukoy sa bawa’t mamamayang Kayumangi sa lugar
naito o sa boong sakup n g Territorio,
Kung bibilangin ng dollars ang kinikita ng mga Filipino
sa bawa’t taon ay halos $500 bawa’t isa. Pagpalagay ha Da­
tin g $300 ang naguguol niya sa bawa’t taon sa kaniyang pagkain at ibang pangangailangan dapat na mayroong pa siyang
§200 naiipon sa bawa’t taon. Kaya’t ang 50,000 ay. dapat makaimpok ng halagang $10,000,000, sa loob lamang ng isang
taon, kung itoy pagsisikapan ang paglimpok.
Ikalawa, sa bilang na 19, 348 ng m ga taong narigimpok
m ahigit sa 30, 000 naman, ang Walang naiimpok na ang buhay
ay walang pagsalang naging palungi. Ito’y dapat ding ipagmakahiya ng lahi, pagkat. ang 30,000 ang ibig sabihin ay ha­
los di makakaya sa sariling kabuhayan.
M asam ang Kinagisnan
S a talumpati n i Ginoong Viloria sa Aralang Linguhan sa
Filipino Community Church ay. binanggit niya ang hilig nig
maraming m ga kabataang Filipino na nagtapos sa matataas
na paaralan sa Maynila.
Sila daw ay m ay m ga “buckle” sa kanilang m ga sinturon ng m ga pam agat ng kanilang m ga paarrilang pinagtapusan na gaya n g , “Normal School” “U niversity of the Philip­
pines”, “Sto Tomas University” a t iba iba pang paaralan.
A ng m ga ito daw ay ayaw ng halos tumulong sa pagtatanim ng palay a t , pagaararo ng lupa, kung makauwi sa banikanilang bayan sa m ga lalawigan a t gusto na lamang na kumilos ng parang mga “senior” ' na iniyaasa ang kanilang ka;
buhayan sa kanilang m ga kaawaiawang magulang.
A ng h ilig . na ito’y dapat mapalitan sa m ga kabataan ng
lahi. Dapat nilang maunawa na ang karunungan ay di palam uti kungdi lalong h igit na kakayahan sa pagtulong.
A ng paglusog nawa ng Presidente Quezon sa gitn a ng
putik ng palayari upang magtanim n g ilang binhi ng unang
kagam itan sa ikapagtatawid gutom ng m ga Kayumanggi ay
m aging inspiracion ng lahat upang huwagipagm akahiya ang
paggawa kung bagkus pa ngang ikataas at ikarangal ng ka­
nilang m ga diwa.
Sari Saring Balita
Sa kabila ug pagkakasundo u g
Russia at Japon sa paghihinto n g
labanan ang Russia ay tila ayaw
pumayag na tumiguli sa pagpapa­
dala ng tulong sa mga Insik.
Balitang kagagawan ni H itler ang
bagong kasunduang nayari ng mga
Russo a t Japon sa pagtigil ng kani­
lang labanan sa mga pagitan ng
' Manchukou a t Russia.
Mga anim na pong milia. ang la-,
yo ng naabot ng hukbong Russia
sa loob ng lupaing Polanda sa pagdaluhong at pag-atake sa mga Po­
lako.
Pinasiahan ng Britania n a paligiran ng kaniyang mga sasak-yan
pangdigma ang. Alemania upang wa­
la ni sino man. ang makapagdala
ng ano- mang pangangailangan.
digmaan a t pagkain. Ito’y tinutugrinan naman ng Aleman sa pama­
m agitan ng pagbomba sa mga
s akyang English a t k ah it mga bapor
neutral na magdadala ng ano mang
kagam itan sa digmaan at pagkain
s a Alemania.. . ,
Patuloy ang pagdaluhong ng mga
kawal na F rancia sa Alemania
. tulong ng mga Ingles sa kabila.'n g
dos U nidos m a tap o s ipahayag ng
m g a . pagsalakay a t kontra atake
s eveti na alin mang bansang
ea Inglaterra.
B orthw ick. Underta k in g Co., Ltd.
Nuuanu Ave. Telefono
9100 Laeng tl Bayadam Agraman
Funeraria kan Lungon kat
itungpaimi Dagitoy
(No Loket Ditoy Ciudad)
Alae nmi minatayyo iti ba
wenno hospital.
. madicoraran.
aisngayan
N
pannakaim
bayadna a candelabra
ti Board of Health.
Dakam makaammo
iti rebbengna a pakal10. Maaramat nga awan baybayadkargat pitu a pasagero.
No papuoranyo ti minatayyo ta
Kadagiti maipatujod Filipina
Ipangpangrunami ti panakaintiNo ipatulod tl minatay idiay
Filipina $ 150 laeng tl complete
a pagbayadyo agraman tranepsrtaeion a pannakaldanon ml-
Si F ilemon Corpuz ng Paki Camp
ng Aiea ay; nagbabalak magvacacion sa Pilipinas bago dumating ang
pasko. Silang dalawa ni Simeon Agcaoili ang magsasamang lululan a
P ag e 3
PITAK NANG PALAKASAN
Tibuok Uropa Mga Pina-ikis Daghan Nang
Bapor Nalunod
NaukaySa Ka
Sa Gubat
Pinusilay
Ming Abut Na 21 Sa Nagka-
Gi-uhaw
ang Aleman aa du­
go sa mga tawo kutub sa ilang pagSi Ginoong Viloria na siyang edipangandam sa 'h a ta-as nang Satuort ng Kau ai Filipino News
igan niining gubat nga ilang giaating na galing sa Filipinas ng
lainlain Nasud Kadaghanan
Fransiya Ug Aliman Nag PaJueves na nakahaan. Sa kaniyang
Dili lamang ang Europa ang ladSa, Inglis
mata Andam Ba Maka Lili- n niining kapait nga karon mikaytalumpati sa Sariling Simbahang
Salud sa 9 ka aldaw nga gubat
sang Mga Sangka
ip na hapit sa tibu-ok kalibutan
Filipino ay binanggit niya ang kahirapan ng kabuhayan sa Filipinas
ay ang isig ka nasud karon polos sa Europa daghan na kaayong mga,
Sa mga balita nga nangabut-dinhi
payo sa lah at na “tipirin
a pangandam sa dakung kagubot bapor nga nalunod. Napulo ug up­
nga ang Aleman ug ang F ra ncia
pat niining kauha-an ug usa ka mga
ga umaabot nga ang dapit sa sidninyo ang bawa’t isang sentimos Pinaglaruan Lamang N iya
nagpamata usa. Apan gitoho-an gabapor nga nalunod kaugalingon Ba
na inyong m atitipid, upang kung
iKan daw makayo usab sa dili m
aA ng Bantong Buhay Ng
yodnga magsangka sa dili madugay
Inglis, duruha sa Dutch, usa sa mga.
kayo’y makau-uwi ay kayo’y may
Hollywood
kay polos sila adunay pagtagana ugay.
