close

Enter

Log in using OpenID

TARİH XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti

embedDownload
TARİH XX.
Yüzyılda Osmanlı Devleti
Balkan Savaşları (1912-1914)
I. Balkan Savaşı
Balkan Savaşları Sırbistan, Yunanistan, Bulgaristan ve
Karadağ ile Osmanlı Devleti arasında gerçekleşen mücadeleler olmuştur.
Nedenleri:
— Balkan devletlerinin ulusçuluk akımıyla hareket ederek,
topraklarını genişletmek istemeleri
–
Rusya'nın Balkan toplumlarını Osmanlı Devleti’ne karşı
kışkırtması
–
İngiltere'nin, 1908 Reval Görüşmeleri’yle, Balkan
politikalarında Rusya'yı serbest bırakması
–
Osmanlı Devleti'nin askeri ve siyasal yönden eski
gücünde olmaması
Osmanlı ordusundaki siyasal çekişmeler, emir-komuta
zincirinin tamamen kopmasına neden olmuştur. Bunun
yanısıra savaşın hemen öncesinde önemli sayıda bir kuvvetin Balkanlardan Hicaz'a gönderilmesi ve buna ek olarak
bir o kadar da üst düzey subayın terhis edilmesi, bölgedeki
Osmanlı askeri gücünü daha da azaltmıştır. Savaş süresince
başarı gösteremeyen Osmanlı Devleti, 1913 Londra
Antlaşması imzalamak zorunda kalmıştır. Buna göre;
men Bulgaristan'ın durumundan faydalanıp Edirne ve
Kırklareli'ni geri almış Doğu Trakya'da tekrar egemenlik
kurmuştur.
Savaş sonunda imzalanan antlaşmalar ile Balkanların
haritası yeniden çizilmiştir. Bu antlaşmalar Osmanlı Devleti’nin Yunanistan ile yaptığı Atina Antlaşması, Bulgaristan
ile yaptığı İstanbul ve yine Sırbistan ile yapılan İstanbul
Antlaşması’dır.
Balkan Savaşlarının Sonuçları şöyle özetlenebilir:
–
Balkan topraklarını kaybeden Osmanlı Devleti'nin elinde
sadece Doğu Trakya bölgesi kalmıştır.
–
Balkan Türkleri ile ilgili çeşitli sorunlar başlamıştır.
Bölgeden Anadolu'ya yoğun göçler başlamıştır.
–
Balkanlarda yaşanan bu olaylar ve oluşturulan yeni
harita, kalıcı barışı sağlayamamış ve I.Dünya Savaşı'nda bu bölgedeki mücadeleler yeniden başlamıştır.
I. DÜNYA SAVAŞI
Savaşın Nedenleri:
•
XIX. yüzyılda sanayileşme hareketlerinin hızlanması
sonucunda hammadde gereksinimi ve pazar ihtiyacının
artması yani sömürgecilik yarışı savaşın temel nedeni
olmuştur.
•
Sömürgeci devletlerin yeni sömürgeler elde etmek
istemesi ve sömürge alanlarını genişletmek için
yürüttükleri mücadelelerin artması
•
Osmanlı Devleti’nden Balkanlarda bağımsızlık alan son
azınlık grubu Arnavutlardır.
Siyasal birliğini geç tamamlayan İtalya ve Almanya'nın,
Avrupa'da yeni dalgalanmalara neden olması, özellikle
Almanya'nın İngiltere'ye ait sömürgelere göz dikmesi
•
Rusya'nın izlediği Panslavizm politikasının bünyesinde
pek çok Slav bulunduran Avusturya'yı rahatsız etmesi
II. Balkan Savaşı
•
Fransa'nın Almanya'ya kaptırdığı Alsas- Loren bölgesini
geri almak istemesi
•
Devletlerarasında bloklaşmaların ve silahlanma
yarışının hızlanması
•
Midye - Enez hattına kadar olan Doğu Trakya Bulgaristan’a bırakılacaktır.
•
Ege Adaları Yunanistan'a verilecektir.
•
Arnavutluk, bağımsız olacaktır.
I. Balkan Savaşı'nda Balkanlardaki birçok ülke Osmanlı
Devleti'ne savaş açmış ancak en büyük payı ise Bulgaristan
elde etmiştir. Bunun üzerine Bulgaristan'a karşı Yunanistan,
Sırbistan, Karadağ ve Romanya bir araya gelerek onunla
savaşmışlardır.
