close

Enter

Log in using OpenID

FİKİR PROJESİ RAPORU

embedDownload
MSGVC
CUMHURİYETİN 50.YILINDA BİŞKEK KENTİ 2040 YILI
GELİŞME PLANI FİKİR YARIŞMASI
FİKİR PROJESİ RAPORU
MSGVC
İÇİNDEKİLER

GELİŞİM SENARYOSU................................................................................................... 1

GİRİŞ................................................................................................................................ 1

ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN KORUMA ALANLARI...................... 3
* BİŞKEK MİA - YEŞİL/SÜRDÜRÜLEBİLİR MİA............................................................. 11

TARIM ALANLARI........................................................................................................... 4
 Sürdürülebilir Kalkınma....................................................................................... 11
 Ekolıjik Tarım.......................................................................................................... 4
 Sürdürülebilir Mimarlık........................................................................................ 11
 Kentsel Tarım ve Sera Alanları................................................................................. 4
 Sürdürülebilir Bişkek MİA Yapılarının Ekonomik Yararları.................................. 11

YAPI YASAĞI YA DA SINIRLAMA GETİRİLEN ALANLAR......................................... 4
 Bişkek MİA Tasarımında Dikkate Alınan Sürdürülebilir Mimarlık Yöntemleri...... 11

KENTSEL VE KIRSAL YERLEŞİM ALANLARI............................................................. 5
1-Kaynak Yönetimi.............................................................................................. 11

MESKUN ALANLAR....................................................................................................... 5
a) Enerjinin Etkin Kullanımı.......................................................................... 11

GELİŞME ALANLARI..................................................................................................... 5
b) Suyun Etkin Kullanımı.............................................................................. 12

KIRSAL YERLEŞİM ALANLARI..................................................................................... 5
c) Malzemenin Etkin Kullanımı..................................................................... 13

TİCARET VE HİZMET MERKEZLERİ............................................................................. 5
d) Yapı Alanlarının Etkin Kullanımı............................................................... 13
 Birinci Derece Merkezler.......................................................................................... 5
2-Yaşam Döngüsü Tasarımı................................................................................ 14
 İkinci Derece Merkezler........................................................................................... 5
a) Yapı Öncesi Dönem............................................................................... 14
 Alt Merkezler.......................................................................................................... 5
b) Yapı Dönemi.......................................................................................... 14

MERKEZİ İŞ ALANI VE BÜTÜNLEŞME BÖLGESİ....................................................... 6
c) Yapı Sonrası Dönem............................................................................... 14

TİCARET, KÜLTÜR VE KONUT ALANI....................................................................... 6
3-İnsan İçin Tasarımı.......................................................................................... 15

SANAYİ ALANLARI....................................................................................................... 6
a) Doğal koşulların korunması..................................................................... 15

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ................................................................................ 7
b) Kentsel Tasarım ve Arsa Planlaması........................................................ 15

KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ............................................................................................ 7
c) İnsan Sağlığı ve Konforu İçin Tasarım...................................................... 15

EĞİTİM, BİLİŞİM VE TEKNOLOJİ ALANLARI............................................................. 7

TURİZM ALANLARI ..................................................................................................... 7

BÜYÜK VE AÇIK ALAN KULLANIMLARI................................................................... 7

ULAŞIM......................................................................................................................... 7

KENTSEL TASARIM PROJELERİ............................................................................... 8
*KENDİNİ TOPARLAYAN NEHİR..................................................................................... 8
 Ekolojik Altyapı İnşa Etmek.................................................................................... 9
 Nehire Olan Şehircilik Bakış Açısı.......................................................................... 10
 Ekolojik Yenileme.................................................................................................. 10
 Özgün kültürel kimlik............................................................................................. 10
 Kıyı Alanları........................................................................................................... 10
 Nehir Yatakları...................................................................................................... 10
 Ekolojik Koridorlar............................................................................................... 10

