‫داﻧﺸﻜﺪه ﻋﻠﻮم ﭘﺎﻳﻪ‬
‫ﮔﺮوه ﺷﻴﻤﻲ‬
‫ﺷﻴﻤﻲ آﻟﻲ‬
‫ﻋﻨﻮان ‪:‬‬
‫اﻛﺴﺎﻳﺶ ﻣﻮﺛﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت آﻟﻲ در ﺣﻀﻮر ‪Cu(NO3)2.3H2O / V(HSO4)3‬‬
‫از ‪:‬‬
‫آﻳﺴﺎ ﭘﻮروﻟﻲ‬
‫اﺳﺘﺎد راﻫﻨﻤﺎ ‪:‬‬
‫دﻛﺘﺮ ﻓﺮﻫﺎد ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ‬
‫اﺳﺘﺎد ﻣﺸﺎور‪:‬‬
‫دﻛﺘﺮ ﻧﺼﺮت ا‪ ...‬ﻣﺤﻤﻮدي‬
‫دي ‪1389‬‬
‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫ﻋﻨﻮان ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺎﻣﻪ ‪ :‬ﻓﻌﺎل ﺳﺎزي ﻧﻴﺘﺮات ﻣﺲ )‪ (II‬ﺳﻪ آﺑﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻛﺴﺎﻳﺶ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت آﻟﻲ در ﺣﻀﻮر واﻧﺎدﻳﻮم‬
‫ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫ﻧﮕﺎرﻧﺪه ‪ :‬آﻳﺴﺎ ﭘﻮروﻟﻲ‬
‫در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ‪ ،‬ﺗﺘﺮاﻫﻴـﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ و ﻣﺘﻮﻛﺴـﻲ‬
‫ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﺣﻀﻮر واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻏﻴﺎب ﺣﻼل و دﻣﺎي ‪ 90 °C‬ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار‬
‫ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫)‪Cu(NO3)2.3H2O (0.5 mmol) / V(HSO4)3 (0.04 mmol‬‬
‫‪Solvent-free, 90 oC‬‬
‫)‪Cu(NO3)2.3H2O (0.5 mmol) / V(HSO4)3 (0.04 mmol‬‬
‫‪Solvent-free, 90 oC‬‬
‫‪1 2‬‬
‫‪R R CHOH‬‬
‫‪R1R2CHOSiMe3‬‬
‫)‪Cu(NO3)2.3H2O (0.5 mmol) / V(HSO4)3 (0.04 mmol‬‬
‫‪R1R2CHOTHP‬‬
‫‪o‬‬
‫‪Solvent-free, 90 C‬‬
‫)‪Cu(NO3)2.3H2O (0.5 mmol) / V(HSO4)3 (0.04 mmol‬‬
‫‪o‬‬
‫‪Solvent-free, 90 C‬‬
‫‪R1R2CHOMOM‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ‪ Cu(NO3)2.3H2O / V(HSO4)3‬در ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺳﻤﻲ ﻛﺎﺑﺎزون ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴـﻞ‬
‫دار ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ و دﻣﺎي اﺗﺎق ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫)‪Cu(NO3)2.3H2O (0.5 mmol) / V(HSO4)3 (0.04 mmol‬‬
‫‪CH3CN, r.t.‬‬
‫‪R1R2C=NNHCONH2‬‬
‫در اداﻣﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﻏﻴﺎب ﺣﻼل و دﻣﺎي ‪ 90 °C‬ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﻫﺎي‬
‫ﺧﻮب ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪RCHO‬‬
‫)‪Cu(NO3)2.3H2O (0.1 mmol‬‬
‫‪O‬‬
‫‪Solvent-free, 90 oC‬‬
‫‪S‬‬
‫‪R‬‬
‫ﻛﻠﻴﺪ واژه‪ :‬ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ ‪ ،‬واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‪ ،‬ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺘﻮﻛﺴـﻲ ﻣﺘﻴـﻞ‬
‫اﺗﺮﻫﺎ‪.‬‬
‫ذ‬
‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬
‫ﺻﻔﺤﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان‬
‫ﭼﻜﻴﺪه ﻓﺎرﺳﻲ‬
‫ذ‬
‫ﭼﻜﻴﺪه اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ‬
‫ر‬
‫ﻓﺼﻞ اول‪ :‬ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪ (1-1‬اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎﺗﻬﺎ‬
‫‪2‬‬
‫‪ (2-1‬ﻣﻌﺮﻓﻲ واﻛﻨﺶ ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﭘﺮوژه ﺣﺎﺿﺮ‬
‫‪2‬‬
‫‪ (1-2-1‬اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ‬
‫‪2‬‬
‫‪ (2-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از آن ﻫﺎ‬
‫‪3‬‬
‫‪ (3-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از آن ﻫﺎ‬
‫‪3‬‬
‫‪ (4-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از آن ﻫﺎ‬
‫‪4‬‬
‫‪ (5-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ‬
‫‪4‬‬
‫‪ (6-2-1‬ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ – ﻧﻴﺘﺮوژن‬
‫‪4‬‬
‫‪ (3-1‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﻧﻤﻜﻬﺎي ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪5‬‬
‫‪ (1-3-1‬ﺳﺰﻳﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪5‬‬
‫‪ (2-3-1‬ﺳﺪﻳﻢ ﻫﻴﺪرون ﺳﻮﻟﻔﺎت ﻳﻚ آﺑﻪ‬
‫‪6‬‬
‫ت‬
‫‪ (3-3-1‬زﻳﺮﻛﻮﻧﻴﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪7‬‬
‫‪ (4-3-1‬ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪8‬‬
‫‪ (5-3-1‬ﻓﺮﻳﻚ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪9‬‬
‫‪ (6-3-1‬آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪11‬‬
‫‪ (7-3-1‬واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫‪14‬‬
‫‪ (4-1‬ﻣﺲ‬
‫‪16‬‬
‫‪ (1-4-1‬ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻣﺲ‬
‫‪17‬‬
‫‪ (2-4-1‬ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات‬
‫‪18‬‬
‫‪ (1-2-4-1‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات در ﺷﻴﻤﻲ آﻟﻲ‬
‫‪19‬‬
‫ﻓﺼﻞ دوم ‪ :‬ﺑﺤﺚ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‬
‫‪ (1-2‬ﺑﺤﺚ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‬
‫‪26‬‬
‫‪ (1-2‬ﻫﺪف ﺗﺤﻘﻴﻖ‬
‫‪26‬‬
‫‪ (2-2‬اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻠﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﺣﻀﻮر ‪V(HSO4)3‬‬
‫‪26‬‬
‫‪ (1-2-2‬ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزي ﺷﺮاﻳﻂ واﻛﻨﺶ‬
‫‪27‬‬
‫‪ (3-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ‬
‫‪31‬‬
‫‪ (1-3-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀﻮر ‪V(HSO4)3‬‬
‫‪31‬‬
‫‪ (4-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ‬
‫‪33‬‬
‫‪ (1-4-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀﻮر ‪V(HSO4)3‬‬
‫‪34‬‬
‫‪ (5-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ‬
‫‪36‬‬
‫‪ (1-5-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀﻮر ‪V(HSO4)3‬‬
‫‪37‬‬
‫‪ (6-2‬ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ‪ -‬ﻧﻴﺘﺮوژن‬
‫‪39‬‬
‫ث‬
‫‪ (1-6-2‬ﮔﺴﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ‪ -‬ﻧﻴﺘﺮوژن در ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزونﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﺣﻀﻮر ‪V(HSO4)3‬‬
‫‪39‬‬
‫‪ (7-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ‬
‫‪43‬‬
‫‪ (1-7-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪43‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮي‬
‫‪47‬‬
‫ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺑﺮاي ﻛﺎرﻫﺎي آﻳﻨﺪه‬
‫‪48‬‬
‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮم‪ :‬ﻛﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﻲ‬
‫‪ (3‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺮﺑﻲ‬
‫‪50‬‬
‫‪ (1-3‬ﺗﻜﻨﻴﻜﻬﺎي ﻋﻤﻮﻣﻲ‬
‫‪50‬‬
‫‪ (2-3‬روش ﻋﻤﻮﻣﻲ اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﺣﻀﻮر واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣـﺪ و دﻣـﺎي‬
