close

Enter

Log in using OpenID

BÖLÜM 1 - Prof.Dr.Mehmet Naci ÖZER

embedDownload
Oyun Oynayarak, Beyninizi ve Zekânızı Geliştiriniz!
Herkes oyunlarla kendisini ve zekâsını keşfederek öğrenebilir.
Page |2
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
İÇİNDEKİLER
Giriş
…………………………………………………………………………
Sözel-Dilsel Zeka …………………………………………………………………………
Adam Asmaca Kelime Oyunu ………………………………………………………
BOM Bili Bili BOM!
………………………………………………………………………
Evet-Hayır
…………………………………………………………………………………
Hacı Yatmaz
………………………………………………………………………………
Hayvan Avlamaca
………………………………………………………………………
Pazara Gittim … Aldım ………………………………………………………………………
Kare Oluşturma ve İsim Yazma
……………………………………………
Oyun Kartları
…………………………………………………………………………
Benzetmece
…………………………………………………………………………
Artist, Bitki, … , Ülke I ………………………………………………………………
Artist, Bitki, … , Ülke II ……………………………………………………………
Oyun Kartları
…………………………………………………………………………
Sana Başka Ne Lazım?
………………………………………………………………
Cuf Cuf Sayı Treni ………………………………………………………………………
Hırsız, Polis ve Savcı Oyunu ………………………………………………………
Hayal Kurmaca
………………………………………………………………………………
Hımbıl
…………………………………………………………………………………………
Üçtaş
………………………………………………………………………………………
Nesne Tanıma Ve Hatırlama Oyunu …………………………………………
Taze Kabak
…………………………………………………………………………
Kelime-Sözcük Avı
…………………………………………………………………
Sıcak-Soğuk Oyunu
…………………………………………………………………
Sözcük- Kelime Bulma Oyunu ………………………………………………………
ETKİNLİK
……………………………………………………………………………
ÖZGEÇMİŞ
……………………………………………………………………………
3
5
6
6
7
7
7
8
8
9
11
11
11
12
14
14
15
15
15
15
15
16
16
16
16
17
18
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |3
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
GİRİŞ
Günlük yaşamda çevre ile etkileşim bireylerin sözel ve dilsel gelişimi
üzerinde önemli rol oynayan bir etkendir. Yaşamın ilk yıllarında bir
insanın, ailesiyle ve çevresiyle etkileşiminde oyundan yararlanılabilir.
Oyun oynarken, bireyler çevre koşulları, oyun malzemeleri, kendi ve
rakip takımındaki oyun arkadaşları ile devamlı etkileşim içindedirler.
Oyuncular, oyunun kurallarını anlamaya, kendi ve rakip takım
arkadaşlarını gözlemleyerek hamleler yapmaya, problemleri belirleyip
çözerek oyunu kazanmaya çalışırlar. Oyuncu karşılatığı problemleri,
yaşam boyunca kazandığı deneyimlerini, hayal gücünü ve zihnini/aklını
kullanarak çözmeye, akıl yürüterek taktik ve yöntem geliştirmeye
çalışır. Bireyler oyun içerisinde akıl yürütme, çözümleyebilme, iletişim
kurabilme, genellemeler yapabilme, karar verebilme, yaratıcı ve
bağımsız düşünebilme, sorular sorabilme, problem çözebilme gibi üst
düzey zihinzel davranışları kazanırlar. Bu bağlamda birey, özellikle de
çocukluk döneminde nekadar çok oyun oynarsa o kadar çok şey
öğrenir. Oyun en iyi zihinsel gelişim ve öğrenme aracıdır. Nesneleri
isimleriyle tanıma, benzerlik ve farklılıkları bulma, kelime hazinesini
geliştirme, kendini ifade edebilme, sınıflandırabilme vb. beceriler ile
öğretilmek istenen hemen hemen her kazanım veya davranış oyunla
kolayca öğretilebilir.
Bir öğretim yöntemi olan oyun, aynı zamanda bireylerin zekâ
kapasitelerini belirlemek ve zihinsel becerilerini geliştirmek içinde
kullanılabilir. Günümüzde çoğu şirketler, eleman alırken, adaylara
işlem ve akıl yürütme gerektiren bazı stratejik oyunları oynatarak,
onların zihinsel becerilerini ve problem çözmeye yatkınlıklarını
ölçmeye çalışırlar. Ayrıca işverenler, çalışanlarının akıl yürütme, hızlı
ve yerinde kararlar verme, problem çözme, strateji belirleme, plan
veya proje yapma becerilerini geliştirmek için eğitim seminerlerinde
oyunlardan yararlanırlar.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |4
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
Eğitimde oyunlar; dikkatin yoğunlaşmasını, dikkatin uzamasını
sağlamak için kullanılmakla beraber, öğrencilerin neleri anlayıp neleri
anlayamadıklarını belirleyici bir ölçme aracı olarak da kullanılabilir.
Sözel ve dilsel zeka, oyun ile daha iyi geliştirilebilir. Oyun içersinde
oyuncular; akıl yürütmelerini, deneyimlerini, duygularını, geliştirdikleri
taktik veya hamleleri, oyun kurallarını, rakibin eksikliklerini, oyun
arkadaşlarıyla iletişim kurarak paylaşırlar. Böylece sözel ve dilsel
zeka gelişimine katkı sağlanmış olur.
İnsanlar; sokakla ve parkla temas kuramadıkları zamanlarda, özellikle
de kış aylarında havaların soğumasıyla, evde daha çok vakit geçirirler.
Teknoloji çağında tüm gününü evde geçiren insanlara çeşitli oyun
alternatifleri sunulmazsa, insanlar televizyon ve bilgisayar karşısına
geçmekte, tüm vakitlerini bunlarla geçirerek asosyalleşmektedirler.
Böyle zamanlarda insanlara düşen görev; sözel ve dilsel zekâ
gelişimine
yönelik,
sosyalleşme
ve
iletişim
becerilerini
geliştirebilecekleri yeni oyunlar öğrenmektir. Bu sayede insanlar
