MATATAREK
A KAPAYCHIRIN
( D i f f e r e n t Languages)
A
Phrase B o o k far t h e fbatan People
of
Babuyan Claro I s l a n d
Sunmer I n s t i t u t e of L i n g u i s t i c s , f nc.
Translators
1983
Publishers
Published
in caoperat i o n with
Bureau of P u b l i c Schmls
and
I n s t i t u t e of National Language
of t h e
M i n i s t r y of Education and C u l t u t e
Manila, P h i l i , p p i n e s
A Phrase B o o k For Ibatan
67.6-283-1.03C
57.20P-835006B
P r i n t e d in the Philippines
Ang isang katangiang masasabi t u n g k o l sa P i l i p i n a s ay an9
pagkakaroon nito ng iba't ibang pangkat e t n i k o na nag-aangkin ng
kani-kaflilang wikang katutubo. Gayon man, itoly h i n d i nagjng balakid sa
pag-unlad ng bansa, bagkus nagpatibay pa nqa sa pagbubuklod a t
pagkakaisa ng rnga mamamayan t u n g o sa pagkakaroon ng i s a n g diwang
panlahat.
Ang a k l a t na it0 ay i S a Sa S e r y e ng g a n i t o n g u t i ng raga babasah i n g
inihahanda para sa h i g i t na i k a l i l . i n a n g ng rnga k a a l m a n , kakayahan,
kasanayan, pagpapahalaga at pagmamahal sa sar iling wika ng mga
mag -aara 1.
S i n i k a p na malakipan ang a k l a t ng mga paksang inaaakalang magdudulot
ng malak i at makabuluhang kapak inabangan sa mga gagamit n ito. Sa
paghahanda ng mga ito ' y is inaalang-a3ang ang mga pangkalahatang l a y u n in
ng bansa Is inaalang-alang d i n an9 mga panqkasalukuyang pangangailangan
ng mga mag -aara 1 sa pagpapalawak at pagpapayaman ng kanilang
c a l a s a l i t a a n , paglinanq ng kakayahang gumamit nq wikanq gamitin at
wastong p a g s u l a t n i t o . May i n i l a k i p d i n g mga pagsasanay na inaakalang
m a k a t u t u l o n g sa mabisang pag-aaral ng w i k a . Matitiyak na ganap na nilang
n a t u t u h a n a t nauunawaan ang wika kung i t o ' y buokatalinuhan na n i l a n g
natatalakay sa klase at n a i u u g n a y o nagagarnit sa t u n a y na buhay.
Buong pagmamalaking inihahandog ng M i n i a t r i ng Mukasyon a t K u l t u r a
ang a k l a t na i t o t a g l a y ang matapat na h,angarin a t m i t h i i n g Lala pang
rnapataas anq u r i ng edukasyon para sa d i marunow bumasa a t sumulat sa
pamarnagitan ng pag-aaral ng k i n a g i s n a n g wika. A t inaasahan d i n sa gayon
ang madallng pagkatuto ng wikang pambansa.
.
Onofre D. Corpuz
Ministro ng Edukasyan a t
Kultura
PREFACE
This phrase book is a r e v i s i o n of the f i r s t phrase book
p r i n t e d in 1979 which M r . Tagalicud, Jr has been ~ 6 i n gin his
grade s i x c l a s s , Although it has been prepared for grade s i x ,
it may be used outside t h e s c h o o l to help speakers of Ibatan
of Babuyan Claro Island, Cagayan comnunicate with speakers of
I l a c a n o , Pilipino, and E n g l i s h .
.
U s e f u l phrases are given in four languages. They are
grouped by topics b u t are n o t d i a l o g u e s . Translations are n o t
l i t e r a l . We t r i e d to make them right far t h e situation.
The phrases were compiled w i t h t h e assistance of membe'rs of
t h e S u m e r I n s t i t u t e of Linguistics during 4 Writers ' Workshop
held in Bagabag , Nueva Vizcaya dur ing November-December , 1976.
MacabuWe are grateful to Mr. R d o l f o Barlaan and ~ r Perry
.
hay for supplying t h e P i l i p i n o v e r s i o n s and to Miss Helen Madrid
and Mrs.Patr icia Macabuhay f o r the Ilocano. We are also gratef u l for t h e h e l p of M r s . Elsie Dican Nolasco and Miss Meribel
Simon f o r t h e i r help in preparing t h e Ibatan t r a n s l a t i o n .
F i n a l l y , we w i s h to thank Mr. A l b i n o Tunas and Mrs. A u r e l i a
Tomas Ramas f o r their h e l p i n revising the phrase book.
Rundell and Judi Maree
Summer I n s t i t u t e of Linguistics
......
........
Do Raxahan Ran I)o Bahay
Kapagdayaw/Kapadyos
Siraw Kadwan A Maaken A C h i r i c h i r in
Maynamclt Do Taw
NoPamilya
.........
............
Katatnwo . . . . . . . . . . . . .
Kapangagas . . . . . . . . . . . .
Partis No Inaynawan . . . . . . . .
Kapaych i r in . . . . . . . . . . . .
Kapaytolas . . . . . . . . . . . .
Kapangipaawat . . . . . . . . . . .
Kakan . . . . . . . . . . . . . . .
Makakan . . . . . . . . . . . . . .
Kapangga,tang . . . . . . . . . .
I lak lako . . . . . . . . . . . . .
Pilak . . . . . . . . . . . .
Rapamtang . . . . . . . . . . . . .
Longwan . . . . . . . . . . . . .
Kapangyaheyahes . . . . . . . . . .
Binyay . . . . . . . . . . . . . .
Insiktos . . . . . . . . . . . . .
Kapaykawan . . . . . . . . . . . .
Maraw Kan Mahep . . . . . . . . . .
Kapangoras . . . . . . . . . . . .
Kapaybidabidang . . . . . . . . . .
Kapagrokod . . . . . . . . . . . .
1. D i n o nakayapwan nyo?
1. Naggappuam?
2 . D i n o ngayan nyo?
2 . Papanam?
Kwanan nyo?
3 . May ako dwadaw.
3 . Idiay.
4 . May ako do yanan nyo.
4 . Mapanak idiay ayanyo.
1. Apo!
2 . Inyo s a w n !
A r i kamo na!
2. Dakayo qayam!
Adda kayo!
3 . Komayat k a m o d o bahay.
Samdep kamo.
Somakay kamo
3 . U m u l i kayo.
Sumrek k a y o .
I
.
4 . Mama akona.
5 . Somabat akona.
5 . Agawidakon.
6. Mayam tana.
7 . Mirwa kamo n a n c h i .
6 . Intayon.
7 . Umay kanto manen.
SA DAAN:
I
1. Saan kayo nanggaling?
2 . Saan kayo pupunta?
1. Where are you coming from?
3 . Diyan lang.
3 . I am going t h e r e .
I1 am j u s t w a l k i n g . )
4.
Pupunta ako sa inyo.
2 . Where a r e you g o i n g ?
4 . I am going to your p l a c e .
SA BAHAY:
3 . Umakyat kayo.
T u l o y po kayo.
1. Hello.
(call when approaching h o u s e )
2 . Oh i t ' s y o u !
You ' r e here already!
3 , Came on up.
Come i n s i d e .
4 . Mauuna na ako sa i n y o .
4.
5 , Uuwi na ako.
5 . I'm going home.
6. Tayo na.
7 . Balik ka u l i .
6 . Let's go now.
1. Tao po!
2 . Kayo p a l a .
1'11 go ahead.
( s a i d when l e a v i n g )
7 . Came a g a i n .
1. Mapintas amk nyoaya. Matabaf
2 , kaganay yanan nyo.
3 . Chakey ko dya t a
a yanan.
maolimek
ka manotong.
5 . Maganay k i n a n taya.
Masdep kinan t a y a .
6. Maganay ka 'magsarita so
4 . Maganay
1. Nagpintas t i anakyon.
Nalukmeg !
2 . Napintas t i lygaryo.
3 . *Kayatko ditoy ta natalna,
4 . ~ a ~ l a i n g ' knga
a agluto.
5 . Nagimas ti kinnan tayo.
6 . Naglaingka nga aginglis.
Inglis.
7 . Maparin abawri a ritratwen
ko inyo?
8 . Pakawanen
nu
yaken ta i n i a a d
ko aba,
9. Dyos mamahes dimo.
Yamanen ko imo.
7 . Mabalin nga l i t r a t u e n
kayo?
8 . Despensarem ta diak
ingqagara,
9 Agyarnana k
.
.
1. Maganda ang iyong anak.
Napaka lusog
2 . Magandang tirahan ang iyong
lugar
3 . Gusto ko r i t o . Tahimik na
lugar ,
4 . Mahusay kang magluto.
5 . Napakasarap ng pagkaing iyon.
.
.
6 . Mahusay kang magsali t a ng
Ingles.
7 . Maaari ba kitang kunan ng
larawan?
8 . Ipagpaumanhin po ninyo, h i n d i
ko po sinasadya.
9 . Salamat po.
1. Your c h i l d is b e a u t i f u l .
So h e a l t h y .
2 , Your place is a nice p l a c e
3.
4.
5.
to l i v e .
-1 like it h e r e ; it's a
peaceful p l a c e .
You are a g o d cook.
That meal was d e l i c i o u s .
6 . You are an expert a t speak i n g
English.
7 . May I take your p i c t u r e ?
8 . Sorry, it wasn't i n t e n t i o n a l .
9. Thank you.
SIRAW KADWAN A MASKEN A CHIRICRIRIN
1. Chapatak ko aba.
2 . I n o l a y mo na./Bali
dana.
1. D i a k ammo.
2.
3 . Imo dana.
Adda k e n ka
4 . Yaken dananchi.
Siakton.
5. Mayam akona.
Mapanakon.
8.
.
Umayka man d itoy
Torohan mo pa y&ken so inomen. 7 . fkkannak m a n i t i inumen.
fwangan rno paw pantaw.