Greko ug upat sa mga Aleman.
Kon Kining gubat mokaylap
roong magugo-gol.
niining
dakung
gubat
nga
karon
Si Clever Henry na tumitimbang
Ming abot sa 145 ang patay ug
idiaKan hapi t usab ang Filipinas
ilang giatubang;
Balitang ang Manila, Conti
ng 137, ay pinaglaruan si Wal ly
ang nawala nga mga, pasajero ni­
Daghan mga sundalo nga ilang mahi-apil niining tanan ka alingasa ining mga bapora. 'Ang 128 niining
C
o. n a' samahan sa pagpapatayo H ally ng Hollywood n a may tim bang
s
a
gubat.
Si, G. Ralph Honda n g Metronome gipadala sa tagsatagsa ka pagutlau
ng mga bahay ng mga Pinoy
na 138 libras. Sa sampong raon na
mga
patay gikan sa bapor. nga na­
Ang tanan mga nasud isig panasa ilang mga lugar. Nagpabayag ang
p.iriangunguluhan n i Ginoong Teodoro ipinaglaban nila ay halos tinuruan .Music Store ay magbibigay ng lebr
lunod nga naigo sa torpedo sa Alepasaje para sa Kauai na idavuelta mga Francialianon nga Bila adunay npoo na Karon sa ilang mga katuCandia ay napakaraining. ga- lamang ni H en ry ng larong boxing
an nga bapor Athenia.
ngud aron dili ka panamastanlasan
para
sa
sampong
musildro
na
mga
pagdaug.
sa
sangka
sa
mga
Awain a t kulang ng mga manggaga- si Wally.. Siyam na raon ang nakuAng mga mantalaan nagpahayag
ang ilang mga kaugalingon katuHindi lamang mga Filipino ang ra n i Henry sa sampong raon na nalo sa paligsahang na gaganapin leman nga ming abut ug 12 ka minga gusto sa mga Aleman nga guM. M: Scott Auditorium ng Mc­ lias sa ilang paglatas sa lugar sa
kanilang mga' SukI kungdi pati ang kanilang laban. Ang tanging maku­
tomon nila ang mga Inglis nga ka
Kinley High School na gaganapin sa Aleman. Ug nagpahayag usab ang
M ahadlok
sa kadaghanan serhan ang tanan mga puerto aron
mga ibang lahi ay kinukura si­ ha ni Wally ay ang ikawalong raon
ilang mga pidle dili daghan kaayo.
iron sa mga tawo nahadlok nga ang mga galamiton s a , gubat dili
lang siyang magtayo ng mga
na binigyan niya ng kaliwa at ka­ Oktobre 7.
Matangi pa sa pasaje ay libre pa
Dinhi nagpahayag usab ang mga
ang America mosalmot. sa kagubot makasulod sa Inglatera ug labina
nan a t iba pang mga gusali.
nan si Henry sa mukha at sa ulo.
, gastos para sa. isang linggo ang Aleman nga ilang nakuha sa pagkay kita usab m ahiapil m
ansataAng tanging maibibigay na kredesa mga pagkaon.
SI Daniel Pogtis n a isa sa naging. to kay Wally ay ang kaniyang ka- mga musikero na mag kapalad; na h alik ang mga territorio nga nailog
nan mga kakuli-an.
kawal ni Uncle Sam ng panahon
ilo. Kaya’t kayong mga musi- sa ilang kaaway kaniadtong mia­
Dili angay nga kahadlokan kining
tibayan sapagkat sa karamihan ng
Usa ka Filipino nga hikut ug
ng digmaan sy sa WPA. gumagawa
kero ay dapat na makipagsapala- ging simana.
nan kay sumala sa nahitabo
suntok na ibinibigay ni Henry
mata nga maputi ug diutay moingon
ngayon, siya’y sa Ala. Moan a naka- pawang malalakas ay hindi man
rang sumali sa paligsahan ito.
Dili kay Inglaterra lamang ang unang panahon sa 1914 ang t i nipong dayon siya nga dunay duga nga Ha­
ra sa kasalukuyan.
mahiapil sa gubat kon dili hasta
Bansa maoy, katapusan n ga ming pon. . . ug duna man man usab tawo
mang siya naano. Naruong saluBinawi o iniyurong ng fescal ang usab ang Canada nga nagpahayag sulud sa natad sa panggubatan.
kon babaye nga maitumitum ug dala.
Si Ginoong Ju an Carios na kahit' ngating siya ni Henry ay Suntokin
Dili ba k a h a
dili ba kaha
ang pagka hikut sa mata moingon
di n agsundalo o Citizen man ay na- ng tuwid ay hindi rin mapatumba sakdal laban kay Dr. Antonio Bautista sa iyang pagsalm ot sa kagubut nga
na siy a n g Presidente ng ti- karon ana-a sa kamot sa Empera- ga-an ang mga Pilipinhon sa ka- dayon nga sila mistiza kanaka Insik
tanggap din sa W PA dahil sa kani­ a t patuloy ring sa panin ibasib
natawag na Congress for Demo­ dor sa Inglish sa iyang mga apro- tungud sa pagka “Citizen
ataFilipino. . , sama ra usab kon mga
yang m abuting pakikiusap sa mga n it hindi siya makatama sa m
cracy. Ito ang bumanggit ng pagmunanglitan ang America mosalmot babaye ug lalake nga maputi puti
linong si Clever Henry.
kawani n g nabanggit na WPA.
mungkahi ng huwag pagbili ng mga
sa guerra? Tingali maoy usa ka da­ ug diutay ug dunay pagka guapo ug
Si Fighting De Guzman ay
kagamitang
yari
sa
Japon
sa
kani­
Si Marcelo Dando’ ay isa din
kung
sayup
sa
Tinipong
Bansa
kon
P inatulog. Ni. Tony
nalo laban kay Richard Miyashiro
ka guapa bisan sila tinu-od nga Filiyang talumpati.
nagsundalo n g panahon ng unan g sa puntos-pagkatapos--ng
anhi lamang kita dinhi kinahanglan pino moingon dayon nga sila mistizo
G alento Si Lau N ova
digmaan sa Europa. Siya din ay raon ng kanilang labanan. Nais ni
panahon sa kagubot unya
o mistiza esponyol. . . ang mga
emle ado sa W PA sa kasalukuyan. De Guzman na patulogin si 'Miya­
Si tom Pritchard, ang America- . Isang malaking pagtataka ang himo lamang kitang hikalimtan sa Filipino intawon naigo na lamang
nangyari sa katatapus pa lamang
kadugayan sa panahon.
saintonces ug sa iw it lamang.