ekran karşısından uzaklaşacak, dostlarına, arkadaşlarına ve ailesine
daha çok yaklaşacaklardır. Bu oyunlarla bireylerin dikkatlerini, beyin
ve hafızalarını, reflekslerini, hızlı ve farklı düşünme yeteneklerini,
genel kültürlerini, akıl yürütme, sağlıklı iletişim kurma ve problem
çözme becerilerini, özgüvenlerini ve kelime hazinelerini arttırmaları
veya geliştirmeleri amaçlanmaktadır.
Bu amaca yönelik olarak, bireylerin kendileri ve zekâları hakkında
bilinçlenmelerine yardım edebilmek için sözel ve dilsel zekâ gelişimine
yönelik, evde ve okulda insanlarla birlikte oynayabileceğiniz basit ve
eğlenceli oyunlardan önemli bazılarını bu kitapçık ile vereceğiz.
Prof. Dr. Mehmet Naci ÖZER
ESKİŞEHİR 2013
Bilgeye sormuşlar:
- Bir insanın zekâsını nereden anlarsınız?
- Konuşmasından.
- Ya hiç konuşmazsa?
- O kadar akıllı insan yoktur ki!...
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |5
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
SÖZEL-DİLSEL ZEKÂ
Sözcükler zekâsı ya da dilin temel işlemlerini açıkça kullanabilme yeteneğidir. Okuma,
yazma, dinleme ve konuşma ile iletişim kurarken bu zekânın en belirgin özellikleri
kullanılır. Bu zekâ alanı, önceki bilgiyi ve anlamayı, onlarla yeni bilgileri ilişkilendirmeye
yardımcı olmakta ve ilişkilerin nasıl kurulduğunu açıklamakta kullanılır. Sözel dilsel zekâ
iletilenin bireysel olarak algılanmasını sağlar.
Sözel-Dilsel zekâsı; dili, başkalarını bir işi yapmak için ikna etmek, başkalarına belli bir
konuda bilgi vermek, başkalarına bir işin nasıl yapılacağını açıklamak veya bir dilbilimci
gibi dilin özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak gibi dil ile ilgili bütün faaliyetleri içerir.
Bu zekâya sahip insanlar, kendi ana dilleri yanında başka bir dilde de kendi düşünce ve
duygularını etkili bir şekilde ifade etme yeteneğine sahiptir.
Bu zekânın özündeki kapasiteler şunlardır:
Düzeni ve Sözcüklerin Anlamını Kavrama: Bu kapasite verilen bir metindeki sözcüklerin
anlamını kavramak ve bu anlamı değiştirmek için sözcüklerin yeniden nasıl
düzenleneceğini içeren karmaşık bir süreçtir. Örneğin, on sözcükten oluşan bir cümledeki
sözcüklerin yerlerini değiştirerek kaç cümle yapılabileceği gibi.
Açıklama, Öğretme, Öğrenme: Bir bilgiyi sözel ya da yazılı olarak bir başkasına
açıklayabilme veya verilen bir yönergeyi anlayabilme gücüdür. Örneğin, bazı elektronik
araçların kullanım kılavuzlarında kısa yollar açıklanır ve diğerlerini anlamak zorken;
bunlar kolayca anlaşılabilmektedir.
Mizaha Dayalı Anlatım: Bu kapasite, sözcükler üstünde oynama (cinas yapma, sonu
sürprizli biten hikâyeler, bilmeceler, şakalar, mecazlar) şeklinde örneklendirilebilir.
Yazılı, Sözlü Olarak Etkili Hitabet, İkna Ve Güdüleme Yeteneği: Politikacılar ve
sunucuların topluluk önünde rahat ve etkileyici konuşabildikleri, hitabet tarzında etkili
yazılar yazabildikleri ve motive edici oldukları gözlenmektedir.
Hatırlama Ve Geri Getirme: Bu kapasite, beynin kısa ve uzun süreli hafızada bilgileri
tutma gücünü ifade eder.
Metalinguistik Analiz: Bu zekânın en ilginç özelliklerinden biridir. Metalinguistik analiz,
dili araştırma için kullanabilme yeteneğidir. Örneğin; bazen günlük konuşmalarda
karşımızdakinin ne demek istediğini anlayamayız ve daha açık konuşmasını isteriz. Bu
sırada genellikle bu kişinin ne demek istediği ile ilgili sorular sorulur. Böylece
karşıdakinin düşüncesi, onu başka bir düşünceye itmeden öğrenilebilir ve varsa sorunlar
çözülebilir.
Sözel Dilsel Zekâda gelişme gösteren bireylerin aşağıda verilen bazı öğrenme
etkinlikleriyle daha kolay öğrenebileceği savunulmaktadır:
Konuyla ilgili sunu yapma,
Şiir, masal, efsane, hikâye ve makale yazma,
Yüksek sesle okuma,
Araştırma projeleri hazırlama ve rapor yazma,
Sınıf başkanı, sekreteri olma, Günlük tutma, mektup yazma, röportaj yapma,
Bulmaca çözme ve hazırlama, Verilen bilgileri betimleme, duygudaşlık yapma,
Kelime bankası oluşturma,
Sözlük ve kavramlar dizini kullanma,
Tartışma ve münazara yapma, Konu ile ilgili bir hikâyeyi, bir romanı ilişkilendirme.
Sözel-dilsel zekâsı güçlü olan insanlar, etkili dinleme ve konuşma, isim, tarih ve yerler
hakkında güçlü bir hafızaya, geniş bir kelime dağarcığına, doğru telaffuz etme, fıkra,
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |6
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
hikaye, şiir,…vb türlerinde kitaplar okuma, akıcı ve etkili bir dille anlatma ya da yazma,
kelime ve tekerleme oyunlarında başarılı olma, yabancı dilleri kolaylıkla öğrenme, ikna
etme ve sözel olarak iyi iletişim kurma …vb. becerilere sahiptirler. Bu zekâya sahip
insanlar, kelimelerle oynayarak, yazarak, konuşarak, mizahı kullanarak, ikna ederek
öğrenebilirler. Böyle insanlar; basın-yayın, dil ve din bilimleri, eğitim, edebiyat, hukuk,