8 . Ilukatmo man ta ridaw.
Anban mo naw b i n t a n .
9 . Trikepmo t a tawa.
Anchi ka pa.
10. Mabiit laeng.
6 . May ka pa d y a .
7.
.
9.
10.
11. Machirayay k a na dyaken.
12. Sino r a r a y a y moaya?
13. Chapatak mo naw mayor do
dawri a yanan?
Chapatak ko an maboya ko.
Ango n g a r a n na?
Nanakem k o aba.
Nawayakan kona .
Ma-awa tan ko aba .
Ango n y a y a ?
,
11. Makikuyugka kaniak.
12. Asino dayta kadduam?
13. Am-ammom ti mayor ti
dayta a l u g a r ?
A m o k no m a k i t a k .
Ania t i naganna?
D i a k malagipen.
Nalipatakon
D i a k maawatan.
.
Dino?
Ania d a y t o y ?
Ania d a y t a ?
Ania daydiay?
Akin l a p i s dayta?
Kanno ?
Asino?
Akinkukua?
Adinno?
Ango ta?/Ango paro?
Apay ?
Maypango?
Kasano?
Apay nga saan.
nawr i ?
Ango nwanaw?
Sina a k i n l a p i s so n a w r i ?
Kanqo ?/Mango ?
Ango
Sino?
Sino a k i n dira?
Ango t a i n g g a ?
Chasi mo yaken ta pirwahen
mo pa inbahey m a y a .
Mapar in abawri a rarayayan
mo yaken.
A r i w r iw s i n s i l y o mo?
Myan abawr iw s i n s i l y o mo?
Ngay. M a k a l i a l i s t o ako.
Pangngaasim ta ulitemman.
Mabalin nga kuyugennak?
Adda sinsilyom?
S i g e . Agap-apuraak
ngamin .
Hindi ko alam.
1 don't know.
Rayaan mo na.
Bahala kayo.
Never mind.
It's up to you.
Ako na.
f '11 do it,
Aalis na ako.
Halika rito.
D a l h a n mo ako ng inumen.
Buksan mo ang p i n t o .
I s a r a m ang b i n t a n a .
1'11 be going now.
Come h e r e ,
Bring me a drink.
Open the d o o r .
Close t h e window.
Please wait a moment.
Come with me.
Who is your companion?
Do you know t h e mayor of
t h a t place?
I know him by s i g h t .
What is h i s name?
I don 't remember ./ I have
forgotten.
f do not under s t a n d .
What is t h i s ?
What is t h a t ?
What is that yonder?
Whose pencil is t h a t ?
When?
Who?
whose ?
Where?
why?
How?
Why n o t ?
Please repeat what you said.
S a n d a l i lang
Summa kayo sa a k i n .
Sino ang kasama mo?
Kilala m ba ang a l k a l d e sa
l u g a r na iyon?
Kilala ko siya sa mukha.
Ano ang pangalan n i y a ?
H i n d i ko matandaan.
N a k a l i m u t a n ko na.
Hindi ko maunawaan.
Ano ito?
Ano i y a n ?
Ano iyon?
Kaninong lapis iyan?
Kailan?
S ino?
Kanino?
Saan?
Bak it?
Papaano ?
Bak it h i n d i?
P a k i u l i t rno nga ang iyong
sinabi?
Maaar i bang samahan rno ako?
2 7 . May barya ka ba?
28
. Nagmamada li
ako!
Would you please accompany me?
27
. Do you
have small change?
2 8 . I'm in a hurry.
1. Taga d i m kamo?
1. T8ga-an0 ka a s i g u d ?
2 . D i n o yayanan nyo sichangor i ?
2. Paggigianam i t a n ?
3 . Dino nakayapwan nyo
s ichangor i ?
5 . M i b i d i b i d i ako.
Magpasyar ako.
6 . Kawara mo pawri?
7 . Naon. Kawara k o p a kakoyab a
yapo do Bagabag.
Naggappum i tan?
Ania ti m b a l i n nga
maipaayko kenka?
Agpassiarak laeng.
6. Kasangsangpetmo?
7 . Wen, kasangsangpetko
laeng i d i kalman a naggapu
idiay Bagabag.
1. Taga saan po ba kayong
talaga?
2 . Saan kayo nakatira ngayon?
3 . Saan kayo g a l i n g ngayon?
1. Where are you f r m o r i g i n a l l y ?
2 . Where are you staying now?
3 . Where d i d you j u s t come £ran?
4 . Ano ang maipaglilingkod ko
sa inyo?
4. What can I do to h e l p you?
5 . Dmadalaw lang ako.
5 . I j u s t came t o visit.
6 . Kararating mo lang ba?
6 . Have you just a r r i v e d ?
7 . 0 0 , kararating ko lang
kahapon mula sa Bagabag
.
7 . Yes, I came just yesterday
from Bagabag.
NO PAMIEYA
A r i pawri a mabyay si arnang
1. S i b i b i a g pay l a e n g ni t a t a n g mu?
mo 3
Sibibyay pawri amang mo?
On, k i si anang ko nadiman
do nakahabasaya tawen.
Papira kamo a makakakteh?
S i b i b i a g pay laeng ni
Tatang, ngem n i Nanang k e t
natay i d i napalabas a tawen,
3 . Mano kayo nga agkakabsat?
Wawaho kami a tabo.
4 . Walo kami amin.
Imor iw rnatoneng?
Ingga, yaken boridek.
Papira danaw tawen mo?
A r i danaw kabahay mo?
A r i danaw anak nyo?
5 . S i k a t i inauna?
a r i danaw dadima anak
namen
Dadwa danaw mabakes kan
t a t d o mahakay .
On,
.
2.
6 . Saan, s i a k t i i n a u d i .
7 . Mano ti tawenmo?
8 . Adda asawamon?
9 . Adda annakmon?
10. Wen, adda lima nga anakmin.
11. Dua ti babbai ken t a l l o
ti l a l l a k i .
1. Buhay pa ba ang tatay mo?
1, Is your father still living?
2 , Oo, pero ang nanay ko ay
namatay noong isang taon.
2 , Y e s , b u t my mother died last
3.
I l a n kayong magkakapatid?
4 , Walo kaming magkakapatid.
year.
3 . H a w many brothers and s i s t e r s
do you have?
4 . There are e i g h t c h i l d r e n
in
our family.
5. Kayo ba ang panganay?
6 . H i n d i , ako ang bunso.
7 . Ilan t a m na kayo?
5 . Are you the eldest?
8 . May asawa ba kayo?
8.
9. May mga anak na ba kayo?
10. 00 ,- mayroon na akong limang
anak
11. Dalawang babae at t a t l o n g
lalaki,
.
am t h e youngest.
How o l d are you?
Do you have a wife?
Do you have children?
Yes, I have f i v e c h i l d r e n .
6 . No, I
7.
9.
10.
11, TW are g i r l s and t h r e e are
bays,
MANKIND
taw
tbo
s.it/gayy irn
gaYY=
kabusor
lalgki
bab6 i
ubf ng
ubing
balo
lakby,
bake t
ipsok
maha k ay
mabakes
adekey
motdeh
ba lo
malkem,
baket
tao
kai b i g a n
kaa way
lalbki
babde
bdth
balo
matand8
person
f r iend
enemy
male
female
ch i ld
baby
widaw, widmver
old p e r s o n
Family Relations
binatllyo
dalagfta
pangdnay
buns6
nobya/nobyo
kasal
young man
{ u m a r r ied)
young -man
(unmarried)
teenage boy
teenage g i r l
eldest person
youngest c h i l d
f iance/f iancee
married
asswang l a l a k i
asawang babge
bard
balasang
boma r i to
balasitang
matoneng
bor idek
nobya/nobyo
naychabahay
buma r f to
balasltang
ihabd
bur ldek
kaayan-ayat
naasawaan
agasaawa
of
nagpr inda
nagprenda
token
lakay
asdwa nga l a l d k i
baket
asawa nga babai
engagement
husband
wife
Immediate Family
Kaamaan
amfa, tdtang
am&, t d t a y
father
anang
ins, fnang
nanang
itdy
in&, indy
dnay
mother
anak
akang a mahakay
akang a mabakes
kakteh
andk
m6nang
at4
kabsat
kapat f d
offspring
o l d e r brother
older sister
brother, s i s t e r
(sibling)
amang
rnsnong
Kakabagyan
Relatives
kabagyan/kalipos
katogangan
kabagyan
mamgang
mandgang
katugangan
(mga) kamag-anak r e l a t i v e ( 5 )
biyandn
f a t h e r , motherin-law
mandgang
son, d a u g h t e r -
in-law
kayong /ipag
kbyong , baydw
bayaw
i pag
maraan
ikit
kasinsin
kaana kan
f pag
hfpag
t fyo
t fya
t lyong , oleteg
tgang, ante
kaslnsin
ka6nakan
pInsan
pamangk In
brother-in-law
sister-in-law
uncle
aunt
cousin
nephew or niece
Ex tended Family
kanundnundan
apong do toben
apong do rapan
d p n g ti dapdn
apong do tod
1610, mmay
lbla, ninay
apong lakay
apong baket
apokoko do toben
apokoko do rapan
apokoko do tod
apoko/kaynapwan
namopoonan
ap6 t i dapdn
apb sa
talampd kan
apb sa t 6 h d
apd
ape
g r e a t , great,
g r e a t grandparent
g r e a t ,greatgrandparents
greatgrandparents
grandfather
grandmother
great, great,
g r e a t grandchild
g r e a t , great
grandch i ld
g r e a t grandchild
grandchild
ancestor
arm
1. Mad iayaw inaynawan na
.
1. Madi t i r i k r i k n a e n a .
2 . Maganyit i y a .
2 . Nasakft met.
3 . Mangay ka na do doktor.
4 . D i n o yanan d o k t a r ? '
3 . Mapan ka i t i d o k t o r .
5 . Anqo madidiw mo?
