close

Enter

Log in using OpenID

SDÜ Teknoloji Fakültesi

embedDownload
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
LABORATUVAR GÜVENLİK FORMU
Laboratuar ortamında çalışanların sağlık ve güvenliği ile yürütülen çalışmaların başarısı için
temel güvenlik kurallarına uyulması büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple aşağıda tanımlanan
kurallara uyulması gerekmektedir.
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i
 13 mA’den büyük akım veya 40 V’dan büyük voltajlar insan sağlığı için tehlike arz
etmektedir ve öldürücü etkisi vardır. Bu nedenle elektrik çarpmalarından korunmak için
gerekli önlemleri alınız ve görevlilerin uyarılarına mutlaka uyunuz.
 Kaza ve yaralanmalar olduğu zaman görevliye derhal haber veriniz. Kazayı bildirmek için
vakit geçirmeyiniz.
 Hasara uğramış veya çalışmayan alet ve cihazları derhal laboratuar görevlisine bildiriniz.
 Herhangi bir nedenle hasar verdiğiniz tüm cihaz ve donanımlarının onarımı ya da yeniden
alınma bedeli tarafınızdan karşılanacaktır. Cihazların üzerine kitap defter gibi ağır malzemeler
yerleştirmeyiniz ve yerlerini değiştirmeyiniz.
 Multimetreleri ölçüm kademelerinin sınırı dışındaki akım veya gerilim kademelerinde
çalıştırmayınız. Güç kaynaklarından düşük gerilim alınız. Böyle bir nedenle cihazları bozan
grubun cihazları kullanmayı bilmediği düşünülür ve deney notu sıfır olur.
 Laboratuarda hiçbir zaman koşmayınız, en acil durumlarda bile yürüyünüz. Birbirinizle el
şakası yapmanız veya boğuşmanız herhangi bir kazaya sebep olabilir, alet ve cihazlar hasara
uğrayabilir.
 Laboratuarların sessiz ve sakin ortamını bozacak yüksek sesle konuşma, tartışma
yapılması yasaktır. Başka grupların çalışmalarını engellemek, izin almadan laboratuarı terk
etmek, diğer gruplardan yardım almaya çalışmak ve laboratuarda dolaşmak laboratuardan
ihraç sebebidir
 Laboratuarlara yiyecek, içecek sokmak, sigara vb. içmek yasaktır.
 Laboratuarlarda cep telefonu kullanımı yasaktır.
 Çalışma esnasında saçlar uzun ise mutlaka toplanmalıdır.
 Hafta içi mesai saatleri dışında ve hafta sonu laboratuar görevlisi olmadan çalışılması
yasaktır.
 Laboratuara işi olmayan kişilerin girmesi yasaktır.
 Laboratuarlara tam zamanında geliniz ve sadece ara verildiğinde dışarı çıkınız.
 Çalışma bittikten sonra kullanılan cihazlar yerlerine konulmalıdır.
 Laboratuarda çalıştığınız alanın temizliği sizin sorumluluğunuzdadır. Çalışmalar bittikten
sonra gereken temizlik yapılmalıdır.
 Laboratuar çalışmalarında çıkan atıklar, laboratuar görevlilerinin belirlediği kurallar
çerçevesinde uzaklaştırılmalıdır.
 Laboratuardan çıkmadan önce enerji kesilmelidir.
DİKKAT!
Laboratuarda çalışan herkesin belirtilen kuralların tümüne uyması zorunludur. Bu
kurallara uymayanlar laboratuar sorumluları tarafından uyarılacak, gerekirse
laboratuardan süreli uzaklaştırma ile cezalandırılacaklardır. Laboratuara kasıtlı olarak
zarar verdiği tespit edilen kişiler laboratuardan süresiz olarak uzaklaştırılacak ve
verilen zarar tazmin ettirilecektir.
Yukarıdaki kuralları okudum ve kabul ediyorum.
Tarih : ....... / 0 /201
Öğrencinin Adı Soyadı ve İmzası
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
2
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
LABORATUAR KURALLARI
1. Genel İşleyiş:
(lektrik (OHNWURQLNgOoPOHUL Laboratuarı, 3HUúHPEH günleri yapılacaktır.
2. Genel Notlandırma:
Mazeretsiz olarak deneyden ikisine girmeyen kişiye FF notu verilecektir. Laboratuar dersinin
notu bütün laboratuarlardan alınan toplam notların ortalamasına bakılarak verilecektir.
es
i
Her bir deneyden başarım ve rapor notu oluşturulacak, başarım notu %75, rapor notu %25
kalacaktır. Başarım notu aşağıdaki gibi verilecektir.
iF
ak
Deneyler deney öncesi hazırlık (%20)
ült