siyaset, tarih, uluslararası ilişkiler,… vb alanlarda başarılı olabilirler ve arşivci, ateşe,
avukat, çevirmen, dil, din, eğitim ve sosyal bilimci, edebiyatçı, gazeteci, hukukçu,
ilahiyatçı, imam-hatip, komedyen, oyun yazarı, öğretmen, politikacı, şair, tarihçi, yazar,…
vb. meslekleri seçebilirler.
ADAM ASMACA KELİME OYUNU
En az iki kişi ile oynanan adam asmaca kelime oyunu, bireylerin kelime dağarcığını
geliştirmeye yöneliktir ve her yaş düzeyinde, o düzeye uygun sözcükler seçilerek
oynanabilir.
Oyunda soru soran kişi aklından bir şey (örneğin; bir şehir, roman, eşya, film, ya da
devlet adamı adı vb…) tutar. Sonrada bir kâğıda ya da tahtaya tutuğu sözcüğün harf
sayısı kadar küçük kesikli çizgiler çizer, karşısındakine bununla ilgili ipuçları da verebilir.
Örneğin, belirlenen kelimenin “öğretmen” olduğunu düşünelim
“_ _ _ _ _ _ _ _ ”
gibi. Diğer kişi harfleri tahmin ederek sözcüğü bulmak için sırasıyla birer harf söyler. Eğer
söylediği harf, sorulan kelime ya da kelimelerin içinde varsa, soruyu soran o harfin bulunduğu yere
ya da yerlere (kesikli çizgi üzerine) harfi yazar, yoksa da sözcükte geçmeyen her harf için
darağacına asılan adamın parçaları çizilerek resmedilir. İsabetli söylenen her harf boşlukları
doldurarak sorulan kişiyi çözüme yakınlaştırırken, yanlış söylenen her harf de darağacının ucunda
çöpten adam olarak asılmasına yaklaştırır. Adam asılana kadar soru sorulan kişi cevabı bulursa,
ipten kurtulmuş olur ve adam asma sırası ona geçer. Adam asmaca resmi tamamlandığında, doğru
sözcük tahmin edilememişse, sözcüğü bulamayan kişi ya da grup oyunu kaybeder.
Not:
Okul öncesi gruplarda akıldan bir obje tutulur ve bununla ilgili ipuçları verilir. Her ipucu
verildiğinde tahminde bulunamıyorsa ya da doğru tahmin edemiyorsa darağacının ucunda çöpten
adam çizilir. Adam tamamlandığında hala tahmin edemezse, sıra diğer arkadaşına geçer.
BOM BİLİ BİLİ BOM!
Saymayı bilen veya yeni öğrenen yedi yaş ve üzeri herkes tarafından oynanabilen,
dikkat geliştirici bir ritmik sayma oyunudur. En az iki kişi ile oynanır.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |7
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
Oyuncular halka halinde yere oturarak dizilirler. Oturma sırasına göre saymaya başlarlar.
Her oyuncu bir sayı söyler: birincisi “1” diye saymaya başlar, yanındaki oyuncu “2”, onun
yanındaki “3” şeklinde saymaya devam ederler. Sayma sırasında 5 ve 5’in katları olan
sayılarda sayı söylenmez ve sayı yerine “BOM” denir. “BOM” diyen oyuncudan sonraki
oyuncu saymaya devam eder. Oyun kuralı gereği 5 ve 5’in katlarında BOM denir. Örneğin,
“1-2-3-4-BOM-6-7-8-9-BOM 11-12-13-14-BOM 16,…. Oyunda “BOM” demek yerine
sayısının kendisini söyleyen, duraksayan veya şaşıran oyuncu yanar ve diğer oyuncular
ritmik olarak “BOM BİLİ BİLİ BOM BOM BOM BİLİ BİLİ BOM HEY!” türküsünü
söylerler ve elenen oyuncuyu oyundan uğurlarlar. Oyun 1’den başlayarak geriye kalan
diğer oyuncular arasında devam eder.
Oyuncuların seviyesine göre, “BOM” denilecek sayılar değiştirilerek oyun
çeşitlendirilebilir. Örneğin çift sayılarla ikişer ritmik sayılır ve 10 ile 10’un katlarında
“BOM” denilir. Yine tek sayılarla ikişer ritmik sayılır ve 9 ile 9’un katlarında “BOM”
denilir. Yedişer ritmik sayılır ve 7 ile 7’nin katlarında “BOM” denilir.
Oyunun başında oyundan belirli sırada elenenler için ceza veya ödül verileceği de
kararlaştırılabilir.
EVET-HAYIR
İki kişi ile oynanan, dikkati ve hızlı düşünmeyi geliştiren bir oyundur. Oyunculardan biri
soru soran diğeri de cevap veren kişi olur. Cevap veren oyuncunun hiçbir soruya “EVET”
ya da “HAYIR” şeklinde cevap vermemesi gerekir. Örneğin, “Okula gidiyor musun?”
sorusuna “EVET” derse yanar. “Gidiyorum” demelidir. Karşı oyuncu “Kaç kardeşsiniz?, 3
kardeşsiniz değil mi?” gibi şaşırtmalı sorularla karşısındaki oyuncuya “EVET-HAYIR”
dedirtmeye çalışır.
HACI YATMAZ
İki yaş üzeri herkes bu oyunu oynayabilir. Refleksleri ve saymayı geliştiren eğlenceli
bir oyundur. Ortaya uzunca bir oklava veya sopa dikilir. Herkese bir sayı (1-den 30’a
kadar) verilir. Oyunculardan birisi sopayı havada dik durması için eliyle tutar. Diğer
oyuncular sopanın çevresinde halka şeklinde dizilirler. Ortadaki oyuncu bir sayı
söyleyerek sopayı bırakır ve sayısı söylenen oyuncu sopayı yere düşürmeden yakalamaya
çalışır. Yere düşürmeden yakalayan oyuncu, tekrar bir sayı söyleyerek sopayı bırakır ve
sayısı söylenen oyuncu sopayı yere düşürmeden yakalamaya çalışır. Oyun böylece devam
eder. Sopayı yere düşüren oyuncu elenir ve bir sayı söyleyerek oyundan çıkar. En sona
kalan oyuncu oyunu kazanır.
HAYVAN AVLAMACA
Hayvanları tanımaya yönelik bir oyundur. Dört yaş ve üzeri olan en az iki kişi ile oynanır.