Si Peter. Raceles Jr. na anak na shiro’ ngunit hindi" niya magawa nong Negro na nagmamayari ng
laban ng boxing sa Amerika ng
Usa
ka
butang
karon
nga
'ang
Tom’s
Dixie
na
isa
n
g
bantog
na
sapagkat
si
Miyashiro
ay
matibay.
pang an ay ni Peter P. Raceles ng
Makalibog kaayo kon bain na
tulogen nl Tony Galento si Lau America dili na makapugos kanato
Papaikou ay tumongo sa Filipinas , Sa kabutihang palad ay nanalo restaurant sa Maynila ay hinoldup
dinhi
sa Hawaii ang tinu-od nga
Nova. Ang hula ng mga experto Sa pagpasulod sa gubat kay kitaupang doon magpatuloy ng kaniy­ si Daniel May laban kay Tony Me- ng ilang mga tu lisan upang agasa boxing ay si Nova ang mi
karon ginatawag na ug “ALIEN” Filipino. . . malipay unta kita ug
ang pagaaral sa pagpapastor dito, dierog. Si Medieros ay napatumba win ang kuarta niyang dala napiniya ng talong beses sa pangala- nagbili nian sa konsesion niya sa patulog kay Galento ngunit kakaiba dili na pariho kaniadto n g a kita mapagarbohon kaayo unta, kita nga’
sa Hawaii sa bandang huli.
wang raon a t . sa pangatlong pag- Sta Ana na karerahan ng kabayo. ang nangyari si Galento ang nag- 'N ational” ang ato karon n g a ‘ka­ ang atong pagka Pilipinhon musa:
him tang sama na sa. mga. Japon nay unya mawala nalang hino-on
bangon ni M edieros, ay si May na- Si Torn ay lalong hinigpitan ang patulog kay Nova..
Naging malaki ang handaan
ug labina pa niini atong kaulaug mga In sik nga mga pina-agi Ba
pasalubungan niya ng isang tuwid hawak sa kaniyang kuarta at
Sa labing apat na raon na
binyag ng bunsong anak ni Ginoansa atong mga nga ingon nala
w
KUTO sa atong pag-adto sa Amekanan kayat si May ay dumapa mga tulisan ay nagtakbuhan dahil naglaban ni l a ay siyam na raon
ong Vicente Silva a t ng kaniyang
a- atong pag anhi dinhi sa mang nga gisalo salo-an. ... gipakaAng pangatlong raon ay walang sa takot.
ang nakuha n i Galento. At s a .
Ginang sa Maona loa. Ang naging
himo man kitang Kanaka, Insik,
Hawaii.
‘labing apat ay tatlong beses
mga kumari ay sila Ginang Flora ginawa si May kungdi magdifensa
Hapon ug Espanyol.
Dahil lamang daw sa inggit
hindi na siya makasuntok:
natumba si Nova kaya’t ng makita
Ramos, Liceria Saldania a t Mary
D
ili nato ikaulaw ang atong ka
Sigon sa mga balaodnonon karon
kaniyang pagka popular kaya siya
pangapat a t katapusang raon
refere na si Mr. Gearge Blake
Cantiller.
pinaguusig ay siyang binanggit sa h a harepan-na si Nova ay pinana- nga nahimo sa Filipinas nga kitang gikan kay ug atong tūkituki-on ang
Si Santiago Quimado ng Naalehu naakcidente n i May na napatumba
atong mga kagikan maoy mga tanan
mga
Filipinhon
nga
natawo
diskurso
ni
Benigno
Ramos
sa
Can­
lonasi Galento ng T. K. O.
Kau, ay naghah anda ng isang aklat niya si Tony, kaya siya ang itinatawong
sanglitanan sa tanan nga
Filipinas
adunay
katungud
nga
delaria,
Tayabas
n
a
dinaluhan
ng
as ng refere ang kaniyang kamay.
na aritm etika sa, w ik an g Ilokano,
kaayo nga dili na hilabuan sa
Tinalo n i Herm an K aakua si Pe- may 5000 katawo.
Ang malaking alimango na tubo daku sa pagpanagana sa paglaban mga
upang maturuan. ang mga kabababisan
pa unsang mga tawong ning
saAlaska ninanasang ipunla sa mga sa atong yutang nataw han nga sa kalibutana sa kalinis, maabiabihon,
yang di sanay sa wikilang Ingles ter Keyes sa apat na raon ng kani­
lang labanan, Atu Pinatulog ni Do­ re si Fidel Cortez sa apat na raon tubig. ng Hawaii, Ang alimangong 1946 adunay atong kaugalingon nga ka-aghop, sa kalo-oy, kabu-otan ug
sa pagkukuenta.
uglas' T anaka si Baby Samson sa din ng kanilang labanan.
ay mahigit lpie ang haba a t pa­ bandila nga magsolo sa paglutaw kalumo.
Nagwelga ang mga empleado. ng pangalawang raon ng apat ding raPinatulog ni Charlie Higa si Ru- niw alang. may malalamig na. tubig sa kahanginan.
Dinhi atong mapangandam ang
bantog na restaurang Lau Yee Chai onng kanilang labanan.
tino Tablain sa hangapat na raon sa mga iba’t ibang pulo ng Hawaii
sa W aikiki. Sa ika 9 ng gabi saGayondin ay tinalo ni Joe Deyo- rig pang hukas tabing na labanan. na maaring- panirahan ng alima­ kaugmaon sa atong yutang natawhan kay una nato ihatag
m'antalang maraming mga panaungong Alaska.
mga servicio sa pagka yutawhanon
hin ang nabanggit na kainan ng
uban nga nasud adto
Hindi daw ayon sa diwang Am
eCh op Suey.