5 . Anla ti rikriknaem?
6 . Haynyin oha ko,
7
. Minota
ako kahep.
8 . Mahohed ako as mabara ako.
9. Ariyano malaria ako.
10. I n d y i k s y o n a n ko inn.
11. Tomaren mo agasaya kada maraw.
4 . Ayan t i d o k t o r ?
6. Nasakit t i u l o k .
7 , Nagsarwaak i d i r a b i i .
8 . Maululawak ken
aggurgurigorak.
9 . Addan sa malar iak.
10, I n d i k s i o n a n daka.
11. Tomarem daytoy agas kada
t umenga t i a ldaw
.
1. Masama ang kanyang
pa k i r amdam.
2 . S i y a ay may s a k i t .
3 . Pumunta ka sa manggagamot.
4 . Saan ako tatawag ng
manggagamot?
5 . Ano ang iyong na raramdaman?
6 . Masakit ang a k i n g u l o .
7 , Nagsuka ako kagabi.
8 . Nahihilo ako at may l a g n a t .
9 . May malaria y a t a ako.
10. Xiniksiyunan k i t a .
11. Inumin ninyo ang gamot na
i to t u w i n g t a n g h a l i .
1. He d o e s n ' t feel we1 1.
2 . He is sick.
3 . Go to the d o c t o r ,
4 . Where can f find a doctor?
5 . T e l l me
how you f e e l .
6 . 1 have a headache.
7. 1 vomited last night.
8 . X f e e l dizzy and have a
fever.
9 . I t h i n k I have malaria.
10. 1 w i l l g i v e you a s h o t .
11. Take this medicine every
day at noon.
PARTS OF BODY
mostxa/ropa
pisny i
kalit
moyen
m a ta
chich iray
kikimit
tohong no mata/
t a l o b no mata
kabahngan mata/
katawo no mata
head
face
cheek
dimples
Glo
rbpa/langa
forehead
ma t a
eye s
kiday-kiday
eyebrow
eyelash
eye1 i d
n a n g f s i t ti
bibfg
p u p i l of
t h e eye
nose
mou t h
ng Gsd
upper l i p
balintgtdw
mat4
i ldng
dangoy
mamamnyito a
bibi
m a ~ y a h b oa
bibi
ngares
dawa tdawa t
ak Inngdto
nga b i b f g
ak fnbabd
nga b i b i g
lower l i p
gums
palate
ngangev/
dawa tdawa t
r ida
kamanghahanyit
ny i p e n
lay id
tomid
t o n g ue
uvula
dawa tdawat
ng fpen
ng I p i n
tooth
k d t a y , tGpra
18way, lura
timid
baba
saliva
chin
tehnan
tady inya
lagaw
pakoh
dichad no lagawl
teltel
karsbukotj
throat
,
tafnga, tayngg
eat
neck
ab6ga
lees, l f i g
balfkat
likod ti t e l t e l
bdtok
lapayag
t lwnged
shou l d c r s
nape
l i kdd
back
dbri
back bone
bag f
ka tawdn
bay
taglang
barokong/
ba rG kong ,
tadydng
dibdlb,
SOSO
susu
ribs
chest, b u s t ,
breast
heart
1lings
navel
waist
stomach
abdomen
kidney stone
posed
ka t ing han
bitoka
bodek
sGso
pfia
bdgd
pGsad
t iydn
bato
1
baywbng
sikmdra
tiydn
bat6
liver
a tay
rarakoh a
ch inay i
adada sen/
t r ipilya
k abong en
takeb
d a k k e l nga
bag is
silf.t/
tr ipilya
malak f ng
b i t 6 ka
kalili ftan
basisdw
atang
padingpad ing
dachan
obet
bG to
(billet)
t l ti
Ibon
karninaw
kolapot no
large
intestines
small
i n t e s t ines
g a l l bladder
lower p a r t of
t h e abdomen
lower back
hips
buttock, rump
vag i na
euphemistic
pen is
euphemistic
testes
e u p h m i s t ic
scro turn
bo to
b d t a s sa puwIt
anus
Tachay
kedan
aton tachay
ahbon tachay
ch i c h o
pong opongwan
sfko
'
dakolap/
rapan kakamay
pa lad
kemkem
dakGlap
kakarnay
rdmply
kukb
ko ko
kamangdada keh
kamanongdo
manghobok a
kakamay
s igonda
kikit
tangdn
t4irmudd
ak in tengd
nga rdmay
s islngsfngan
kikft
sl k o
armpit
upper arm
forearm
elbow
wrist (also
pulse)
h and
pdlad
gdhit ng pdlad
kama6
daliff, galamay
kukb
hinlalak I
h intutdrd
hinlaldto
palm lines
fist
finger
fingernails
thumb
index finger
middle finger
or toe
r i n g finger
last finger
Padanq
Pa
tod
altek/
bohan tod
a s i n padang/piged
kokod
kabebedan/kokod
toben
rapan
kakamay no k o k c d
koko no kokod
lGpp0
tdmeng
thigh
ldkku
hock (back of
the knee
knee
gdrong
bintf
calf
SSka
pad
foot
lIpay lf pay
mG kod
dap6n
rdmay ti d k a
kukG t i saka
ba k ungb Gkong
ankle
heel
sole
toe
toenai 1s
sd kong
t a lampdkan
dalfrl
kukb
-
Skin
-
Kodi t
kodit
magroyag,
nakabr it
narqasangas
d isd isen
akdoten
nangolimachim,
nany ibaheng
kddi 1
ag drnyag
kabr i t
balAt
gdlos,
nagssgas
gasgda
kGdkud/ledleden
k fddel
kus kbs
lfmi
tem
skin
scratch
kalmdt
kurbt, kur it
scraped
rub
pinch
con tus i o n ,
bruise
makateh
korad, k d k d
ba ro t
nayhahotok
naga t6l
gaddfl
lf t t e g
kapGyo/ag lapf gi
taqa
stigat
m i nya t e k
lernteg
nasosohan
nadoplagan
nasinft/
napouran
nadelnakan
hathat/koplat
pfglat
to lem
ch idan
kam6ro/
ta rami dong
s Iding
asi
taba
maka t f
galis
P igsd
lintbg, paltbs
sligat
pdd
itchy
scabies
boil
blister
wound, cut
swollen
burned
scald
Scar
pimple
tdling
kulug6
lamdn
tabs
oyat
uqdt
raya
dug8
mole
wart
flesh
fat
vein
b lo&
Hair
boboh
bu6k
buh6k
h a i r (head)
ch ich iray
boboh
kikimit
minyin
minyin
barbas
yami t
k <day
kllay
dutddt
kurimdtmat
big6te
balahfb
eyebrow
h a i r s (skin)
eyelash
must ache
beard
s ideburns
pubic h a i r s
patilya
p i l l k-mat&
b ig6te
balb6s
patflya
Grmot
bulb61
bdrbas
Watatarek
A
makarang
natdyang
mabaked
na ld kmeg
na kG t tong
nasaysat nga
penmag I
nakottong
magolanq
maganay a
inaynalan
ma rap is
a Structures
Inaynawan
matangkdd
stout, fat
thin
slim
balingkinitan
-
Kaparin No Lnaywanan
soyaab
makaycheh
magor o k
tayenep
mayokay
somdo
komlab
manga l e k
makatach i
lsuydab
nakatdrog
ur&k/agurok
tagtagdinep
agrifng
salddek
t f g-ab
s I: ng l o t
tumakk i
Body Functions
hikdb
tulbg
h i l ll
panagfnip
gumfsing
sin6k
dighay, d i g h d l
~inghbt
tumde
-
Mohtot Do Inaynawan
mohed
hoho
nanget
kedde
Pete9
tachi
layfd
ot a
kasyet/notat
b6 teg
luw6
1Lng-et
gngli t
fsbu
tdkk i
tdpra, katay
sdrwa
kessg t/napigsa
tall
short
Yawn
asleep
snore
dream
wake up
h iccoug h
burp
sniff
bowel movement
Body Discharqeisecretion
Ghog
lGha
mucous
tears
sweat
&Y
n9
katadn, anghft
fhi
t8e
body odor
urine
bow1
saliva
vani t
sperm
Mapaspasamak
Gbiyay
madiman
magbogbogsot
Tawo
Body Condition
nabfag natby agbugbbgsot
buhdy
pa tfiy
naghlhingalb
alive
die
dying (on the
verge/pofnt of
death)
I
Mapaspasamak Do Mababakes
maginaw
magpasikal
Condition -Of Women
ag f naw
masi k b g
naglflihi
b u n t i s , nagdadalantao
concept ion
pregnant
ggas,
miscarr iage
pagkalagldg
manggnganb k
agpasfkal
mnganbk
magdamdamo a
k apaymang ana k
agdadamo, dam6
nga panagansk
ma-iyanak
maiyandk
.
mangdnay
ipangandk
w i l l give b i r t h
soon, has s t a r t e d
labour)
to g i v e b i r t h ,
to bear a c h i l d
to g i v e b i r t h
for the f i r s t
time
to be born
Heal thy People
Madidiw -No Tawo
nasaldn-at
na imbagdn
malusdg
magal f ng
healthy, w e l l
h e a l e d , recovered
maYPaYPagamY
sudysaytiat
t i rikna na
mayy it
masarangsang
masaranta
napfgsa
nasardnta
mabGti ang
pak i r amam
malak6s
mas igldngmasigl6
well, f e e l i n g
better
strong
.very much
alive
masalon-at
m awa wa
madidiw na
\
Malidyat A
- Madidiw
agsak f t
maynyin
ma kapsot /
makapoy
magagany iten
mahopag/mahah
mapleng/
malibet
maynyin so o h o
mahoh ed
mamirpir/
mangoyegyeg
d s a k It
~k&ps~t;/
trangkaso/
maychatohatohang
kayny in
ba ro kong
bomsog
rnaysak I t
masakf t
mah Snh
sick
painful
weak
masasak t fn
sickly
tired
faint
nakdpuy
maawanan
ti puot
mawalan ng
malay/himatay in
s a k f t t i 610
bgkutimgrmer/.