Oyunculardan biri aklından bir hayvan tutar. Diğer oyuncu/lar tutulan hayvana dair
sorular sorar. “Kaç ayaklı?”, “Evcil mi?”, “Ne yer?”, “Nerede yaşar?”, “Ne renktir?” gibi.
Verilen cevaplara göre oyuncunun tuttuğu hayvan tahmin edilmeye çalışılır. Oyun bu
şekilde sıra ile devam eder.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |8
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
PAZARA GİTTİM … ALDIM!
Hafızayı ve kelime haznesini geliştiren, 7 yaş ve üzeri en az iki kişi ile oynanan eğlenceli
bir oyundur. Oyuncular halka şeklinde yere otururlar. İçlerinden biri oyunu “Pazara
gittim ve ARMUT aldım.” diyerek başlatır. Yanındaki oyuncu bir önceki oyuncunun
çarşıdan aldığı şeyi aynen söyler ve üzerine bir meyve-sebze daha ekler. Örneğin “Pazara
gittim ARMUT, ELMA aldım”. Üçüncü oyuncu da ikinci oyuncunun söylediğinin aynısını
söyler ve bir meyve-sebze daha ekler : “Pazara gittim ARMUT, ELMA, MUZ aldım”. Oyun
bu şekilde her oyuncuda yeni bir meyve-sebze eklenerek devam eder. Alınan meyvesebzelerin sırasını karıştıran ya da unutan oyuncu yanar ve oyundan çıkar. Diğerleri
tekrar en baştan başlayarak oyunu tekrar ederler.
KARE OLUŞTURMA VE İSİM YAZMA
Hafızayı ve dikkati geliştiren, 7 yaş ve üzeri en az iki kişi ile oynanan eğlenceli bir
oyundur. Oyuncular, aşağıdaki şekildeki gibi kareli bir kâğıtta, sırasıyla küçük kareleri;
renkli kalemlerle bir kenar çizerek oluşturmaya çalışırlar. Her bir oyuncu rakibinin kareyi
oluşturmasına imkân vermeden, oynamaya çalışır. Bir kareyi tamamlayan oyuncu, karenin
içine isminin baş harfini yazar ve bir daha kenar çizme hakkına sahip olur. Bütün küçük
kareler çizildikten sonra, sayım yapılır ve en fazla kare kutuya sahip olan oyuncu, oyunu
kazanır.
Benzer oyunu kareler çapraz olarak ikiye bölündüğünde iki küçük dik üçgen
oluşacağından, üçgen oluşturma oyunu olarak da oynayabilirsiniz. Her bir oyuncu
rakibinin üçgeni oluşturmasına imkân vermeden, oynamaya çalışır. Bu oyun dikkat
geliştiren bir oyun olup, üçgen peynir dilimi olarak da bilinir. İlk önce kareli bir kâğıtta
karelerin köşelerine bir sürü nokta konulur. Sonrasında ilk sırayı alan oyuncu belirlenir ve
iki nokta arasına renkli bir kalemle bir çizgi çizer. Bu çizgi sadece iki noktayı
birleştirmeli ancak birçok noktanın üzerinden geçmemelidir. Bu çizgiyi çizdikten sonra
sıra diğer oyuncuya geçer. Bu oyuncu da başka iki nokta arasına farklı bir renkli kalemle
bir çizgi çizer. Oyunda amaç, rakibine çizgi çizerek üçgen yaptırtmadan, üçgenler
yapabilmektir. Bu nedenle çizilen çizgilere çok dikkat edilmelidir. Bir üçgeni tamamlayan
oyuncu, üçgenin içine isminin baş harfini yazar ve bir daha kenar çizme hakkına sahip
olur. Bütün küçük üçgenler çizildikten sonra, sayım yapılır ve en fazla üçgen kutuya sahip
olan oyuncu, oyunu kazanır. Bu oyun eşkenar üçgen, paralel kenar, eşkenar dörtgen,
yamuk, vb. geometrik şekiller oluşturmak için geliştirilip çeşitlendirilerek te oynanabilir.
Aşağıda çoğaltarak kullanabileceğiniz oyun kartları verilmiştir.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Page |9
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
OYUNCU ADI:……………………………………………………
TOPLAM PUAN:……………………………………
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
OYUNCU ADI:……………………………………………………
TOPLAM PUAN:……………………………………
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 10
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
OYUNCU ADI:……………………………………………………
TOPLAM PUAN:……………………………………
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
OYUNCU ADI:……………………………………………………
TOPLAM PUAN:……………………………………
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 11
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
BENZETMECE
Hızlı, faklı ve çok yönlü düşünmeyi geliştiren eğlenceli bir oyundur. Yedi yaş ve üzeri olan
iki kişi ile karşılıklı olarak oynanır. İlk oyuncu karşıdakini bir nesneye ya da hayvana
benzetir. Karşıdaki oyuncu da benzetildiği şeyin son harfini kullanarak yeni bir şeye
benzetir. Örneğin ben seni KALEM’e benzettim der. Kalemin son harfi olan ‘M’ harfi
başta olmak üzere karşı oyuncu da yeni bir şeye benzetir. Örneğin ben de seni MASA’ya
benzettim der. Diğer oyuncu tıkanana kadar oyun devam eder. Bu oyun taraflardan
birinin “Ğ” harfi ile biten bir kelime (örneğin AĞ, BAĞ, ÇAĞ, DAĞ, SAĞ ve YAĞ)
söylemesi ile bitirilebilir.
ARTİST,BİTKİ,…, ÜLKE I
Bu oyun için okuma yazma bilen en az üç kişi gereklidir. Her oyuncuya bir kalem ve aşağıda verilen
“Oyun Kartı” çoğaltılarak bir tane verilir. Sonra da tabloda verilen sıradaki harfle başlayan
artist veya sanatçı, bitki, eşya, hayvan, isim, meslek, şehir, ülke adlarını belirlenen bir
sürede (30 sn.- 1dk.) oyuncular birbirlerinin kâğıdına bakmaksızın yazarlar. Her yazılan doğru