Nedenleri:
–
Osmanlı Devleti'nin Balkanlardan çekilmesi üzerine bölgede oluşan otorite boşluğu sonucunda
devletlerin
birbirine düşmesi
–
Bulgaristan'ın ilk Balkan savaşında fazla toprak
almasına diğer devletlerin tepki göstermesi
–
Ege Denizi ile bağlantı kuran Bulgaristan'ın bu başarısından Yunanistan'ın rahatsız olması
Osmanlı Devleti, savaşın başında tarafsız olmasına rağ-
I. Dünya Savaşı öncesinde oluşan ittifak bloğunda şu devletler yer almaktadır: Almanya, İtalya ve AvusturyaMacaristan imparatorluğu. Bu gruba savaş başladıktan
sonra Osmanlı Devleti ve Bulgaristan da katılmıştır. (Savaşın başlamasından bir süre sonra İtalya, taraf değiştirerek
itilaf Devletlerinin yanında savaşa devam edecektir.)
I. Dünya Savaşı öncesi oluşan itilaf bloğunda ise şu devletler yer almaktadır: İngiltere, Fransa ve Rusya. Bu gruba
daha sonra Romanya, Sırbistan, Yunanistan ve ABD gibi
ülkeler de katılmıştır.
9
XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti
TARİH
Savaşın Başlaması ve Gelişmeler
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Girmesi
28 Haziran 1914'te Saraybosna'yı ziyaret eden Avusturya
veliahdı, bir Sırplı tarafından düzenlenen suikast sonucunda öldürülmüştür. Bu olay, Avusturya'nın Sırbistan'a
savaş ilan etmesine ve I. Dünya Savaşı'nın başlamasına
neden olmuştur (25 Temmuz 1914). (Savaşın hemen
başında Rusya Sırbistan'ı, Almanya ise Avusturya - Macaristan'ı desteklemiştir.)
1914 yılı sonlarına doğru Akdeniz'de itilaf donanmasından
kaçan Goben ve Breslav isimli iki Alman gemisi Boğazlardan geçerek Osmanlı ülkesine sığındı. Osmanlı Devleti, bu
gemileri satın aldığını açıklayarak adlarını Yavuz ve Midilli
olarak değiştirdi. Enver Paşa'nın emri ile 23 Ekim'de
Almanya'nın savaşa katılmasının ardından, bu devletin
sömürge alanlarını genişletmesinden çekinen ingiltere ve
Fransa da savaşa katılmıştır, ilk cepheler Doğu Avrupa'da
ve Fransa'da açılmıştır. Avrupa devletlerinin büyük bir
bunalıma sürüklenmesi, Uzakdoğu'da egemenlik alanını
genişletmek isteyen Japonya'ya fırsat vermiştir. 23 Ağustos 1914' te Almanya'ya savaş ilan eden Japonya, Almanya'nın Uzakdoğu'daki sömürgelerini ele geçirdikten sonra
Kasım 1914'te savaştan çekilmiştir.
Alman Amirali komutasındaki Türk donanmasının Rus
limanlarını bombalamaya başladı ki bu durumda Osmanlı
Devleti ittifak Devletleri yanında savaşa girmiş oldu.
Rusya 2 Kasım'da, ingiltere ve Fransa 5 Kasım'da Osmanlı
Devleti' ne savaş ilan etti. Osmanlı Devleti ise 14 Kasım
1914'te cihad ilan etti.
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda Savaştığı
Cepheler ve Yaşanan Olaylar Şöyle Özetlenebilir:
Kafkas Cephesi
Osmanlı topraklarında açılan ilk cephedir. Açılma nedenleri;
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nın Başındaki tutumu
Osmanlı Devleti savaş başladığında tarafsızlığını ilan etmişti. Ancak Osmanlı Devleti'nde iktidarda bulunan ittihat ve
Terakki yönetimi aslında Almanya'yı desteklemekteydi.
Savaş başladığında Osmanlı yönetimi içinde bulunulan
durumu değerlendirmek isteyerek tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırdığını ilan etmiştir.
Almanya'nın, I. Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı
Devleti'nden beklentileri şöyle özetlenebilir:
Almanya, Osmanlı Devleti'nin mutlaka kendi yanında
savaşa girmesini istemiştir. Böylece;
•
Cephe sayısını artırarak savaşı daha geniş bir yayacak ve üzerindeki yükü hafifletecektir.
•
Osmanlı Devleti'nin jeopolitik konumundan faydalanabilecektir.
•
Osmanlı Halifesinin dinsel ve siyasal gücünden faydalanacak, İngiltere'nin sömürgesi altındaki Müslümanları
Halife aracılığıyla ayaklandırabilecektir.