‫‪50‬‬
‫‪90 °C‬‬
‫‪ (1-2-3‬اﻛﺴﺎﻳﺶ ‪-4‬ﻛﻠﺮوﺑﻨﺰﻳﻞ اﻟﻜﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﺣﻀﻮر واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓـﺎز ﺟﺎﻣـﺪ و‬
‫‪51‬‬
‫دﻣﺎي ‪) 90 °C‬روش ﻛﺎر ﻧﻤﻮﻧﻪ(‬
‫‪ (3-3‬روش ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀﻮر واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن‬
‫‪51‬‬
‫ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪ (1-3-3‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ‪ -2‬ﻛﻠـﺮو ﺑﻨﺰﻳـﻞ ﺗـﺮي ﻣﺘﻴـﻞ ﺳـﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗـﺮ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2. 3H2O‬در ﺣﻀـﻮر واﻧـﺎدﻳﻮم‬
‫ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪) 90 °C‬روش ﻛﺎر ﻧﻤﻮﻧﻪ(‬
‫‪52‬‬
‫‪ (4-3‬روش ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ زداﻳـﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸـﻲ از ﺗﺘـﺮا ﻫﻴـﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ اﺗـﺮ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر‬
‫‪52‬‬
‫واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪ (1-4-3‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳـﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸـﻲ از ‪ -4‬ﺑﺮﻣـﻮ ﺑﻨﺰﻳـﻞ ﺗﺘـﺮا ﻫﻴـﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗـﺮ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر واﻧـﺎدﻳﻮم‬
‫ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪) 90 °C‬روش ﻛﺎر ﻧﻤﻮﻧﻪ(‬
‫ج‬
‫‪53‬‬
‫‪ (5-3‬روش ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر واﻧـﺎدﻳﻮم ﻫﻴـﺪروژن‬
‫‪53‬‬
‫ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪ (1-5-3‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ‪-4‬ﻛﻠﺮو ﺑﻨﺰﻳﻞ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗـﺮ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر واﻧـﺎدﻳﻮم ﻫﻴـﺪروژن‬
‫‪54‬‬
‫ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪) 90 °C‬روش ﻛﺎر ﻧﻤﻮﻧﻪ(‬
‫‪ (6-3‬روش ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ‪ -‬ﻧﻴﺘـﺮوژن در ﺳـﻤﻲ ﻛﺎرﺑـﺎزون ﻫـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ﻣـﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘـﺮات ﺳـﻪ آﺑـﻪ در ﺣﻀـﻮر‬
‫‪54‬‬
‫واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ‬
‫‪ (1-6-3‬ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ‪-‬ﻧﻴﺘﺮوژن در‪ - 4‬ﻛﻠﺮوﺑﻨﺰآﻟﺪﻫﻴﺪﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ ) روش ﻛﺎر ﻧﻤﻮﻧﻪ( ‪55‬‬
‫‪ (7-3‬روش ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ در ﺣﻀﻮرﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪56‬‬
‫‪ (1-7-3‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ‪ -4‬ﻣﺘﻴﻞ ﺑﻨﺰاﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي‪90 °C‬‬
‫) روش ﻛﺎر ﻧﻤﻮﻧﻪ(‬
‫‪56‬‬
‫ﻣﻨﺎﺑﻊ‬
‫‪59‬‬
‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪاول‬
‫ﺻﻔﺤﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان‬
‫ﺟﺪول )‪ :(1-1‬ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣﺲ‬
‫‪17‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(2-1‬ﺑﺮﺧﻲ از ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻣﺲ‬
‫‪17‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(3-1‬ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات‬
‫‪18‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(1-2‬اﻛﺴﺎﻳﺶ ‪ -4‬ﻛﻠﺮو ﺑﻨﺰﻳﻞ اﻟﻜـﻞ )‪ (1 mmol‬ﺗﻮﺳـﻂ‪ (0/5 mmol) Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر ‪V(HSO4)3‬‬
‫‪27‬‬
‫)‪(0/04 mmol‬ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن‬
‫ح‬
‫ﺟﺪول )‪ :(2-2‬اﻛﺴﺎﻳﺶ ‪-4‬ﻛﻠﺮو ﺑﻨﺰﻳﻞ اﻟﻜﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘـﺮات ﺳـﻪ آﺑـﻪ )‪ (0/5 mmol‬در ﺣﻀـﻮر ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣـﻮﻟﻲ از‬
‫‪ V(HSO4)3‬در ﻏﻴﺎب ﺣﻼل ﺗﺤﺖ دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪27‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(3-2‬اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﺣﻀﻮر ‪ V(HSO4)3‬در ﻏﻴﺎب ﺣﻼل ﺗﺤﺖ دﻣﺎي ‪2890 °C‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(4-2‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺮﺧﻲ از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O / V(HSO4)3‬در ﻓـﺎز ﺟﺎﻣـﺪ در‬
‫دﻣﺎي ‪ ،(I) 90 °C‬ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ‪ (NH4)2Cr2O7 / Al(HSO4)3 / wet SiO2‬در ﺣﻼل ﻫﮕـﺰان ﻧﺮﻣـﺎل‬
‫در دﻣﺎي اﺗﺎق )‪ TBHP / Co-CMS1 ،(II‬در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ رﻓﻼﻛﺲ ‪(III) 82 °C‬‬
‫‪30‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(5-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر ‪V(HSO4)3‬در ﻓـﺎز‬
‫ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪31‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(6-2‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻛﺴﺎﻳﺶ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O / V(HSO4)3‬در ﻏﻴـﺎب ﺣـﻼل‬
‫ﺗﺤﺖ دﻣﺎي ‪ HIO3/NaHSO4.H2O ،(I) 90 °C‬در ﺣـﻼل اﺳـﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ و ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﻳﻂ رﻓﻼﻛـﺲ )‪ (II‬و ‪(NH4)2Cr2O7 /‬‬
‫‪ Al(HSO4)3 / wet SiO2‬در ﺣﻼل ﻫﮕﺰان ﻧﺮﻣﺎل در دﻣﺎي اﺗﺎق )‪(III‬‬
‫‪33‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(7-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﺣﻀـﻮر ‪ V(HSO4)3‬در ﻓـﺎز‬
‫ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪34‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(8-2‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻛﺴﺎﻳﺶ ﺗﺘﺮا ﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ درﺣﻀﻮر ‪ Cu(NO3)2.3H2O / V(HSO4)3‬در‬
‫ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ ﺗﺤﺖ دﻣﺎي ‪ ،(I) 90 °C‬ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ‪ BTPPC / AlCl3‬در ﺣـﻼل اﺳـﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﻳﻂ‬
‫رﻓﻼﻛﺲ )‪ (II‬و ‪ HIO3 / NaHSO4.H2O‬در اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ ﻣﺮﻃﻮب ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ رﻓﻼﻛﺲ )‪(III‬‬
‫‪36‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(9-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘـﺮات ﺳـﻪ آﺑـﻪ در ﺣﻀـﻮر ‪ V(HSO4)3‬در ﻓـﺎز‬