kelime için 10 puan kazanılır. Ancak aynı kelimeleri yazan oyuncular 5 puan alırlar. Oyun sonunda
en fazla puana sahip olan oyuncu, oyunu kazanacaktır.
ARTİST,BİTKİ,…, ÜLKE II
Hızlı ve farklı düşünme yeteneğini geliştiren, genel kültürü ve kelime haznesini arttıran
bu oyun için okuma yazma bilen en az üç kişi gereklidir. Her oyuncuya bir kalem ve
aşağıda verilen “Oyun Kartı” çoğaltılarak bir tane verilir. Her oyuncu kartına ismini
yazar. Oyunculardan biri, içinden bütün alfabeyi “A,B,C,…” diye saymaya başlar. “DUR”
denildiği anda hangi harfte kaldıysa onu yüksek sesle söyler. Örneğin “M” derse, her
oyuncu “M” harfiyle başlayan “İSİM-ŞEHİR-BİTKİ-HAYVAN-EŞYA-ARTİST veya
SANATÇI-MESLEK-ÜLKE” bulmaya çalışır. İlk bitiren bitti deyip 20’ye kadar sayar ve
20 olduğunda herkes yazmayı bırakır. Bulunamayan kelimelere 0 puan verilir. Aynı
kelimeyi yazanlar 5 puan alır. Birbirinden farklı kelime bulanlara da 10 puan verilir. Son
oyunda bütün puanlar toplanır ve oyun kartının sağ üst köşesine yazılır.
Bu oyunun amacı, hızlı ve farklı düşünme yeteneğini geliştirmek, kelime haznesini ve genel kültürü
arttırmaktır. Oyunda yazma süresi kısaltıldıkça, hızlı düşünme becerisi de aynı oranda
gelişecektir. Çok zevkli ve merak gerektiren bir oyundur. Kalabalık olarak oynanırsa zevki bir kat
daha artar, herkesin birbirine yüksek sesle verdiği tepkiler bir çeşit iletişim kurma ve
sosyalleşme göstergesidir. Aile veya sınıf içinde oynanıyorsa, kimin neye daha fazla merakı olduğu
ortaya çıkar. Bir de en küçük tarafından yenilmek varya, hem sinir bozucu hem de gurur vericidir.
Oyunu, şehir yerine ilçe veya kasaba, bitki yerine sebze veya meyve, hayvan yerine dağ veya
ırmak-göl-deniz isimleri sorularak çeşitlendirebilirsiniz.
Bu oyunu oynarken, sosyalleşme ve iletişim becerileriniz gelişecek,
bilmediğimiz kelimeleri araştırıp öğrenecek, oyun arkadaşlarınızı daha iyi
tanıyacak ve sonuçta inanamayacağınız bir şekilde eğleneceksiniz.
Aşağıda çoğaltarak kullanabileceğiniz oyun kartları verilmiştir.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 12
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
OYUNCU ADI:……………………………………………………
A
B
C
Ç
D
E
F
G
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
Ö
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
TOPLAM PUAN:……………………………………
ARTİST
BİTKİ
EŞYA
HAYVAN
İSİM
MESLEK
ŞEHİR
ÜLKE
PUAN
ÇAĞLA
ŞİKEL 10
ÇAM
10
ÇEKİÇ
10
ÇİTA
10
ÇINAR
10
ÇANAKÇI
10
ÇORUM
10
ÇİN
5
75
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 13
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
OYUNCU ADI:……………………………………………………
HARF ARTİST BİTKİ EŞYA HAYVAN
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
İSİM
TOPLAM PUAN:……………………………………
MESLEK ŞEHİR ÜLKE
PUAN
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 14
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
SANA BAŞKA NE LAZIM?
Karşılıklı 2 kişi ile oynanan ve meslekleri tanıtan bir oyundur. Oyun için her bir oyuncunun
2 dakika süresi vardır. Oyunu ilk başlatan oyuncu bir meslek seçer ve sonrasında “Sana
ne lazım diye sorar?”. Örneğin, “Sen bir doktorsun, sana ne lazım?”. Diğer oyuncu bu
soruya cevap verdiğinde, “Başka ne lazım” diyerek oyun devam ettirilir. Karşıdaki
oyuncunun 2 dakika boyunca “Başka ne lazım?” sorularına hızlı cevap vermesi
gerekmektedir. 2 dakika dolmadan tıkanıp, cevap veremeyen kaybeder. Bir oyuncu
sorusunu bitirdikten sonra, sıra diğer oyuncuya geçer ve o bir meslek seçerek oyunu
devam ettirir.
CUF CUF SAYI TRENİ
Oyun, en az iki kişi ile oynanır. Oyuncular bir kâğıdın en üst satırına 1’den 10’a kadar
sayıları yazar. Sonrada alt satırlara oyuncular sırayla elleriyle kapatarak diğer
oyunculara göstermeden kalemin ucuyla bir sayı yazarlar. Diğerleri de yazılan rakamı
tahmin ederler. Doğru tahmin eden oyuncu, kendi kâğıdında yazılan sayının etrafını bir
vagon oluşturacak şekilde bir çizgi çizer. Her doğru tahminde, bir çizgi çizip sayıyı bir
vagon içine alarak, vagonun teker ve bacasını da çizer. Oyunda en çok doğru tahminde
bulunarak cuf cuf trenin vagonlarından çok sayıda tamamlayan oyunu kazanır.
Benzer oyunu; sayıları yeni öğrenenler için çift sayılarla veya tek sayılarla oynayarak
çeşitlendirebilirsiniz. Yine harfleri öğrenenler içinde harflerle veya alfabedeki harf
sırasına göre, çift ve tek sayılara karşılık gelen harflerle de oynayabilirsiniz.
HIRSIZ, POLİS, SAVCI OYUNU
Üç küçük kâğıda ayrı ayrı hırsız, polis ve savcı yazılıyor (ya da okuma yazmayan çocuklar
için sembolleri çiziliyor). Kâğıtlar kapatılıp havaya atılıyor. Herkes bir tanesini alıp,
kimseye göstermeden açıyor. Polis olan kişi hırsızın kim olduğunu tahmin etmeye
çalışıyor. Doğru tahmin ederse hırsıza ceza veriyor; yanlış tahmin ederse savcı ona ceza