KAYNAKÇA ............................................................................................................. 16
MSGVC
Bişkek; su havzaları ve tarım alanlarının oluşturduğu kırılgan coğrafyada, demir yolu hattı boyunca
GELİŞİM SENARYOSU
Şehirlerin gelişim senaryolarını fiziksel eşikler, nüfus yoğunluğu ve kentin niteliği belirler. Kentlerin yatay
gelişim senaryosunda dağınık yerleşmelere ulaşım altyapı maliyetleri, özel araçlara duyulan ihtiyacın
artması ile yakıt ihtiyacı, çevre kirliliği ve doğal yapay eşiklere dayanarak; doğal alanları ve tarım
alanlarının sınırlarına taşabileceği gelişimler açısından bu modelin sürdürülebilirlik açısında uygun
olmadığı görülmektedir. Buna karşın dikey gelişim ‘kompakt’ kent formu, mekanların mümkün oldukça
bir arada kullanılmasını, yüksek yoğunluklu ve mekansal gelişimi sınırlı bir gelişimi ifade eder.Bu durum
trafik yoğunluğunun
artmasına, toprak değerlerinin aşırı yükselmesine, enerji için yeterli kaynak
bulunması sorunlarına, alt yapı ihtiyacının artışına sebep olur. Farklı arazi kullanım türlerinin bir arada
doğrusal bir yerleşme sistemine sahiptir. Bu kırılgan doğal yapının, Bişkek’in varlığını sürdürebilmesi
için kesinlikle korunması ve yeşil alanların arttırılması
ve kazanımı yönünde kararlar verilmesi
gerekmektedir. Bu kapsamda, çevresel, ekonomik ve toplumsal sürdürülebilirlik; plan kararlarının
temelini oluşturmaktadır.
öntem:
Bişkek ili toplam nüfusu
yaklaşım
945.000 ‘dir. Mevcut dinamiklerin ve eğilimlerin devam etmesi
durumunda 2milyona çıkacağı tahmin edilmektedir.
olduğu karma bir gelişim modeli,alanın fonksiyonuna göre belirlenerek, iki senaryonun da
olumsuzluklarını tolere edecek bir senaryo oluşturulmalıdır.
Planlama alanında MİA olarak belirlenen bölgede,aynı ş kolunda bulunan farklı programların, bir arada
bulunmasının get rd ğ türlü kazanımlara er şmek üzere aynı yerde yer almak eğ l m nde olmalarından
da söz ed leb l r.
üksek katlı yapılar, aynı ş kolunda çalışanların b r araya gelmes ne, aralarındak
let ş m ve etk leş m n güçlenmes ne, ş yaşamı le lg l b lg akışının hızlanmasına, ş yaşamında
gereken türlü belgelere ya da araç gereçlere kolayca er ş leb lmes ne ve belk de daha öneml s
çalışanların kolayca denetlenmes ne uygun ortam oluşturarak sayıları g derek artan büyük ş rketler n,
yönet m yerler n n kent
ç nde bulunmasını yeğlemeler , b r yandan ekonom k canlılığa katkıda
bulunmuş, b r yandan yararlanılab lecek durumdak kent toprağının m ktarını artırmıştır.
Kent hem yatayda hem dikeyde, masterplanda alanlara öngörülen işlevler doğrultusunda gelişim
senaryosu uygulanacaktır. Örneğin; MİA ve MİA da istihdam edilecek nüfusu kaldırabilmesi ve ulaşım
maliyetlerini düşürmesi sebebiyle,dikey gelişim önerilirken, konut alanlarında kent çeperlerine doğru bir
gelişim önerilmektedir.
GİRİŞ
Bişkek’in etki ve işlevsellik sınırlarının İl sınırlarını aşması nedeniyle bazı kararlar İl sınırı dışındaki
alanlar da göz önünde bulundurularak ve bu alanları etkileyecek şekilde verilmiştir. Bişkek’in ekonomik
ve sosyal ilişkileri başta Kant ve Tokmak İlçeleri olmak üzere tüm çevre illeri kapsamaktadır. Bişkek’in
kentsel gelişme eğilimi ile doğal ve yapay eşikleri göz önünde bulundurularak “kapasite plan” niteliğinde
hazırlanan Çevre Düzeni Planı; Bişkek’in kapsamlı bir yapısal dönüşüm sürecinden geçmesini
Şekil.1.Bişkek’in Konumu
amaçlanmaktadır. Bu dönüşümü gerçekleştirmeye yönelik stratejiler ve kararlar sürdürülebilirlik ilkesi
doğrultusunda belirlenmiş ve bu dönüşüm aracılığıyla Bişkek’in yaşam kalitesi yüksek küresel ölçekte,
Türk kimliğiyle öne çıkan, marka değeri olan güçlenmiş bir eğitim ve hizmet kenti olması hedeflenmiştir.
1
MSGVC
Makro formun belirlenmesindeki öncelikler; güneydeki tarım alanlarına, su kaynaklarına ve tektonik
MİA, nüfus çekme ve şehrin gelişimini yönlendirme özelliğiyle, alan büyüklüğüne oranla çok daha
faaliyetlerin olduğu bölgeye doğru gelişmesini engellemek için sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde
önemli ve etkili bir kent parçasıdır. Dolayısıyla, sürdürülebilirlik ilkesinin sağlanmasında MİA’nın
kontrol altına alınması, mevcut MİA üzerindeki baskı ve trafiğin oluşmaması için; çok merkezli bir
yöneliminin belirlenmesi önemli bir rol oynamaktadır. Mevcutta chuy caddesi ile demiryolu hattı arasında
yapının oluşmasının sağlanmalıdır.
gelişen MİA, demiryolunun tampon oluşturmasıyla kuzeye doğru yönelmiştir. MİA’nın yoğunluğunun
Sürdürülebilirlik kapsamında, ormanlar, su toplama havzaları ve tarım alanlarının korunması önceliklidir.
Halen
işgalle oluşmuş yerleşmelerin, su kaynaklarını kullanılamaz hale getirmesi, yeşil alanların
paylaşılması adına demiryolu hattının, şehir içi raylı siteme entegre edilmesiyle MİA yükü kuzey ve
güney hattı arasında paylaşılacaktır.
azalması, Bişkek’in kentsel yaşam kalitesinin geleceğini tehdit etmektedir. Kapsamlı bir korumanın
Çekim merkezleri; hızlı ve yüksek kapasiteli raylı sisteme dayalı ve toplu taşıma öncelikli ulaşım
gerçekleşebilmesi için mekansal
sistemleriyle, nüfusun alana yerleşimini kontrol edebilecektir
önlemler dışında idari yapılanmanın da yeniden düzenlenmesi
gerekmektedir.
Çevre Düzeni Planı’nın önemli kararlarından birisi de Bişkek’in sahip olduğu Orta Asya’nın İsviçresi
apısal dönüşümün gerçekleşmesine yönelik olarak öne çıkan diğer bir husus ise bilgiyi sınırlı biçimde
sıfatı ile özdeşleşen dünya ölçeğinde spor odaklı turizm alanları kazanmaktır. Bişkek için belirlenen
transfer eden patent ve lisanslarla üretim yapan bir ekonomiden, bilgi üreten bir yapıya dönüşümün
Turizm vizyonu kentin özgün değerlerini koruyarak, göller turizmi, kış turizmi ve ekolojik turizm alanları
gerekliliğidir. Bunun için ülke ekonomisinin lokomotifi olan İstanbul’da, bilgiyi üretecek ihtisas ve doktora
yaratmaktır. Turizm sektörüyle dünya pazarlarıyla rekabet ederken, kentlisiyle de bütünleşen bir
düzeyinde üniversite
turizmdir.
mezunlarının
yetiştirilmesine yönelik
üniversitelere;
bilginin uygulamaya
dönüşmesi süreci için üniversite ve sanayi ile işbirliği içerisinde olacak teknoloji geliştirme parklarına
ihtiyaç vardır.
Kapsamda merkez bölgelerde turizmin çeşitliliğini arttırarak, Bişkek’in küresel düzlemde tanınırlığını ve
cazibesini arttıracak etkinliklerin ve turizm faaliyetlerinin Bişkek’e taşınmasını sağlayacak altyapıların
Bilgi üreten bir yapıya dönüşümü desteklemek üzere, bilgi teknolojilerini geliştiren ve kullanan üretim
oluşturulmasına yönelik kararlar alınmıştır. Turizm faaliyetlerini kentin geneline yayma stratejisi
tiplerinin geleneksel üretimin yerini alması hedeflenmiştir. Bunun için, post-fordist olarak da
kapsamında ise özellikle Bişkek’in dağlık alanlarında ve göl kenarlarında günübirlik turizm faaliyetleri,
adlandırılabilecek bu üretim yapısının tamamlayıcısı olan destek sistemlerinin geliştirilmesi; talebe
ekolojik turizm faaliyetleri ve alternatif turizm faaliyetleri kararları alınmıştır.
anında cevap verebilen eş zamanlı üretim için bilişim, lojistik, finansman, hukuk ve organizasyonel
kapasite geliştirilmesi gibi sistemlerin ve unsurların yeni ekonomide yerlerini alması gerekmektedir. Bu
doğrultuda, mevcut sanayi yapısının altyapısını, örgütlenme becerisini ve Bişkek’in bölgelerarası
konumundan gelen avantajları kullanan, buna ek olarak Ar-Ge desteğiyle teknoloji
üreten ve yeni
teknoloji kullanan, etkin bir lojistik sistemle bölgesel ve küresel pazara açılan bir sektörel yapının “insan
ve çevre sağlığını tehdit etmeyecek şekilde” kurulması kararı alınmıştır. Bahsi geçen sektörlerin ve
gelişmelerin yanında; bilgi, fikir ve tasarıma dayalı “kültür endüstrileri”nin de Bişkek’in
sektörel
yapısında yerini alması hedeflenmiştir.
Raporda
bahsedilen
sektörel
yapının
hizmetler
yönünde
gelişimine
yönelik
hedeflerin
gerçekleştirilebilmesi, sanayi politikalarının bu hedefleri destekler nitelikte olmasına bağlıdır. Kent içinde
kalan sanayi alanlarının desantralizasyonu, sanayinin bir çalışma alanı olarak kirleticilik boyutunun,
çevresine çektiği nüfusun ve bu nüfusun yerleşmeyi seçtiği alanlar itibariyle Bişkek’in kentsel
Bişkek’in Master Planı’nda, sürdürülebilirlik ilkesi ile uyumlu kentsel gelişmeye olanak sağlayan ulaşım
kararları alınmıştır. Ulaşım sisteminin oluşturulmasında raylı sistemlere öncelik veren toplu taşımacılığın
yaygınlaştırılması, kent içi yolcu ve yük taşımacılığında karayolu, demiryolu ve havayolunun birbirlerini
tamamladığı entegre bir sistem bütünlüğünün sağlanması ilkeleri ile hareket edilmiştir. Taşıtlardan önce
insanların ekonomik, hızlı ve güvenli bir şekilde ulaşımına öncelik verilerek planlanan ulaşım sistemi;
konut-işyeri mesafesinin en aza indirilmesi, kuzeydeki ormanlar ile su toplama havzalarının mutlak
şekilde korunması yönünde arazi kullanım kararları ile desteklenmektedir.