ağırlığıyla deney notunu belirleyecektir. Başarım notu en az 40 olmayan öğrenci desten
İlgili deneyin başında yapılması istenen kısımdır. Her grup üyesi ayrı olarak ön çalışmayı
hazırlanmalıdır.
Deney öncesi soru (%25)
olo
j
yapmalıdır. O hafta yapılacak olan deneyin ön çalışması deneye gelmeden önce
Her laboratuar dersinin başında 10 dakikalık küçük sınavlar yapılacaktır. Küçük sınavlar
Te
kn
önceki hafta yapılan ve o hafta yapılacak olan deneyle ilgili sorulardan oluşacaktır. Öğrenci
EXVRUXODUÕWHNEDúÕQDFHYDSODQGÕUDFDNWÕU+HUKDQJLELUNRS\DGXUXPXQGD|÷UHQFLQLQGHQH\QRWXVÕIÕU
ROXU
Ü
8\JXODPDNÕVPÕ
SD
'HQH\LQODERUDWXDUGD|÷UHQFLWDUDIÕQGDQ\DSÕOPDVÕQÕLoHULU
'HQH\VRUXODUÕ
'HQH\VRQXQGDGHQH\VRUXPOXVXQXQ|÷UHQFL\HGHQH\VRQXoODUYH³$PSHUPHWUH\L
GLUHQFLQ|QQHED÷ODUVDNQHROXU"´JLELGHQH\G]HQH÷LKDNNÕQGDVRUGX÷XVRUXODUÕQGDQROXúXU
5DSRU
'HQH\LQND]DQGÕUGÕNODUÕGHQH\VRQXoODUÕYHUDSRUGDLVWHQHOHURODUDNoE|OPGHQROXúXU
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
3
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
3. Genel Kurallar
i.
Deneyler gruplar şeklinde yapılacaktır.
ii.
Deney föylerinde o deneye ait malzemeler yazılıdır. Her grup deneyden önce, delikli
panel, o deneye ait dirençleri, kondansatörleri ve yeterli miktarda zil telini temin etmiş olmak
zorundadır.
iii.
Deneyler süresi içerisinde bitirilmek zorundadır. Bu nedenle öğrencinin deney içeriğini
dikkate alarak zaman yönetimi yapılması gerekir.
v.
Deney raporlarını her öğrenci sadece kendi tecrübelerini kullanarak yazmalıdır. Başka
bir grubun deney sonuçlarını veya başka kaynaklardan alınmış çıktıları getirmemelidir. Bu
vi.
es
i
durumda öğrenci disiplin cezası alacaktır ve deney notu sıfır verilecektir.
Her öğrencinin laboratuar güvenlik kılavuzunu imzalayarak ilk deneyde deney
ült
sorumlusuna teslim emesi gereklidir.
viii. Deney raporu temiz beyaz bir A4 kâğıdına yazılmalıdır. Aksi durumda raporlar
ix.
iF
ak
değerlendirilmeyecektir.
Rapor zımbalanmaPDlıdır, PDYLNDSDNOÕGRV\DLoLQGHSRúHWGRV\D\DNRQXODUDNWHVOLP
x.
olo
j
HGLOPHOLGLU
Raporda yapılan devreler ve kullanılan elemanlar özenli ve detaylı bir biçimde
Te
kn
verilmelidir. Tüm ölçüm ve çizimlerde kullanılan birimler MUTLAKA yazılmalıdır. Çizim ve
tablolar mümkün olduğu kadar özenli ve ölçekli olmalıdır.
xi.
Raporlarda bilimsel olarak anlamlı düzgün bir dil kullanılmalıdır. Basit ve gereksiz
cümleler kullanılmamalıdır. Deneyde tellere elimiz değdi temassızlık oldu sonuçlar hatalı
Ü
çıktı. Bu en zor deneydi veya bu bizim ilk deneyimizdi bu nedenle sonuçları alamadık gibi
SD
basit anlatımlar kesinlikle yazılmamalıdır.
xii. Her rapor deney sorumlusu tarafından imzalanmış ve eksiksiz doldurulmuş olarak
rapora eklenmelidir. Kapaksız raporlar değerlendirilmeyecektir.
xiii. Raporlar deneyin yapılışından sonraki bir hafta içerisinde teslim edilmelidir. Zamanında
teslim edilmeyen raporlar dikkate alınmayacaktır.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
4
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
Teknoloji Fakültesi
(QHUML6LVWHPOHULMühendisliği Bölümü
RAPOR
Deneyin adı
Ü
Te
Raporu hazırlayan
kn
olo
ji F
ak
ült
es
i
(/(.75ú.YH(/(.7521ú.
g/d0(/(5ú/$%25$789$5,
Öğrenci No Öğrenci Adı ve Soyadı
SD
Deneyi yapan grup
(numara ve isimler)
G .........
Deney ve rapor tarihi
............
./ ............/ ....................
ve
............
./ ............/ ....................
Değerlendirme
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
5
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DENEY MALZEME LİSTESİ
Deney A -Lehimleme
-
Havya
Lehim Teli
Lehim Pastası
1m uzunluğunda telefon teli
1m uzunluğunda 2,5 mm² kesitinde tek damarlı tel
Deney B -Elektrik tesisatı ve zayıf akım
120 Ω
100 Ω
47 Ω (2 Adet)
ült
es
-
i
Deney 1
150
120
180
240
Ω
Ω (2 Adet)
Ω
Ω
olo