Almanya hayranı olan ittihat ve Terakki Partisi'nin bir
numaralı ismi olan Enver Paşa, savaşı Almanya'nın kazanacağı ve kazanan tarafta yer alındığı takdirde kısa bir süre
önce kaybedilen toprakların geri alınabileceğini düşünmekteydi. Savaşa girildiğinde Orta Asya Türkleri ile bağlantı
kurmayı da amaçlamıştır (Pantürkizm). Bu idealleri gerçekleştirmek isteyen Başkomutan Vekili olan Enver Paşa, Almanya ile 2 Ağustos 1914'te gizli bir antlaşma imzalamıştır.
(Bu antlaşmadan Padişahın ve Meclisin haberi olmamıştır.)
10
•
Rusya'nın Doğu Anadolu'dan çıkartılmak istenmesi
•
Orta Asya'ya ulaşılarak buradaki Türkler ile irtibat
kurmak ve Rusya’ya karşı Orta Asya Türk dünyası ile
bağlantı kurulmak istenmesi
Bu cephede Enver Paşa kumandasındaki Türk ordusunun
büyük bir bölümü sert kış koşullarından zarar görürken,
geri kalanlar Rusya'nın saldırısı karşısında başarısız olmuştur. Bu başarısızlık karşısında Rus ordusu harekete geçmiş
Erzurum, Erzincan, Muş, Bitlis ve Trabzon'u işgal etmiştir.
Çanakkale Savaşlarından sonra bu cephenin komutanlığına atanan Mustafa Kemal, Muş ve Bitlis'i geri almıştır
(1916). Ancak 1917'de Rusya'da ihtilal çıkması üzerine
Rusya önce ateşkes ardından da barış istemiştir.
Savaştan çekilen Bolşevik Rusya ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Brest-Litowsk Antlaşması (3 Mart
1918) ile Rusya Anadolu'da işgal ettiği yerlerden çekilmiştir. Hatta 1878 Berlin Antlaşması ile aldıkları Kars,
Ardahan ve Batum yörelerini Osmanlı Devleti'ne geri
vermiştir. Böylece bu antlaşma ile Kafkas Cephesi kapanmıştır.
Çanakkale Cephesi
İtilaf Devletlerinin saldırısıyla açılmıştır, itilaf Devletleri bu
bölgeye saldırmak ile şunları amaçlıyordu:
•
Ekonomik ve askeri yönden zor durumda olan müttefikleri Rusya'ya yardım göndermek
•
İstanbul’u ele geçirerek Osmanlı Devleti'ni savaş dışı
bırakmak
•
Osmanlı Devleti üzerinde baskı kurarak çok sayıda
cephenin kapanmasını sağlamak
•
Balkanlarda yeni cepheler açarak Almanya'yı kıskaç
altına almak ve böylece savaşı kısa sürede bitirmek
İngiltere ve Fransa'ya ait ortak donanma 19 Şubat 1915'
ten itibaren Çanakkale sahillerini bombalamaya başlamıştır.18 Mart'ta Boğazı geçmeyi planlayan itilaf donanması
TARİH
XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti
bunda başarılı olamamıştır. Bunun üzerine Nisan 1915'te
karadan saldırı başlatmışlardır. Ancak Anafartalar,
Arıburnu, Conkbayırı, Çimentepe gibi yerlere asker çıkartan itilaf Devletleri beklemedikleri bir direniş ile karşılaşmıştır.
Çanakkale Savaşlarında Mustafa Kemal, 19. Tümen Komutanlığı, Arıburnu Kuvvetleri Komutanlığı, Anafartalar
Grup Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur. Burada itilaf
Devletlerine karşı çok büyük bir başarı kazanılmıştır. (Bu
görevlerdeki başarısından dolayı Mustafa Kemal'in rütbesi
Albaylığa yükseltilmiştir.)
Çanakkale Savaşlarının sonuçları şunlardır:
•
Sömürgeci devletler, I, Dünya Savaşı'ndaki ilk ve en
ağır yenilgisini almıştır.
•
İstanbul ve Boğazlar işgal tehlikesinden kurtulmuştur.
•
Savaşın uzamasına ve yarım milyona yakın askerin
ölümüne neden olmuştur.
•
Bulgaristan'ın, ittifak Devletleri yanında yer alması
sağlanmış ve Osmanlı Devleti'nin, Almanya ile bağlantısı kolaylaşmıştır. İtilaf Devletlerinden yardım alamayan Çarlık Rusyası'nın çöküşüne ve Bolşevik İhtilali'nin
hızlanmasına ortam hazırlamıştır.
Hicaz - Yemen Cephesi
Kanal Cephesi'nde yaşanan başarısızlık, İngiltere'nin bu
topraklarda yayılmasına ortam hazırlamıştır, İngiltere'nin
Araplarla gizli olarak yaptığı Mc Mahon Antlaşması ile
Araplar Osmanlı yönetimine karşı ayaklanmaya başladılar.