Önerilen çok merkezli gelişme ve bunu destekleyen ulaşım sistemi ile konut-işyeri mesafesinin ve
yolculuk zamanının kısalması, çalışanların rekreasyon ve kişisel gelişim etkinliklerine daha çok vakit
ayırmalarına, dolayısıyla daha doyurucu bir kentsel yaşantı sürerek daha verimli çalışmalarına olanak
sağlayacaktır.
sürdürülebilirliği açısından oluşturduğu tehdidin yanında, Bişkek’in sektörel yapısının dönüşümü hedefi
bağlamında da büyük önem teşkil etmektedir. Bu sebeple, taşınacak sanayi yapılarının boşalttığı
alanların, Bişkek’in yapısal dönüşümü sürecinde yeniden yapılanan kültür, sağlık, eğitim endüstrilerine
hizmet edecek alanlara dönüştürülmesi planlanmaktadır.
2
MSGVC
Şekil.2.Master Plan
Şekil.3.Koruma Alanları
ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AÇISINDAN KORUMA ALANLARI
TARIM ALANLARI
Bişkek kenti günümüzde; kuraklık, sel, kentsel ısınma, hava kirliliği, tarım ve orman alanlarının tahribatı,
içme suyu eksikliği ve kirliliği gibi çok çeşitli çevre problemleriyle karşı karşıyadır.
Kentin genelinde halen varlığını sürdüren kırsal yerleşmelerin temel ekonomik aktivitesi olan tarım
sektörü, ekonomik fayda sağlamasından ziyade, Bişkek’in kendine yeter bir kent olması açısından önem
Bişkek’te çevresel sürdürülebilirlik konusu, Master Planı’nın temel bileşenini oluşturmaktadır. Hassas
kazanmaktadır. Dolayısıyla, Bişkek’in sahip olduğu toprak kaynaklarının tarımsal amaç dışı kullanımının
doğal çevrenin korunması, bu değerlerin sürekliliği açısından olduğu kadar, yoğun nüfus baskısı ve
engellenmesi ve tarımsal örgütlenmenin organize edilmesi, sürdürülebilirlik açısından önem arz
kentsel gelişme etkisiyle büyüyen kentin yaşam kalitesinin korunması açısından da önem arz
etmektedir.
etmektedir.
Master Planı’nda mutlak korunması gerekli tarım alanları ile tarımsal bütünlük açısından mutlak tarım
Demografik ve ekonomik yapı ile mevcut mekansal gelişme eğilimleri, alana yönelik projeksiyonlar; ilin
arazilerindeki ürün deseninin devamlılığını sağlayan tarım alanları sürdürülebilir gelişme kapsamında
yaşam destek sistemlerinin geri dönüşü zor olacak şekilde bozulma sürecinde olduğunu göstermektedir.
tarımsal niteliği korunacak alan olarak gösterilmiştir. Bu alanlarda yapılacak tarımsal amaçlı yapılar; ilgili
aşam destek sistemleri ve insan yaşamının kalitesi arasındaki ilişkinin kırılgan coğrafyasında daha da
kurumların çalışma ve görüşleri doğrultusunda yapılacak olan tarımsal amaçlı arazi kullanım planlarına
güçlü bir şekilde ortaya çıkması acil, çok yönlü ve bütüncül çözümleri gerektirdiğini göstermektedir.
göre belirlenecektir.
Havanın temizlenmesi, toprağın korunması, yeraltı sularının beslenmesi, ekolojik döngünün
Arazinin topoğrafik yapısı, üzerindeki yapılaşmalar, mülkiyet deseni, onanlı imar planları, imar planı
sürdürülebilirliği ve ekonomik girdileri gibi pek çok fonksiyon üstlenen doğal alanların; kentteki yaşamı
uygulamaları gibi doğal ve yapay sınırlayıcılar ile kentsel gelişme eğiliminin kontrol altına alınması göz
devam ettiren ve yaşam kalitesini yükseltebilen vazgeçilmez unsurlar olduğu görülmektedir. Bu nedenle,
önünde bulundurularak, ağırlıkla tarım toprakları olmak üzere bazı tarım toprakları için doğal ve kırsal
doğal kaynakların istenen ve olması gereken kalitede varlığını sürdürmesi esastır.
karakteri korunacak alan kararı verilmiş ve bu alanlarda, tarımsal faaliyetler ile tarıma yönelik bağ-çiftlik
evleri, hobi bahçeleri gibi kırsal nitelikli yapılaşmaların yer alması öngörülmüştür.
3
MSGVC
YAPI YASAĞI YA DA SINIRLAMA GETİRİLEN ALANLAR
Su Toplama Havza Alanları,
eraltı Suyu Rezerv Alanları,
Jeolojik Açıdan erleşime Sakıncalı Alanlar,
Doğal Afetler Açısından Sakınım Gerektiren Alanlar,
Çevresel Sürdürülebilirlik Açısından Kritik Öneme Sahip Alanlar,
Sit ve Koruma Alanları,
Doğal Karakteri Korunacak Alanlar konu başlıkları ile açıklanmıştır.
Havza Kullanımında alt ölçekli planlarda;
İçme suyu havzalarına yönelik kentsel gelişme baskılarını engelleyecek tedbirlerin alınması,
Nüfus ve yapı yoğunluklarının, içme suyu havzalarını ve havzaları besleyen doğal drenaj sistemlerini
Şekil.4.Tarım Alanları
Ekolojik Tarım:
Ekolojik tarım; bitkisel ve hayvansal ürünler ile kullanılacak girdilerin organik tarım yöntemine göre
üretilmesi, işlenmesi, ambalajlanması, etiketlenmesi, depolanması, taşınması, pazarlanması, kontrol ve
sertifikasyonunu kapsayan doğal üretim tekniklerini içermektedir. Ekolojik tarım faaliyetleri bölgesel
kirletmemesi ve doğal kaynaklar üzerindeki yanlış ve/veya amaç dışı kullanımların ortadan
kaldırılmasına yönelik önlemlerin alınması,
İçme suyu havzalarının yerleşilebilir kısımlarındaki yapılaşmaların rehabilite edilmesi,
İçme suyu havzalarındaki yerleşmelerin atık sularını doğrudan su kaynaklarına ulaşmasını engellemeye
yönelik çalışmalara devam edilmesi,
özellikler göstermektedir. Bu alanlarda ekolojik işletim, envanter, eğitim, organizasyon, eşgüdüm,
Sanayinin havza alanından desantralizasyonunun gerçekleştirilmesi ve havzanın taşıma kapasitesi için
deneysel üretim ve pazarlama aşamalarının gerçekleşmesi gerekmektedir. Elde edilen ürünler;
gerekli bilimsel çalışmaların yapılarak, havza koruması için gerekli eşiğin ve koruma bölgelerinin
yöresinde ve ekolojik turizm alanlarında tüketilebileceği gibi, kent bütününde organik tarım ürünlerine
belirlenmesi gerekmektedir.
olan talebi karşılamaya yönelik olarak da değerlendirilecektir. Ekolojik tarım, özellikle içme suyu
havzaları için birincil kırsal planlama modeli olarak belirlenmiştir.Bu doğrultuda; ekosistemlerin
sürekliliği, bio-çeşitliliği, sulama imkanları ile yıllık yağış-güneşlenme özellikleri ve çevre kirletici
parametrelerden konumsal uzaklığı göz önünde tutularak bazı köylerde ekolojik tarım ve bu tarımın
destekleyicisi olarak eko turizme yönelik dönüşüm hedeflenmektedir.
Kentsel Tarım ve Sera Alanları
erel kalkınmada başarılı bir araç olarak kullanılan ve Bişkek’te de geçmişten beri gerçekleştirilen
kentsel tarım uygulamalarının desteklenmesi, alt ölçekli planlarda yeni kentsel tarım olanaklarının
geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması Plan’ın tarım konusundaki önceliklerindendir. Dolayısıyla,
sera alanlarının da kent tarımı olgusu içinde yer alması gerekmektedir.
4
MSGVC
KENTSEL VE KIRSAL YERLEŞİM ALANLARI
KIRSAL YERLEŞİM ALANLARI
Plan’da, yaşam kalitesi yüksek sağlıklı yaşam alanlarının oluşturulması ilkesinden hareketle Bişkek’in
Master
yerleşik alanlarında yapı stoğunun fiziksel durumu ve ekonomik ömrü, yoğunluk, altyapı yetersizlikleri,
sürdürülebilir doğal kaynak kullanımını esas alan kırsal kalkınmanın sağlanması, koruma ağırlıklı
donatı eksiklikleri, depremsellik gibi sorun ve tehditler dikkate alınarak; ekonomik, sosyal ve doğal
kullanım dengelerinin kurulması ilkesinden hareketle köy yerleşik alanlarının doğal gelişimi dışında
dengelerin korunduğu sağlıklı yapı stoğunun oluşturulması, donatı ve sosyal çevresi itibariyle kendine
genişlemesinin sınırlandırılması ve düşük yoğunluklu kırsal karakterlerinin korunması öngörülmüştür.
yeterli yaşam alanlarının geliştirilmesi hedeflenmiştir.
Kırsal ekonominin geliştirilmesi için tarımsal verimliliğin sağlanmasının yanı sıra karşılaştırmalı
erleşik alanların kapsamlı analizi sonucunda belirlenecek durumuna göre; sosyal ve yapısal dengenin
sağlanmasını hedefleyen, düzensiz gelişmiş konut alanlarının karma gelişme yoluyla dönüşümünü de
kapsayan, sıhhileştirme, kullanım değişikliği, gerekirse yenileme gibi farklı projeler olarak ele
alınabilecek kararlar alt ölçekli planlarla belirlenecektir
Planı doğrultusunda; kentsel alanlarla kırsal alanların karşılıklı etkileşimi çerçevesinde
üstünlüklerin olduğu alanlarda yerel ayırt edici özelliklerin geliştirilmesi (ekolojik tarım, ekolojik turizm
vb.) yönünde plan kararları geliştirilmiştir.
TİCARET VE HİZMET MERKEZLERİ
Bişkek genelinde işgücü, konut ve çalışma alanlarının dengesiz dağılımı makro ölçekte yapısal
Planda, kentsel ve kırsal yerleşim alanları özelliklerine göre meskun alanlar, gelişme alanları, kırsal
sorunlara neden olmaktadır. “Nüfus-istihdam dağılımının; kentin bütününde ve her iki yakada
yerleşim alanları ile gelişimi ve yoğunluğu denetim altında tutulacak alanlar olarak gruplandırılmıştır.
dengelenebilmesi için yeni odakların belirlenmesi” ve “plan kararları doğrultusunda, çevreleri ile
Kentsel ve kırsal yerleşim alanları kapsamında yer almamakla birlikte tarım alanları başlığı altında
etkileşimi kuvvetli mekansal alt bölgelerin tanımlanması” öngörülmüştür.
açıklanan doğal ve kırsal karakteri korunacak alanlar ile su toplama havza alanları başlığı altında
açıklanan havza içi rehabilite edilecek alanlar da nüfusun yaşaması öngörülen diğer alanlardır.
MESKUN ALANLAR
erleşmelerin yaşam destek sistemlerine ve hassas ekosistemlere duyarlı gelişmesini sağlamak