ji F
-
ak
Deney 2
-
Te
Deney 4
k Ω (2 Adet)
k Ω (2 Adet)
k Ω (2 Adet)
k Ω (2 Adet)
Ü
5.6
2.4
1
1.2
1 k Ω(2 Adet)
100 Ω(2 Adet)
100 Ω(2 Adet)
SD
-
kn
Deney 3
Alınması önerilen (isteğe bağlı) diğer malzemeler:
- Küçük alet çantası
- Küçük yan keski
- Küçük kargaburun
- Breadboard (Delikli Panel)
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
6
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DİJİTAL MULTİMETRE KULLANIMI
Multimetreler, Alternatif ve Doğru Akım, Alternatif ve Doğru Gerilim ve direnç gibi elektriksel
büyüklüklerin ölçülmesinde kullanılan ölçü aletleridirler. Bu özelliklerinin yanında multimetreler
aracılığıyla diyot sağlamlık kontrolü, kısa devre testi, transistör sağlamlık testi gibi ölçümlerde
gerçekleştirilebilmektedir.
Multimetre kullanırken dikkat edilmesi gereken hususlar
Test kabloları ve seçim yapılan alanının ölçüm yapılan büyüklüğe uygun olmasına dikkat edilmeli,
Zarar gördüğü düşünülen test kabloları kullanılmamalı,
Enerjili devrede direnç ölçümü yapılmamalıdır.
olo
ji F
ak
ült
es
i
Giriş Uçları
Ölçme Alanı
Te
kn
Siyah test kablosu her zaman ortak uç girişine bağlanır. Kırmız test girişi ölçüm yapılan büyüklüğe göre
ilgili büyüklüğe ait girişe bağlanır. Örneğin; 300 mA’ den büyük bir akım değeri ölçüldüğünde kırmızı test
kablosu Amper girişine bağlanır.
SD
Ü
Otomatik ölçüm modunda (Genelde multimetre otomatik modda açılır) multimetre otomatik olarak ölçme
kademesini ve alanını belirleyecektir. Ölçüm yapılacak büyüklüğe göre V AC, A AC, V DC, A DC, Ohm
gibi ölçme kademelerinden biri seçilebilir.
AC, V DC, mV DC Ölçümü
Ölçüm yapılacak büyüklüğe göre (V AC,
V DC, mV DC) ölçme kademesi seçilir
ve test kabloları aracılığıyla ölçüm
gerçekleştirilir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
7
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ült
es
i
Direnç ölçümü
Diyot testi
Te
kn
olo
ji F
ak
Direnç ölçme kademesi seçilir ve test kabloları aracılığıyla ölçüm gerçekleştirilir. Direnç devresinin enerjili
olmamasına dikkat edilir.
SD
Ü
Ölçü aleti diyot kademesine getirilir. Sağlam bir diyot için; ilk olarak kırmızı test kablosu diyot anot ucuna,
siyah test kablosu diyot katot ucuna bağlanılması durumunda(Doğru polarma) “bip” sesi duyulur ve
ekranda bir değer okunur.Bu ölçüm diyot sağlamlık kontrolü için yeterli değildir.İkinci olarak kırmızı test
kablosu katot ucuna bağlanırken siyah test kablosu anot ucuna bağlanır(Ters polarma) bu durumda
ekranda bir değer gözükmez ve “bip” sesi duyulmaz ise diyot sağlamdır denir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
8
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ji F
ak
ült
es
i
Siyah test ucu diyot katot ucuna, kırmızı test ucu diyot anot ucuna bağlandığında ekranda bir değer
okunmuyor veya “bip” sesi gelmiyor ise diyot bozuktur. Siyah test ucu diyot anot ucuna, kırmızı test ucu
diyot katot ucuna bağlandığında “bip” sesi duyuluyor ve test uç bağlantıları ters olarak yapıldığında tekrar
”bip” sesi duyuluyor ise diyot bozuktur.
Kısa devre testi
SD
Ü
Te
kn
olo
İletkenlerin ve iletken yollarının sağlamlığını kontrol amacıyla yapılan testtir. Ölçü aleti diyot sağlamlık
testi kademesine alındığında ve test uçları iletken veya iletken yol uçlarına bağlandığında “bip” sesi
geliyor ve ekranda değer okunuyor ise iletken veya iletken yolu sağlamdır denir. Ölçü aleti diyot sağlamlık
testi kademesine alındığında ve test uçları iletken veya iletken yol uçlarına bağlandığında “bip” sesi
gelmiyor ve ekranda değer okunmuyor ise iletken veya iletken yolu kopmuştur veya açık devredir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
9
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Akım testi
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
ült
es
i