‫ﺟﺎﻣﺪ ﺗﺤﺖ دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪37‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(10-2‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ﻣـﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘـﺮات ﺳـﻪ آﺑـﻪ در‬
‫ﺣﻀﻮر ‪ V(HSO4)3‬در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ در دﻣﺎي ‪ (I) 90 °C‬ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي ﺳﻴﺴﺘﻢ ‪ HIO3 / NaHSO4.H2O‬در‬
‫اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ ﻣﺮﻃﻮب ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ رﻓﻼﻛﺲ )‪ (II‬و ﺳﻴﺴـﺘﻢ ‪ Fe(NO3)3.9H2O / NaHSO4.H2O‬درﻓـﺎز ﺟﺎﻣـﺪ ﺗﺤـﺖ دﻣـﺎي‬
‫)‪(III) (95 °C‬‬
‫‪39‬‬
‫خ‬
‫ﺟــﺪول )‪ :(11-2‬ﺷﻜﺴــﺖ ﭘﻴﻮﻧــﺪ دوﮔﺎﻧــﻪ ﻛــﺮﺑﻦ‪ -‬ﻧﻴﺘــﺮوژن در ﺳــﻤﻲ ﻛﺎرﺑــﺎزونﻫــﺎ ﺗﻮﺳــﻂ ﻣــﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘــﺮات ﺳــﻪ آﺑــﻪ در ﺣﻀــﻮر‬
‫‪40‬‬
‫‪ V(HSO4)3‬دراﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ در دﻣﺎي اﺗﺎق‬
‫ﺟﺪول )‪ :(12-2‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ‪ -‬ﻧﻴﺘﺮوژن در ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزوﻧﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ‬
‫آﺑﻪ درﺣﻀﻮر واﻧﺎدﻳﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ و دﻣﺎي اﺗﺎق)‪ (I‬ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ‪V(HSO4)3 /‬‬
‫‪ wet SiO2‬در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ در دﻣﺎي اﺗﺎق ﻳﺎ رﻓﻼﻛﺲ )‪ (II‬و ‪ KBrO3 / MoO3‬در ﻣﺨﻠﻮط آب و اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ‬
‫رﻓﻼﻛﺲ )‪(II‬‬
‫‪42‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(13-2‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‪ Cu(NO3)2.3H2O‬در ﻓﺎز ﺟﺎﻣﺪ و دﻣﺎي ‪90 °C‬‬
‫‪44‬‬
‫ﺟﺪول )‪ :(14-2‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺲ )‪ (II‬ﻧﻴﺘﺮات ﺳﻪ آﺑﻪ در ﻓﺎز ﺟﺎﻣـﺪ و دﻣـﺎي‬
‫‪ V(HSO4)3 / wet SiO2 ،(I) 90 °C‬در ﺣﻼل ﻫﮕﺰان ﻧﺮﻣﺎل ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ رﻓﻼﻛﺲ )‪ (II‬و ‪ / wet SiO2‬ﺳﻴﻠﻴﻜﺎ ﺳـﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ‬
‫‪47‬‬
‫اﺳﻴﺪ در ﺣﻼل ﻫﮕﺰان ﻧﺮﻣﺎل ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ رﻓﻼﻛﺲ )‪(III‬‬
‫د‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪2‬‬
‫‪ (1-1‬اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎﺗﻬﺎ‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از واﻛﻨﺶﻫﺎ و ﺳﻨﺘﺰﻫﺎي آﻟﻲ ﻧﻈﻴﺮ آﺳﻴﻼﺳﻴﻮن ﻓﺮﻳﺪل‪ -‬ﻛﺮاﻓﺘﺲ‪ ،‬اﺳﺘﺮي ﺷﺪن اﻟﻜﻠﻬﺎ‪ ،‬ﺗﺮاﻛﻢ آﻟﺪوﻟﻲ‪ ،‬اﻛﺴﺎﻳﺶ و ﻏﻴـﺮه در‬
‫ﺷﺮاﻳﻂ اﺳﻴﺪي اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻧﻮع واﻛﻨﺸﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﻴﺪي ﻛـﺮدن ﺷـﺮاﻳﻂ از اﻧـﻮاع ﻣﺨﺘﻠـﻒ اﺳـﻴﺪﻫﺎ‪ ،‬ﺷـﺎﻣﻞ اﺳـﻴﺪﻫﺎي ﻣﻌـﺪﻧﻲ ‪:‬‬
‫)… ‪ ، (HCl, H3PO4, H2SO4,‬اﺳﻴﺪﻫﺎي ﻟﻮﺋﻴﺲ‪ (AlCl3, FeCl3,…) :‬و ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ارﮔﺎﻧﻮﻣﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬در اﻳـﻦ ﻣﻴـﺎن‬
‫ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ آﺳﺎن‪ ،‬ﻧﻤﮕﻴﺮ ﺑﻮدن‪ ،‬ﺧﻮرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻ و ﺳﻤﻲ ﺑﻮدن اﻏﻠـﺐ اﺳـﻴﺪﻫﺎي ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻛـﺎرﺑﺮد آﻧﻬـﺎ را ﻣﺤـﺪود‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻴﻤﻲ داﻧﺎن درﺻﺪد ﺑﺮآﻣﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﻲ و اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺮﻛﻴﺒﺎﺗﻲ ﻛـﻪ ﻋـﻼوه ﺑـﺮ داﺷـﺘﻦ ﻗـﺪرت اﺳـﻴﺪي ﺑـﺎﻻ‪ ،‬ﺑﺘﻮاﻧﻨـﺪ‬
‫ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮاي ﻣﻮارد ﻗﺒﻠﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﻣﺸﻜﻼت اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ را ﺑﺮﻃﺮف ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﺳﺎﻟﻬﺎي اﺧﻴﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎﺗﻬﺎي ﻓﻠﺰاﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻫﻦ‪ ،‬آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم‪ ،‬ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ‪ ،‬ﺳـﺪﻳﻢ و ﻏﻴـﺮه ﮔﺴـﺘﺮش ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈـﻪاي‬
‫داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺟﺎﻣﺪ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻛﺎرﻛﺮدن ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎر آﺳﺎن و راﺣﺖ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎﺗﻬﺎ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻗﺪرت اﺳﻴﺪي ﻣﻨﺎﺳﺐ‪ ،‬در اﻛﺜﺮ واﻛـﻨﺶﻫـﺎ ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪ ﻇـﺎﻫﺮ ﺷـﺪهاﻧـﺪ‪ ،‬ﺑﻄﻮرﻳﻜـﻪ در ﺑﺴـﻴﺎري از ﻣـﻮارد‬
‫واﻛﻨﺶﻫﺎ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮب ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺟﺎﻧﺒﻲ در آﻧﻬﺎ ﻛﻢﺗﺮ ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻣـﻲ ﺷـﻮد‪ .‬ﻫـﻢ ﭼﻨـﻴﻦ در اﻏﻠـﺐ ﻣـﻮارد‪،‬‬
‫ﺑﺎزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﺎ روﺷﻲ ﺳﺎده اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد و در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮارد ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺗﻮان واﻛﻨﺶﻫﺎ را در ﻏﻴﺎب ﺣﻼل ﺑﺎ ﺑﻬﺮهﻫﺎﻳﻲ ﺣﺘﻲ ﺑـﺎﻻﺗﺮ از‬
‫ﻓﺎز ﻣﺤﻠﻮل ﭘﻴﺶ ﺑﺮد‪ ،‬ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣﺸﻜﻼت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻼل ﻫﻢ وﺟﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬
‫‪ (2-1‬ﻣﻌﺮﻓﻲ واﻛﻨﺶ ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﭘﺮوژه ﺣﺎﺿﺮ‬
‫در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻋﻨﻮان واﻛﻨﺶ ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﭘﺮوژه ي ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ‪.‬‬
‫‪ (1-2-1‬اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ‬
‫اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘﻮن ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﺳـﻨﺘﺰ آﻟـﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ]‪2‬‬
‫و‪ .[1‬ﺑﺮاي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر از اﻛﺴﻴﺪﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻛﺴﻴﺪﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﭽﻮن‪ :‬واﻛﻨﺸﮕﺮﻫﺎي ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﻛـﺮوم‬
‫)‪ ،[3](VI‬ﭘﺮﻣﻨﮕﻨﺎت ﻫﺎ ]‪ 5‬و ‪ [4‬و اﻛﺴﻴﺪ روﺗﻨﻴﻮم )‪ .[6] (VIII‬اﮔﺮﭼﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﻧـﺪ‬