amacıyla bu alanlara yönelik kentleşme baskısının kontrol altına alınması önemlidir. Bunun için, alt
ölçekli planlardaki arazi kullanım kararları bu konu göz önünde bulundurularak belirlenmiş; yaşam
destek sistemleri ile yerleşim alanları arasında tampon görevi görecek tarım, rekreasyon ve ihtiyaç
duyulan kamuya ait donatı alanları gibi kullanımlar planlanmıştır.
“MİA üzerindeki baskıyı azaltacak, ihtisaslaşmış, üst düzey hizmet-ticaret birimlerinin yer alabileceği
birinci derece merkezler ile hinterlandındaki yerleşmelerin ticaret-hizmet ihtiyaçlarını karşılayacak
nitelikte ikinci derece ve alt merkezlerin belirlenmesi” ve “Merkez alanlarının düzenli konut alanlarına
doğru yayılmasının engellenmesi” politikaları tanımlanmıştır.
Birinci Derece Merkezler:
Son dönemde hakim konumu daha da artmış olan MİA’nın; orman alanları, merkezi bölgeler üzerindeki
baskısını azaltmak amacıyla Plan’da alt kademe merkezler tanımlanmıştır. Söz konusu merkezlerin
dinamik, çekici ve yarışabilir olması, farklılıklarını koruması ve bu farklılıkların tamamlayıcılık ilkesi
GELİŞME ALANLARI
içinde bütünleştirilmesi ve zenginleştirilmesi sağlanacaktır.
Plan çalışması kapsamında doğal yapı sentez çalışmaları ve yapılaşmış eşikler verilerinden
İkinci Derece Merkezler:
yararlanarak yerleşilebilir alanların tespiti yapılmıştır. Bu alanlardan mevcut yerleşik doku çıkarılarak,
gelişme alanlarının önerilebileceği yerleşime uygun alanlar belirlenmiştir. Plan çalışması kapsamında
doğal yapı sentez çalışmaları ve yapılaşmış eşikler verilerinden yararlanarak yerleşilebilir alanların
tespiti yapılmıştır. Bu alanlardan mevcut yerleşik doku çıkarılarak, gelişme alanlarının önerilebileceği
yerleşime uygun alanlar belirlenmiştir.
Bu merkezlerin, çok merkezli kentsel gelişmeyi desteklemelerinin yanı sıra etki alanlarındaki
yerleşmelerin
ticaret-hizmet
ihtiyaçlarını
karşılayacak
nitelikte
ihtisaslaşmış
ticaret,
hizmet
fonksiyonlarını barındıran merkezler olarak hizmet vermesi öngörülmüştür.
Alt Merkezler:
Merkezler kademelenmesi bütünlüğünde, etki alanlarındaki yerleşmelerdeki nüfusun ihtiyaçlarını
karşılayacak nitelikte ticaret, hizmet ve donatı fonksiyonlarının yer alacağı alt kademe merkezlerdir.
5
MSGVC
Alt kademe merkezlerin, diğer merkezlerde olduğu gibi çok merkezli kentsel gelişmenin tamamlayıcı bir
Kentin gelişim stratejileri tanımlanırken, çevresel sürdürülebilirlik çerçevesinde MİA’nın
mevcut
parçası olarak diğer merkezlerle bütünleşmesi; sunduğu ticaret ve hizmet olanakları yanında, kolay
gelişmesinin rehabilite edilmesi ve MİA gelişiminin, kontrollü bir şekilde MİA Bütünleşme Bölgesi’ne ve
erişilebilirliğinin de sağlanarak yaşam kalitesinin yükselmesine katkıda bulunması hedeflenmiştir.
alt merkezlere yönlendirilmesi amaçlanmıştır.
Son olarak, kentin çok merkezli ihtisaslaşmış merkezler bütünlüğü içerisinde etkin çalışabilmesinin
temel gerekliliklerinden biri olarak, ulaşım sistemi belirleyici olmaktadır. Bu çerçevede merkezlerin
ulaşım sistemleri ile birbirlerine güçlü akslarla bağlanarak bütünleştirilmesi gerekliliği de plan kararları ile
sağlanmaya çalışılmıştır.
Şekil.6.Merkezi İş Alanı
TİCARET, KÜLTÜR VE KONUT ALANI
Bölgenin doğal, kültürel, tarihi kimliği, bölgenin silueti ve mevcut kentsel dokunun niteliği göz önünde
Şekil.5.Merkez-Alt Merkez İlişkisi
bulundurularak geliştirilecektir. Bu bağlamda; konut işlevini tehdit etmemek, işlevsel çeşitlilik ilkesine
uymak, mevcut dokuyla uyumlu olmak şartı ile bu alanda üst düzey hizmet faaliyetlerinin de yer alması
MERKEZİ İŞ ALANI VE BÜTÜNLEŞME BÖLGESİ
hedeflenmektedir.
Geleneksel Merkez olarak tanımlanan tarihi, ticari, turizm, kültür ve konut alanı olarak tanımlanan
SANAYİ ALANLARI
geleneksel merkezler de MİA ve bütünleşme bölgesi içinde yer almaktadır.
Mekansal kısıtlardan ötürü büyüyebilme imkanı bulamayan, ileri teknoloji kullanma gereksinimini
“Plansız/planlı” bir “prestij” merkezi olarak gelişen mevcut MİA’nın plansız ve/veya plan bütünlüğüne
karşılayamayan ve bu nedenle uluslararası nitelikte ürünler veremeyen sanayilerin yapısal dönüşüm
aykırı gelişmelere terk edilmesi yerine yönlendirilmesi, gelişiminin kontrol edilebilmesi amacıyla
geçirerek, belirtilen türdeki olanakların karşılandığı alanlara yönlendirilmesi planın sanayi ile ilgili temel
rehabilite edilmesi gerekmektedir.
yaklaşımıdır.
6
MSGVC
ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ
EĞİTİM, BİLİŞİM VE TEKNOLOJİ ALANLARI
Bişkek’te yer alan OSB’lerin kullanılmayan kapasitelerinin değerlendirilerek, mevcut sınırları içerisinde
Bilgi ekonomilerinin araştırma ve üretim merkezleri olan eğitim bilişim teknoloji alanlarında ileri teknoloji
rehabilite edilmesi ve doygunluk düzeylerinin sağlanması kararı alınmıştır. Bu doğrultuda, meskun
kullanan firmaların, teknoparkların, üniversitelerin, ileri teknoloji enstitülerinin, Ar-Ge vb. birimlerin yer
alanlar içinde insan ve çevre sağlığını olumsuz yönde etkileyen, düzensiz yapılaşmış ve kent dışına
alması öngörülmektedir. Bilgi teknolojilerinin yoğunlaşacağı bu alanlarda, çeşitli Ar-Ge tesislerinin,
çıkma eğiliminde bulunan sanayi alanları öncelikle kapasitesi henüz dolmamış organize sanayi
profesyonel kurumlar ile üniversitelerin yanı sıra konut, rekreasyon, spor, ticaret, gibi kullanımların da
bölgelerine yönlendirilmesi kararı alınmıştır.
yer almasıyla, kendilerine yeterli alanlar olması amaçlanmaktadır.
TURİZM ALANLARI
Turizm dünyada en hızlı gelişen sektörler arasında yer almaktadır. Ülkeler, bölgeler, kentler artan
küresel rekabet ortamında sermayeyi, yatırımları ve yüksek gelir bırakan turistleri çekmek için kıyasıya
bir yarış içindedir.
ukarıdaki yaklaşım çerçevesinde planda; Bişkek’in özgün doğal değerlerini
koruyarak ve güçlendirerek kitle turizmi yerine alternatif turizm türlerinde (kültür odaklı) dünya turizm
kentleriyle rekabet eden ve aynı zamanda kentlisiyle de bütünleşen sürdürülebilir turizm yaklaşımı söz
konusudur.
Kentin kültürel altyapısının güçlendirilmesi, turiste sunulan olanakların çeşitlendirilmesi,
farklı çekim odaklarının oluşturulması ve gerekli bilgilendirme ile bunların turiste tanıtılması, kaliteli bir
kentsel çevrenin oluşturulması ve canlı bir kentsel yaşamın desteklenmesi önem taşımaktadır.
BÜYÜK VE AÇIK ALAN KULLANIMLARI
Planda, ölçek sebebiyle gösterilebilecek olan kent bütününe hizmet edecek donatı alanlarına yer
verilmiştir. Planda gösterilen bölgesel ve kentsel ölçekteki donatılar dışında kalan alt bölge ve mahalle
ölçekli donatılar İmar Kanunu standartları ve şehircilik ilkeleri doğrultusunda yeterli, dengeli ve
fonksiyonel olarak alt ölçekli planlarda sağlanacaktır Planda büyük ve açık alan kullanımları
kapsamında; üniversite alanları, sağlık parkları, kentsel ve bölgesel donatı alanları, kentsel ve bölgesel
yeşil ve spor alanları, habitat parkı, ulusal ve uluslararası spor alanları, fuar ve festival alanları, askeri
Şekil.7.Organize Sanayi Bölgesi
alanlar ve askeri güvenlik bölgeleri yer almaktadır
ULAŞIM
KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ
Plan kararları geliştirilirken, arazi kullanım–ulaşım ilişkisini göz ardı etmeyen, ulaştırma altyapı
Planda küçük ölçekte sanayi işletmelerinin yer aldığı küçük sanayi sitelerinde; genel olarak kentliye
yatırımlarının kentin gelecekte öngörülen arazi kullanımının biçimlendirilebilmesi için bir araç olarak
yönelik hizmet üreten, ilgili mevzuata uygun olarak kent içerisinde yer almaları gerekli olan ve atıkları
kullanıldığı, sürdürülebilir kentsel gelişmeye olanak sağlayan sürdürülebilir ulaşım planlama yaklaşımı
itibariyle insan ve çevre sağlığı açısından tehdit unsuru oluşturmayan küçük ölçekli imalatlar yer
benimsenmiştir.
alabilecektir.
7
MSGVC
KENTSEL TASARIM PROJELERİ
*KENDİNİ TOPARLAYAN NEHİR
Şehrin vitrini niteliğindeki tren istasyonundan nehire kadar olan kısım tamamen bulvar niteliğine
kavuşturularak kent ana yaya aksı bağlantısı sağlanmış olup gözde mekanlar arasında yer alması
hedeflenmiştir.Ana yaya aksı üzerinde bisiklet yolları, koşu yolları, yürüyüş yolları ile birlikte etkileşim
yolları oluşturularak kentin prestijine ve vizyonuna katkıda bulunmaktır. Aynı zamanda oluşturulan
YAKLAŞIM
insanları bağlayan aks, kent parkında ve etkinliklerin- toplumsal gösterilerin yapıldığı kent çayırında son
Kıyı Alanı - Caddeler
bulmaktadır. Burada yapılan üçlü fonksiyon(kent çayırı-kent sağlık alanı- kent parkı,tabiat parkı) kent
halkı üzerinde sosyal adaleti, eşitliği ve en önemlisi toplumsal bütünlüğü sağlamaktadır. Alanların
Su – Dağ
önünde oluşturulan nehir iyileştirme alanı ve nehrin karşı cephesinde yer alan mevcut yeşilin korunup
erleşim – Açık eşil Alan
rehabilite edilerek kent ormanına dönüştürülmesi önemli bir halkadır. Kent çayırı kamusal alan gibi
kullanılmanın yanında fuar ve festival etkinliklerinde de kullanılabilir.
Kültür – Doğa
Önemli geçim kaynakları tarım ve madencilik olan Bişkek, geleneksel yapının korunması ve