Nang Walang Kalom el
gana sa atong yutang natawhan
cano ang ginagawa ng mga pa­
N apakagaling Si Henry
Laban Kay W ally H a lly .
Paligsahan
Ng Musikosa
Octobre 7
PASIGLAHIN ANG
KATASNG ATAY-
Mga' Balita Galing Filipinas
Ipinahayag ng P r e s id e n te . RooNabawi ni Lau Ambers ang kambangga din ang Estados Unidos.
Ayon sa nasain ng Kalihim Ro- -Ang ilan dito ay ang pagtataas ga waang pilitin ang kanilang mga
Ito’y binanggit ng Pangu ng Esta- pionato sa tim bang na Lightw eight xas n g Departamento sa. Panana- ng edad ng bata sa Siam na taon manggagawa pagamot sa doctor ng
mikrobiong mapangattlb ang ka- kay Henry A rm strong sa kanilang lapi ay mga apa t na bilion piso ang
halip na anim bago makapagpa- pagawaan, ayon sa- talumpati ni
malakay Sa Canada ay makaka- sagupaan sa boksing na ginanap ng dapat magiging kita ng mga Fili- simula ng pagaaral sa paaralang ni Doctor Pinkerton na. pangulo ng
a 22 ng agusto sa Yankee Stadium
magtrabajo sa mga sakahan.
pino sa isan g taon a t ang 300,000,
mga doctor sa Honolulu.
Nueva York.
piso ay siyang magiging pasok
Kung ang mga Ingles a t mga
Sa talumpati ng General AguiIsang Insik na nagngangalan Jack
sa gobierno sa, mga buis at ibp.
f en sa -a t di magpapaulan ng m ga
Ilang sundalong Aleman ang lunaldo inihibik n iya ang dating na- Lum dahil sa sakit na kancer. ay
Bomba sa mga bayang walang dea gpas sa pagitan ng dalawang bayan Sa isang akda na lumabas sa Fi­
m
na paghingi ng ganap na ka- ibinaon sa loob ng mga pirapirasong
Canada ang k aniyang. pakikidlgma
ng Aleman a t Polanda upang lipinas na islnulat ni Samuel Stagg sarinlan sa Estados Unidos pag- yelo a t pinatulog. Matapos, ang linabihag ng mga Aleman ay ipina- habulin ang Ilang nagtanan galing ang sumu sunod daw ay siyang pa­
kung triagkaroon daw ng dig- mang araw siya’y nagising
L aeroplano ng- A lem an. '
ng Japon upang konquestahin
sa kanilang -handa a t pumasok
n ang America at Japon at hihingi ay paginom ng tea a t ang
isang "makina ng hangin. Pinahinto an g ibang lupain a t siya ding gina­ ang Filipinas ay nasa kamay pa sabi “mabuti ang aking karan asan.
Ang mga bilangong Polako na sila ng kawal ng Polanda, ngunit gamit sa kasalukuyan sa- Mindanao
ng America ang mga Filipino ay
dala s a r iba’t ibang pook upang nam arahil ang Aleman at sila’y t i: 1. Pagpapasugo ng mga mangi- magiging biktima. Maari umanong
Hindi tangka ng mga Ingles na
Francia, daw ay di maghuhulog ng nugon ng gayon din ng kawal na riglsda upang manghuli.sa paligid
makuha uli ng America ang Filipi- sirain ang kaniyang kasunduan sa
n g . mga katerpilar, a t mga kanyon Polako. Nagkaroon ng sugat ang ,ng isang pulo; 2 Pagpapadala ng
sā kamay ng Japon, ngunit pangangalakal sa mga Japon, kung
niya ding manglllipad ay di’ gaga- sundalong Polako.
mga magsasakang Japon; 3. Pagda- libolibo ang buhay na mapupuksa d i magkakaroon n g digmaan ang
win yaon. N gunit gagawin rig kani­
yo ng mga komercianteng Japon
hukbo ng mga Americano at da,lawang bansang nabanggit.
lang kaaway ang mga. mangliliAng Romania daw ayon sa tugon upang m agtatag ng; mga bazar; 4; angaw angaw na dollars ang mapad na Aleman a y . tutugon din ng sa katanungan ng Polanda ay
Pakiklpagkalbigan -sa mga lider Ug guguol sa pagsasagawa nito a t ang
K ahit na daw. nagkaroon ng kagiging n eutral kung sakali't ang Ale- pamahalaan ng bayang kanilang ria- G e n e ra l. Aguin aldo ay may
srinduan. ring Russia at Alemania na
Polanda ay magkaroon ng sang sakupin; 5.Pagpapasim ula ng langan na ang America ay papayag huwag magdigmaan a n g isa
Ang ilang mga lider n g ; Cpechoi- digmaan. Ang Polanda at Romania
hindi di n nanganganib ang
pagsasaganap nito.
lb'vakia ay lbinllanggo ng mga Ale­ ay m a y ' kasunduang magtulungan' paggawa ng gulo; 6. Paghihiganti
ng mga namamayan sa bayang salang kasunduan. ng Alemania laban
man aa takot n a . baka kumampl kung ang isri sa kanila ay salakayin
S a pulong ng mga postmaster
sa k u p in gaya ng ginagawa n g mga
sa isipang Bolsibiki ayon sa mga
sa kanilang, mga kaaway a t maghiRussia, ngunit walang ano mang Moro sa M indanao; 7. Pagpapasugo lahat n g bansa na. ginanap sa Bue- pinuno ng Japon.
gririti laban sa sum am sam ng kani­ nasasabi kung ibang bansa.
Aires, Argentina buhat noong
ng mga buki de guerang Japon; 8.
lang bayan.