agt igCrger
maybanan
gomgo
panateng/
makohat oho
Unhealthy People
headache
dizzy
kaligk l g /
mangaligkfg
bah I n
ub6
gur lgor /
napdot ti o l u
trangk6so
trangkaso
s a k f t ti
barlikonq
bubGssog
sak f t / k irot
ng d i b d i b
k6bag
shiver'
sneeze
cough
cold
fever
f l u (influen za)
chest pain
gas pain
kayny in bode k
magborot ,
makatachi s
ramm
magtebbel
mayny in
katinghan
toleng , b i t o r
s a k f t t i tiy6n
agtskk i,
agtaki ti
da nom
sakft ng tiysn
pagta ta4
stomach ache
diarhhea
pagtitibf
nasakit ti
sf ket
td 1 eng
constipation
waist pain
bingf
h e 1
pipf
bogagaw
bu 16g
bolsek
bGlding
piday, pilod
pflay
bGr tong
kfssiw
bul6g
pisdk
pilsy
bu lG tong
deaf
dumb
blind
o n e eyed
lame
small pox
epilepsy
bor tong
somleng , kams iw
tomigser
logpi
paralysis
Treatment of I l l n e s s
Kapanqaqas
tigas
agSsan
bedbedan
magpa todok/
indy iksyonan
aptosan
isapsapo
dg as
nggsan
b6 nda /
bar idbedan
in i ks iy6n
ilGten
isgpeapu
gumasr16t
bends
med icine
to t r e a t rndicine
bandage, d r e s s
iniksiy6n
shot
humllot
ipshid, p a h l r a n
to s e t a f r a c t u r e
g a dt
to rub
medicine i n t o
skin
liver.
large
intestine
nach
I
rtines
nose
mouth
wind
lungs
KAPAYCHIRIN
KAPAYTOLAS
KAPANGI PAAWAT
Chapatak mori m a y & i r i n so
Tagalog?
Chapatak ko dekey, amna
chapatak ko aba a tbayen
1. Anmom ti agtagalog?
Chapatako k o so dekey.
Ango batahen mo do
do
c h i r i n nyo?
Chapatak rno batabatahen ko?
3 . Bassit l a e n g t i maisaok.
Maawatam ko aba.
Pirwahen m o pa.
Kadanyan mo pa maychirin.
Maganay ka may& i r in so
I ng l i s
~ o s t oabaw kapaychirin ko.
6 . Diak maawatan.
.
.
Ango batahen
mo do 'bago' do
c h i r i n nyo?
2. Maawatak b a s s i t n g m
diak ammo nga isao.
4 . Ania t i
iti saoyo.
5 . Maawatam ti ibagbagak?
7.. Ulitemman.
8. In-innayadem kadi ti agsao.
9 . Naglaingka nga agsao
ti E n g l i s h .
10. Saan nga. k u s t o ti
panagsaqk ,
Marunong ba kayong magsalita
ng Tagalog?
Nauunawaan ko po ng kaunti
ngunit h i n d i ako
makapagsalita.
Nakakapagsalita ako ng k a u n t i ,
Ano an9
sa inyong salita?
Nauunawaan mo ba ang aking
sinasabf?
H i n d i ko pa nauunawaan.
P a k i u l i t mo nga.
Magsalita kayo ng marahan.
Mahusay kayong magsali ta ng
Ingles.
LO. Hindi maayos ang a k i n g
p a g s a s a l i ta.
1. Do you know how to speak
Pi li pino?
2. I understand a l i t t l e but
I don't know how to speak
it,
3 . I speak i t a l i t t l e ,
4 . How do you say
in
your language?
5. Do you understand what
f am saying?
6. L don't u n d e r s t a n d .
7 . Please repeat t h a t .
8. Speak more slowly.
9. You speak E n g l i s h w e l l .
-
10. My speech is not
grammatical.
Cominunication
Kapaychirin
maych i r in
ag sa6
talk
magsasar i t a
i lawlawag
i bah e y
tawagan
bilinen
ag turigtdng
cunve r se
sa l a y s a y e n
discuss
te 11
bilfnen
mag-G tos
cornand
ibahebahey
iwaragawag
announce
pirwahen
isaop
i pak d amo
ipahayag,
ipabatld,
ipaaldn
u l f t in
makipag-usap
para sa/kay +
common noun or
person ' s name
ipag t angg61
ibag5
sablhin, maqs6bi
call
ayab6n
isdno
s ist igo
paydabdab
maganay a
maych i r in
to defend/
speak f o r a
person
betray
liptan
arasaas
repeat
speak in
place of,
substitute
arasaas
n a l a l n g nga
ag sa 6
magmurb,
musdhin
bumuldng
matatss,
magsal its
scold
whisper
fluent
i yahes
akdawen
rnangdaw so
pamalobs
a tbay
saludsdden/
damdgen
dawd ten
dumdwat ti
palGbos
magtandng
ask
maki6sap
magpas iyd
request
request
permission
angwer
decide
umdyon
agree
refuse
pahintfilot
sagdt
i keddeng
i tod ing
urnandmong
-
mayat
palobos
palGbos
makey aba/
agddi ,
madi
agydman
awdn aniam6nna
tumanggf ,
tanggihdn
i nana wo
pakdaaran/
pakatongan
isGro
b a l l adgan
pangar i g a n /
pagna kman
pagwaddn/
kaspangar igan
magtGro
balaan,
bantaan
halimbdwa
maskeh
magyaman
inolay mo na
thank
you ' re
we lcome ,
it's n o t h i n g
teach
warn
example
tell the
truth
bayataw
paga to sen
mags i n u n g a l fng,
magyabdng
magpard tang,
lie
accuse
mag-akusd
i bayataw/
i libak
mawedwed/
maskeskeh
deny
magrek lbmo,
rnagsumbbng ,
duma Ing
complain
pasdwen,
padakkelen
palakihfn/
palablsin
tease,
s isyabaken
oyawen /
mang rorod
pach imadekeyan
maparahet a
c h i r i n d i Apo
D y os
maalas a
par inen
magolimek
many i d o /
matagar i/
mar irrqgor
maliyak a
ch i r ichir in
ma ng ag aY
mangriribok
ome 1
sagawisiw
sitsitan
exaggerate
16is/uy6w
rorudin
t a g ibas i t e n
panang i d a d a d s /
lun6d
agp6rb0,
agpad6kes ti sao
k e n Apo D i o s
naa 16s
\
-joke
manli bbk/
manuy8
manguty8/manuyS
sumpbi n
ridicule
curse
lapastangdnin
blaspheme
bast6s/magas-
vulgar
jeer
pang ang ugalf
agulfmek
be quiet
=kilo/
Ingay
m a r iwdwa/
na r ingor
malakds
na lbaw/
napigsa nga sasao
humiydw ,
sumigdw
fkkis
tumil?
magkagu l b /
mag-ingay
mautbl/
agb Idda 1/
magpaut91-btal
m e3
sagawfsiw
slpl
paswl t/
sltsit
noisegenera 1
magsol t i p /
sirbato
agpasw i t
pum l to
mapaa r a y a t
agpaa r6ya t
magpag i bI k
loud speech
shout
scream
ccrmnot ion
stammer
whistle
h i s s ing
sound c a l l i n g
one's a t t e n t i o n
to b l o w a
whistle
to c a l l f o r
help
KAPAYTOLAS
1. Bohoden ko paw bolpin mo so
dekey?
2 . Magpaw 'it ako so t o l a s d i
anang ko.
3 . Machita ko p a p i l , s i l y o , kan
sobri.
4 , I t o l a s mo dyaw ngaran mo.
5 . Iboson m, t o l a s koaya,
1. Bulodekman t i penmo iti
apagbiit.
2. w s u r a t a k t o ken ni
Nanang
3 . Masapulko i t i papel,
s e l y o ken sobre.
4 , Isuratmo ditoy ti
naganmo.
5 . Pakibusonmo daytoy -
.
suratko.
6. I l a k o mo dyaken no dadwa s i l y o 6 .
a asapoho kan dadima k a s i n t a b o s
kan asa silyo a anem apoho
kasintabos.
7 . D j n o yanan panawagan d d y a ?
7.
I l a k m kaniak t i dua
nga selyo nga sagk i k i n s e
ken maysa nga s n g sesentabs.
Ayan ti pagtelegramaan
d i toy?
I. Pahiram nga po ng 'ballpent
ninya sandali.
2 . Magpapadala ako ng sulat sa
nanay ko.
3 . Kailangan ko ng papel, selyo,
a t aobre.
4 . Lmagda kayo r i t o ,
5 . Dalhin nfnyo a*
ito sa koreo.
s u l a t na
6 . Pagbilhan mo ako ng dalawang
selyong tig-kikinse a t iaang
1. .May I borrow your pen for a
-men t ?
2. I w i l l mend a letter to my
mther.
- 3 , I need paper, stamps and an
envelope.
4. S i g n your name here.
5 . Take t h i s l e t t e r to t h e poat
off ice,
me two 15 centavo stmpr
and one 6 0 centavo stamp.
6. Sell
selyong t i g - s i s i s e n t a .
7 , Saan kami maaarfng magpadala
nq telegrams?
7 . Where can we send a telegram?
1. Denggenyo nga umuna.
2 . Denggenyo nga nalaing.
3 . Sungba tanyo t i sa ludsud.
4 . Pigsaanyo ti aqbasa.
5 . Dayta matayo t i pagbasayo.
6. Rdalenyonto manen.
7 . Agsaludsodak k e t sungbatanyo.
Adngeyen mo mama.
Adngeyen mo a maganay.
Atbayen mo i y a h e s .
Kalyaken mo magbasa.
Kadanyan mo magbasa.
Pirwahen mo a adalen.
f y a h e s ko dimo k i atbayen mo.