sürdürülebilir kalkınma için yeşil altyapı ile ekolojik altyapının buluşmasına önemli bir şekilde ihtiyaç
duymaktadır.
Şekil.9.Kentsel Etkileşim Alanı
1/1000 Kentsel Tasarım projesinde bu ana bilgiden yola çıkarak kentsel yaya ana aksı oluşturulmuş ve
yaya aksının nehire temas eden ilk kısmında Bişkek’in önemli geçim kaynaklarından biri olan tarımı
kentsel ölçeğe taşıyarak kentsel bahçeler, bostanlar, hobi bahçeleri, bağlık-çiftlik evleri ve seralarla
birlikte toplumsal etkileşimi ve kentsel eğitimi sağlamaktır. Aynı zamanda kamusal alanlar oluşturularak
toplumsal etkileşimin devamlılığının iç içe olması sağlanmaktadır.
Şekil.8.Alan Sınırları
Alanın tasarlanmasında şehir bütününde uygulanacak olan ekolojik koridor, yeşil kamaların bütüncül
planlaması ön gösterge olup şehrin parselizasyon sisteminden oluşan nehir bağlantılarıyla birlikte
uygun olarak fonksiyon ve işlev planlaması yapılmıştır.Nehrin her iki yakasındaki bağlantının daha çok
kuvvetlendirilmesi hedeflenmiştir.
Şekil.10.Kent Bahçeciliği
8
MSGVC
İkinci aşamada ticaret alanları(büfeler..vs) kullanılarak merkezi bir noktadan ulaşımın sağlanması
Bişkek’in sahip olduğu toprak kaynaklarının tarımsal amaç dışı kullanımının
hedeflenmiştir. Karşılıklı kullanılan kent terasları ile ziyaretçilere farklı noktalardan sunulan kentsel
önüne geçilmesi için yeşil koridor aks sistemi önerilmiş ve tarımsal örgütlenmenin organize edilmesi,
peyzajlar (Kuzey-güney aksı) şehrin farklı noktalarına önemli vistalar sağlamaktadır.
sürdürülebilirlik açısından büyük bir önem taşımaktadır.
Doğal kaynaklara zarar veren gelişmelerin engellenmesi ile ‘ekolojik dengenin
korunması’ amaçlanmaktadır.
Bir başka açıdan, kentsel yenileme bir ‘sosyal proje’ olarak algılanmalı, dönüşüm
esnasında bölgede yaşayanların mağdur edilmemesi için geçiş süreci önceden
düşünülmeli ve geçici iskan alanları tanımlanmalıdır. ine, dönüşüm sürecinin
‘katılımcı planlama’ anlayışı ile gerçekleştirilerek yerel halkın sürece katılımı
sağlanmalıdır. Kentsel yenileme projelerinin bir başka boyutu yine yerli nüfusun
ekonomik, kültürel ve sosyal entegrasyonunu sağlayacak altyapıları oluşturmak
olmalıdır.
Şekil.11.Kentsel Ekonomi Alanı
Nehir ekosistemini bitkisel önlemler, ortam koşulları ve biyolojik çeşitliliği sağlayacak önlemlere sahip
olacak şekilde doğal yapısına kavuşturulması hedeflenmiştir.Bu doğrultuda ıslak alanlar, yüzey suyunu
nehir ekosistemine özel bitkisel türler kullanıp filtre edilerek suyun iyileştirilmesi ve biyolojik çeşitliliğe
katkıda bulunacak bir özel yapının oluşturulmasıdır.Özel bitki türlerinin kullanılmasıyla erozyon ve
sedimantasyon problemleri giderilmektedir.
Kıyı alanlarının rekreatif ve günübirlik turizm amaçlı kullanımı öngörülmekte, kamu yararı ilkesi
gözetilerek kamuya açık kullanımlar ile iç kesimler arasında ilişki kurulması hedeflenmektedir. Kıyı
alanlarında rekreatif ve turizm amaçlı kullanımın yerel istihdamı güçlendirmesi, beklentiler arasındadır.
Şekil.13.Kentsel Morfoloji Grafiği
Dağınık ve karmaşık düzene sahip olan konut yapısının yerleşimi nehre dik olacak şekilde tekrardan
Biyolojik çeşitlilik
gözden geçirilmiş, konumlandırılmış olup böylece kentin merkezinden sağlanan sirkülasyonun nehire
daha çabuk ulaşması sağlanmıştır.
Ayırıcı eşik
Ekolojik koridor
Ekolojik Altyapı İnşa Etmek
Ekolojik koridorlarda iyileştirme gerekiyorsa, yerleşim alanları ile bu koridorlar
arasında rekreasyon gibi düşük yoğunluklu kullanımlar oluşturulmalıdır. Ekolojik bir yapının
kurulmasında, mevcut yeşil alanlarla birlikte güçlü bir yeşil alan sistemi oluşturulması
gerekmektedir.Aynı zamanda peyzaj bütünlüğünün sağlanmasında da önemli bir rol üstlenmektedir.
Ekolojik ağ; sürdürülebilir ulaşım, doğal yağmursuyu yönetimi, kentsel tarım ve diğer yeşil altyapılardan
Şekil.12.Sirkülasyon Grafiği
oluşmaktadır. Kritik doğal ve kültürel süreçlerin gelişmesinde ekolojik ağ ve doğal varlıkların tasarımı
önemli bir unsurdur.
9
MSGVC
Ekolojik Yenileme
Nehir etrafındaki sağlıklı ekolojik etkileşimin yeniden inşaası ve potansiyel park sistemleri ile kent
değerini yükseltmek hedeflenmektedir.Ekolojik koridorların doğal ve tarımsal işlevleri kısa vadeli
planlamalarda ele alınmıştır. Ekolojik rehabilitasyon ve restorasyon ile nehir kıyısının iyileştirilmesi
sayesinde habitatın yeniden oluşturulması sağlanacaktır.
Özgün kültürel kimlik
Tarihi eski mekanlar ile çağdaş mimarinin entegre edildiği teknolojinin kullanıldığı ‘yarının şehirleri’
Şekil.14.Konut-Park İlişkisi
Nehire Olan Şehircilik Bakış Açısı
eşil altyapı büyüdükçe konutlar, ticaret merkezleri ve sanat alanları şehrin doğal varlıkları arasında
büyüyebilir. Aynı zamanda bu durum; ekonomik istikrarı, sosyal adaleti ve kültürel kimliği geliştirmesine
yardımcı olmaktadır.
Üst ölçekte alınan kararlar doğrultusunda şehirin tamamında yeşil koridorlar ve yeşil kamalar
oluşturulması hedeflenmiştir.Bu nedenle nehir ekosistemleri doğrultusunda özel bitkisel çalışmalar ve
taşkınları önlemek amaçlı 50-100 yıllık projeksiyonlar doğrultusunda taşkın terasları oluşturmak şehrin
oluşturulması hedeflenmiştir.
Kıyı Alanları
Kıyılar sahip oldukları yapıları gereği doğal, ekonomik ve rekreasyonel olarak çeşitli fonksiyonlarla
birlikte gelişmektedir. Kıyısal alanların tasarım kriterlerinde halkın serbestçe kullanımı, kullanışlılık,
görsel açıklılıklar ve görünümler, görsel kalite, teraslama ve uyum önemli unsurlardandır.
Nehir Yatakları
Nehir yatakları şehirlerdeki bozulan ekolojik altyapının tekrardan canlanması için önemli bir fırsattır.
apılacak olan ekolojik çalışmalarla birlikte flora ve faunanın gelişmesine katkıda bulunmaktadır.Islak
maddi ve manevi kayıplarını ve afet riski ile doğacak olan güvenlik sorununu en aza indirmek
alan oluşumu, taşkın suyunun yönetimi, yağmur suyu yönetiminde aldığımız kararlar doğrultusunda
hedeflenmiştir.Böylece afete karşı duyarlı gelişme sağlanmaktır.
şehrin afet riskinin en aza indirilmesi ve su havza planlarının entegre edilmesi ile günümüzde iklim
değişikliği sonucu ortaya çıkan su koruma-kullanım dengesi sağlanmaktadır.
Ekolojik Koridorlar
Birbirine yakın coğrafi bölgelerdeki habitatları ekolojik olarak birbirine bağlayan, türlerin geçişine imkân
sağlayan, doğal veya yapay olarak teşkil edilmiş bağlantı alanlarının şehir üzerinde uygulanması flora
ve faunanın gelişmesine, insanlarla iç içe yaşamasına olanak sağlayacaktır. Böylece insanlar için daha
huzurlu ve mutlu mekanların oluşmasına aynı zamanda ekonomik ve sosyal eğitimi sağlamasına
yardımcı olacaktır.
Havza yönetim planları oluşturulurken arazi ve iklim şartlarına göre mutlaka peyzaj planlarının
Şekil.15. ağmur Suyu Grafiği
hazırlanması gerekmektedir.
10
MSGVC
Sürdürülebilir kalkınma her alandaki faaliyetlerimizi yeryüzünün taşıma kapasitesi dahilinde
gerçekleştirmemizi gerektirir. Bu açıdan bakıldığında günümüzün yapıları, yapılanmış çevresi ve mevcut
alışkanlıklarımız büyük zorluklar sergilemektedir.
apı sektörüne bakıldığında üretim, taşıma, yapım,
işletme, bakım-onarım ve yıkım faaaliyetleri doğal çevre üzerinde doğrudan ve dolaylı olarak onarılması
güç zararlar oluşturmaktadır.
apılanmış çevrenin bireylerin ve toplumların ekonomik yapıları üzerinde
olduğu kadar, fiziksel ve psikolojik sağlıkları üzerinde de büyük etkisi vardır. Her bakımdan üstün
niteliklere sahip bir yapı içindeki insanların sağlık ve üretkenliğini artırdığı gibi, toplumsal açıdan da
büyük yararlar sağlamaktadır. Buna karşılık niteliksiz yapılar ise hastalıklı insanlar ve toplumlar
doğurarak, sosyal ve ekonomik çöküntülerin de nedeni olacaktır.
SÜRDÜRÜLEBİLİR-YEŞİL MİA ALANI TASARIM KARARLARI
Sürdürülebilir Mimarlık
MİA olarak kurgulanan alanda bulunan, tarihi koruma alanı olarak ifade edilen yerlerdeki mevcut
binalar korunmuştur. Bu tarihi alan yeşil bir park olarak ele alınmış ve yeşilin sürdürülebilirliği
doğrultusunda tüm mia alanına yayılmıştır. Mevcut - korunan yapılardan referans alınarak önerilen
alanlardaki binalar en fazla sekiz kat olacak şekilde düzenlenmiştir.
apıların yere basan
alanları(footprint) minimize edilerek doğaya verilen tahribat en aza indirgenmiştir ve aynı zamanda
binanın kütle, yoğunluk ve tipleri tasarlanırken hava akışı sağlanacak şekilde açıklıklar/boşluklar, doğal
ışık kullanımı sağlamak adına avlular ve buna ek olarak pilotiler üzerine kaldırılan yapılar yatayda yeşil
sürekliliğini sağladığı gibi yeşilin düşeye taşınmasına da imkan vermektedir. Alandaki otopark ihtiyacı
toprak altında oluşturulmuş kapalı otoparklar halinde düşünülmüştür.Tasarımda özel araç kullanımı
yerine düşük enerjili taşımacılık, toplu taşıma,raylı sistemler ,bisiklet kullanımı ön planda tutulmuştur .Isı
emilimini azaltmak için yüksek albedolu ve bitkilendirilmiş çatılar tasarlanarak çatı alanlarındaki ısı
Sürdürülebilir Mimarlık, içinde bulunduğu koşullarda ve varlığının her döneminde, gelecek nesilleri de