Nagkakaroon ng Papaya Day
Paglalagay ng isang Sultan ng mga- Abril 1 hanggang Junio 22 pinaH ini h i ling ni H itler ang walang Moro upang magbari sa boong lu­ siahan daw na palitan ang panga­ K aarawan ug Papaya sa ika 1 ng
Ang halaga ng mga kabayo ay. pakundangan pagkakaloob
“Cqmmon- Septiembre. ito ' y Isasaganap sa pa­
tumaas, sa America dahil sa digma-, ya an g Danzig, sa Polanda. Kung pain na kasangkapan at "butu-bu- lan “Philippines”. Sa
tvealth of the Philippines” na si­ mamagitan ng pagkakaloob ng 10,
an. Ang mga ito ay higit n a panga.- ito’y isasagawa daw ng may boong tu ”' ng Mikado.
yang pamagat na oficial ng bayan 000 maliliit na punong papaya ng
ngailangan sa digmaan pagkat na- kapayapaan, ay di magkakaroon ng
Ang Presidente Q uezon. ay nag: ng mga' Pinoy. Ang naging kina- Kawanian ng. Pagsasana sa lahat
papasok ang hindi mapuot ng mga pagpapatulo ng . dugo.
regalo ng dalaw ang. w atawat sa taw an ng Pilipinas sa nabanggit na ng may gustong. magtanim ng natruck a t katerpilar.
kay Presidente. Roosevelt na ang konvention ay si Felipe Cuaderno. banggit na halaman.
Pinaniniwalaang ang mga kilos isa ay w ataw at Filipino at. ang i'kaAng mga; embajador. ng iba’t ni H itler. na mangahas laban
lawa naman’ ay Americano. Ito’y
ibang bansaa a t iba pang mga lja- landa ay dahil sa nauunawa niyang
ipinagkaloob ng kinatawang Mc­
anib. sa gawaing adiplomatiko sa makukuha niyang kasunduan
ANG COUPON ITO AY GRATIS SA DALAWANG LARO
N utt Ba pangulo ng Estados UniPolanda ay: pinayuhang lumapit Russia na hliwag magkaroon ang
Isang coupon sa isang parokiano
Rumania, isang; bansang neutral dalawang bansa ng pagsalakay sa
Sa paggitan ng 7 at -7:30 ng gabi Sept. 22, 1939
s a digmaan.
Ang tula na nakakuha ng unang
isa't isa. Nagkaroon ding ng kasun­
PUMARITO KAYO UPANG MAGLARO
ganting pala sa paligasahan, ng mga
duan
sa'
komerco
a
t
ekonomika
ang
Ang mga lupon ng hukbo' ng E s­
manunulat sa gani tong uri n g litetados Unidos maging kaballiria a t mga Alemania a t mga Ruso, Ang ratu ra ay ang pinamagatang “A
Russia ay pagkakalooban ang Ale­
lnfanteria- ay gagawing maliliit
Study In Pigmentation” na inipulutong upang agad makagalaw m ania n g mga producto ng kani­ handog ng autor na si Mrs. Ida N.
Solok ng Fort at Beretania Saitaas
kung sakali’t dum ating ang laba- yang mina at ang Alemania naman W ilerson sa kay Presidente MaKa tapat ng Central Fire Station
tutugunin Ito ng sari saring ma-’
SAM A. BOYD, Tagapamahala
Copyright Applied For
kinaria na kailangan ng mga Rus- nuel L. Quezon.
Mahigit ng kalahati ng lupain
Isang korporacion sa pagpapasuPolanda ang nasa kamay ng mga
long g abaka y itinatag ng pama:
Ang
Japon
ay
may.
higit
na
lagim
Aleman at ang nasamsam ay mga
halaan na kiiinapitalan nng 20 -amatatabang. lupa at siyang kinaro- Ba puso dahil sa kasunduang ginawa
na piso A t ang napiling marounan ng mga' sari saring mina. ng mga Ruso a t Aleman. Ito’y na- ngulo nito ay ang Kinatawang Pe­
ngangahulogan ayon sa mga pani­
dro Sabido ng Albay.
wala ng mga dalubhasa sa mga Suli­
Mga dalawang pong bapor
Pinasiahan ng Sanidad ng Filipiang napalubog ng m ga submarinong raning' in ternational ng paglisa ng
P a n g p a la m ig n a m a in a m s a
Aleman magbuhat. ng pasim ulaan Japon sa. kaniyang mga Suliraning nas na ilibin g ang bangkay nl Corazon Rafael ang batang ipinangaang digmaan. B alitang, mga walo hinaharap.
nauuhaw . . .
nak
na nasalabas ang kaniyang.
naman ang submarinong Aleman ang may mabuting pangangatawan
ring n a palubog at nasamsam ng mga w alang masam ang rekord sa huku- puso sa katawan. Ang bangkay
ria’y ilalagay sa loob ng botella
man, talagang manggagawa, a t -na- upang m apreserba a t mapagaralan
Balitang sa Boston ay nakita ang kauunawa ng mga makabuluhang
sa ikasusulong ng siensia. Tila ito’y
isang submarino na inaakalang subdi naisagawa dahil sa pasia ng pu­
marino ng Aleman. Dahil dito’y ang
no ng. sanidad ng F ilipinas.
mga sasakyan lalong lalo na ang
Ang m ga klase sa pagtuturo ng
sa mga Ingles ay nagiingat sa pag- mga di m arurunong sa Filipinas na
Laging kulang ang pananalapi
lalayag a t pin apatay ang ilaw kung bumasa a t sumulat ay may 3,336. upang magugol sa mga paaralan
A M ER IC A N SO D A W O R K S
’
gabi sa gitna ng dagat. Ito’y isina- Ang hangad ay wala ni isa sa mga ng Filipinas, kaya’t iba riba. ang
3 Coral SI.
Phone3187
sagawa kahit ng mga sasakyang Kayumanggi ang di marunong bu- mga iniisip. na paraan ng m'ga ilang
dumadaan sa Hawaii
masa at sumulat.
lider upang mabigyan nglunas.
At Magigising Kayo Kinabukasan Na
nga sa kanunay nga giuhaw
Nakakaramdam Ng Kasiglahan
iyang mga panalipod nga gikan
magdulot araw
1 sa iyang mga anak nga
likidong "bile"
tabunon.
Kaiso’g
dili na tingali Hitupngan ang kaisog sa mga Filipinhon
alang sa paglaban sa iyang yutang
nataw han. Sumala sa atong mga
ginikanan nga' salin sa kagubut
ana-a sa gihapon sa ila n g mga kadugo-an ug sa i lang alim patakan'
ang mapait ug m g a kago-ol n g a
sa kanunay nga gibati sa Filipinas
kaniadto sa panahon sa mga Espaniol
.