‫]‪ [7-10‬وﻟﻲ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎي ﻛﺎﺗﺎﻟﻴﺰوري ﮔﺰﻳﻨﺶ ﭘﺬﻳﺮ وﻛﺎرآﻣﺪ ﻛﻪ دوﺳﺘﺪار ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪3‬‬
‫‪ (2-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از آﻧﻬﺎ‬
‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﮔﺮوه ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻞ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎي ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻳﻜﻲ از روش ﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﺟﻬﺖ ﺣﻔﺎﻇﺖ از اﻟﻜﻞ ﻫﺎ در ﺳﻨﺘﺰ ﻣـﻮاد و ﻣﺤﺼـﻮﻻت‬
‫ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ ]‪ 12‬و‪.[11‬‬
‫ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ روش ﻫﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ‪ -3،3،3،1،1،1‬ﻫﮕﺰا ﻣﺘﻴﻞ دي ﺳﻴﻼزان )‪ (HMDS‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑـﺎ وﺟـﻮد‬
‫ارزان ﺑﻮدن و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ دﺳﺘﺮﺳﻲ آﺳﺎن ]‪ ،[11‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻗﺪرت ﻛﻢ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ دار ﻛﻨﻨﺪﮔﻲ‪ ،‬ﻛﺎرﻛﺮدن ﺑﺎ آن ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ روﺑﺮوﺳـﺖ ]‪ .[13‬ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر‬
‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﺪرت ‪ HMDS‬ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﻛﻠﺮوﺳﻴﻼن ]‪ [15] Al2O3 / KF ،[14‬و ‪ [16] H3PW12O40‬اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﻳﻜﻲ از اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺑﺮاي ﺗﻬﻴﻪ ي آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘﻮن ﻫﺎ ]‪ [17‬ﺑﻪ ﺷﻤﺎر‬
‫ﻣﻲ رود ﻛﻪ روش ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﺮاي آن ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ ]‪ .[18-26‬ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ وﺟﻮد ﻃﻴﻒ وﺳﻴﻌﻲ از روش ﻫﺎ ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر‪ ،‬اﻏﻠﺐ آن‬
‫ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻌﺎﻳﺒﻲ ﻫﻤﭽﻮن زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ واﻛﻨﺶ‪ ،‬راﻧﺪﻣﺎن ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﻫﺰﻳﻨﻪ ي ﺑﺎﻻي ﻣﻮاد ﻫﻤﺮاه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ اﻳـﻦ ﻣﺸـﻜﻼت‬
‫ﻫﻤﭽﻨﺎن اراﺋﻪ روش ﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم اﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (3-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از آن ﻫﺎ‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﮔﺮوه ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻞ ﺑﺎ ﺗﺒﺪﻳﻞ آن ﺑﻪ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻳﻚ روش ﻣﻬﻢ و ﻣﺘﺪاول در ﺳﻨﺘﺰ آﻟﻲ ﺑﻪ ﺷـﻤﺎر ﻣـﻲ‬
‫رود ]‪ THP ،[12‬اﺗﺮﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ از واﻛﻨﺶ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺷﺎﻣﻞ ﮔﺮوه ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻞ ﺑﺎ ‪ -4،3‬دي ﻫﻴﺪرو‪ -2 H-‬ﭘﻴﺮان )‪ (DHP‬ﺗﻬﻴـﻪ‬
‫ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده ي ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺪون ﺷﻚ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺪاري ﮔﺮوه ‪ THP‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﺳﺘﻪ وﺳﻴﻌﻲ از ﻧﻮﻛﻠﺌﻮﻓﻴﻞ ﻫﺎي ﻗﻮي ارﺗﺒﺎط دارد ]‪.[27‬‬
‫واﻛﻨﺸﮕﺮﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮاي ﺣﻔﺎﻇﺖ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ و ﺗﺒﺪﻳﻞ آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣـﻲ‬
‫ﺗﻮان ﺑﻪ‪ ،[28] In(OTf)3 :‬ﻣﺎﻳﻌﺎت ﻳﻮﻧﻲ ]‪ [29‬و ‪ [30] LiOTf‬اﺷﺎره ﻛﺮد‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ روش ﻫﺎ در ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻣـﻮارد ﻗﺎﺑـﻞ اﺳـﺘﻔﺎده اﻧـﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ‬
‫ﺑﺴﻴﺎري از آن ﻫﺎ داراي ﻣﻌﺎﻳﺒﻲ ﻫﻤﭽﻮن زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ واﻛﻨﺶ و ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺨﺖ رﻓﻼﻛﺲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ دﻻﻳـﻞ ﻫﻤﭽﻨـﺎن اراﺋـﻪ روش‬
‫ﻫﺎي ﻛﺎرآﻣﺪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺗﻬﻴﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺴﻴﺎري ﻗﺮار دارد‪ .‬ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻣـﻲ ﺗـﻮان از‬
‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻧﻈﻴﺮ‪ -N ،‬ﺑﺮوﻣﻮﺳﻮﻛﺴﻴﻨﻤﻴﺪ ]‪ [31‬و ﭘﺮﻣﻨﮕﻨﺎت ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﺪه ﺑﺮ روي آﻟﻮﻣﻴﻨﺎ ]‪ [32‬اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪.‬‬
‫از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﻳﻚ روش ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺑﺮاي دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘـﻮن ﻫـﺎ از ‪ THP‬اﺗﺮﻫـﺎ اﺳـﺖ‪ .‬ﻳـﺎﻓﺘﻦ روش‬
‫ﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ‪ ،‬ﺳﺎده و ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮاي آن ﻫﻤﭽﻨﺎن در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﻗﺮار دارد‪.‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪4‬‬
‫‪ (4-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ از آن ﻫﺎ‬
‫ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮔﺮوه ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﻞ در اﻟﻜﻞ ﻫـﺎ ﺑـﺎ ﺗﺒـﺪﻳﻞ آن ﻫـﺎ ﺑـﻪ اﺗﺮﻫـﺎي ﺗـﺮي ﻣﺘﻴـﻞ ﺳـﺎﻳﻠﻴﻞ‪ ،‬ﺗﺘﺮاﻫﻴـﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ )‪ ( THP‬و‬
‫ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ )‪ (MOM‬اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ‪ THP‬اﺗﺮﻫﺎ در ﺳﻨﺘﺰ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ ﻋـﺪم‬
‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﺮﻛﺰ ﺑﻲ ﺗﻘﺎرن ﺟﺪﻳﺪ و ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻳﺎﺳﺘﺮوﻣﺮﻫﺎ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ]‪.[33‬‬
‫ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ از واﻛﻨﺶ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت داراي ﮔﺮوه ﻫﻴﺪروﻛﺴـﻴﻞ ﺑـﺎ ﻓﺮﻣ‪Ĥ‬ﻟﺪﻫﻴـﺪ دي ﻣﺘﻮﻛﺴـﻲ اﺳـﺘﺎل )‪ (FDMA‬در‬
‫ﺣﻀﻮر ﻛﺎﺗﺎﻟﻴﺰورﻫﺎي اﺳﻴﺪي ﺑﺪﺳﺖ آﻳﻨﺪ ]‪.[34‬‬
‫اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ دار ﺷﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺗﺎ ﻛﻨـﻮن روش‬