Maytenek k m o
.
Maydisna k a m o .
Payteneken mo tanoro m o an
chapatak mo atbayen na.
Kalyaken mo maychir in ta
madngey namen aba.
Maganay
Kosto d a n a .
Kosto aba.
8 . Tumakder kayo.
9 . Agtugaw kayo.
'
10. Itayagyo t i imayo no
m o y o ti sungbatna.
11. Pigsaam t i agsao. Saan
daka nga mangngeg.
12. Nasayaat.
13. Kusto d a y t a .
14. Saan nga k u s t o .
Makinig mum kayo.
Mak inig kayong mabut i
Sagut in (ninyo) ang tanong
B a s a h i n (ninyo) ng malakas.
Basahin ( n i n y o ) ng mahina.
Pag-aralan n i n y o i t o n g muli ,
Magtatanong ako, s a g u t i n
ninyo.
Tumayo ka
M a u p ka.
Itaas ninyo ang inyong kamay
kung alam ninyo ang sagot.
Lakasan mo. Hindi namin
mar inig.
Maqaling
Tama.
Mali.
.
.
.
.
Listen first.
Listen c a r e f u l l y ,
3 . Answer the question.
4 . Read a l o u d .
5 . Read s i l e n t l y .
6 . Study it again.
7.
1'11 ask a question,
you answer ,
Stand up.
S i t down,
10. Raise your hand if you
know the answer,
11. Speak louder. We can't
h e a r you.
12. G o d *
1 3 . Right.
14. Wrong.
Mangnanawo
mangnanaw
mach inanawo
magada 1
li ksyon
Teach i n 9
isur-suru,
panur sGru
ag isGxo
pagtutdrb
teaching
magtGrb
to teach
to learn
to study
lesson
agbdsa
agsGrat
agbflag
1Btra
bumdsa
sumEtlat
bumf law
l b t r a , tftik
pap11
ldpis
lfbro
pam
16pis
to read
to w r i t e
to c o u n t
letter
paper
penc i 1
libr6, akldt
book
pisara
pisdra
t isa
poponas
t isb
blackboard
chalk
eraser
magbasa
maytolas
mamisda ng
letra
PaPe 1
lapis
libro
burad6r/
pupunas
pamburd
KAEAN
MAKAKAN
KAKAN
1. Mapteng ako as mawaw ako pa.
2 . Koman ta
na.
1. Mabisinak ken maka-
.
2.
3 . Koman k a a maganay. Masnek
kaba.
3.
4 . Maganay ichan ta kan midyo
4,
mamch i t ,
5 . Manghap k a p a .
6. Kosto dana ta nabsoy ako na.
7 . Minom ako pa so dekey.
.
5.
6.
7.
inumak
Mangan tayon.
Manganka a n a l a i n g .
Dika agbabain.
Naimas t i sinda tayo
ken medyo nagasang.
Mangalaka pay.
Kuston. Nabsugakon.
Makiinumak man bassit.
1. Ako ay nagugutorn a t nauuhaw.
1. I am hungry and t h i r s t y .
2 . Kumain na t a y o ,
2 . Letts e a t now.
3 . Kumain kayong mabuti; huwag
kayong mahihiya,
4 . Masarap a t maanghanganghang ang pagkaing ito.
5 , Kumuha pa k a y o .
6 . Ayaw ko na, busog na ako,
7 . P a h i n g i nga po ng i n u r n i n .
3 . E a t well, don't be s h y ,
It's d e l i c i o u s and a
l i t t l e peppery.
5 . Take some more.
4.
6 . I can't, I ' m full.
7 . Give me .a d r i n k of water,
please.
innapuy
s ida
kanin
u lam
cooked r i c e
viand
abokado
abocado
pichay
sili
paria
rabong
sabunganay
u tong
ba la tong
repolyo
ma is
tarong
saluyot
gisantes
pe t s a y
s i li
abo k ad o
ampa laya
1abong
puso ng saging
s i t a o , sitaw
monggo , bala tong
r epo lyo
ma i s
avac ad o
palya
sobwal no bayog
otot
a no
b a l a tong
tabayay
tabungaw
kalabasa
k a rabasa
kamoti
inapoy
ichan
Rakarakanen
r ipolyo
may i's
bahosa
saloyot
wakay
.
dokay
kamat is
lokto
obi
obi
sod i
aba
kahoy
kahoy
kama t i s
birabira
talong
okra
sitsaro
petsay
s i l i n g pula
ampalaya
bamboo s h o o t s
banana blossom
beans-- long
beans--mongo
cabbage
cor n
eggplant
okra
up0
kalabasa
kamoteng-baging
peas
pec h ay
red pepper
squash--whi t e
squash--yellow
sweet potato
kamatis
tOma to
Yam ( p u r p l e )
gab i
kahoy/
.
kamo teng-kahoy
tuber
cassava
Asi
No Kayo
-kabogaw
b inyebeh
nY *Y
kalod
bayawas
kalamans i
anangka
ma ngg a
kahil
kabano
kapiya
dokban
kayon i to
kotay
kaboraw
saba
n iog
naganus a niog
bayabas
kalamansi
anangka
mangga
sangkis
papaya
pinya
lukban
kaimito
tangerine
saging
niwg
buko, mura
bayabas
kalamans i
n'ang k a
mangga
dalanghita
PaPaY a
pinya
suha
ka i m i to, kaymi to
lemn
ba na na
coconut
coconut --young
guava
ka lamans i
jackfruit
mango
orange
PaPaY a
pineapple
pome 1o
star -apple
Karni
karni
karni
karni
karni
kayang
palag
among
no baka
no manok
no pato
no bago,
karne t i baka
karne t i rnanok
pato
karne t i baboy
rasa
pindang
i kan/lames
karneng baka
karneng manok
karneng pato
karneng baboy
alirnasag
dma i ng
isda
beef
chicken
duck
pork
crab
dried f i s h
fish
kapi
cha
kapi
itsa
kape
tsa, tsaa
gatas
gatas
gatas
laya
asin
1uy a
asin
asukal
bawa ng
bitsin
s ibuyas
pamintd
ginger
salt
sugar
vinegar
toy0
suk6
toy6
patis
patis
f i s h sauce
coffee
tea
milk
Ri kado
anaha
as i n
asokar
asukar
bawa ng
bitsin
bolyas
pamin t a
soka
bawang
bitsin
1 asona
pamien ta
suka
tawyo
garlic
vetsin
onion
PePPe x
SOY
Itolas mo ngaranaya.
Itolas m ngaranaya.
P ILAX
KAPANGGATANG
Papira asa kayarda do dawr i ?
1. Mano ti sangayerda kadaytoy?
Mangina. Maparin abawri a
aksayan mo?
Maydamnay danaw nawr i
Papiraw chakey mo?
2 . Nagngina daytan! Dila
mabalin nga kissayam?
.
3 . Nalaka daytan.
4 . Mano ti kayatmo aya?
Nayonan mo. so dekey .
5.
Maparin an dadima kapi$os?
6.
Ngay Papira kayardaw chakey
7.
mo?
Akang, chakey m abawri manadiw 8 .
so baskit?
Sino n a m a r i n ?
9.
P i n a r i n k o , P i n a r i n ko do
10.
t a n o r o ko.
Sino nachinanawan mo so
11.
baskit?
Si anaqg k o nachinanawan ko.
12.
.
Nayonam pay bassi t
.
Mabalin i t i lima a pisos?
Sige, mano nga yarda t i
kayatmo?
Ading, Manang, gumatangka
iti basket.
Asino t i ' nagaramid?
Inaramidko.
Inaramid t i ima.
Sadino ti nagadalam nga
mgaramid ti b a s k e t ?
Ni ana an^. I s u ti
nangisuro kaniak.
1. Magkano ang i s a n g yarda ng
telang itw.
2. Ang m a h a l naman. Maaari bang
tumawad ?
3 . Napakamura na ito.
4 . Magkano ang gusto mo?
5 . Dagdagan mo pa ng k a u n t i .
ma ba ng limang piso?
7 . Sige. Ilang yarda anq
6 , Ibibigay
k u k u n i n mo.
,
1. Ww much is a yard of t h i s
cloth?
2. That's expensive.
Can't you g i v e a d i s c o u n t ?
3 . It's very inexpensive as it is,
4 . Row much would you want t o
pay for i t ?
5. Offer a b i t more.
6 . Can you g i v e it for P5.00?
7 . How many yards do you
want?
would you like to buy
8 . A l e , gusto ba ninyong bumili
ng basket?
8 . Ma'am,
9 . S i n e ang gumawa n i y a n .
9 . Who made it?
a basket?
10. A k o po. Gawa po i t o sa kamay,
10. f made it myself, It's handmade,
11. Saan k a natutong gumawa ng
11. Where d i d you learn how t o
make b a s k e t s ?
12. My mother t a u g h t me.
basket?