veriyor. Kâğıtlar tekrar kapatılıp atılarak oyun tekrar tekrar oynanabiliyor.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 15
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
HAYAL KURMACA OYUNU
Çocukların hayal gücünü geliştirmeye yönelik eğlenceli bir oyundur. Oyuncuların her birisi
hayal kurmaya çalışır ve kurduğu hayalini diğer oyuncularla paylaşır ve eleştirileriniönerilerini-sorularını alarak hayalinin gerçekleşebilirliğini tartışırlar. Anne veya baba
çocukla birlikte yan yana uzanarak hayal kurmaya çalışırlar. Anne kendisine ev işlerinde
yardımcı olacak bir periye sahip olmak istediğini hayal edip, evdeki işleri düşündüğünde,
hemen perinin yaptığını hayal eder. Örneğin ev süpürülecek der, hemen ev tertemiz olur.
Çocukta kanatlarının olduğunu ve bir kuş gibi uçabildiğini hayal edebilir. Sonuçta en iyi
hayali kuranı belirleyip, ona bir ödül verilebilir. En az haftada bir defa oynanması
öneriliyor.
HIMBIL
Dikkat ve iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik, en az üç kişiyle oynanan eğlenceli bir
oyundur. Oyuncuların her birisinin isimleri üç tane küçük kağıda yazılıyor ve katlanıyor.
Havaya atılarak herkesin üçkâğıt alması sağlanıyor. Sırayla bir kâğıdı diğerine vererek
oyun ilerliyor. Aynı isimden üçkâğıdı olan kişi “hımbıl” diyerek elini ortaya koyuyor.
Diğerleri de hemen üstüne koyuyorlar. Hımbıl diyen 100 puan, eli ortada olan 50 puan,
eli üstte kalan ise 30 puan alıyor. Oyun tekrar ediyor ve puanlar yazılıyor. En çok puanı
alan kazanıyor.
ÜÇTAŞ
Oyuncular yere tebeşirle veya kâğıda kalemle aşağıdaki gibi 2x2 lik kare şeklini çizerler.
Oyuncular taşlarını veya pullarını karelerin boş olan köşelerine sırasıyla yerleştirecekler.
Kendine ait taşları veya pulları yan yana veya çapraz gelecek şekilde karelerin köşelerine
ilk olarak yerleştiren oyuncu, oyunu kazanacaktır. Oyuncular birbirlerinin taşlarını çok iyi
takip ederek, üçtaşı yan yana ve çapraz yerleştirmelerini engellemeye çalışacaklardır.
Aşağıda örnek taş yerleştirmeler verilmiştir:
Bu oyun karelerin, taşların veya pulların sayısını artırarak, genişletilerek
çeşitlendirilebilir. Dokuztaş oyunu bu genişleme sonucunda ortaya çıkmıştır.
NESNE TANIMA VE HATIRLAMA OYUNU
Bir oyuncu belirlenir ve gözleri kapanır. Eline çeşitli nesneler verilir. Bu nesnelerin ne
olduğunu tahmin eder. Hepsinin isimlerini hatırlamaya çalışır.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 16
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
TAZE KABAK
Aşağıda verilen 1-den 30’a kadar sayıların yazılı olduğu sayı kartlarını keserek bir
torbaya yerleştiriniz. Otuz kişilik bir sınıfta, torbadan, her bir oyuncuya bir sayı
çektiriniz. Bir oyuncu seçiniz ve bu oyuncuya, örneğin “dört taze kabak” diyerek
oyunu başlatırınız. Sayısı dört olan oyuncu ayağa kalkarak “ dört taze kabak
olmaz yirmi dört taze kabak olur” der. Sonrada sayısı yirmi dört olan oyuncu
ayağa kalkar ve benzer cümleyi, sayıyı değiştirerek söyler. Oyun sırasında
şaşıranlar ve oyuncuların söylediği sayılara sahip olan oyuncular oyundan çıkarlar.
Oyun son bir tane oyuncu kalana kadar devam eder ve sona kalan oyuncu, oyunu
kazanır.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
KELİME-SÖZCÜK AVI
En az iki kişi ile oynanan kelime dağarcığı ile kelimelerin okunmasını (veya
telaffuzunu) geliştiren bir oyundur. Oyunculardan birisi, ya da anne-baba
çocuklara iki harfli bir hece (örneğin “Pa”) söyler. Çocuklardan, kendilerine
verilen iki dakikalık sürede “Pa” ile başlayan 3 ya da 5 kelime bulması (Parola,
Pazar, Para, Paça, Papatya gibi) istenir. Hedeflenen kelime sayısını bulan çocuklar
bir puan kazanırlar.
SICAK-SOĞUK OYUNU
Ebe olan kişinin grubun tuttuğu ya da sakladığı bir nesneyi bulması için seçilen
nesneye yaklaştıkça ‘sıcaklık arttı’, uzaklaştıkça ‘soğudu’ diyerek yönlendirilmesi
ile oynanır. Burada el çırparak veya alkış tutarak ta ritim tutabilirsiniz:
Oyuncuyu, seçilen nesneye yaklaştıkça ‘hızlı/kuvvetli el çırpma’, uzaklaştıkça
‘yavaş/zayıf alkış tutma’ yoluyla yönlendirebilirsiniz.
SÖZCÜK-KELİME BULMA OYUNU
Oyuncular sıraları geldiğinde kendilerinden önce gelen kişinin söylediği kelimenin
son harfiyle başlayan bir kelime bulurlar. Kelime bulamayan oyuncu, oyunu terk
eder. En sona kalan oyuncu, oyunu kazanacaktır.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 17
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
Sınıf olarak beş grup oluşturunuz, grup
arkadaşlarınızla birlikte sözel ve dilsel zekâ gelişimine yönelik bir
oyun tasarlayarak sınıf arkadaşlarınızla oynayınız. Başka bir deyişle
sınıfınızda “Oyun Tasarlama ve Oynatma” yarışması düzenleyiniz.
Dereceye giren gruplara vereceğiniz ödülleri de önceden
kararlaştırabilirsiniz.
Oyunlarınızı yaparken aşağıdakileri göz önünde bulundurunuz:










Oyunun kurallarını belirleyiniz.
Oyunun oynanacağı alanları belirleyiniz.
Oyunda kullanılacak araç-gereç ve malzemeleri belirleyiniz.
Oyuncuların seviyelerini ve yaş gruplarını tespit ediniz.
Oyunda ağırlıklı olarak sözel ve dilsel zekâ gelişimine yönelik
yapılabilecek uyarlama ve çeşitlemeleri grup arkadaşlarınızla
birlikte beyin fırtınası yaparak tartışınız.
Oyun içindeki sözel ve dilsel zekâ gelişimine yönelik
çeşitlemeleri belirleyiniz.
Oyunun amaçları, hedef kitlesi, araç, gereç ve malzemeleri ve
süreci bakımından bir bütünlük oluşturup oluşturmadığını grup
arkadaşlarınızla birlikte tartışarak kontrol ediniz.
Oyunun temel kurallarını gözden geçirerek; oynanma süresini,
kazanma ve elenme koşullarını, verilecek ödül ve cezaları
belirleyiniz.
Oyun alanını ve oyuncuları, oyunun oynanış kuralları ve şekline
göre hazırlayınız.
Grup arkadaşlarınızla birlikte deneme oyunları yapınız ve
eksikler, uyumsuzluklar varsa bunları gidererek oyununuza son
şeklini veriniz.
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 18
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
Mehmet Naci ÖZER, 1964 yılında Konya’nın Ilgın
ilçesinde doğdu, Konya’nın Doğanhisar ilçesi
nüfusunda kayıtlıdır. İlk, orta ve lise öğrenimini
Konya’nın değişik ilçelerinde tamamlamıştır. Gazi
Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Fen Bilimleri Eğitimi
Bölümü, Matematik Anabilim Dalı’ndan 1984 yılında
mezun olduktan sonra, Ağustos 1984 tarihinde PTT
Genel Müdürlüğü’nde (burs aldığı için) göreve
başlamıştır. Mehmet Naci ÖZER, 1987 yılında
Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü,
Matematik Anabilim Dalı, Uygulamalı Matematik
bilim dalında Yüksek Lisansını bitirmiştir.
Mehmet Naci ÖZER, 1985–88 yıllarında Anadolu Üniversitesi, Fen Edebiyat
Fakültesi, Matematik Bölümü’nde Araştırma ve Öğretim Görevlisi olarak
çalışmıştır. Eylül 1988 tarihinde 1416 sayılı kanuna göre Milli Eğitim
Bakanlığı’nın açmış olduğu yurt dışında Master ve Doktora bursunu kazanmış
ve 1995 yılında İngiltere’nin Leeds Üniversitesi’nde Uygulamalı Matematik
alanında doktorasını tamamladıktan sonra Osmangazi Üniversitesi, Fen
Edebiyat Fakültesi, Matematik Bölümü’ne Yardımcı Doçent olarak atanmıştır.
2000 yılında Doçent, 2006 yılında Profesör olan ve yayınlanmış ders kitapları,
çeşitli dergilerde yayınlanmış makaleleri de bulunan, iyi derecede İngilizce
bilen, Prof. Dr. Mehmet Naci ÖZER evli ve iki çocuk babasıdır.
Prof. Dr. Mehmet Naci ÖZER, Üniversitelerarası Kurul Üyeliği, Eskişehir
Osmangazi Üniversitesi; Rektör Yardımcısı, Üniversite Yönetim Kurulu ve
Senato Üyeliği, Sanat Tasarım Fakültesi Dekan Vekili, Fen-Edebiyat Fakültesi
ile Eğitim Fakültesi; Yönetim Kurulu ve Fakülte Kurulu Üyeliği, Fen Bilimleri
Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyeliği, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölüm
Başkanlığı, … Vb. idari görevlerde bulunmuştur.
Prof. Dr. Mehmet Naci ÖZER, günümüzde oldukça revaçta olan MENTAL
ARİTMETİK alanında EĞİTMENLİK SERTİFİKASINA sahiptir. Akıl ve
zekâ oyunlarıyla da yakından ilgilenmektedir. Halen Eskişehir Osmangazi
Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Matematik - Bilgisayar Bölümü’nde
Öğretim Üyesi olarak çalışmaktadır.
İLETİŞİM:
E-Posta : [email protected]
GSM
: 0532 301 62 45
Web
: http:\www.ogu.edu.tr\matbil\mnozer
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
P a g e | 19
Prof. Dr. M. Naci ÖZER
Sözel ve Dilsel Zekâ Gelişimine Yönelik Oyunlar
DİKKAT EKSİKLİĞİ, UNUTKANLIK, ALGILAMA GÜÇLÜĞÜ GİBİ PROBLEMLERLE BAŞA
ÇIKMAK, BEYNİNİZİ, HAYAL GÜCÜNÜZÜ, DUYGULARINIZI, TECRÜBELERİNİZİ
KULLANARAK
ZİHİNSEL VE KİŞİSEL GELİŞİMİNİZE YARDIMCI OLMAK İÇİN
ZEKÂ OYUNLARI PROGRAMI
(Toplam Süre: 3 Saatx12 Hafta = 36 Saat)
Zekâ oyunları ve etkinlikleri bireylerin zihinsel kapasitelerinin, becerilerinin geliştirilmesinde etkili bir araç
olarak kullanılabilir. Zekâ oyunları gerçek problemleri de içeren, her türden problemlerin oyunlaştırılmış hali
olarak algılanabildiğinden, keşfedici problem çözmeyi öğretmek için kullanılacak önemli bir araçtır. Zekâ
oyunları, bireylerin problemleri algılama ve değerlendirme kapasitelerinin geliştirilmesini, farklı bakış açıları
oluşturabilmelerini, problemle karşılaştıklarında etkin, hızlı ve doğru karar verebilmelerini, bir konuya ve
çözüme odaklanma alışkanlığı geliştirmelerini, iletişim kurma, akıl yürütme, matematiksel ve mantıksal
düşünmeyi etkili bir şekilde kullanma kapasitelerini geliştirmelerini sağlayacaktır. Bireyler zekâ oyunlarıyla
bireysel ve grup çalışmalarında kendi yeteneklerini ve zihinsel potansiyellerini daha iyi tanıyacak, kendilerini
ve beyinlerini geliştirecek ve özgüvenlerini artıracak, başarı için sistemli ve disiplinli çalışma alışkanlıkları
kazanacak ve problemlere yılmadan alternatif yöntemler ve stratejiler oluşturarak çözümler bulma tutum ve
davranışlarını geliştireceklerdir.
Zeka oyunları oynadığınızda;