‫ﻫﺎي ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺪودي ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﮔﺰارش ﺷﺪه اﻧﺪ ]‪ 35‬و‪ .[34‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺗﻼش ﺑﺮاي اراﺋﻪ روش ﻫﺎي ﻣﺘﻨـﻮع دﻳﮕـﺮي ﺑـﺮاي دﺳـﺖ‬
‫ﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف اداﻣﻪ دارد‪.‬‬
‫‪ (5-2-1‬ﺗﻬﻴﻪ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ‬
‫در ﻣﻴﺎن ﮔﺮوﻫﻬﺎي ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻛﻨﻨﺪه آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘﻮﻧﻬﺎ‪ -3،1 ،‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ دﺳـﺘﻪ ي ﺑﺴـﻴﺎر ﻣﻬﻤـﻲ ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ ﻛـﻪ در‬
‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ‪ -O,O‬اﺳﺘﺎﻟﻬﺎ از ﭘﺎﻳﺪاري ﺑﻴﺶ ﺗﺮي ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ اﺳﻴﺪي ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ ﺑـﺎ ‪ -S,S‬اﺳـﺘﺎﻟﻬﺎ راﺣـﺖ ﺗـﺮ ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ‬
‫زداﻳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ]‪ .[36‬ﻋﻠﺖ اﺻﻠﻲ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ ﭘﺎﻳﺪاري آﻧﻬﺎ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ واﻛﻨﺸﻲ‪ ،‬ﺳـﻬﻮﻟﺖ ﺗﻬﻴـﻪ و ﺟﺪاﺳـﺎزي‬
‫راﺣﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت اﺳﺖ ]‪ .[37‬واﻛﻨﺸﮕﺮﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر در ﺣﻀﻮر ‪ -2‬ﻣﺮﻛﺎﭘﺘﻮ اﺗﺎﻧﻞ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ از ﺟﻤﻠﻪ آﻧﻬـﺎ ﻣـﻲ‬
‫ﺗﻮان ﺑﻪ ‪ [38] H3PW12O40 / SiO2‬و ‪ [39] NBS‬اﺷﺎره ﻛﺮد‪.‬‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ از ‪ -3،1‬اﻛﺴﺎﺗﻴﻮﻻن ﻫﺎ ﺑﺮاي دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘﻮن ﻫـﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﻧﻴـﺰ ﺣـﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴـﺖ زﻳـﺎدي ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬از‬
‫آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ روش ﻫﺎي ﮔﺰارش ﺷﺪه ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر داراي ﻣﻌﺎﻳﺒﻲ ﻫﻤﭽﻮن راﻧﺪﻣﺎن ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت‪ ،‬زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪،‬‬
‫اراﺋﻪ روش ﻫﺎي ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ و ﻛﺎرآﻣﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (6-2-1‬ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ – ﻧﻴﺘﺮوژن‬
‫اﻛﺴﻴﻢ ﻫﺎ‪ ،‬ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ و ﻫﻴﺪرازون ﻫﺎ ﻣﺸﺘﻘﺎت ارزﺷﻤﻨﺪي از آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘﻮن ﻫﺎ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﻧـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺧـﺎﻟﺺ‬
‫ﺳﺎزي‪ ،‬ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺟﺪاﺳﺎزي‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮاي ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﮔﺮوه ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ]‪ 41‬و ‪.[40‬‬
‫‪5‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫روش ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ از ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از واﻛﻨﺸﮕﺮﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ ﻧﻈﻴﺮ‪ ،‬ﻛﻠﺮﻳﺪ ﺳـﻴﻠﻴﻜﺎ‬
‫در ﺣﻀﻮر ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل ﻣﺮﻃﻮب ]‪ [42‬و ﻧﻴﺘﺮات ﺗﺎﻟﻴﻮم )‪ [43] (III‬ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
‫اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻌﻀﻲ از اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻼﻳﻢ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬اﻣـﺎ ﺑﺴـﻴﺎري از آن ﻫـﺎ داراي ﻣﻌـﺎﻳﺒﻲ ﻫﻤﭽـﻮن زﻣـﺎن ﻃـﻮﻻﻧﻲ‬
‫واﻛﻨﺶ ﻫﺎ و راﻧﺪﻣﺎن ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻠﺖ اراﺋﻪ واﻛﻨﺸﮕﺮﻫﺎي ارزان و ﻏﻴﺮ ﺳﻤﻲ ﺑﺮاي اﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (3-1‬ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﻧﻤﻜﻬﺎي ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﭘﺮوژه ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮاي رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه از ﻳﻚ ﻧﻤﻚ ﻫﻴـﺪروژن ﺳـﻮﻟﻔﺎت اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳـﺖ در اﻳـﻦ‬
‫ﺑﺨﺶ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻧﻤﻚ ﻫﺎي ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‪ ،‬ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎي اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت در واﻛﻨﺶ ﻫﺎي آﻟﻲ‬
‫را اراﺋﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ‪.‬‬
‫‪ (1-3-1‬ﺳﺰﻳﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺟﺎﻣﺪ ﺳﻔﻴﺪ رﻧﮕﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از واﻛﻨﺶ ‪ CsCl‬ﺑﺎ ‪ (%98) H2SO4‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ‪ .‬در اﻧﻮاع واﻛﻨﺶ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳـﻚ‬
‫ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﻛﺎرﺑﺮد ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﺎﻳﻠﻴﻠﻪ ﻛﺮدن اﻧﻮاع اﻟﻜﻞ ﻫﺎي آﻟﻴﻔﺎﺗﻴﻚ و ﺑﻨﺰﻳﻠﻴﻚ در ﺣﻀﻮر ‪ CsHSO4‬در زﻣﺎن ﻫﺎي ﻛﻮﺗﺎه ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﻫﺎي ﺑـﺎﻻ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪.[44] (1-1‬‬
‫‪ROSiMe3‬‬
‫‪CsHSO4 / HMDS‬‬
‫‪CH3CN, r.t.‬‬
‫‪ROH‬‬
‫) ﺷﻜﻞ ‪(1-1‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ از ﺳﺰﻳﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﺗﺴﺮﻳﻊ ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻠﻪ ﻛﺮدن اﻟﻜﻞ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮﺳﻂ ‪ DHP‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺘﺎﻳﺞ‬
‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﺣﻼل اﺳﺘﻮﻧﻴﺘﺮﻳﻞ و در دﻣﺎي اﺗﺎق ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﻫﺎي ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل و در زﻣﺎن ﻫﺎي ﻛﻮﺗﺎه اﻧﺠﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ )ﺷـﻜﻞ‬
‫‪.[44] (2-1‬‬
‫‪6‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪ROTHP‬‬
‫‪CsHSO4 / DHP‬‬
‫‪CH3CN, r.t.‬‬
‫‪ROH‬‬
‫) ﺷﻜﻞ ‪(2-1‬‬
‫‪ (2-3-1‬ﺳﺪﻳﻢ ﻫﻴﺪرون ﺳﻮﻟﻔﺎت ﻳﻚ آﺑﻪ‬
‫ﺳﺪﻳﻢ ﻫﻴﺪرون ﺳﻮﻟﻔﺎت ﻳﻚ آﺑﻪ ﺟﺎﻣﺪ ﺳﻔﻴﺪ رﻧﮓ ﭘﺎﻳﺪاري اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺠﺎري ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده‬