dikkate alarak , yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına öncelik veren, çevreye duyarlı, enerjiyi
suyu , malzemeyi ve bulunduğu alanı etkin şekilde kullanan, insanların sağlık ve konforunu koruyan
yapılar ortaya koyma faaliyetlerinin tümüdür.Başka bir deyişle insanların mekan gereksinmelerini , doğal
sistemlerin varlığını ve geleceğini tehlikeye sokmadan yerine getirme sanatıdır. Sürdürülebili yapılar
doğal ışık ve iyi bir iç mekan hava kalitesiyle, kullanıcıların sağlığını, konforunu, üretkenliğini korur ve
geliştirir; yapımı ve kullanımı sırasında doğal kaynakların tüketimine duyarlıdır, çevre kirliliğine neden
olmaz , yıkımından sonra diğer yapılar için kaynak oluşturur ya da çevreye zarar vermeden doğadaki
yerine geri döner.
Sürdürülebilir Bişkek MİA Yapılarının Ekonomik Yararları
adaları azaltılmış ve mikro iklim , insan ve canlılar üzerindeki etkiler en aza indirilmiştir. apılar program
olarak karma biçimde yerleştirilmiştir. Bu sayede 24 saat yaşayan bir şehir merkezi ve prestij bölgesi
elde edilmiştir.
Sürdürülebilir Mimarlığın giderek daha fazla ilgi odağı olmasının nedenlerinden biri sürdürülebilir
yapıların uzun vadede yarar sağlamalarıdır.Sürdürülebilir tasarım stratejilerinin yapılara daima ek
maliyet getireceği düşüncesi yanlıştır. Öncelikle geleneksel
tasarımın getirdiği maliyet kısıtlamaları
içinde alınabilecek çeşitli önlemler bulunmaktadır.Örneğin güneşe göre yönlenme ve tasarım , yapı
*BİŞKEK MİA - YEŞİL/SÜRDÜRÜLEBİLİR MİA
Sürdürülebilir Kalkınma
“...Sürdürülebilir kalkınma, durağan bir kavram olmayıp, aksine günümüz kadar geleceğin
gereksinmeleriyle de uyumlu olmak şatıyla, kaynakların kullanımı, yatırımların, yönlenmesi, teknolojik ve
bilimsel gelişmeler doğrultusunda yön değiştirebilen bir gelişme sürecidir.” Sürdürülebilir kalkınma
meylemi belli bir disiplin veya alan ile sınırlandırılamaz ; yer küredeki her canlıyı ve her alanı
ilgilendirmektedir. Sürdürülebilir kalkınma da sanayileşme, kentleşme, gibi insan unsurunun içinde
olduğu her türlü eylemde, uzun vadeli etkiler gözardı edilmeden , çevresel ekonomik, ve sosyal etkileri
de içeren kararların verilmesini esas alan bir düşünce şekli egemendir.
kabuğunun ısı korunumunu ve doğal aydınlatma sağlayacak şekilde detaylanmdırılması, bir taraftan
ısıtma-soğutma-havalandırma- sisteminin küçülmesi ve aydınlatma armatürlerinin azalması ile elktrik
enerjisinden tasarruf gibi yararları da beraberinde getirmektedir.
Bişkek MİA Tasarımında Dikkate Alınan Sürdürülebilir Mimarlık Yöntemleri
1-Kaynak Yönetimi
a) Enerjinin Etkin Kullanımı
Enerji etkin kentsel tasarım: Araçlı ulaşım yerine toplu taşıma ve yaya ulaşımını destekleyen kentler,
enerji etkinliği ilkesiyle uyum sağlamaktadır. Karma kullanıma olanak sağlayan bu tür kentlerde insanlar
konutlarına yakın yerlerde çalışmaktadır. Geniş ölçekte uygulama gerektiren bu yöntemle kentsel
11
MSGVC
yayılma sorunu da ortadan kalkmakta, tarım alanlarının yok olmasıönlenmektedir. Ayrıca binaların
akışkanı meydana getiren sular genelikle meteorik kökenli olduklarından yeraltındaki rezervler sürekli
yönlenme kararları iklimsel koşullardan yararlanmayı gerektirir ; kentleri oluşturan yapıların düzeni,
beslenmenin üzerinde kullanım olmadıkça, jeotermal kaynakların azalması söz konusu değildir.
yerleşim ve yönlenmeyle beraber mikroiklimsel koşulları da etkilemektedir. Örneğin soğuk-kuru veya
sıcak-kuru iklimlerde, bitişik düzendeki binalar dış etkenlere açık yüzeylerin azaltılması açısından yara
sağlar. Sıcak nemli iklimlerde ise açık alanlar ve avlular düzenlenerek hava hareketi ve doğal
havalandırma sağlamaktadır.
teknolojiler üretilmekte ve bunlar sayesinde doğal çevreye zarar vermeden, düşük bir maliyetle binaların
ısıtılması, soğutulması, sıcaklığın ve soğukluğun depolanması mümkün olmaktadır.örneğin Berlin’deki
Parlamento Binası jeotermal enerhiden yararlanılarak ısıtılıp soğutulmaktadır. 60 m derinlikteki yeraltı
Pasif Isıtma ve Soğutma İçin Arsaya Göre
altında büyük olanaklar yatmaktadır.
Jeotermal akışkanların sahip olduğu enerji potansiyelinden yararlanmak için sürekli olarak yeni
erleşim: Arsaya ve iklime dayalı basit tasarım ilkelerinin
suyunu taşıyan tabaka kış aylarında soğuğu depolamakta ve yazın serinletici olarak kullanılmaktadır.
eryüzüne gelen güneş radyasyonu önemli bir enerji kaynağıdır.
Bitkisel yağ çalışan termik santralin atık ısısı ise 300 m derinlikteki akiferlerde depolanmakta, bu sayede
Geleneksel tasarımlarda binalar yazın gölgelenecek, kışın güneşten yararlanacak şekilde tasarlanırken,
günümüzde bu ilkeler göz ardı edilmektedir. Pasif güneş mimarisi güneş radyasyonunun kontrol
yöntemlerini sunduğu için, çevreye duyarlı mimarlar tarafından tercih edilen bir yaklaşımdır.
bina aynı enerji kaynağı ile hem ısıtılmakta, hem de soğutulmaktadır.
Gömülü Enerjisi Düşük Malzeme Seçimi: Malzeme seçiminde hammadenin elde edilmesi, işlenmesi
ve taşınması için gereken toplam enerjinin dikkate elınması gerekmektedir. Örneğin aluminyumun
üretiminde büyük miktarda elektrik enerjisi harcanır. Geri dönüştürülmüş aluminyumun ise gömülü
enerjisi daha düşüktür. Düşün enerjili malzeme seçimi yapının çevresel etkilerini de azaltmaktadır. İlk
defa kullanılacak bir yapı malzemesinin büyük oranda geri dönüşümlü madde içeren türden olması
önemlidir.
Enerji Tasarrufu Sağlayacak Detaylandırma ve Malzeme Seçimi: yapılarda en büyük ısı kazancı ve
kaybı kabuktan gerçekleşmektedir. Bu nedenle bina kabuğunun etkin tasarım ve detaylandırılması,
ıstma ve soğutma yükünden büyük tasarruf sağlamaktadır. Örneğin çatı yüzeyinin yansıtıcı
malzemelerle kaplanması istenmeyen ısı kazancını azaltır. Bina çevresindeki döşemelerin yansıtıcılık
katsayı düşün malzemelerl ekaplanması ise, soğuma yükünün azaltılması açısından yarar sağlar.
Aydınlatmada Gün Işığından
ararlanma: yaşama ve çalışma makenalarında gün ışığının insanlar
üzerindeki olumlu etkisi yadsınamaz. Üretkenliği artırmanın yanısıra aydınlatmada günışığından
yararlanmanın en büyük yararı, yapay aydınlatmada kullanılacak elektrik enerjisinden tasarruf
sağlamaktır.
Alternatif Enerji Kaynaklarının Kullanımı: Güneş, rüzgar, su, biyoyakıtve jeotermal enerjiler
günümüzde elde edilebilen kaynaklardır.
er yüzüne ulaşan güneş ışınımından ısıtma ve elektrik
üretme amacıyla yararlanılabilmektedir. Güneş kollektörleri kullanma suyunun ısıtılmasında oldukça
etkin sistemlerdir. Fotovoltaik olarak bilinen güneş pilleri ise gün ışığını doğrudan elektrik akımına
çevirebilemkte, üretilen elektrik akümülatörlerle depolanarak çeşitli amaçlar için kullanılabilmektedir.
Çevresel atık üretmeleri bu sistemlerin en önemli avantajlarından biridir.
Fosil yakıt enerjilerine bir diğer alternatif olan jeotermal enerji yer kabuğu tarafından toprağın alt
kısımlarında ısı şeklinde toplanmış enerjidir. Başka bir deyişle yerkabuğununun çeşitli derinliklerinde
birikmiş basınç altındaki sıcak su, buhar, gaz veya sıcak kuru kayaçların içindeki ısıl enerjidir. Jeotermal
Enerji Etkin Ekipman Kullanma: bir yapıda en büyük oranda enerji tüketimi işletme sırasında
oluşmaktadır. Bu durumda ısıtma doğutma havalandırma ve aydınlatma sistemlerinin performansı enerji
tasarrufu açısından önem taşır.
b) Suyun Etkin Kullanımı
Bir yapıda su
içme, kullanma,temizlik ve sulama gibi çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Suyun
kullanılmadan önce arıtılması, bina içinde dağıtılması ve geri toplanarak tekrar arıtılması için enerji
harcanmaktadır. Suyu etkin kullanma yöntemleri sadece kullanılan su miktarı azaltmakla kalmaz, aynı
zamanda dolaylı enerji tüketimi ve oluşan atık su miktarını da azaltır.
Düşük Debili, Basınçlı Armatürler, Vakumlu ve Biyokompoze Tuvaletler Kullanma: Günümüzde yaygın
olarak kullanılan basınçlı su armatürleri %30 a varan su tasarrufu sağlamaktadır. Birçok üklenin yapı
12
MSGVC
yönetmeliklerinde
düşün
debili,
fotoselli
musluklar
ve
vakumlu
rezervuar
kullanımıyla
ilgili
Mevcut Strüktürlerin Rehabilitasyonu:
apıların zaman içinde fiziksel ve işlevsel olarak eskimeleri
yönlendirmeler bulunmaktadır. Su yerine kimyasal bir sıvı kullanan, kaygan yüzeyki pisuvarlar, vakumlu
kaçınılmazdır. Her yapının ilk tasarlandığı fonksiyonuna ve yapım sistemine bağlı oalrak bir yaşam
ve biyokompoze tuvaletler su tüketimini büyük ölçüde azaltmaktadır. Gerek konut, gerekse ofislerde
süresi vardır. Bu yaşam sürelerini doldurduklarında yapıları yıkmak yerine, yeniden kullanmaya yönelik
kullanılabilinin biyokompoze tuvaletler atık suyu yerinde arıtmakta, ya da kanalizasyona arıtılmış su
müdahalelerde bulunmak sürdürülebilir bir yaklaşımdır.
olarak verilerek şehir şebekesinin arıtma yükü azaltılmaktadır.
Geri Dönüştürülmüş Malzeme Kullanımı: yararlı ömrünü dolduran yapıların yıkılması durumunda,