Bu durum, Osmanlı ordusunun iki ateş arasında kalmasına
neden oldu.
Suriye - Filistin Cephesi
Bu cephede de Arapların ingilizlerle işbirliği vardır.İngiltere, Aden ve Süveyş tarafından Osmanlı ülkesine saldırı
başlattı. Mustafa Kemal'in komuta ettiği III. Ordu, bulunduğu yeri başarı ile savundu. III. Ordu'yu daha sonra
Halep'in kuzeyine çeken Mustafa Kemal, bu bölgedeki
ingiliz saldırısını durdurarak düşmanı yenmeyi başardı.
Suriye - Filistin cephesi, Mustafa Kemal'in I. Dünya Savaşı'nda çarpıştığı son cephedir. Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Mustafa Kemal, istanbul'a bu cepheden
çağrılacaktır.
Galiçya (Romanya) ve Makedonya Cephesi
Osmanlı Devleti ile Almanya'nın iletişimini sona erdirebilmek için itilaf Devletleri tarafından açılan cephelerdir.
Osmanlı Devleti bu cephelere asker göndererek müttefiklerine destek vermiştir.
Irak - Basra Cephesi
Gizli Paylaşım Antlaşmaları
İngiltere'nin saldırısıyla açılmıştır, İngiltere bu cephede
şunları amaçlamaktaydı;
İngiltere ile Fransa'nın başlattığı sonradan Rusya'nın da
katıldığı I. Dünya Savaşı sürecinde imzalanan antlaşmalardır. (En son bu paylaşım antlaşmalarına italya da katılmıştır.) Bu gizli paylaşım antlaşmaları itilaf Devletlerinin
savaş sonrasında yapacakları paylaşımları gerçekleştirmeye ve savaş sonrasında görülebilecek olası bir anlaşmazlığı
savaş sırasında çözmeye yönelik gizli planlardır.
•
Osmanlı -Alman güçlerinin Hindistan'a inmesini engellemek
•
Zengin petrol bölgelerini denetim altına almak
•
Doğu Anadolu'ya inen müttefiki Rusya ile bağlantı
sağlamak
Bölgede yapılan Kutü'l - Amare Savaşı'nda İngiltere yenildi. 18.000 kadar İngiliz askeri esir alındı. Ancak Selman -ı
Pak Savaşı'ndan sonra İngiltere'nin ilerleyişi durdurulamamıştır.
Kanal Cephesi:
Almanya'nın isteği sonucunda Osmanlı ordusunun taarruzu ile açılan cephedir. Almanya bu cephenin açılması ile;
İstanbul Antlaşması (18 Mart 1915)
İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusyası arasında yapılan bu
anlaşmayla Boğazlar ve çevresi ile Trakya'nın bir kısmı
Rusya'ya bırakılmıştır.
Londra Antlaşması (26 Nisan 1915)
İngiltere, Fransa, Rusya ve İtalya arasındaki bu antlaşmayla On iki Ada İtalya’ya bırakılmıştır.
•
İngiltere'nin Uzakdoğu'daki sömürgeleriyle bağlantısını kesmeyi amaçlıyordu.
Petrograt Antlaşması (Mart 1916)
•
Mısır ve Süveyş Kanalı’nı ele geçirmek istiyordu.Cemal
Paşa'nın komuta ettiği Osmanlı ordusu, 1915 yılı başlarında iki kez Süveyş'e saldırı düzenledi. Osmanlı ordusu her iki taarruz harekatında da başarısız oldu. Bu
cephede yapılan savaşlar sonucunda İngiltere'nin kuzeye doğru yayılmasıyla Osmanlı egemenliğindeki
Arap toprakları tehdit altına girdi.
Sykes - Picot Antlaşması (26 Nisan 1916)
İstanbul Antlaşması ile Rusya'ya verilmesi öngörülen
yerlere Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz de eklenmiştir.
İngiltere ve Fransa arasında yapılan bu antlaşmaya göre;
Irak ingiltere'ye; Kilikya ve Suriye bölgesi Fransa'ya bırakılmıştır.
11
XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti
St. Jean de Maurienne Antlaşması (19 Nisan 1917)
Wilson llkeleri'nin yayınlanması sonucunda;
Sykes - Picot Antlaşması İtalya’dan gizli yapılmıştır. Bu
antlaşmanın İtalya tarafından öğrenilmesi üzerine İtalyan
hükümeti sert tepki göstermiştir, İngiltere, Fransa ve
İtalya arasında yapılan bu antlaşmayı, ülkesinde ihtilal
çıkmasından dolayı Rusya imzalayamamıştır. Bu antlaşmada İtalya'ya önceki yerlere ek olarak Antalya, Konya
ve çevresi ile İzmir tarafları bırakılmıştır.