Karon riga mga panahona aton g
buhi-on kining makiyutawhanon
riga dugo sa atong mga katigulangan nga sa kanunay nga 'naglatāy
latay sa -ilang mga kaugatan ug
ipasunod nato sa atong mga kaliwatan nga s u m o s u n o d .
NO MORE WASHDAY WORRIES
Reddy K ilow att
Says:
It exacts less time, less
effort and saves on
clothes in the long run.
And it’s the inexpen­
sive way to launder.
PALACE AMUSEMENT
A NICKLE DRINK
WORTH A DIME
W estinghouse
W asher
The Hawaiian Electric Co., Ltd.
PALACE SQUARE
TELEPHONE 3431
H A W A II F ILIPIN O N EW S
H A W A II F IL IP IN O N EW S
P h ilip p in e . F rie n d s in C o n g re s s
W eekly News a n d P ictures
Not
ave the Philippin
es
had so
high official places
Washington
ly noted
m
onw
ealth
TEODORO G. BIANO____________
Editor Com
in the
tratio
FRED J. GREEN
General Manager
previou
son
efrcn
teord
.
P resid
en
tF
rak
lin
D
.R
osevlt
PresidentFranklin Roosevelt
SUBSCRIPTION RATES
heads
Philippine advocates
$ 3 . 00 for one year
followed
McNulf and Frank
501 Stangenwald Bldg.
Telephone 4011
Entered at second class matter May 3, 1938, a
peat office at Honolulu, Hawaii; under the actof
Marc h 3 , 1879.
Dagdoga Dgti Japon Davao
Ti gobierno ti Filipinas inpaulognan ti hilin
a mangukas ken mangpunas ti kalintegan,
m aysa a compania ti Japon idiay Davao kada­
g iti ababanganna a dagdaga nanipud pay
1 917.
Naipaulog daytoy a bilin a g sip u d ta ti panakaabang dagiti dagdaga saankan; a mayataday iti agdama a linteg Filipinas maipapan
paabangan a dagdaga..
Ti Itakura Plantation Company a kukua
t i Japon ken inabanganna ti 990 hectareas a
daga idiay distrito ti Santa Cruz; Davao,, isu
ti nakanselar wenno naukas ti kalintegan na
kadagiti dagdaga nga ab-abanganna'..
D aytoy a gunay ti gobierno -ti Filipinas
ipaiieknekna- ti napinget a panangsalaknib
kadagiti. dagdaga ti Filipinas a' maitapuak
kadagiti ima dagiti sabali a burik. Ipasimu­
daagna m et ti panangbalin a dagiti kiikua ti
Filipinas imatonan nga agpaay ken pagapitan
dagiti annak ti Filipinas.
Adda kurangrang a dua pulo dagiti dadakk ela co m p a n ia s dagiti. Japon idiay probincia
ti Davao malaksid pay laeng dagiti adda kada­
g iti nagduduma a probincia ti puro ti Min­
danao.
Naidamag a -dadakkel ken narang-ayda
unayen dagiti comcompania ti Japon iti pro­
vincia ti Davao.
Igadagadmi a saan laeng a dagiti ddgdaga
n ga ababangan ti m aysa'a compania Japon
i d iay D avao t i mapunas a maukas kalinteganna no dipay ket amin dagiti dagdaga nga
ababangan Japon iti puro ti Mindanao. Iga­
dagadmi daytoy agsipud t a makitk ita m i nga
’isunto dagitoy ti taudan ti riribuk ken saan
a pagkinnaawatan ti turay Japon ken F ili­
pinas iti masakbayon. K et igadagadmi a
-maaramid itan dagitoy a panakakancelar ita
ta' adda pay ti wagayway America iti tangatang ti Filipinas.
Ikalikagum ken igadagadmi m e t a dagiti
Filipinas nga' aggapot’ America ken Hawaii
nga agawiden Filipinas mapanda koma agindeg idiay Mindanao ta idiay ti pangikurianda
kadagiti adalda iti layasan. Iti daytoy, mapaksiatto, dagiti sabali a burik idiay Min-
Filipino Businessmen's Association
Ti Filipino Businessmen’s Association a binukel dagiti negociante Filipino ditoy H onolu lu ken dagiti pay m et kadaraan nga adda
pamalpalatpatanda maipapan comercio wenno pariagsapulan, naistilo unay dagiti nakaiMalaksid laeng ti panangidaulona a m angibaklay pannakaipasdek ti “Balay Pagdadanonan” (Filipino Center) a nairakrakiiraken,
toy a timpuyog dagiti n egociante Filipino
m a sa p u l nga ilongalongna ti panakadurog
dagiti Filipinos ditoy Hawaii a makabael nga
agnegocio iti iseserrekda nga agnegocio pagpilitanna a dalosan dagiti rimer ti saan a
tiasayaat a pannakailangenlangen ken pannakiinnawat dagiti kadaraanda kadgiti sabali a
burik ken iwayatna nga idaulo ti m aysa a
programa ken pagwadan a makabalin a mam agkaykaysa kadagiti nagduduma a tuktukel
Maipalagip ita daydi nabileg k e iin a p ig sa
a Filipino Businessm en’s Association of Kauai
kēn daydi kabbuniag ket’ naidagos m etten a
Filipino Chamber of Commerce’ a binukel
dagiti negociantes Filipino ditoy Honolulu.
. Daydi Filipino Businessmen’s Association
o f Kauai dakkel t i naitulongna iti Communidad Filipino iti dayta a puro nangruna kadag iti negociantes a Filipinos. Saan laeng a
naipakita ti kabaelan ni F ilipino iti tay-ak
negocioan, ngem gapu iti daydi a tukel, ti
- nagan ken dayaw ni Filipino dimmakel a binimaknang iti im atang 'dagiti sabali a burik
idiay puro t o Kauai.
Kalikagumanmi a makita ken maamniuan
i t i masakbayan ti panagbalin ti Filipino Businessm en’s A ssociation a balitok kadagiti puspuso dagiti Filipinos ditoy Territorio ken ti
pn|nangiragpatna ti nagan. ken dayaw Filip in o s iti tay-ak ti negocio.
Saanmi a kayat nga agbalin a kasdi Filipino
Chamber of Commerce. Kalikagumanmi ti
idadakkelna; ipakpakaunami ti panangiwalin
ken pa nangibelleng na kadagiti m asukalana
bukbuk a mangbukbuk kenkuana ken idariragm i ti natanak a panagitungpalna kada­
g iti panggepna.