Problem çözmenin temel prensiplerini ve metotlarını öğreneceksiniz.

Sayısal hafıza gücünüzü keşfederek binlerce rakamı hafızanızda tutabileceğinizi
göreceksiniz.

İçinizdeki matematik korkusunu yenecek ve ilk defa matematikle de motive olunabileceğini keşfedeceksiniz.

Beyninizdeki matematiksel olan sol lop ile yaratıcı olan sağ lop fonksiyonlarını birlikte
kullanarak zihinsel potansiyelinizi maksimum seviyeye çıkartacaksınız.

Beyin ve zihinsel potansiyelle ilgili teorik bilgileri uygulamaya sokacaksınız.

Beyninizdeki nöronlar arasındaki ilişkilerin nasıl sağlam hale getirileceğini öğrenerek,
bilgilerin kolayca kalıcı hafızaya aktarılmasını sağlayacaksınız.

Matematiksel işlemleri kâğıt ve kalem kullanmadan yaparak herkesi şaşırtacaksınız.

İçinizdeki matematik kâbusu bitecek ve matematiğin aslında eğlenceli bir oyun olduğunu
anlayacaksınız.

Kendinize olan güvenin artmasını sağlayacaksınız.

Beyninizde kısa çözümler bulmayı ve sayılarla oynamayı öğreneceksiniz.

Sorunların çözümünde daha akılcı yollarla çözümler bulabileceğinizi göreceksiniz.

Hepsinden önemlisi üst düzey (yaratıcı) düşünmeyi ve problem çözmeyi öğreneceksiniz.
Zeka oyunlarının temelinde bireylerin problem çözme, iletişim kurma ve akıl yürütme, öz
düzenleme ve psikomotor becerilerinin ve duyuşsal özelliklerinin geliştirilmesi vardır. Farklı
düşünebilmeyi ve farklı çözümler üretebilmeyi sağlayan zihnin, mantığın, bilişsel kapasitenin ve
akıl yürütmenin insan hayatı boyunca geliştirilebilir nitelikler olduğu bilinmektedir. Ancak bu
gelişme erken yaşlarda göreceli olarak daha kolay ve daha hızlı gerçekleşmektedir.
Sizde ZEKA OYUNLARI PROGRAMI ile ilgili eğitim danışmanlığı hizmeti almak istiyorsanız,
LÜTFEN ARAYARAK RANDEVU ALINIZ!
0532 301 62 45
Prof. Dr. M. Naci ÖZER GSM: 532 301 62 45 E-Posta: [email protected]
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
1 133 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content