•
Savaşın sona ermesi ve ateşkes İstemleri hızlanmıştır.
•
Kurtuluş Savaşı'nda TBMM tarafından uluslararası hukuksal dayanak olarak görülen bu belge, işgalci devletler ve Osmanlı azınlıkları için de farklı yorumlarla da
hukuksal dayanak olarak görülmüştür.
I. Dünya Savaşı'nın Sonuçları
Mc Mahon Antlaşması (Nisan 1916)
•
Osmanlı Devleti, Avusturya- Macaristan gibi çok uluslu
imparatorluklar dağılma sürecine girdi. Yeni ulus devletler kurulmaya başlandı.
•
Rusya'da çarlık rejimi yıkıldı, yerine sosyalizmi benimseyen Sovyet Rusya kuruldu. Almanya'da nazizm,
İtalya’da ise faşizm gibi ırkçı totaliter yönetimlerin iktidara gelmesine ortam hazırlandı.
Gizli paylaşım antlaşmalarını dünya kamuoyuna Rusya'da
gerçekleşen ihtilal sonucunda Bolşevik Rusya yönetimi
açıklamıştır.
•
Yenen devletlerin yenilen devletlere, imzalattığı çok
ağır koşullu antlaşmalar ileride II. Dünya Savaşı'nın
çıkmasına ortam hazırlamıştır.
ABD'nin Savaşa Katılması
•
Denizaltılar, uçaklar ve gelişmiş silahların kullanıldığı
bu savaşlarda pek çok sivil de yaşamını yitirmiştir.
Bunun sonucunda sivil savunma örgütleri oluşmaya
başlamıştır.
•
Osmanlı ülkesinde başlayan işgaller, Türk Kurtuluş
Savaşı'nın yaşanmasına ortam hazırlayacaktır.
•
Estonya, Letonya, Litvanya, Yugoslavya, Polonya ve
Macaristan gibi yeni devletler kurulmuştur.
İngiltere'nin Mısır valisi Mc Mahon ile Hicaz Emiri Şerif
Hüseyin tarafından imzalanmıştır. Buna göre Araplar,
Osmanlı yönetimine karşı ayaklanacaklar ve bu ayaklanma
karşılığında bağımsızlıklarını elde edebileceklerdi.
Savaşın başlarında tarafsızlığını ilan eden ABD, Anlaşma
Devletlerine savaş sürecinde silah satıyordu. Bu durumu
istemeyen ve önlemek isteyen Almanya, denizaltlıları ile
Amerikan yük ve yolcu gemilerine saldırılar düzenledi. Bu
durum Amerikan ekonomisini olumsuz yönde etkilemiştir.
Almanya, ayrıca ABD içişlerine müdahale ederek çelik
fabrikalarında grev çıkarılmasına yönelik büyük paralar
harcamıştır. Ayrıca ABD yönetimi ile anlaşamayan Meksika'ya destek olunmuştur. Bütün bu gelişmeler karşısında
ABD, 2 Nisan 1917'de Almanya'ya savaş ilan etmiştir.
I. Dünya Savaşı sürecinde halifeliğin, Osmanlı ülkesindeki
gücünün giderek azalmaya başladığı görülmüştür.
Wilson İlkeleri (8 Ocak 1918)
ABD başkanı Wilson, savaşa girerken bir bildiri yayımlayarak savaş sonrasında yapılması gereken işleri belirtmiştir,
ilkelerin bir kısmı Anlaşma Devletlerinin işine gelmemesine
rağmen itilaf Devletleri bu ilkelere uyacaklarını bildirmişlerdir. Bu tutumlarının öncelikli nedeni, ABD'nin kendi yanlarında savaşa girmesinin işlerini kolaylaştıracak olmasıdır.
ABD Başkanı Wilson'un yayımladığı ilkelere göre;
12
TARİH
•
Yenen devletler, yenilenlerden toprak almayacaktır.
•
Yenilen devletlerden savaş tazminatı alınmayacaktır.
•
Ülkeler arasında silahlanma yarışı sona erecek ve
devletlerarası eşitlik sağlanacaktır.
•
Gizli paylaşım antiaşmaları geçersiz olacaktır.
•
Devletlerarasında barışı sağlamak
amacıyla bir cemiyet kurulacaktır.
ve
I. Dünya Savaşı sürecinde yaşanan,
I.