‫از آن ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺎده‪ ،‬آﺳﺎن و ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ CrO3‬ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﺪه ﺑﺮ ‪ NaHSO4.H2O‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺟﻬﺖ اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴـﻞ دار ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﺑـﻪ‬
‫ﻛﺎر ﻣﻲ رود‪ .‬در اﻳﻦ روش ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎي آﻟﻴﻠﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر و ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣـﻼل ﺑـﻪ راﺣﺘـﻲ ﻗﺎﺑـﻞ‬
‫اﻧﺠﺎم ﺑﻮده و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﻫﺎي ﺧﻮب ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ ‪.[45] (3-1‬‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪R1R2CHOH‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪(I) : CrO3 / NaHSO4.H2O, Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(II) : CrO3 / NaHSO4.H2O, CH2Cl2, r.t.‬‬
‫) ﺷﻜﻞ ‪(3-1‬‬
‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﻴﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ در ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣﻼل ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺟﺪاﺳﺎزي‬
‫ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ راﺣﺖ ﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬
‫از ‪ CrO3‬ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﺪه ﺑﺮ ‪ NaHSO4.H2O‬ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ ﺗﺮي ﻣﺘﻴـﻞ ﺳـﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴـﻞ دار‬
‫ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻧﻴﺰ در ﺣﻀﻮر و ﻏﻴﺎب ﺣﻼل اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ )ﺷﻜﻞ ‪ 46] (4-1‬و ‪.[45‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪R1R2CHOSiMe3‬‬
‫‪(I) : CrO3 / NaHSO4.H2O, Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(II) : CrO3 / NaHSO4.H2O, CH2Cl2 or Acetone, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(4-1‬‬
‫‪7‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳـﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸـﻲ ﺗﺘﺮاﻫﻴـﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ اﺗﺮﻫـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ اﻛﺴـﻨﺪه ﻫـﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴـﺮ ‪ KMnO4, KBrO3, K2S2O8, CrO3‬و‬
‫‪ (NH4)2Cr2O7‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﺪه ﺑﺮروي ‪ NaHSO4.H2O‬ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ي ﺧﻮب ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻲ در آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه دﻛﺘـﺮ ﺷـﻴﺮﻳﻨﻲ اﻧﺠـﺎم ﮔﺮﻓﺘـﻪ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﻛﻠﻴﻪ اﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر و ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣﻼل در زﻣﺎن ﻫﺎي ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻮﺗﺎه و در دﻣﺎي اﺗﺎق اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ )ﺷﻜﻞ ‪.[47] (5-1‬‬
‫‪M / NaHSO4.H2O‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪CH3CN or Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪M: (NH4)2Cr2O7, KMnO4, KBrO3, K2S2O8, CrO3‬‬
‫‪R1R2CHOTHP‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(5-1‬‬
‫‪ (3-3-1‬زﻳﺮﻛﻮﻧﻴﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺟﺎﻣﺪ ﺷﻴﺮي رﻧﮕﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از واﻛﻨﺶ ‪ ZrCl4‬ﺑﺎ ‪ (%98) H2SO4‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳـﺪ‪ .‬از اﻳـﻦ ﻣﻌـﺮف ﻧﻴـﺰ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ‬
‫ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻛﺎﺗﺎﻟﻴﺰور ﻣﻨﺎﺳﺐ در اﻧﻮاع واﻛﻨﺶ ﻫﺎي آﻟﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد ]‪.[48‬‬
‫‪ Zr(HSO4)4‬در ﺣﻀﻮر‪ SiO2‬ﻣﺮﻃﻮب‪ ،‬اﻛﺴﻴﻢ ﻫﺎ‪ ،‬ﻫﻴﺪرازون ﻫﺎ‪ ،‬ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ و اﻳﺰﻳﻦ ﻫﺎ را در ﺷـﺮاﻳﻂ ﻛـﺎﻣﻼ ﻣﻼﻳـﻢ ﺑـﻪ‬
‫ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ دار ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ )ﺷﻜﻞ ‪.[49] (6-1‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪O‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪Zr(HSO4)4‬‬
‫‪N Y‬‬
‫‪Hexane, wet SiO2‬‬
‫‪2‬‬
‫‪0.03 - 4.5 h, 80-92 % R‬‬
‫‪Y = OH, ArNH, NHCONH2, N=CR1R2‬‬
‫‪R1, R2 = Alkyl, Benzyl‬‬
‫‪R2‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(6-1‬‬
‫ﺑﺎ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ‪ -‬ﻧﻴﺘﺮوژن در ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ در دﻣﺎي اﺗﺎق و ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺪﺳﺖ آﻣـﺪه‪ ،‬ﻣـﻲ ﺗـﻮان‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ‪ Zr(HSO4)4 / wet SiO2‬ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ در دﻣـﺎي اﺗـﺎق ﺑـﺮاي ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﮔﺰﻳﻨﺸـﻲ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴـﻞ دار از ﺳـﻤﻲ‬
‫ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر اﻳﺰﻳﻦ ﻫﺎ‪ ،‬ﻫﻴﺪرازون ﻫﺎ و اﻛﺴﻴﻢ ﻫﺎ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ )ﺷﻜﻞ ‪.(7-1‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪100 %‬‬
‫‪8‬‬
‫‪4-Phenylacetone‬‬
‫‪+‬‬
‫‪4-Chloroacetophenone 5 %‬‬
‫‪Zr(HSO4)4 / wet SiO2‬‬
‫‪Hexane, r.t.‬‬
‫‪4-Phenylacetone semicarbazone‬‬
‫‪+‬‬
‫‪4-Chloroacetophenone oxime‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(7-1‬‬
‫‪ (4-3-1‬ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺟﺎﻣﺪ ﭘﻮدري ﺳﻔﻴﺪ رﻧﮕﻲ اﺳﺖ ﺑﺎ ‪ pKa = 2‬ﻛﻪ از واﻛﻨﺶ ‪ MgCl2‬ﺧﺸﻚ ﺑﺎ ‪ (%98) H2SO4‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ]‪.[50‬‬
‫از اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان در واﻛﻨﺶ ﻫﺎي ﻣﺘﻨﻮﻋﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪.‬‬
‫اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ آﻣﻮﻧﻴﻮم دي ﻛﺮوﻣﺎت در ﺣﻀﻮر ‪ Mg(HSO4)2 / wet SiO2‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روﺷﻲ ارزان و‬
‫ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ )ﺷﻜﻞ ‪.[51] (8-1‬‬
‫در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﻓﺎزﻫﺎي ﻣﺤﻠﻮل و ﺟﺎﻣﺪ در زﻣﺎن ﻫﺎي ﻛﻮﺗـﺎه و ﺑـﺎ ﺑﻬـﺮه ﻫـﺎي ﺑﺴـﻴﺎر ﺧـﻮﺑﻲ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ‪ .‬روش‬