ağmur Suyu Toplama: dünyanın birçok yerinde, yağmur suyunun ayrarlı bir kaynak oluşturacağı
büyük miktarda yıkım atıkları oluşmaktadır. Ancak bu atıklar, en azından bir kısmı geri dönüştürülerek
düşünülerek, bina yüzeyinden süzülen yağmur suyunu toplayacak düzenekler geliştirilmiştir. Bu
ve/veya ıslah edilerek yeni yapılar oluşturmaktadır. Örneğin ahşap yapı elemanları islah edilerek
düzenlerle toplanan su depolandığında ve işlendiğinde, su ihtiyacının bir kısmı karşılanabilmektedir.
yeniden kullanılabilir. Çelik,beton, cam, aluminyum gibi malzemeler ise geri dönüştürmeye olanak
Doğal Peyzaj Uygulamaları: Bina çevresinde,cephede veya çatıda doğal çevreyle uyumlu peyzaj
uygulamaları su tüketimini azaltmaktadır.binanın çevresinde düzenlenecek doğal ve yerel bitkiler için
yağmur suyu yeterli olmakta, ek sulamaya gerek kalmamaktadır. Sulamanın gerkeli olduğu yer ve
zamanlarda ise sprinkler başlıkları gibi suyu etkin kullanan sulama sistemleri yarar sağlamaktadır.
Geri Dönüşüm ve
eniden Kullanma:
tanıyan malzemelerdir. Bölme duvarı olarak kullanılan sökülür-takılır duvar elemanları da bir yapıdan
çıkarılığ diğer yapıda kullanılabilmektedir.
Geleneksel Olmayan, Alternatif apı Malzemesi Kullanımı: günümüzde kullanımı pek yaygın olmayan,
bilinen türdeki yapı malzemelerinin dışında da malzemeler bulunmaktadır. Çeşitli lastik türleri, kağıt, pet
apılarda su el yıkama vb. Gibi amaçlar ve tuvaletlerde olamk
şişeler, tarım atıkları, vb. Gibi maddeler geri dönüştürülmeden atıldığında çöplük alanlarının
üzere iki şekilde tüketilmektedir. El, bulaşık, çamaşır yıkama sonucu oluşan atık suyun, tuvaletlerde
büyümesine, çevrenin aşırı zarar görmesine neden olmaktadır.toplam enerjisi geleneksel malzemelere
kullanılan su kadar hassas bir arıtma gerektirmemesi, bu suyun belli bir düzeyde arıtılarak bahçe
göre daha düşün olan bu malzemeler değerlendirildiğinde yapı malzemesi olarak kullanılabilmektedir.
sulama vb. amaçlarla kullanılmasına olanak tanımakta, böylece önemli düzeyde su tasarrufu
d) Yapı Alanlarının Etkin Kullanımı
sağlamaktadır.
Toprak yeryüzündeki sınırlı kaynaklardan biridir ve gerçekte düşünüldüğünden daha hızlı bir şekilde
c) Malzemenin Etkin Kullanımı
tahrip edilmektedir. Birçok bölgede alanların verimsiz kullanımı, tarım alanlarının verimsiz kullanımı,
Bir yapıyı oluşturmada en gerekli kaynak grubundan biri olan malzeme kaynaklarının etkin kullanımı,
tarım alanlarının yokedilerek yapı alanı olarak kullabılması, yapı endüstrisinin doğal ve ekolojik sistemler
doğal hammeddelerin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca malzeme kullanımının
üzerindeki bir diğer olumszu etkisidir. Toprak eresyonu, yeraltı sularının kirlenmesi, asit yağmurları ve
artırılması yerel ve küresel ölçekte çevresel etkileri de artırmaktadır. Dolayısıyla henüz tasarım
diğer endüstriyel atıkların yanısıra yapı alanlarının giderek genişemesi diğer canlıların yaşama
alamasında bu konuya ilişkin gerekli önlemler alınarak malzemelerin etkin kullanılması gerekmektedir.
ortamlarını ve tarım alanlarını yoketmektedir. Doğal topografyanın koruması, toprak, su, bitki örtüsü ve
Bu amaçla girdi ve çıktıları azaltmanın çeşitli yöntemleri bulunmaktadır.
canlılar arasıdna karışıklı ilişkinin ve insan faaliyetlerinin doğal yaşam üzerindeki etkisinin daha iyi
Malzeme Tasarrufu Sağlayan Tasarım ve
apım: Mimarlar mümkün olduğunca standartlaşmış yapı
anlaşıması, sürdürülebilir tasarımlar ortaya koymak açısından büyük önem taşımaktadır. Örneğin
malzemeleri ve/veya yapı elemanları kullanarak tasarımlarını şekillendirmelidir. Modüler koordinasyon
mevcut yapı alanlarının rehabilite edilmesi, mevcut yapıların yeniden kullanıma adapte edilmesi yeni
ve benzeri tasarım yöntemleri malzemeden ve işgücünden tasarruf sağlamakta etkili yöntemlerdir.
yapım faaliyetlerini önleyeceği ve çevresel zararları azaltacağı gibi , yapı alanlarının yayılmasını da
Malzemelerin uygun boyutlara getirilmek için şantiyede kesilmesi, şekillendirilmesi kaynak kaybına
neden olmakta, atık oluşturmaktadır.
apının Uygun Boyutlandırılması: Kullanım amacı gereksinmeler dışında alanlara sahip, gereğinden
daha büyük yapılar gereksiz miktarda enerji ve maalzeme tüketimine neden olur. Kullanıcı sayısına göre
çok büyük ya da çok küçük yapılarda ısıtma, soğutma, havalandırma sistemleri yetersiz olacak ya da
etkin çalışamayacaktır.
apıların kullanıcı sayısına ve kullanım amacına göre boyutlandırılması mimari
tasarım sürecinin olağan bir gereğidir. Bu yöntemin doğru uygulanması uygun bir ihtiyaç programının
belirlenmesine bağlıdır. Boyutlandırma bina shaibi ve kullabucukarın bugünkü ve gelecekteki
gereksinmeler hesaba katılarak yapılmalıdır.
13
MSGVC
engellemektedir.
gereğinden fazla istila ederek, doğal ekolojiye zarar vermesi engellenir. Ayrıca kazı sırasında zemin
suyunun şantiye dışına akmasına izin verilmemelidir.
Atık
önetimi: iyi bir atık yönetim programıyla, yapım ve kullanım sırasında ortaya çıkan atıklar
türlerine göre belli gruplara ayrılarak kısa bir süre depolanma olanağı bulunursa, bu atıklardan yeni
kaynaklar elde etme olanağı doğmuş olurr. Bu da kaynak kaybını engellemektedir.
Kirliliği Engelleme:yapı endüstrini ilgilendiren birçok kirlilik türü bulunamktadır. Toz, gürültü, hava, su
ve zehirli madde kirliliği bunların başlıcalarıdır.
apı endüstri küresel ısınmanın en temek nedeni olan
zehirli gaz amisyonlarının yaklaşık %50 sinden sorumludur. Karbondioksit, karbonmonoksit ve
kloroflorokarbon gazının insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkisi oldukça büyüktür. Su kaynakalrındaki
kirlenmenin de çevre üzerinde yıkıcı etkisi bulunmakatdır. Bu sebeplerden dolayı yapı endüstrisi içinde
yer alan her bireyin kirlilik konusunu yeniden gözden geçirmesi, malzeme seçimi başta olmak üzere
yapım sırasında kirliliğe neden olan faaliyetlerden kaçınması ve gereken önlemleri alması
gerekmektedir.
apımda Çalışan Sağlık ve Güvenliğini Korumak: birçok gelişmiş ülkede, yapımda çalışanların sağlık
ve güvenliği yapı yönetmelikleri ile garanti altına alınmıştır.zehirli madde yaymayan yapı malzemeleri,
kullanıcılar kadar şantiye çalışanlarının da sağlığını korumaktadır.
2-Yaşam Döngüsü Tasarımı
a) Yapı Öncesi Dönem
Toksik Olmayan Bakım ve Onarım Maddeleri Kullanmak: Gerek yapı malzemelerinin içerdiği, gerekse
bakım ve onarım sırasında kullanılan toksik maddeler, yaşamının %70 ini iç mekanlarda geçiren
insanların sağlığını önemli ölçüde tehdit etmektedir. Örneğin yapıştırıcılar uzun süre uçucu organik
Arsa seçimi
bileşenler yayar. Bu gazlar havalandırma sistemiyle tüm yapıya yayılır. Mümkün olduğunca bu tür
Esnek tasarım ve uzun ömürlü yapılar ortaya koyma
maddeler yerine toksik madde içermeyen bakım, onarım ve temizlik maddeleri kullanılmalıdır.
Malzemelerden;
-yenilenebilir kaynaklardan elde edilen,
-kaynağından çıkarılırken çevre ekolojisine zarar vermeyen,
c) Yapı Sonrası Dönem
apının faydalı ömrünü tamamlamasından sonra başlayan bu süreç için üç seçenek söz konusudur:
-geri dönüşümlü
yeniden kullanma, bileşenleri geridönüştürme, yıkım ve imha. Bu seçeneklerden ilk ikisi yeni kaynakların
-uzun ömürlü,az bakım-onarım gerektiren,
oluşmasını sağlamaktadır.
-yerel veya yakın çevreden elde edilenleri seçmek
da hiç bir işlem yapmadan boşaltılmak üzere çöplük alanları gerektirmektedir ki , her iki yöntemin de
ıkım ve imha yakarak kül haline getirmek için büyük fırınlar ve alanlar, ya
çevresel etkileri vardır. Sürdürülebilir bir yaklaşım ile yeniden kullanma veya bileşenlerin geri
b) Yapı Dönemi
Bu süreç binanın fiziksel oalrak yapımıyla başlar ve kullanım sürecini kapsar. Bu süreçte yapının
dönüştürülmesi seçeneklerinden birinin tercih edilmesi birçok bakımdan yara rsağlayacaktır. Bu amaçla
uygulanabilecek yöntemler aşağıdaki gibidir:
insan ve çevre sağlığı üzerindeki etkileri dikkate alınmalı ve gerek çevre ekolojisi, gerekse insan sağlığı
-Ömrünü tamamlayan yapıları yeni gereksinmelere adapte etmek
açısından zararlı etkilerin oluşmaması için belli yöntemler uygulanmalıdır. Bu yöntemler;
- apı malzemeleri ve bileşenlerin yeniden kullanılması
Şantiye İşlerinin ve Ekipmanlarının Çevreye Etkisini Azaltmak: iyi bir şantiye planlaması ağır
ekipmanların şantiyeye gelip gidişini düzenler. Böylece iş makinalarının şantiye alanını ve yakın çevreyi
- apı malzemeleri ve bileşenleri geri dönüştürme
-Arsayı ve mevcut altyapıyı yeniden kullanım
14
MSGVC
eraltı Su Seviyesine Uyum Sağlama: eraltı su seviyesinin altında yapılan kazılar ekonomik açıdan
ek yük getirmenin yanı sıra doğal hidrolik süreçlere de olumsuz yönde etki etmektedir. apım süresince
açıkta kalan yeraltı suyu, yapım faaliyetleirnin neden olduğu kirlenme ile karşı karşıya kalmakta, bu da
doğal ekolojik dengeyi bozmaktadır. Ayrıca bu tür yapıların su seviyesi altındaki kısımlarında oldukça
pahalı su yalıtım önlemleri almak gerekmekte, bu da kaynak kaybına neden olmaktadır.