Mustafa Kemal'in Suriye Cephesi'ne atanması
II. Arapların, İngilizlerle işbirliğine yönelmesi
III. Çanakkale Cephesi'nde İtilaf kuvvetlerinin durdurulması
gelişmelerinden hangileri yukarıdaki yargıyı kesin
olarak kanıtlar niteliktedir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) II ve III
C) I ve II
E) I, II ve III
sürdürmek
•
Her millet, çoğunlukta bulunduğu yerlerde kendi
kaderlerini kendileri belirleyebilecek ve bağımsız devletler kurabileceklerdir.
•
Alsas-Loren bölgesi Fransa'ya geri verilecektir.
•
Boğazlar tüm devletlere açık olacaktır.
•
Osmanlı Devleti'nin Türk bölgelerine kesin egemenlik
tanınacaktır.
I. Dünya Savaşı sırasında Araplar Osmanlı padişahı ve
aynı zamanda Halife’nin cihad çağrısına uymayıp İngilizlerle işbirliğine yönelmesi ümmetçilik politikasının önemini
kaybedip ulusçuluk anlayışının önem kazandığına bir
kanıtdır. Bu durum I. Dünya Savaşı yıllarında halifeliğin,
Osmanlı ülkesindeki gücü ve yetkisinin giderek azaldığına
kesin kanıt olarak gösterilebilir. Bu nedenle;
Doğru seçenek B dir.
TARİH
XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti
Rusya’nın Brest-Litowsk Antlaşması ile savaştan çekilmesi
üzerine İngiltere, Doğu Anadolu'da bir Ermeni Devleti
kurulması projesini gündeme getirmiştir.
1.
Sovyet Rusya'daki yeni siyasal anlayışın etkinliğini artırmak
Balkan devletlerinin bağımsızlıklarını elde etmek ya
da egemenlik alanını genişletmek amacıyla Balkan
Savaşlarını başlatması üzerine, İtalya ile yaptığı savaşı sona erdiren Osmanlı Devleti, Uşi Antlaşması'yla Trablusgarp topraklarındaki egemenlik hakkından
vazgeçmek durumunda kalmıştır.
II. Almanya'nın Uzakdoğu'daki sömürgelerini ele geçirmek
Sadece bu bilgiden hareketle Osmanlı Devleti
ile ilgili olarak,
III. Anadolu'da işgal etmeyi planladığı yerlerle arasında
tampon bir bölge oluşturmak
I.
İngiltere'nin bu tutumunun,
I.
amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) II ve III
Ulus - devlet anlayışından zarar görmüştür.
II. Trakya topraklarının tamamını kaybetmiştir.
III. Balkanlardaki
vermiştir.
C) Yalnız III
sorunların
çözümüne
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
E) I, II ve III
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) I ve III
Brest-Litowsk Antlaşması ile Rusya’nın savaştan çekilmesinin ardından İngiltere, Anadolu'da işgal etmeyi planladığı yerlede tampon bir bölge oluşturmak amacıyla Doğu
Anadolu'da bir Ermeni Devleti kurulması projesini gündeme getirmiştir. Bu nedenle;
öncelik
2.
C) I ve II
E) I, II ve III
Balkan Savaşları sürecinde yaşanan,
I.
Doğru seçenek C’dir.
Sırbistan ve Yunanistan'ın Bulgaristan'a karşı ittifak yapması
II. Bulgar ordusunun Edirne ve Kırklareli'ni ele geçirerek Çatalca'ya kadar ilerlemesi
III. İttihat ve Terakki Partisi'nin Bab-ı Ali Baskını ile
yönetime tek başına egemen olması
Osmanlı Devleti, Almanya'nın da kışkırtmasıyla İngiltere'nin sömürgelerine giden yolunu da kontrol altına alarak
burdan gelen insan ve malzeme akışını kesmek için Kanal
Cephesi'ni açmıştır.
gelişmelerinden hangileri alınan yenilgilerin
Osmanlı Devleti'nde iç hesaplaşmalara ortam
hazırladığının açıkça göstergesi niteliğinde
değildir?
Buna göre Kanal Cephesi ile İngiltere'nin,
A) Yalnız I
I.
B)Yalnız II
D) I ve III
Dinsel
C) I ve II
E) I, II ve III
II. Ekonomik
III. Sosyal
alanlarından hangilerinde doğrudan zayıf bir duruma düşürülmesinin amaçlandığı söylenebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) II ve III
C) I ve III
E) I, II ve III
3.
Balkan Savaşları devam ederken yaşanan,
I.