‫ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺮاي اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎي آﻟﻴﻔﺎﺗﻴﻚ در ﻓﺎز ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻛﺴﺎﻳﺶ در ﻓـﺎز ﺟﺎﻣـﺪ ﺑـﺮاي اﻟﻜـﻞ‬
‫ﻫﺎي آﻟﻴﻔﺎﺗﻴﻚ و ﺑﻨﺰﻳﻠﻴﻚ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮرﻳﻜﻪ در اﻳﻦ ﻣﻮارد زﻣﺎﻧﻬﺎ ﻛﻮﺗﺎﻫﺘﺮ و ﺑﻬﺮه ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪R1R2CHOH‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪(I) : (NH4)2Cr2O7/ Mg(HSO4)2 / wet SiO2, Solvent-free‬‬
‫‪(II) : (NH4)2Cr2O7/ Mg(HSO4)2 / wet SiO2, n-Hexane, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(8-1‬‬
‫ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ – ﻧﻴﺘﺮوژن در اﻛﺴﻴﻢ ﻫﺎ‪ ،‬ﻫﻴﺪرازون ﻫﺎ و ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزوﻧﻬﺎ ﻳﻜـﻲ دﻳﮕـﺮ از ﻛﺎرﺑﺮدﻫـﺎي ﻣﻬـﻢ و ﺟﺎﻟـﺐ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ‪ Mg(HSO4)2‬در ﺣﻀﻮر‪ wet SiO2‬اﺳﺖ‪ .‬در اﻳﻦ روش ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺎﻻ و در زﻣﺎن ﻫﺎي ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪.[52] (9-1‬‬
‫‪9‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪R1‬‬
‫‪Mg(HSO4)2, wet SiO2‬‬
‫‪O‬‬
‫‪R2‬‬
‫‪n-Hexane, r.t.‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪N Y‬‬
‫‪R2‬‬
‫‪Y = OH, NH2, NHCONH2‬‬
‫‪R1= H, Alkyl, Aryl‬‬
‫‪R2= Alkyl, Aryl‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(9-1‬‬
‫‪ (5-3-1‬ﻓﺮﻳﻚ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫ﻓﺮﻳﻚ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت ﺟﺎﻣﺪ ﺳﻔﻴﺪ رﻧﮓ ﭘﺎﻳﺪاري اﺳﺖ ﻛﻪ از ﺗﺎﺛﻴﺮ ‪ (%98) H2SO4‬ﺑﺮ‪ FeCl3‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ]‪.[53‬‬
‫اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ آﻣﻮﻧﻴﻮم دي ﻛﺮوﻣﺎت در ﺣﻀﻮر ﻓﺮﻳﻚ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت و ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل ﻣﺮﻃﻮب ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺑـﻪ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ‬
‫رﺳﺪ‪ .‬اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر و ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣﻼل و ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺑﺶ رﻳﺰ ﻣﻮج ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﺑـﻮده و ﻃـﻲ آن ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﺑـﺎ‬
‫ﺑﻬﺮه ﻫﺎي ﺧﻮب ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﻨﺪ‪ .‬روش ﻣﺬﻛﻮر ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺨﻠﻮط ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺮاي اﻛﺴﺎﻳﺶ دي ال ﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻤـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ )ﺷـﻜﻞ ‪-1‬‬
‫‪.[54] (10‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫)‪(I) or (II) or (III‬‬
‫‪R1R2CHOH‬‬
‫‪(I) : (NH4)2Cr2O7/ Fe(HSO4)3 / wet SiO2, CH3CN, r.t. or reflux‬‬
‫‪(II) : (NH4)2Cr2O7/ Fe(HSO4)3 / wet SiO2, Solvent-free, r.t. or 90 oC‬‬
‫‪(III) : (NH4)2Cr2O7/ Fe(HSO4)3 / wet SiO2, MW‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(10-1‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻗﺪرت اﻛﺴﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﻲ ‪ KBrO3‬در ﺣﻀﻮر ﻓﺮﻳﻚ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت و ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل ﻣﺮﻃﻮب ﺑﻪ ﻃﻮر ﭼﺸـﻤﮕﻴﺮي اﻓـﺰاﻳﺶ‬
‫ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ‪ .‬اﻛﺴﺎﻳﺶ اﻟﻜﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ دار ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻛﺴﺎﻳﺸﻲ در ﺣﻀﻮر و ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣـﻼل ﺑـﻪ راﺣﺘـﻲ‬
‫ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم اﺳﺖ )ﺷﻜﻞ ‪ .[55] (11-1‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺳﺖ ﻛـﻪ واﻛـﻨﺶ ﻫـﺎ در ﻏﻴـﺎب ﺣـﻼل ﺳـﺮﻳﻊ ﺗـﺮ و ﺑـﺎ راﻧـﺪﻣﺎن‬
‫ﺑﺎﻻﺗﺮي اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪R1R2CHOH‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪(I) : KBrO3 / Fe(HSO4)3 / wet SiO2, CH3CN, r.t. or reflux‬‬
‫‪(II) : KBrO3/ Fe(HSO4)3 / wet SiO2, Solvent-free, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(11-1‬‬
‫‪10‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫از ‪ Fe(HSO4)3‬ﺑــﺮاي ﺗﺴــﺮﻳﻊ واﻛــﻨﺶ ﻫــﺎي ﻣﺤﺎﻓﻈــﺖ از ﮔﺮوﻫﻬــﺎي ﻫﻴﺪروﻛﺴــﻴﻞ ﺑــﻪ ﺻــﻮرت ﺗــﺮي ﻣﺘﻴــﻞ ﺳــﺎﻳﻠﻴﻞ ]‪،[56‬‬
‫ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ ]‪ [57‬و ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎي ]‪ [54‬ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در ﻓﺎزﻫﺎي ﺟﺎﻣﺪ و ﻣﺤﻠﻮل اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ )ﺷﻜﻞ ﻫﺎي‪ 12-1‬و ‪ 13-1‬و ‪-1‬‬
‫‪.(14‬‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪ROSiMe3‬‬
‫‪ROH‬‬
‫‪(I): Fe(HSO4)3 / HMDS, CH3CN, reflux‬‬
‫‪(II): Fe(HSO4)3 / HMDS, Solvent-free, 90 oC‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(12-1‬‬
‫‪ROTHP‬‬
‫‪Fe(HSO4)3 / DHP‬‬
‫‪n-Hexane, reflux‬‬
‫‪ROH‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(13-1‬‬
‫‪R1R2CHOMOM‬‬
‫‪FDMA / Fe(HSO4)3‬‬
‫‪Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪R1R2CHOH‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(14-1‬‬
‫از اﻳﻦ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮاي اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﺮﻋﺖ واﻛﻨﺶ ﻫﺎي ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ زداﻳﻲ اﻛﺴﺎﻳﺸـﻲ از ﺗـﺮي ﻣﺘﻴـﻞ ﺳـﺎﻳﻠﻴﻞ ]‪ 58‬و ‪،[55‬‬
‫ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻞ ]‪ [58‬و ﻣﺘﻮﻛﺴﻲ ﻣﺘﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ]‪ [54‬ﺑﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ دار ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻋﻮاﻣﻞ اﻛﺴﻴﺪﻛﻨﻨﺪه ﻣﺨﺘﻠـﻒ اﺳـﺘﻔﺎده ﻛـﺮد‪ .‬در‬
‫اﻳﻦ روش ﻫﺎ واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﻓﺎزﻫﺎي ﺟﺎﻣﺪ و ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﻫﺎي ﺧﻮب ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺠﺎم ﻫﺴﺘﻨﺪ )ﺷﻜﻞ ﻫﺎي‪ 15-1‬و ‪ 16-1‬و ‪.(17-1‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫)‪(I) or (II) or (III) or (IV‬‬
‫‪R1R2CHOSiMe3‬‬
‫‪(I): KBrO3 / Fe(HSO4)3 / wet SiO2, CH3CN, r.t.‬‬