12. Tinuruan po ako ng nanay ko.
I LAKLAKO
ilaklako
gomatang
rnangga tang
maglako
mays i n l a k o
kwar ta
piso
sentdbos
ch indaan
oltimo a prisyo
tawar
p r isyo
mang ina
maydamnay /masonong
otang
bayad
ganansya
diposito
baybayadan a yanan/Sbang
manakaw
mags f kap
bayya taw a kapama r in
kume rsyo
gdtang
agg5 tang
aglsko
panaglinnaku
kuwdrta
piso
sentim6s
merkbdo, t ienddan
d l t imo nga prgsyo
tdwar
pr4 syo
na ng fna
na lak6/nanam-ay
Gtang
bAyad
gandnsya
dep6si to
bbang/abangan
ag t6kaw
agkbpi t / a g s ikap
p a l s i p i k b d o a panagaram i d
COMMERCE
pangangaldkal
bumi 1 l
mami 1 f
magbilf
pakik i p a g k d l a k a l d n
p4ra
commerce
buy
shop
se 11
trade
money
s4 n t im6
peso
centavo
palgngke
t a p d t na
market
t6wad
bargain
pr ice
expensive
cheap
debt
payment
i n t e r e s t , profit
deposit
rent
to s t e a l
pilfer
counterfeit
presyo
mahs.1
rn6 ra
6 tang
bb yad
,
kabaya rd n
tGM
dep6sit0, pbunang-bbyad
fi pa
magnd kaw
mang Cp i t
p a l s i p i k s d o , huwSd
fixed price
PILAK
asapoho a sintabos
da dwapoho a sintabos
dadimapoho a sintabos
asa kapisos
asa kapisos kan da dwapoho a
s intabos
asa kapisos kan salapi
dadima kapisos
dies
beinte
s ingkuen t a
pisas
uno b a i n t e
uno s ingkuen ta
s i n g k o pesos, lima a pisos
d i y e s / d i y e s sentimos
b e n t e / b e n t e s e n t inms
singkwenta/singkwenta sentimos
pi so
uno b e i n t e
uno s ingkwen t a
limang piso
KAPANGYAHEYABES
KAPAMTANG
1. Apong , yaken danaw mayrara
so n a w r i .
2 . I n o l a y m o nawri t a a r i dana
mayra ra
3 . B i d i n e n mo nyaya ta rara ko.
.
4.
Papira t a b o panadi ko?
1. Siakon t i mangkarga dayta
kargam, Apo.
2 . Bay-amon, addan ti
mangka rga ,
3 . Ibatim t a maysa ta a w i t e k .
4,
Mano amin ti pagbayadko?
5 . Mangina. I t o r o h ko dim so
apat a kapisos.
5 . Napalalo unay daytan.
6. May kauri do Ilocos?
7. On, anqopagloganan komay do
6.
7.
dwadaw?
8. Nawr i a logan pagloganan mo.
O n o t a n rm y a k e n .
10. Dino sakayan ko a mangay d o
Santa Maria?
11. Dwadaw, k i maganaganay a
magtraysikel k a na.
9.
8.
9,
10.
11.
Ikkanka laeng i t i uppat
nga pisos.
Mapanka i d i a y flocos?
Wen, a n i a t i pagluganak
nga mapan i d i a y .
Dayta nga lugan t i
pag 1ug a nam .
Surotennak.
Ayan t i paglugamn nga
mapan idiay Santa Maria?
Idiay, ngem nasaysayaat
no agtraysikelka.
1 3 . M a k a l o a wawaho a ka6ras.
12. Kasam ti kabayagna i t i
panagbiahe nga rnapan idiay
mguio?
13. Dandani walo nga o r a s .
1 4 . Maybahon t a abawr i?
14. Agbalon tayo?
15. D i n 0 a g c h i n a n m ?
15. Sadino t i pagdissaagam?
16. Pagdissaagan? Aglugan
kayo, tata/nana?
17. Aglugan kayon. Ikargak
t i kargayo d i t a rabaw ti
jeep.
18. Mano t i p l e t e k k u n t u d o
daytoy kargak?
19. D i t a merkado ti
pagdissaagak.
12. Mango kahay a kayan rno do
Baguio?
16. Somakay k a m o r i , maraan
k a n ikit?
17. Somakay k a m o na. Rara ko na
k a rga nyo do hapot no dy ip.
18. Papiraw pagpliti ko kan rm
karga ko?
19. Do c h i n d a a g c h i n a n ko.
1. Mama, ako na ang rnagdadala.
2 . Huwag
na, may magdadala na.
1. Sir, I will c a r r y . O . K .
2 . Nevermind, someone is doing
it a l r e a d y .
3 . Iwan mo ang isang i y a n at
3 . Leave t h a t one; I w i l l c a r r y
ako na anq magdadala.
4 . Magkano ang s ' i s i n g i l i n mo sa
lahat ng i t o ?
5. Anq mahal naman! Apat na
p i s o na l a n g .
it.
4 . How much w i l l you charge f o r
all t h i s ?
5 . That's too much. I w i l l g i v e
four pesos o n l y .
6. Pupunta ba kayo sa Ilokos?
7 . 0 0 , ano ang aking sasakyan
papunta r oon .
8 . Sumakay kayo sa bus na iyon.
6. Are you g o i n g to Ilocos?
7 . Yes, what do I t a k e to g e t
there?
8. You t a k e t h a t bus.
9.
Sumunod kayo sa a k i n .
9 , F o l l o w me.
10. Saan ang sakayan patungo
sa Santa Maria.
11. Sa dako roon, pero mabuti
pa ay sumakay kayo sa
traysikel.
10. Where do I g e t t h e jeep to
Santa Maria?
11. Over t h e r e , but i t ' s b e t t e r
to t a k e a tricycle.
12. Gaano k a t a g a l ang b i y a h e
papunta sa Baguio?
12. How long is t h e t r i p to
Baguio?
13. Humigit-kumulang sa walong
13.
E i g h t h o u r s , more or I.ess.
oras.
14
. Kailangan
bang magdala
tayo ng makakain sa daan?
15. Saan kayo bababa?
16. Sasama ba kayo, mama/ a l e ?
17. Sakay na. Ilalagay ko ang
kargada n i n y o sa ibabaw ng
dyip,
18. Magkano ang a k i n g pasahe
pati kargada ko?
19. Bababa ako sa p a l e n g k e .
14. S h o u l d we take something to
e a t on t h e way?
15. Where w i l l you g e t off?
16. Are you coming, u n c l e / a u n t i e ?
17. G e t on. I w i l l put your
cargo on t o p of t h e jeep.
18. How much is t h e fare f o r
myself and the cargo?
1 9 . 1'11 g e t off a t t h e market.
PAL
LONGWAN
1. L i n t e g e n mo dwadaw.
Agderetsoka laeng d i ta.
2 , Magpakawanan ka do naydyidwan
Agpakanawanka d i t a
n a g s u l i an t i kalsada
Agpakanigidka kalpasan
ti rangtay.
Ayan ni Tatangmo ken ni
Nanangmo?
Adda n i Tatang i d i a y
ngato, ngem n i Nanang
ket adda d i t a baba.
Ti b a l a y iti l i k u d a n t i
simbaan k e t b a l a y ni
ul i teg
Sumang-at kayo i d i a y ,
Surnalog kayo d i t o y .
Agsardeng kayo d i t a
n a g s u l i a n t i kalsada
Agdissaagak d i t o y e n .
no rarahan.
3 , Magpakaholi k a a n tayoka
danaw rangtay.
4 . D i n o yanan da , amang kan
anang mo?
5 . Si amang myan do t o h o s a s si
anang myan do ibaba.
6. No bahay do d i c h d no chimban
k i bahay ni mara-an ko.
7 . Komayat/Somonget
8
. Gomch i n f i o s o k
kamo dwadaw.
kamo dya
.
9 . Magsardeng kamo do naydyidwan
rarahan.
10. Gomchin ako na d d y a .
.
.
.
1. Lumakad kayo ng. t u l o y - t u l o y .
1, Go s t r a i g h t a h e a d .
2 . Kumanan kayo s a k a n t o .
2. Turn right at the c o r n e r .
3 . Kumaliwa kayo paqkalampas
ng t u l a y .
4 . Nasaan ang t a t a y a t nanay mo?
3.
5.
Ang t a t a y ay n a s a itaas, ang
nanay po naman ay n a s a i b a b a .
6.
Ang bahay na nasa l i kod nq
s i r n b a h a n a y sa a k i n q t i y o .
7 , Umakyat , k a y o .
8. Bumaba kayo.
9 . H u m i n t o sa k a n t o .
10. Bababa na a k o rito.
Turn l e f t a f t e r t h e bridge.
4 , Where is your f a t h e r and
mother?
5 . He 1s u p s t a i r s b u t mother is
downstairs.
6 . The h o u s e b e h i n d t h e c h u r c h
is m y uncle's.
7 . Climb up t h e r e ,
8 . Come down h e r e .
9 . Stop a t t h e c o r n e r .
10. 1 w i l l g e t off h e r e .
Longwano
Direction
day a
d6ya
east
lad
16ud
we st
ammyanan/songet
amidnan
abagb t'an
north
t imog
south
maypabd is
maypatohos
agpababd
pabab;
downward
agpang6to
upward
atto/toto k
s 6 r u n g , r abaw
bab5
pa t a S s
sa 1Gnga
abagat m / i t a w
ahbo
kaholi
kawanan
derecho/
malinteg
kanigid
upstream, u p h i l l
downh i l l
left
kanawsn
derecho
kd nan
right
deretso
straight
ahead
Sakayan, P a g l q a n a n
Traffic
aroywan
corner
(street)
payis
mangay
s j de
map5 n
16kad, t u l o y
magsa r d e n g /
90
stop
omhes
maypas i c h a
to t u r n
kargaan
loading
mang i d i s a - a g /
magdis karga/
mapagchin
maychagch i c h in/
pa rada
yanan a paychagch igch in
pagparadaan
magsol t i p /
magpitdda
solt ip/pitada
magbos ina
kabawa
aggidf ssag,
mangyolog
magdis k a r g h /
magbabs
unloading
agpa rdda
to park
pa raddan
parking area
agbus4na
bumus l n a
busfna
b u s Ina
kaadayd
d i s t b n s iy6/
ldyb
66
to blow the
horn
horn (motor 1
distance
Sakayan do
tana
--
Transportation on land
sasakySn,
vehicle
beh i k u 16
kar i s o n
p u s h cart/
cart drawn by
a carabao or cow
karison/patok i
iroplano
somakay
gomchin
patuk 5
eroplgno
gasolina
gasolina
rarahan/
ayaman
pardgos
sledge
airplane
agsakdy
get in
durnssag
g e t off
gasolfna
langis
ddlan
oil
kalsdda
kals6da
k b l y e , dadn
street
naychorosan/
nagk r o s a n ,
naybayatan
rarahan
krosing
kr6singr pi-
intersection
pamtangan/
rangtay
rdngtay
bridge
pliti
passhe, plgte
fare
ndgkurus6nr
sang ' anda6n
--
Sakayan do taw
Transportation on Sea
barkb/bapor
bapbr/barka
baybay
dagat
b6ngka
bang k 8
pepa/ang
hulf (hulihbn,
likursn) ng bapdr
6ngk l a
/pa ngga d
gmsd
piy6r/pantal6n,
dad ngan
mawdyi no
gapor
likudgn ti
bap6r
pond o
dngkla
gaud
agg6ud
piygr
kakawod
rnangawod
pantalan
ship
ocean
b o a t , canoe
stern
anchor
oar
row
dock
KAPANGYAHEYAHES
D i n o panadiw ko so pagiwarnak?