Osmanlı yöneticilerinin ateşkes isteminde bulunması
II. Hükümet üyelerinin kendisine muhalefet edenlerle kavgasını şiddetlendirmesi
Osmanlı Devleti, Almanya'nın da kışkırtmasıyla İngiltere'nin sömürgelerine giden yolunu kontrol altına almak
amacıyla Kanal Cephesi'ni açmıştır. Bu cephenin açılmasıyla İngiltere’nin ekonomik çıkarlarının zedelenmesi
amaçlanmıştır. Bu nedenle;
Doğru seçenek B’dir.
III. Üst rütbeli subayların önceliklerini siyasal etkinliklere ayırması
gelişmelerinden hangileri Osmanlı ülkesinde
dayanışma duygusunun eksik olduğuna doğrudan bir kanıt olarak gösterilebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) I ve III
C) I ve II
E) II ve III
13
XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti
4.
Sırbistan’da egemenlik kurmaya çalışan AvusturyaMacaristan İmparatorluğu'nun veliahdı Ferdinand'ın,
bir Sırp öğrenci tarafından Saray- bosna’da öldürülmesi I. Dünya Savaşı'nın başlamasına yol açmıştır.
7.
I.
Fransa'nın, Almanya ile Alsas-Loren sorununu
yaşaması
II. Osmanlı Devleti’nde İttihat ve Terakki partisinin
iktidarı ele geçirmek istemesi
Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan
hangisine ulaşılamaz?
III. Balkanlarda Avusturya ile Rusya arasındaki nüfuz mücadelesinin oldukça artması
A) Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yayılmacı
bir anlayışla hareket etmiştir.
Yukarıdaki gelişmelerden hangileri XX. yüzyıl
başlarında Avrupa’da güçler dengesinin bozulduğunu ve yeni bir savaşa ortam hazırlandığını kanıtlar nitelikte değildir?
B) Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan düşünce
akımları I. Dünya Savaşı'nın başlamasında etkili
olmuştur.
A) Yalnız I
C) Sırplar milliyetçilik akımından oldukça etkilenmiştir.
D) Devletlerarasında yaşanan siyasal sorunlar savaşın çıkmasında önemli bir etken olmuştur.
TARİH
B) Yalnız II
D) I ve III
8.
E) Sırbistan'da demokratik bir yönetim anlayışına
geçilmek istenmesi savaşın başlamasına neden
olmuştur.
C) I ve II
E) II ve III
I. Dünya Savaşı devam ederken gerçekleşen Bolşevik İhtilali ile Rusya’da çarlık rejimi yıkılmış onun yerine yeni bir yönetim anlayışı ortaya çıkmıştır.
Bu süreç Rusya’da,
I.
Teokratik anlayışın egemen olduğu
II. Demokratik bir düzenin yaygınlaştığı
III. İç karışıklıkların yaşandığı
durumlarından hangilerinin yaşandığını kanıtlar niteliktedir?
5.
A) Yalnız I
I. Dünya Savaşı'nın çıkmasında,
I.
B) Yalnız III
D) II ve III
9.
III. Fransa ve Almanya arasında Alsas-loren sorununun yaşanması
I. Dünya Savaşı başladığında tarafsız kalan
ABD'nin 1917'de Almanya'ya savaş ilan etmesine,
I.
Gizli paylaşım antlaşmalarında ABD’ye yeterince
payın verilmemesi
nedenlerinden hangilerinin “milliyetçiliği” yansıttığı ileri sürülemez?
II. Almanya’nın Meksika’yı ABD aleyhine kışkırması
A) Yalnız I
III. Alman denizatlarının ABD gemilerini batırması
B) Yalnız II
D) I ve III
C) Yalnız III
E) II ve III
olaylarından hangilerinin neden olduğu söylenemez?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) I ve II
10.
I. Dünya Savaşı'nın çıkmasının en önemli nedenleri
sömürgecilik ve milliyetçilik anlayışı olmuştur.
Buna göre,
I.
C) Yalnız III
E) II ve III
Wilson İlkelerinde, "Sınırlar milliyet esasına göre
düzenlenecek ve her ulus çoğunlukta olduğu bölgede kendi bağımsız devletini kurma hakkına sahip
olacaktır." maddesi yer almıştır.
Sadece bu maddeye dayanarak aşağıdakilerden hangisi ileri sürülebilir?
Sanayi İnkılabı
II. Fransız İhtilali
A) Çok uluslu devletlerin dağılacağı
III. Otuz Yıl Savaşları
B) Sömürgeciliğin tamamıyla sona ereceği
gelişmelerinden hangilerinin I. Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olduğu ileri sürülebilir?