‫‪(II): KBrO3/ Fe(HSO4)3 / wet SiO2, Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(III): Fe(NO3)3.9H2O/ Fe(HSO4)3, n-Hexane, r.t.‬‬
‫‪(IV): Fe(NO3)3.9H2O/ Fe(HSO4)3, Solvent-free, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(15-1‬‬
‫‪11‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫)‪(I) or (II) or (III‬‬
‫‪R1R2CHOTHP‬‬
‫‪(I): (NH4)2Cr2O7 / Fe(HSO4)3 / wet SiO2, CH3CN or Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(II): KBrO3/ Fe(HSO4)3 / wet SiO2, CH3CN or Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(III): Fe(NO3)3.9H2O/ Fe(HSO4)3, n-Hexane or Solvent-free, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(16-1‬‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪ROMOM‬‬
‫‪RCHO‬‬
‫‪(I): Fe(NO3)3.9H2O/ Fe(HSO4)3, CH3CN, r.t.‬‬
‫‪(II): Fe(NO3)3.9H2O/ Fe(HSO4)3, Solvent-free, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(17-1‬‬
‫ﻓﺮﻳﻚ ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﺣﻀﻮر ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل ﻣﺮﻃﻮب ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﻌﺮف ﻣﻮﺛﺮ و اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺑﺮاي ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻼﻳـﻢ ﭘﻴﻮﻧـﺪ‬
‫دوﮔﺎﻧﻪ ﻛﺮﺑﻦ – ﻧﻴﺘﺮوژن در ﻫﻴﺪرازون ﻫﺎ‪ ،‬اﻛﺴﻴﻢ ﻫﺎ‪ ،‬ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ و اﻳﺰﻳﻦ ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر و ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣﻼل ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳـﺖ‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪.[54] (18-1‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪O‬‬
‫‪R2‬‬
‫‪Fe(HSO4)3, wet SiO2‬‬
‫‪CH3CN, r.t.‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪N Y‬‬
‫‪2‬‬
‫‪R‬‬
‫‪Y = OH, NH2, NHCONH2, N=CR3R4‬‬
‫‪R1= H, Alkyl, Aryl‬‬
‫‪R2= Alkyl, Aryl‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(18-1‬‬
‫‪ (6-3-1‬آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت‬
‫آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت ﺟﺎﻣﺪي ﭘﻮدري ﺑﻪ رﻧﮓ ﻛﺮم روﺷﻦ ﺑﺎ ‪ pKa≈1‬اﺳﺖ ﻛـﻪ از واﻛـﻨﺶ ‪ AlCl3‬ﺧﺸـﻚ و ‪H2SO4‬‬
‫)‪ (%98‬ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ]‪.[59‬‬
‫از آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﺣﻀﻮر آﻣﻮﻧﻴﻮم دي ﻛﺮوﻣﺎت ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﻌﺮﻓـﻲ ﺳـﻮدﻣﻨﺪ ﺟﻬـﺖ اﻛﺴـﺎﻳﺶ اﻧـﻮاع اﻟﻜـﻞ ﻫـﺎ ﺑـﻪ‬
‫ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴﻞ دار ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر و ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺣﻼل ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ و ﺑﺎ ﺑﻬـﺮه ي ﺑـﺎﻻ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪.[60] (19-1‬‬
‫‪12‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪R1R2CHOH‬‬
‫‪(I): (NH4)2Cr2O7 / Al(HSO4)3 / wet SiO2, Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(II): (NH4)2Cr2O7 / Al(HSO4)3 / wet SiO2, n-Hexane, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(19-1‬‬
‫از آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳـﻮﻟﻔﺎت ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻛﺎﺗـﺎﻟﻴﺰوري ارزﺷـﻤﻨﺪ در ﺗﺴـﺮﻳﻊ واﻛـﻨﺶ ﻫـﺎي ﺗـﺮي ﻣﺘﻴـﻞ ﺳـﺎﻳﻠﻴﻠﻪ ]‪،[59‬‬
‫ﺗﺘﺮاﻫﻴﺪروﭘﻴﺮاﻧﻴﻠﻪ ﻛﺮدن ]‪ [61‬اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ اﻧﻮاع اﻟﻜﻞ ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد )ﺷﻜﻞ ﻫﺎي‪ 20-1‬و ‪.(21-1‬‬
‫‪4-ClC6H4CH2OSiMe3 80 %‬‬
‫‪0%‬‬
‫‪+‬‬
‫‪Ph3COSiMe3‬‬
‫‪Al(HSO4)3 / HMDS‬‬
‫‪4-ClC6H4CH2OH‬‬
‫‪Solvent-free, 80 oC, 5 min.‬‬
‫‪+‬‬
‫‪Ph3COH‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(20-1‬‬
‫‪Conversion‬‬
‫‪100 %‬‬
‫‪PhCH2OH‬‬
‫‪PhCH2OTHP‬‬
‫‪Al(HSO4)3 / DHP‬‬
‫‪+‬‬
‫‪+‬‬
‫‪n-Hexane, r.t., 10 min.‬‬
‫‪0%‬‬
‫‪OH‬‬
‫‪OTHP‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(21-1‬‬
‫از اﻳﻦ واﻛﻨﺸﮕﺮ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان در اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﺮﻋﺖ اﻛﺴﺎﻳﺶ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﺮي ﻣﺘﻴﻞ ﺳﺎﻳﻠﻴﻞ اﺗﺮﻫﺎ ﺑﻪ آﻟﺪﻫﻴﺪﻫﺎ و ﻛﺘـﻮن ﻫـﺎي ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ‬
‫ﺗﻮﺳﻂ آﻣﻮﻧﻴﻮم دي ﻛﺮوﻣﺎت در ﻓﺎزﻫﺎي ﺟﺎﻣﺪ و ﻣﺤﻠﻮل اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪ .‬واﻛﻨﺶ ﻫﺎ در دﻣﺎي اﺗﺎق ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﻫﺎي ﺧﻮب ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪.[62] (22-1‬‬
‫‪13‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﺗﺌﻮري‬
‫)‪(I) or (II‬‬
‫‪R1R2CO‬‬
‫‪R1R2CHOSiMe3‬‬
‫‪(I): (NH4)2Cr2O7 / Al(HSO4)3 / wet SiO2, Solvent-free, r.t.‬‬
‫‪(II): (NH4)2Cr2O7 / Al(HSO4)3 / wet SiO2, n-Hexane, r.t.‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(22-1‬‬
‫آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم ﻫﻴﺪروژن ﺳﻮﻟﻔﺎت در ﺣﻀﻮر ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل ﻣﺮﻃﻮب ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒـﺎت ﻛﺮﺑﻮﻧﻴـﻞ دار ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﺗﺒـﺪﻳﻞ ﻣـﻲ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ و ﺑﺎ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺎﻻ ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ زداﻳـﻲ ﻣـﻲ‬
‫ﺷﻮﻧﺪ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺠﺎم واﻛﻨﺶ در ﻣﻮرد اﻛﺴﻴﻢ ﻫﺎ و ﻫﻴﺪرازون ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻫﻤﺮاه ﻧﻴﺴﺖ )ﺷﻜﻞ ‪.[63] (23-1‬‬
‫‪O‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪Al(HSO4)3, wet SiO2‬‬
‫‪R2‬‬
‫‪n-Hexane, r.t., 1-15 min.‬‬
‫‪R1‬‬
‫‪NNHCONH2‬‬
‫‪2‬‬
‫‪R‬‬
‫‪R1= H, Alkyl, Aryl‬‬
‫‪R2= Alkyl, Aryl‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(23-1‬‬
‫اﻳﺰﻳﻦ ﻫﺎ در اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎﻣﻼ دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻛﻪ از اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﻓﻈـﺖ زداﻳـﻲ اﻧﺘﺨـﺎﺑﻲ‬
‫ﺳﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺎزون ﻫﺎ در ﺣﻀﻮر اﻳﻦ دﺳﺘﻪ از ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد )ﺷﻜﻞ ‪.[63] (24-1‬‬
‫‪Conversion‬‬
‫‪100 %‬‬
‫‪O‬‬
‫‪Al(HSO4)3, wet SiO2‬‬
‫‪+‬‬
‫‪CHO 0 %‬‬
‫‪n-Hexane, r.t., 13 min.‬‬
‫‪O2N‬‬
‫‪NO2‬‬
‫)ﺷﻜﻞ ‪(24-1‬‬
‫‪NNHCONH2‬‬
‫‪+‬‬
‫‪CH=N-N= HC‬‬
‫‪O2N‬‬