Dino yanan mangapya so rilo
1. Ayan t i pagga tangan it i
2.
dodya?
D i n o yanan d i n t i s t a dodya?
D i n o panghapan so tikit an
l o m q a n ka do iroplano?
3.
Inanawo mo pa no rarahan a
mangay do chinda.
D i n o y a m n maganay a panadiwan
so kanen?
Mabawa pawri do Trinidad?
5.
4.
6.
7.
pagiwarnak?
Ayarl t i agtartarimaan
ti r e l o d i t o y ?
Ayan t i d e n t i s t a ?
Ayan t i pangalaan t i
t i c k e t nga aglugan t i
eroplano?
Ayan t i d a l a n nga mapan
idiay merkado.
Ayan t i nasayaat nga
restaurant?
Adayo pay ti T r i n i d a d ?
1. Saan ako makakabili ng
pahayagan?
2 . Saan maaaring magpakumpuni
ng relo?
3 . Saan mayroon d e n t i s t a ?
4 . Saan makakabili ng t i k e t sa
eroplano?
5 , Saan ang papuntang palengke?
6 . Saan
mayroon mabuting
' restaurant ' ?
7,
as malayo pa ba sa Trinidad?
1. Where can I buy a newspaper?
2 . Where can -1 g e t a watch
repaired?
3 . Where is a d e n t i s t ?
4 . Where is t h e airplane t i c k e t
off ice?
5. Show me t h e way to t h e
market.
6, Where is a good r e s t a u r a n t ?
7,. Is it much f u r t h e r to
Tr in i d a d ?
BINYAY
INS1 KTOS
ANIMALS
-B a-l a w
Wild Animals
a Binyay
bolaw a bago
bolaw a posak
sangyo
apok jkaram
a l f n g o a baboy
mGsang
utut,, marabutf t
b60
b6boy dam6
wild pig
mGsang
w i l d cat
small baby mouse
bulflit
dagg
matsfnq,
ungg6y
tsdnggo
big mouse, r a t
monkey
Nayipos
g e tge t
alutfit
but i k f
boday
sa wd
marem
dita
pa lapa 1
bgklat
J l eg
gfta
kdbxa
SY ah
bdnyas
$has
kamand 6g
k6bra
bangkal6ng
among
lambs, i k a n
is is
slksik
isd%
kaliskfs
pali
~fgar
sift
lbgdaw, pasayan
palikpik
tinfk
hlpon
fga t
igat
I g at
ipon/tahabag
tona
aymang
snake
venom
cobra
sma 11 a 11 i ga tor
Fishes
Among
tohang
small l i z a r d
python
fish
scales
fin
bone
shrimp
eel--r iver
ee 1-- sea
*
I
5:;.,:
-5
., -
iY
.
Mariomanok
mammanok
totok t o k
panyid
binahayan
Birds
bfllit
Ibon
bird
sfppit
tu k$
beak
pay6k
Gmok/bak i
wkpak
wing
P G ad
~
kak
uwdk
uwdk
kangkang
tagali t
polpolnyit
panyichi
kali
ldw in
nest
crow
hawk
kingfisher
bat
b i g bat
bolilising
b i l l i t toleng
pahbw
kalpati
panpanfk i /
paniki
16ro
pdgaw
kalapdti
Agatol
pis kaddr
ka b69
panfk?
parrot
rice b i r d
wild pigeon
dove
Crabs
t a tos
tatos
t ayny i
da kumo
kayang
kottat
kagang
korarangat
k u r a rangat
coconut c r a b
spotted crab
katwa
kalamaysay
karamakam
kippi
romarayit
omang '
talisin
tayokoy
omang
t a rokoy
hermit crab
Amo
- - a Binyay
Domestic Animals
korang.
d so
6ken
pG sa
bd boy
biir i a s
t a kdng
nowa ng
nu 6ng
baka
bdka
Gxbon nga bdka
k6ldinq
kabdl yo
man6k
dumaldga
pamus iAn
kawltan
manad6r
chito
tway
posak
bag0
nanak
orbon a baka
kalding
kabalyo
manok
bamalasang
opa/penggana kan
sabongan
manador
piek
pd to
itik
ganso
koniho
pfyyek nga
itek
,A
tdta
pGsa
bdboy
bif k
inahfng Mboy
kalab6w
bbka
s*a
PUPW
cat
pig
piglet
mother p i g
carabao
COW
baby cow, calf
goat
h o r se
dumaldga
chicken
pullet
hen
cockerel
tbndang ,
p d l ong
sIsiw
bfbi, bfbe,
Itik, p d t o
s l s iw ng
pdto f t i k
rooster,
c o c k , comb
chick
duck
duckling
gmse
rabbit
INSECTS
tfpak long
bAl ang
alupfhan,
a l u h f $an
higad
God, uud
hantf k
dddon
dd don
gaydman
kabaga
dodon
dipan
i
oh&
boos
b a l a tobot
a mabaheng
balakabak
hawa a r a k o h
hawa a dekey
bahay no
hawa
k u t d n nga
nangIsit
sfmot-shot
d d k k e i nga
'
bakbok
ipes/kata t a p i
tamoneng
koli banga
yokan
koryat
doyon
karirway
time1
l a r g e , red
stinging ant
black a n t
body/head louse
tick
young h a i r
louse
hanip
lisB
u lmog
goyong
angg ag m a
alimatek
dadapoyan
worm
spider
(large)
spider
(small)
spider's w b
laws-lawa
b a s s i t nga
laws-law6
b a l d y ti
lawA-laws
nakapsa a
a nay
caterpillar
flying a n t
koto
bigaw
koto
bigaw
d i sa
grasshopper
locust
cent i@e
lfsa
hay
hay
ngilaw
langaw
mangag ma
alfnta
s inan kulibangbang
b6kbuk
alakddn
lint8
gamu-gamu
bukbok
$pis
fpes
l d k
k u l i bdngbang
alimbubGyog
kuryat
simot-simot
lambk
parupard
bub Qyog
kuliglig
tutubi
alitagtap
pu lgas
kulalanti
time 1
76
chicken f l e a
louse's egg
termite
fly
scorpion
leech
moth
cockroach
mo squ i to
butterfly
bee
cr icket
draqonf ly
f i r e £ ly
flea
Itolas mo ngaranaya.
Itolas mo n g a r a n a y a .
Itolas m ngaranaya.
Itolas mo ngaranaya.
KAPANGORAS
KAPAYK AWAN
1. Maganay d a n a ta apabaw chimoy.
1. Hasayaat t a saanen nga
agtudtudo.
2 . Makohat ta rayon dana.
2 . Nakapudpudot ta kalgaw
ngamin.
3 . Mahanebneb.
3 . Naglamiis.
4 . Masalawsaw t a myan bagyo do
4 . Naka-angangin t a adda
Cagayan.
5. Mahotaw rarahan t a amyan.
6. Nachimoy so mayit kakoyab.
ngamin bagyo i d i a y
Cagayan
5 . Nakapitpitak ti k a l s a d a
i t a nga panagtutudo.
6. Nagtudc t i napigsa i d i
.
kalman.
7 . Nangyokay dyaken adey kahep.
8. Makohat dodya amna mahanebneb
do Baguio.
7 . Makariingak gapu iti
gurruod i d i r a b i i .
8 . Napudot ditoy ngem
nalamiis idiay Baguio.
1. Mabuti a t h i n d i na umuulan.
1. It's g o d that i t ' s no longer
raining
2 . Napakainit d a h i l t a g - i n i t
2 . It is very hot because i t ' s
na ngayon.
3 . Maginaw.
4 . Mahangin d a h i l may bagyo sa
Cagayan *;
dry season.
3 . It is c o l d .
4 . It is very windy because
there I s a typhoon in Cagayan.
5 . Ang daan ay maputik dahil
5 . The road is muddy because
tag-ulan.
6 . Umulan ng napakalakaa k a h a p n .
i t r s r a i n y season.
6 . It r a i n e d very hard y e s t e r d a y ,
7 . .Nagising ako d a h i l sa k u l o g
7 , The thunder woke m e up l a s t
kagabi.
8 . Mainit d i t o pero maginaw sa
night,
8 . It is hot here but it is cold
in Baguio.
Baguio
.
.