Sugar Industry B enefits Bill,
A bill aimed a t stabilizing the sugar industry and equalizing as much a s possible the
b e n e fits from th at industry through a system
o f benefit paym ents has been filed w ith the
N ational A ssem bly under the sponsorship of
.four assemblymen.
Th e b ill p ro p o ses th e crea tio n o f a su g a r
News
Comments
and friendship for the Philippines was. of
course, brought to its highest manifestation
during the past session of Congress when he
directed' live intensive legislative drive result­
ing in t he enactment of. amendments to the
Philippine independence Act.
it has consistently indicated
solicitude and friendship for the islands, and
las frequently given Philippine projects
‘right of way" over pressing matters at
home. Philippine officials and prominent visitors have no difficulty in gaining hi
in securing an audience.
Former High Commissioner
N utt, now Federal Securi
currently considered the
dividual in the national capital. Because o f
his political potentialities as a possible heir
to Mr. Roosevelt. McNutt is a powerful figure
i n national affairs.
Besides holding one of the seven or eight,
m ost important jobs in the nation. McNutt
is being described by most capital commenta­
tors as “political dynamite.” His views are
eagerly sought by government officials as
well as press correspondents.
D espite his tremendous leap upward in
political prestige, McNutt retains his active
interest- in Philippine affairs, and his c on tacts with Philippine friends and officials.
H e keeps intimately advised on all Philipne developments, and maintains correspondence with the highest Philippine leaders. He
is on several occasions interceded with the W hite House and with other government officialsfor speedy action on Philippine matters,
when ordinary attempts to get through the
routine official barriers proved too slow for
insular officials here.
McNutt, has played an active, although re­
tiring part, in many of the recent develop­
m ent in Philippine-American relations. He
has persistently maintained that he will, con­
tinue, despite his political absorptions, to urge
“realistic reexamination” of Philippine inde­
pendence and ta continuation of American
sovereignty in the Far East.
Attorney General Frank Murphy, a ranking-m ember of the President’s cabinet and
considered one of his closest advisers, is an­
other former high commissioner who main­
tains his interest in the Philippines.
Murphy’s interest, however, is of a som e-;
w hat different sort. He remains on intimate
teriory?
t in
terms with many Philippine officials, dines
and advises with them, but his feeling for the inks: $4,616,257 of Filipino savings
Islands is said to be inextricable, combined mounts. Average deposit: $229.24.
Are you among the 20,000 of our
w ith a powerful nostalgia for a land he says
countrymen who are building up
he loves as much as his own.
their future financial security?
T h e Attorney General, occupied with the
pressing duties of “trust-busting” and the
Filipinos i n . Hawaii salute: Al­
tremendous anti-spy drive, nevertheless finds fonso Avecilla, lawyer, insurance
m
an, civic-minded.. . . Alfred Ocam­
tim e to recall his experiences as Governor
po, friendly, understanding inter­
General and high commissioner. He is said
p reter in the Honolulu circuit: court.
to be never too busy to talk with his Philip­
Evar isto Fernandez, post office
pine friends and to carry on a correspondence worker and hard-working, publicspirited gentleman.. . . Mr. and Mrs.
w ith t hem.
Murphy, like McNutt, often puts in a good Narciso Misajon of W aialua, Who
w ord with the White House, or with other for 30 years h a v e : served W aialua
Agricultural Go, loyally and well.
high officials, when a Philippine problem is
Vice-President Sergio Osemna and
Commissioner J. M. Elizalde have both fre­
quently called on him for advice and assist­
ance Elizalde, incidentally, is a frequent
dinner guest when Murphy entertains. At
every Philippine social affair of note in the
MAUI, Sept. 20,—Advance sale
capital, both McNutt and Murphy are always for tickets to the Maul County Fair
among the guests.
will go on sale Monday, September
Another good friend of the Philippines is IS; at the Bishop Bank In Kahului,
Senator Key Pittman, chairman of the pow- it was announced late this week by
e r f u l Senate Foreign Relations Committee. Ray Ē. Gill, Fair Director.
T icket sales will be handled by
t ill, another is Secretary of War Harry
Barney Tokunaga.
Woodring.
From Monday, September 18. to
By the elevation as A ssistant Secretary of 27, sales will he restricted to mem­
S tate Francis B. Sayre to the h ig h Commis- bers of the Maui County Fair and
sionership, President Roosevelt has assured Racing Association. On September
the close cooperation of the State Depart­ 27 tickets will go- on sale to the
m ent with Philippine affairs. Commissioner general public.
Sale of season reserved tickets,
Sayre, who has been in the State Department
since 1933, maintains a wealth of contacts will be given preference from Mon­
day to Wednesday, September 20.
and g ood friends in the Department of State, From the 21st, to the 27th the re­
Which gives the Philippines still another served tickets by days and events
will be given equal preference.
friendly ear in the national capital.
Tickets for Maui
County Fair Are
Now on Sale
commission, which will’ administer the a f­
fairs of the industry. The bill would impose
a tax of 55 cents on each picul. of the total
marketable centrifugal sugar manufactured,
the-.tax to be paid by the sugar centrals.
The bill obviously represents the viewpoint
o f sugar planters, and sugar millers charged
that its provisions were “clearly unfair and
h ig h ly prejudicial to the interest of the
milling companies. ”
It was gathered, however, that a compro­
m ise might be reached by planters and mill­
ers. The latter have indicated that a similar
bill, but embodying their own 'viewpoint.,
would soon be filed with the National As-
Season tickets to all events in the
grandstand for the three days of
the Fair will he priced a t $4.00.
Season tickets for the reserved
parking area will be sold a t $1.50,
while season pasteboards for gate
admission will go a t the same price.
Reserved seat tickets for the
horse racing Thursday morning will
be sold at $1.00, while seats for the
Saturday afternoon races will cost
$1.25.
Baseball ducats for each of the
T h u rsd a y , Sep tem b er 21, 1939
Nippon Land Lease in Davao
Has Been Ordered Cancelled
B
yJU
A
N
B
. SARMIENTO
ERNATIONAL.
T
IN
International Ball
On Balboa’s Day at
Hotel Roof Garden
A sks Increase of National
Income to 2 Billion Yearly
Asserting, that coconut oil is the
most abundant and convenient
source of glycerine, an im portant
s ingredient of high explosives,, inc luding TNT, the Philippine Journal
of Commerce points out that as the
largest stable source of coconut oil,
the Philippines “is the largest potential source of glycerine.”