Mevcut Flora ve Faunanın Korunması:
erel bitki örtüsü ve diğer canlı toplulukları, arsanın ayrılmaz
birer parçası olarak düşünülmedir. Çözüm gerektiren bu problem olmaktan çok, kaynak olarak
değerlendirildiğinde, doğal bitkiler ve canlılar ortaya konan ürünü daha meyilli bir hale getirerek,
memnuniyeti artıracaktır.
b) Kentsel Tasarım ve Arsa Planlaması
Kentsel tasarım ve arsa planlamasına ilişkin olarak aşağıda açıklanan yöntemlerin tek bir yapı
ölçeğinden çok daha geniş ölçekte uygulanması gerekmektedir.
Karma Kullanımlı Kalkınmaya Destekleme: Sürdürülebilir kalkınma, konut, ticari, ofis ve diğer
amaçlarla kullanılacak alanların bir arada planlanmasını gerektirmektedir. Böylece yaşadıkları yerlerde
çalışma, eğlenme, alışveriş yapma olanağı bulunacaktır. Bu tür bir kalkınma ve kentsel düzen,
geleneksel yerleşimlerde olduğunun tersine toplum anlayışını da geliştirecektir.çeşitli fonksiyonların bir
3-İnsan İçin Tasarımı
arada olması 24 saat yaşayan kentsel mekanlar oluşturarak güvenliği de artıracaktır.
a) Doğal koşulların korunması
İnsanlar doğa ile uyum içinde tasarlanmış yapılarda yaşamayı ve çalışmayı tercih etmektedir. Doğal
topoğrafyayı, bitki örtüsünü gereksiz şekilde tahrip eden yapım faaliyetlerinin çevre ekolojisi üzerinde
uzun vadeli olumsuz etkileri bulunmakatdır.doğa ile uyumsuz yapılaşmalar doğal afetler sonucunda
büyük zarar görmektedir.
apılaşma doğanın düzenini bozmayacak şekilde gelişmelidir. Doğal koşulların korunması bir strateji
olarak benimsendiğinde insanların ve diğer canlıların yaşam kaliteleri de artmış olacaktır. Bu amaçla
izlenecek yöntemler aşağıdaki gibi sıralanabilir;
Toplu Taşıma ve
aya Ulaşımını Destekleme: Şehirlerde yaşayan birçok insanın dinlenme, kültürel,
ticari ve idari hizmetlere iyi ve güvenli buluşma alanlarına, temiz havaya ve etkin bir toplu taşımaya
erişim olanağı bulunmamaktadır. İnsanlar çalışma saatlerinin başlangıç ve bitişi başta olmak üzere, gün
içerisinde hedefledikleri noktaya daha rahat ve kolay bir ulaşım istemektedir. Bu amaçla henüz şehir
planlaması aşamasında başlamak üzere toplu taşımayı desteklemek, yayalar ve bisiklet sürücüleri için
olanak yaratmak, farklı ulaşım alternatifleri oluşturmak gerekmektedir.
Ulaşım seçeneklerini çoğaltmak ve tercihlere kolay erişebilirlik sağlamak, toplu taşımacılığın
apay Çevrenin Doğal Sistemler Üzerindeki Etkisini Azaltma: İnsan ürünü olan yapay çevrenin doğal
çevre üzerinde çok çeşitli etkileri vardır. apay çevrenin oluşturduğu olumsuz etkiler sonucunda doğal
kapasitesini artırmak özel araç kullanımını azaltmakta, bununla birlikte kaza, hava kirliliği ve co2
emüsyon alanında da düşüş sağlamaktadır.
çevredeki çeşitlilik giderek azalmakta, bazı canlı türleri yok olmaktadır.insanoğlunun duyarsız ve yıkıcı
faaliyetleri sonucunda her yıl 50.000 canlı türü yok olmaktadır.
apay çevrenin oluşturulabileceği çeşitli
Günümüzde kapalı mekanlarda yaşayan ve çalışan insanlar çeşitli fiziksel ve psikolojik sorunlarla
platformlarda tartışma konusu olmuştur.
Topografik Koşullara Uyum Sağlama: Bir binanın yapılacağı arsanın mevcut topografik yapısı büyük
oranda korunmalıdır. Topografyada yapılacak önemli değişiklikler, kazılar, yükseltiler vs. , gereksiz
kaynak tüketimine neden olamkat, ayrıca bölgenin mikroiklimsel özelliklerini de değiştirmektedir.
üzey
şeklindeki değişiklik, yağmur sularının akışını ve rüzgar yönünü değiştirerek , çevrenin ekolojik
sistemlerine olumsuz yönde etki etmektedir.
c) İnsan Sağlığı ve Konforu İçin Tasarım
karşı karşıyadır. İnsanlar çevresel koşulları uygun olmayan ortamlarda uzun süre bulunduklarında
rahatsız olmakta, kendilerini doğa ile iç içe hissettikleri, doğal ortamla görsel ilişki kurabildikleri
günışığıyla aydınlatılan ve doğal olarka havalandırılan mekanlarda yaşamayı ve çalışmayı tercih
etmektedirler.
İnsanların sağlık ve konforu koruma ve geliştirmeye yönelik olarak izlenebilecek yöntemler aşağıdaki
gibi sıralanabilir:
15
MSGVC
Isısal Konfor Sağlama: İç mekanın ısısal dengesi insanların sağlık ve konforu açısından önem
taşımaktadır. İnsan bedeninin ısısal konforunu belirleyen başlıca faktörler; metabolizma hızı, giysi, hava
ısısı, radyant ısı, hava akımı ve nem oranı olmak üzere başlıca 6 gruba ayrılmaktadır.çok sıcak veya
çok soğuk mekanlarda çalışan insanlar yeterli performansı gösteremezler. Her çalışma birimi için uygun
düzeyde hava akımı ve nem oranı sağlanması gerekmektedir.
KAYNAKÇA
Akpınar, E. ve Akbulut, G. 2007. Hafik Gölü ve Yakın Çevresinin Turizm Olanakları. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi; CiltSayı: 9-1.
Doğal Aydınlatma ve Görsel Konfor: Gün ışığı iç mekanlarda yeterli bir aydınlık düzeyinin
Ercoşkun, Ö. 2005. Sürdürülebilir Turizm Planlamasında Suyun Rolü: Burdur Gölü. I. Burdur Sempozyumu; S. 600-607.
sağlanması, kullanıcı üretkenliği açısından önemli bir faktördür. Doğal aydınlatma yansıma ve
Erçevik, B. ve Önal, F. 2011. Üniversite Kampüs Sistemlerinde Sosyal Mekan Kullanımları. Megaron; CİLT- SAYI: 6 – 3.
kamaştırmanın önlenmesi için, iç mekana giren güneş ışığının dengeli dağıtımını ve kontrolü gerektirir.
Bu amaçla cephelerde açısal seçici, yansıtıcı,fotokromik, elektrokromik ve renkli camlarınyanısıra güneş
kontrolü elemanları ve ışık rafları kullanmak yarar sağlamaktadır.
Doğal Havalandırma ve Açılabilir Pencereler: Doğal havalandırma, ısı değişikliklerinin oluşturduğu
hava hareketiyle , taze havanın dış mekandan iç mekana alınarak, aynı miktardaki kullanılmış havanın
dışarı verilmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Sıcak-nemli bölgelerrde konfor koşullarının ve insan sağlığı
açısından gerekli taze havanın sağlanması, iç mekanda kullanıcı sağlık ve memnuniyetinin sağlanması,
mekanik havalandırmanın azaltılması ya da ortadan kaldırılmasıyla enerji tasaarrufu sağlanması gibi
çeşitli yararları bulunmaktadır.
Açılabilir pencereler doğal havalandırmanın yanısıra, özellikle yüksek ofis binalarında çalışanlar için
Işık, Ş. 2008. Türkiye’de Üniversitelerin Kentleşme Üzerine Etkileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Dergisi; Cilt-Sayı: 10 – 3.
Anonim. 2009. Websitesi:
http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.13352&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 Erişim Tarihi: 22.08.2014.
Anonim. 2007. 1/25000 Ölçekli İstanbul Nazım İmar Planı Plan Raporu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi.
Tanrıverdi, B. 2012. Ataşehir’deki MİA gelişiminin yarattığı dönüşüm dinamiğinin ve çevresel etkilerinin ve incelenmesi, Analiz
ve Sentez Raporu.
Enlil, Z., Dinçer, İ., Evren, Y., Seçkin, E., Özkan, E. , İslam, T., Kozaman, S. ve Sınmaz, S. 2006. İstanbul Stratejik Plan
Çalışmaları kapsamında Gelişme Potansiyeli Olan Stratejik Sektörler Olarak Kültür Endüstrileri. İBB-İMP-Kültür Endüstrileri Kültür ve Turizm Grubu Sentez Raporu.
Anonim. 1/100.000 Ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Yönetici Özeti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Daire
Başkanlığı Şehir Planlama Müdürlüğü.
memnuniyeti artırmak açısından çok faydalı olmaktadır.birçok ofis binasında pencereler sabit olarak
Babaoğlu, R. Değişen Üniversite Algısı ve Üniversite Kent İlişkisi
tasalranmaktadır. Bunun gerekçesi,bina sahiplerinin bu tür pencerelerin açık brıakılması durumunda
Anonim. T.C. Kültür VE Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü
mekanik havalandırma sistemini gereğinden fazla çalıştırarak enerji kaybına neden olmasıdır.
Anonim. Organize Sanayi Bölgeleri Derneği
Dış Mekanla Görsel İlişki Sağlama: Gökyüzündeki ışık gün boyunca değişmekte, bulutlar hareket
Anonim. Kütahya Organize Sanayi Bölgesi ve Kent Planlaması
etmektedir. Doğal ya da yapay ortamlarla çevrili yapılarda çalışan ve yaşayan insanların gün boyunca
değişen gökyüzü ve çevreyle görsel bağlantı kurmaları psikolojik açıdan oldukça önemlidir. Bu nedenle
pencereler, gökavlu gibi elemanlar insanların dış mekanla görsle ilişkisini sağlamak açısından yararlı
olmaktadır.
Farklı Fiziksel Özelliklere Sahip Kullanıcıları ve Fiziksel Engellileri Destekleme: sürdürülebilir
tasarımın esaslarından biri uzun ömürlü ürünler ortaya koymaktır. Dayanıklı ve farklı kullanıcı gruplarına
uyum sağlayabilen binalar diğerlerinden daha sürüdürülebilirdir. Bu uyumluluk farklı yaşlarda ve farklı
fiziksel özelliklere sahip insanları da kapsamaktadır.
Toksik Olmayan, Zehirli Gaz
aymayan Malzeme Kullanma: Bina yapımında ve daha sonra bakım-
onarım sırasında kullanılan malzemelerin kullanılması uzun vadede insan sağlığına zararlı etkiler
oluşturmaktadır. Toksik olmayan, zehirli gaz yaymayan malzemelerde bu sorun ortadan kalkmaktadır.
16
MSGVC
2
MSGVC
3
MSGVC
4
MSGVC
5
MSGVC
6
MSGVC
7
MSGVC
1
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
15
File Size
7 005 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content