C) Uluslararası bir barış örgütünün kurulacağı
A) Yalnız I
E) Devletlerin sınırlarının hiçbir şekilde değişmeyeceği
B) Yalnız II
D) I ve II
14
E) I, II ve III
İtilaf ve İttifak gruplarının kurulması
II. Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna'da
bir Sırplı tarafından öldürülmesi
6.
C) I ve II
C) Yalnız III
E) II ve III
D) Sivil savunmanın önem kazanacağı
TARİH
11.
I.
XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti
İzmir ve civarının Yunanistan'a bırakılması
14.
II. İngilizlerin kontrolü altında olan Urfa, Antep,
Maraş'ın Fransa'ya bırakılmasına karar verilmesi
III. Cemiyet-i Akvam'ın kurulmasının kararlaştırılması
Bu bilgiye göz önüne alındığında Almanya ile
ilgili olarak,
Yukarıda verilen maddelerden hangileri
Wilson İlkelerine ters olduğu halde Paris Barış Konferansı'nda alınan kararlar arasında
olduğu söylenebilir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
D) I ve III
Almanya siyasal birliğini kurduktan sonra Halifenin
İslam dünyasındaki nüfuzundan yararlanabilmek için
Osmanlı Devleti ile ilişkilerini geliştirmeye önem
vermiştir.
I.
Askeri ve siyasal durumunu güçlendirmeye yönelik çeşitli girişimlerde bulunmuştur.
II. Osmanlı Devleti'nin ekonomik gücünden yararlanmayı amaçlamıştır.
C) I ve II*
III. Kendi çıkarları için Osmanlı Devleti’ndeki Osmanlıcılık politikasını desteklemiştir.
E) I, II ve III
yargılarından hangilerine ulaşılamaz?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) I ve II
12.
Sen Jermen Antlaşması’nın imzalanmasının sonucunda; Sırbistan, Karadağ, Makedonya ve Bosna ile
Hersek toprakları birleştirilerek Yugoslavya Devleti;
Çeklerin ve Slovakların yaşadığı topraklar da birleştirilerek Çekoslovakya Devleti kurulmuş ve Macaristan'a da bağımsızlık verilmiştir.
15.
E) II ve III
Osmanlı Devleti XIX. yüzyıl sonları ile XX. yüzyılın
başlarından itibaren Almanya ile siyasal yakınlaşma
esasına dayalı bir dış politika izlemiştir.
Osmanlı Devleti'nin böyle bir yönelim içinde
olması Almanya'nın,
I.
İngiliz emperyalizmine karşı olma
Bu durumun Balkan coğrafyasında,
II. Yeni ekonomik nüfuz alanları arama
I.
III. Üstün bir güce sahip olma
Ulusal sorunların büyük ölçüde devam etmesine
II. Bölgeler arası göç hareketlerinin yaşanmasına
gibi özelliklerinin hangileriyle doğrudan ilgili
olduğu ileri sürülebilir?
III. Kalıcı bir barış ortamının kesin olarak sağlanmasına
A) Yalnız I
gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı
ileri sürülebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) II ve III
C) Yalnız III
B) Yalnız II
D) I ve II
C) Yalnız III
E) II ve III
C) I ve II*
E) I, II ve III
16.
I. Dünya Savaşı'nda İngiltere'nin, Irak Cephesi'ni
açarak ulaşmak istediği amaçlardan bazıları şunlardır:
I.
Kuzey yönünde ilerleyerek Rusya ile karadan
bağlantı kurmak
II. Musul - Kerkük petrollerine egemen olmak
III. Osmanlı ordularının İran üzerinden ilerleyip
Hindistan'ı tehdit etmesini engellemek
13.
I. Dünya Savaşı’ndan kısa bir süre sonra İtalya ve
Almanya'da da totaliter rejimler egemen olmuştur.
Bunlardan hangileri doğrudan "jeopolitik amaç"
olarak değerlendirilebilir?
Sadece bu bilgiye dayanarak I. Dünya Savaşı'nın,
A) Yalnız I
I.
Barış durumunu destekleyen siyasal akımların
giderek ortadan kalkması
B) Yalnız II
D) I ve II
C) Yalnız III
E) I, II ve III
II. Liberal demokrasinin oldukça yaygınlaşma
III. Demokratik anlayışların gelişmesine ortam hazırlanması
durumlarından hangilerine neden olduğu ileri
sürülemez?
A) Yalnız I
D) II ve III*
B) Yalnız II
1.D
2.C
DOĞRU SEÇENEKLER
3.E 4.E 5.D 6.D 7.B
8.B
9.A
10.A 11.C 12.C 13.D 14.E 15.C 16.E
C) I ve II
E) I, II ve III
15
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
7
File Size
281 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content