Kapaywan
mademdm
malolem
maychanalisin
ch imoy
nepnep
nafilep
madag Im
Srbis
t6do
r ibnada
sa lawsaw
abayat
cloudy
scattered
clouds
drizzling rain
rain
heavy r a i n s w i t h
whirling winds
wind
w i n d from t h e
yest
i taw
sour
bornba nb chimoy
maangep
mad ina k
maayos
oraro
mahteng
na k a lma
naangep
na tdl na
nalinak
na t a 1 na
bdgyo
a 1ipogpog
adey
k ima t
maganay a
kawan
maganay
amna w
makohat a
chimpo
mahane bneb
chimpo
marahet a kawan/
ayokayarn
amyan
rayon
wind from'the
south
hail
alipGg-pug
gurr G o d
nasay Sat
n q a tigmpo
napintas ti
t i gmpo
napGdat nga
panawen
nalbm-ek
n g a panawen
sadn nga
nasaydat nga
t i6mpo
kaamyan
kuar isma
foggy, m i s t y
bagy6
ipu-fpo
ku ldg
kidl6t
maqandang
panah 6 n
calm (absence
of wind on ocean)
c a l m seas ( g l a s s y ,
no waves j
calm (no w i n d )
typhoon
whirlwind
thunder
1 i g htn ing
g m d weather
mbini t ,
sunny w i t h no
clouds
hot w e a t h e r
maband s
maq in6w
cold weather
masamang
pa nah 6 n
tiernp
bad w e a t h e r
tag-ulsn
t a g -a ra w
wet season
dry season
MARAW KAN MAHEP
1. maraw, mahep
2 . changor i a maraw,
changor i a mahep
3 . kakoyab, kamahep kakoyab
4 . anchan d e l a k , anchan mahep a n
aldaw, r a b i i
i t a nga aldaw,
rabii
3 . i d i kalman, r a b i i
4 . i n i o n b i q a t , rabii no b i g a t
delak
5 . asa k a r a w
i d i naminsan nga aldaw
6 . asa k a h e p
idi naminsan n g a r a b i l
i d i kalman ti malem
sum i pnge t
sa rdam
tengnga t i r a b i i
11. pa rbangon
12. ag sapa
tengnga t i aldaw, agmatuon
malem
panaglennek t i init
7 . kakoyab do kamaraw
8.
9.
10.
11.
12.
maysarisari
maypamahep
abak no ahep
maysesedang/panonotong/omhep
mabokas
13. mayegen araw
14. makoyab
15. somdep araw
araw, g a b i
1. day, night
ngayon
mamayang gab i
kahapon , kagab i
bukas, bukas ng g a b i
2 . today,
kamakalawa
karnakalawa ng g a b i
kahapon ng hapon
agaw-di l i m
pagkalipas ng d i l i m
LO. h a t i n g - g a b i
11. madaling-araw
12. umaga
tanghali
hapon
paglubog ng araw
tonight
3 . y e s t e r d a y , l a s t night
4 . tomorrow, tomorrow n i g h t
day before yesterday
n i g h t before l a s t
yesterday afternoon
twilight
a f t e r dark
midnight
dawn
morning
rmon
afternoon
sunset
1. Ango or as kapagrni t i nq ?
1. Ania nga o r a s t i miting
tayo?
Alas nwebi an mabekas.
A l a onan makoyab.
A l a s dos t r e n t a a n rnakoyab.
A l a s kwatr o kwarenta is lnko
a n makoyab,
3 . Mahay pawr i ?
4 . Ango danaw oras?
5. Manawdyi ka na./Naatiw k a na.
2 . A l a s nueve i t i bigat.
Ala una i t i malm.
A l a s dos t r e i n t a iti rnalem.
A l a s kuatro kuarenta
2.
i s i n g k o iti malem.
3 . Mabayag pay?
4.
Ania ti o r a s e n ?
5 . Naladawkan.
Araw
no -Lawas
-1. D o m i n g ~
2 . Lonis
3 . Martis
4. M y e r k o l i s
5. Hwebis
6 . Byernis
~ o m nggQ
f
LClnes
Martes
Miy6rltoles
H U W be
~ s
~iy&rnes
7 . Sabado
Sdbado
8 . manma araw
umund nga Sldaw
9 . mafkadua nga
9 . p i r w a no araw,
Sldaw
maikadwa araw
1. itay l a e n g
1. k a y c h i
2 . c h a n g o r i a mabekas
3 . ancha-n maraw
4 . chanqor i
5. maypisa pa
2. i t a y b i g a t
3 . i n t o n malem
4. i t a n
5 . madamdama
1. a s a karaw
1. maysa nga aldaw
kalawas
3 , a s a kabohan
4 . a s a katawen
5 . maraw
6 . mahep
2 . maysa a lawas
2 . asa
3 . makabulan
4 . makatawen
5 , aldaw
6. r a b i i
1. addanto laeng t i aldaw
2. kada-aldaw
1. a r i n c h i w araw
2., kararaw
88
1. Anong oras magsis i m u l a ang
pulong?
2 . Alas nuebe ng urnaga.
Ala-una ng h a p o n .
Alas-dos medya ng hapon.
Alas kwatro-kwarenta'y
s i n g k o ng hapon.
3 . Matatagalan pa ba?
4 . Anong oras na?
5 . Huli na kayo.
1 . What time does t h e meeting
start?
2 . Nine in t h e morning.
1:00 in the afternoon
A t 2:30 pm.
A t 4 : 4 5 pm.
3. W i l l it be a long time y e t ?
4 . What is t h e time?
5 . You're late.
Days of t he Week
1. ~ i n g g 6
1. Sunday
LGnes
2 . Monday
2.
3 . mesday
4 . Wednesday
5 . Thursday
6 . Friday
7 . Saturday
f i r s t day
8 . Gnang braw,
8.
a-pr imgro
9 . ikalawdng ardw
9. second day
1. k a n i n a
2 . ngayon urnaga
3 . ngayon hapon
4 . ngayon
5 . mamaya
1. a while ago
2 . this morning
3 . t h i s afternoon
1. i s a n g buong araw
1. one 24 h o u r period
2.
i s a n g linggo
3. isang buwan
4. isang taon
5 . araw
4 . now
5.
2.
later
one week
3 . one month
6 . gabi
one year
5 . day time
6. n i g h t time
1. balang-araw
1. someday
2 . araw-araw
2 . every day
4.
Bohan
bohan
n o n y a bohan
Month
magtapos no
bohan
somarono a
bohanlanchan
bohan
b a y 0 a bohan
kwarto a bohan/
mama a kidim
kabohen/lenned/
manawdyi a k i d i m
month, moon
this month
bdlan
daytdy nga
buldn
umay nga b6l an/
sumarund nga
bu 1611
baru nga b u l a n
umuna nga k i d &
( s a ) katapush
sa isdng
end of t h e
mon t h
n e x t month
buwdn
bagong buwdin
new moon
palaki ang
f i r st quarter
of t h e moon
buwdn
rnaudi nga k i d &
palift papatdy
ang buwdn
kabil6gan ng
buwdn
l a s t quarter
of t h e m w n
full moon
Enero
Enero
January
Pebrero
Pebrero
Ma r so
Marso
Mayo
Abril
Mayo
Abr il
Ma yo
February
March
April
Hony o
Hunyo
Hunyo
H o l yo
Hul yo
Agosto
Ju lyo
Agosto
June
July
Ago s t 0
August
S i p t imbr i
Septembre
Sep tembre
September
Oktobr i
Ok t o b r e
Nobimbr i
Nobembre
Oktubre
Nobyem bre
October
November
Disimbr i
Disyernbre
Disyernbre
Decembe r
kabos
Iniro
Pibr i r o
Marso
Abril
May
Year
siehangori a
awan/nonya
a tawen
napahabas a
awan
anchang mangay
a tawen/manawdyi
'a tawen
tadn
itl d a y t 6 y
nga t a d n
napaldbas nga
tadn, idf
napdn nga t a d n
i n m n m a y nga
taen
ta6n
ta6ng
kasalukbyan,
f tong ta ong i t6
nodng i s b n g
ta6n/naka raan
year
t h i s year
last year
taon
sa susunod na
taon
next ' yea r
KAPAYB IDABIDANG
KAPAGROKOD
KAPAYB IDA3 IDANG
a sa
da dwa
tatdo
apat
dadima
a nem
papito
wawaho
maysa
.
du a
tall0
dalawa
2
t a tlo
3
uppa t
1 i ma
apa t
1i ma
anim
p i to
4
i nnem
pi to
5
6
7
wa lo
8
siyam
sampu
da lawampu
t a t3 mpu
9
asapoho
da dwapoho
t a t d o poho
walo
siam
sangapulo
duapulo
tallopulo
spat a pohd
uppat a pulo
apa t n a p u
dadima poho
anem a poho
p a p i t a a poho
wawaho a poho
sasyam a poho
limapulo
innem a p u l o
p i topu lo
walopulo
limampu
50
an imnapu
60
pi tumpu
70
walumpu
80
s iyamnapu
90
isang daan
100
isang libo
10 00
mi lyon
1,000,000
sasyam
asa g a s o t
asa r i b
mi lyon
siam a p u l o
sangagasu t
sangar ibo
mi lyon
10
20
30
40
manma
ma ikadwa
maikatlo
mai kapat
urnuna
maikadua
rnaika tlo
maikapat
mami nsan
maypisa
mayp i r wa
m a m i du a
mayp i tdo
mamitlo
mamimpa t
rnayp id ima/
maypad irna
mami nl irna
a n kadwan
rnasansan
kanayon
no dadduma
mayp i p i s a
sagpam i n s a n
u na
i kalawa
ikatlo
i k a p a t , ikaapat
first
second
third
fourth
minsan
da lawang beaes ,
ulit
t a t l o n g beses,
ulit
apat na b e s e s ,
ulit
limang beses,
ulit
madalas
malimit, palagi
pagkaminsan/
paminsan
once ,
bihita
sometimes
twice
thrice
four times
five times
of t e n
always
seldom
KAPAGROKOD
irokod
mi t r o
kilomi t r o
polgada
yarda
kilo
rangan
s6kat
m6tro
kilom6tro
pulggda
y6rda
k £lo
ddngan
s6ka t
m6 tr o
k i lorn6 tr o
measure
meter
k i lome t e r
pulqdda
inch
ysrda
k Ilo
dangkdl
yard
kilo
f ingerspans
(from t h e t i p of
t h e index finger
to the t i p of t h e
thumb)
deppa
gabrdso
circumference
of arm ( b o t h
arms s t r e t c h e d
out)
rakoh
d6kkel
big
dekey
bassit
nangd to
small, little
high, t a l l
(thing)
ma tohos/
makarang
maka rang,'
m a tohos
mabod isi
pandek/
pandaka
mabd ba
matangk6d
low (thing)
tall,
person
short,
pe rson