The Journal pointed to the t remendous demand for glycerine for
munitions-making, and predicted'
dimee will be held in San Pablo hall. need for the ingredient would become more pressing on the assumpMiss Reyes is the daughter of Mr.
tion that explosives would be made
and Mrs. Simeon Reyes of Vallejo:
Only time will show whether the Mr. de V era. is the son of Mr. and
personal motive offered to settler's— Mrs. Bernardo de Vera of Maiaslqui,
the prospect ot a better living than, Pangasinan, Philippines. Among the shell charcoal, the Journal recalled
invited guests are: Eduardo Quin- that during the World war "the
the northern islands—has been tero, Feliza Pekson and David Pe­ United States government listed 26
made strong enough to insure suc­ rez de Tagle of the Philippine Dele­ strategic materials, one of which
cess of the plan.
gation to the G.G.I.E.; Mr. and Mrs. was coconut, shells. When the CenPresident Quezon- foresees the Celestino T. Alfafara; Vicente S.
admission of up to 10,000 Jewish Roldan, Manuel M. Insigne, and . . the gas mask was the defense
refugees to the Philippiens within Laureta A. Lagpacan, newspaper of the Allies, " said the Journal. "It
the next 10 years and it is planned editors, and Victor E. Baclio and was found that the charcoal of the
coconut shell absorbed the gasses
to send many of them to Mindanao. Lamberto Malinab, civic leaders.
best. The United States obtained
Jewish technicians, skilled laborers
RENOUNCE. A number of Filipi- coconut shell charcoal from the
and artisans particularly would be
encouraged to help in the coloniza- nos, desiring to renounce their Phili- Philippines, and made gas masks
p p i ne citizenship if it is possible with it. Gas masks made with coco­
Repatriated Filipinos from the for them to become naturalized nut shell charcoal were the best
American citizens, are working for ones used in the war.”
United States also will be
the enactment of a Federal law
aged to "go south.”
The first group of settlers—about making Filipinos eligible ta Ameri­ thought, not about the boy, but
100 persons, including farmers, a c a n citizenship. We have been asked about the mother.
endorse the movement. We rephysician, a nurse, a carpenter, an
VICTORY. T he F i l ipino Laborers’
gret to say that we cannot do so.
irrigation engineer and other tech­
Association (Sacramento) got an
W
eare satisfied of being Filipino
nicians—is busy opening up the Kocolor and citizenship. And that's increase of 10 cents per hour for the
ronadal valley in Cotabato province.
tomato pickers. And the associa­
They were taken from northern that.
tion is not quite a month old. All
communities to Mindanao at govern­
UNFORTUNATE. While in San
ment expense and set to work build­
Francisco the other day we heard of we can say is A tree is known by
ing homes and clearing land, under
a Filipino boy who sings regularly its fruit. We understand that the
the direction of Major General Pau­
over the radio. We are naturally new association will soon publish R
lino Santos, former Philippines
army chief-of-staff commissioned to proud of him. But when we learned semi-monthly organ, to be named
that the mother of the hoy does not “The Filipino Nationals’ Bulletin."
supervise the colonization.
The original plan for the coloni­ want him to he known as a Filipino, It will have an array of veteran
zation was drawn up b y ' an Ameri­ well, you can well imagine w h at we. newspapermen on its editorial staff.
can economic adviser to the Com­
monwealth government, Dr. Fred­
eric C. Howe. Before coming to
the Philippines Dr. Howe was an
Ohio state, senator, immigration
commissioner for the port of New
York and consumers’ counsel for
the Agricultural Adjustm ent Ad-
Commonwealth Govt. Tells
Young Men to Go to Mindano
MANILA, Sept. 20. (UP)—The
Philippines Commonwealth is telling its young men to go south and
grow up with the country.
A migration aimed at putting
500,000. Filipinos' on settlem ents in
Mindanao islands has been started
under the direction of the semiautonomous government that the
United States gave to the Philippines three and a half years ago.
Aims of the colonization project,
in which Jewish refugees from cen­
t r a l Europe may participate to a
limited extent, are manifold, They
include:
1. Stabilization of Philippines
economy which has been main­
tained under artificial balance dur­
ing American ’occupation of the
Philippines.
2. Expansion of agricultural pro-,
auction in an archipelago that for
decades has not produced enough
staple foodstuffs to support its own
population.
3. Development of vast tropical
resources which have remained vir­
tually untouched in Mindanao while
the northern islan d s have been
Intensively developed.
4. Abolition of the political-reli­
gious barrier that hitherto has sepa­
rated Mohammedan Mindanao from
the Christian northern islands..
Development of the island—three
times as large as Belgium, but with
less than one-fifth the population—
Will be a big job. It will te st the
sinew of a Filipino generation in
which teachings about American
progress and industry have-been
superimposed on a background of
centuries of tropical indolence.
To a certain extent the job may
show whether the present Filipino
generation is made of the stuff re­
quired to develop and protect an
independent nation. The Philip­
pines is scheduled to become fully
independent July 4, 1946.
The migration is more like the
New Deal’s Alaskan settlement project than thanthe
ment of the American
It has the careful planning and
organiza tion of the A laskan project.
Free Trip to Kauai With One Week’s
Expenses Paid to Ten Best
Performers
Church News
FILIPINO COMMUNITY CHURCH
878 Kanoa St.
Rev. N. C. Dizon
9: 30 a.m.—Sunday School classes
or all ages in English and F ilipino.
Lesson: Foretelling the Birth of the
Sirth of the Messianic King (Isa.
1: 1-51.
hing set
Leave Honolulu Oct, 12 and return Oct 18. To be guests
of Lihue Plantation Athletic A ss’n and participate in
their Second Annual Harvest Frolic.
METRONOME MUSICAL
CONTEST
Sponsored by
METRONOME MUSIC STORE
Saturday, Oct.. 7, 1939, 7: 30 P.M.
M. M. Scott Auditorium (McKinley High School)
!! REGISTER NOW!!
Metroome Music Store
the football game will he the same.
All reserved seals will be in the
center section of the grandstand.
SH O R T C U T S
1121 Bethel Street
and controlled by th e g o v ern m e n t. serv ic e
Phone 4834