Akım ölçülecek olan devrenin enerjisi kesilir ve multimetre A AC veya A DC kademelerinden herhangi
birine getirilir.Akım ölçülecek devreye enerji uygulanır ve gerekli ölçüm yapılır.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
10
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DELİKLİ PANEL (Breadboard) NEDİR VE NASIL KULLANILIR?
Şekil ’de gösterilen Delikli Panel, devrelerin lehim ve plaket kullanmadan oluşturup
iF
ak
ült
es
i
çalıştırmasına yarayan malzemedir.
Şekil . Breadboard (Delikli Panel.)
olo
j
Şekil de gösterildiği gibi plastiğin içerisinde üzerindeki delikleri elektriksel olarak birbirine
bağlayan birçok metal parça vardır. Bu parçalar, delikten yerleştirilen telleri sıkıca yerinde
SD
Ü
Te
kn
tutacak şekillerde üretilmiş ve plastiğin içerisine sağlam olarak yerleştirilmişlerdir.
Şekil . Breadboardun iç bağlantıları.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
11
es
i
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
1.
ült
Şekil . Breadboard’un bağlantı şeması.
Sekilden de görülebileceği gibi, Sekil 5’de rakamla gösterilen yatay sütunlar birbiri
iF
ak
ile bağlantılıdır, sağ ve sol kenarlardaki sütunlar ise boydan boya bağlıdır, bu sütunları
genellikle devreye gerilim vermek için kullanılırlar.
Elemanları doğrudan board üzerindeki deliklere yerleştirilerek yapılır veya ilave
olo
j
bağlantılar için küçük tek damarlı teller kullanılır. Devrenin kolay kurulması, sorunsuz
çalıştırılması ve bir hata durumunda hatanın kolayca bulunabilmesi için tel ve eleman
montajı sırasında düzenli olunması gereklidir. Böyle bir devre kurumu için kablo
Te
kn
bağlantılarında tutarlı bir renk seçimi yapılması tavsiye edilir. Örneğin yeşil renk
kabloların sadece +5V besleme gerilimi taşıyan bağlantılarda kullanılması gibi. Şekil
Ü
de Delikli Panel üzerine kurulmuş bir örnek devreler gösterilmiştir.
SD
2.
Şekil . Breadboard üzerinde kurulan bir düzenli devre örneği.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
12
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Şekil Breadboard üzerine farklı direnç düzeneklerinin kurulumu (İlave
kablolar toplam direnç değerini Ohmmetreye ile ölçmek için kullanılmıştır).
Birçok bacağı olan entegre devreleri Breadboard üzerinde kullanırken Breadboardun
es
i
3.
ült
üzerinde orta bölümüne yerleştirmek gerekir. Dikkat edilecek önemli nokta entegrenin
bir tarafındaki bacakların board ortasındaki yarığın bir yanında, diğer taraftaki
iF
ak
bacakların da ters yanda kalmasıdır. Böylece entegrenin karşılıklı bacaklarını birbirine
kısa devre edilmez.
4.
Deney sırasında devre elemanını Breadboarddan çıkarırken güç kaynağının kapalı
olo
j
olması ve tek tarafından zorlanmaması gerekir. Dengesiz zorlama ile elemanın bacakları
(veya pinleri) eğilebilir ve kullanılamaz hale gelebilir. Devre elemanı her iki tarafından
dengeli bir biçimde hafifçe yukarı doğru çekilerek çıkarılmalıdır.
Delikli panel içerisinde kırılmış teller veya pinler kalmış ise çıkarılmalıdır. Bu durum
Te
kn
5.
devrenin çalışmaması için sebeplerden biri olur.
6.
Karmaşık devreleri parpa parça kurmanız tavsiye edilir. Örneğin önce bir çevreyi kurup
yapılabilir.
Devreyi kurarken güç kaynaklarının kapalı olmasına özen gösterilmeli, deney düzeneği
SD
7.
Ü
doğru çalıştığını test ettikten sonra o çevreye bağlanacak diğer bir çevrenin kurulumu
kontrol edildikten sonra güç kaynağı açılmalıdır. Yanlış kurulmuş bir deney
düzeneğindeki olası kısa devreler hem kurulan devreye hem de güç kaynağına zarar
verebilir. Bu nedenle test aşamasından önce kurulan sistem kesinlikle dikkatlice
kontrol edilmelidir.
8.
Deneye hazırlıklı geldiniz, sistemi kurdunuz, her şeyi kontrol ettiniz, devre kurulumu
doğru yapılmış ama istediğiniz sonucu elde edemiyorsunuz. Aşağıdaki aşamalara bakınız:

Deney föylerindeki teorik bilgiyi doğru kavramış olduğunuzdan emin olunuz.

Bu deneyde yapılması gerekenleri doğru anladığınızdan emin olunuz.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
13
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği

Kablolarda hafifçe oynatarak temassızlıkların olup olmadığını kontrol ediniz. Besleme
geriliminin doğru uygulandığından emin olunuz.

Besleme gerilimini kesip, devre elemanlarını devreyi delikli panelden dikkatlice
ayırarak başka bir yerde test ediniz. Eğer kullandığınız devre elemanı bozuk ya da özürlü ise
yenisi ile değiştirildiğinde, deney tamamlanacaktır. Isınma önemli bir göstergedir. Eğer
devrede aşırı ısınma ve yanık kokusu varsa derhal gerilimi kesip düzeneği kontrol ediniz.
Arıza araştırması yaparken önemli bir husus kablo içi kopukluklardır. Yukarıdaki
ipuçlarından bazıları bu tür hataların tespitini kolaylaştıracak niteliktedir.

Bütün bu aşamalar sonucunda kurduğunuz devreyi çalıştıramadıysanız deney
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i
sorumlusu ile irtibat kurunuz.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
14
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DENEY NO 1: DİRENÇ OKUMA, KONDANSATÖR OKUMA VOLTAJ, AKIM
VE DİRENÇ ÖLÇÜMLERİ
Amaç: Dirençlerin ve kondansatörlerin üstündeki renk ve sembollere bağlı olarak değerini okuma,
voltaj, akım, direnç ve kondansatör değerlerini Avometre kullanarak ölçme.
A) GİRİŞ:
A.1. Avometre
ült
es
i
Ampermetre, voltmetre ve ohmmetrenin bir gövde içinde birleştirilmesiyle üretilmiş ölçü
aletine AVOmetre denir. Analog ya da dijital yapılı olarak üretilen ve en yaygın kullanım
alanına sahip olan bu aygıt ile DC gerilim, AC gerilim, DC akım, AC akım ve direnç
ölçülebilir.
kn
olo
ji F
ak
AVOmetrelerin geliştirilmiş olan modeline ise multimetre denir. Multimetreler ilave olarak,
diyot, transistör kazancı, frekans, kondansatör kapasitesi, sesli kısa devre kontrolü (buzzer,
bazır), sıcaklık vb. ölçümünü de yapabilir.
Te
Şekil 1: Avometrenin sembolik gösterimi
A.1.1. Avometre’nin akım modu: Bu modu kullanabilmek için şu yöntem takip edilmelidir.

Ü
Avometre’deki uygun mod seçilmelidir.
Akım ölçümünü yapmak istediğimiz terminale avometre seri olarak bağlanır.
Avometre’nin içdirenci sıfır kabul edilerek ölçüm yapılır.
DC devrelerde akımın yönü önemlidir. Avometre’nin ters bağlanması durumunda
okuyacağımız değer negatif olacaktır.
SD


Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
15
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Şekil 2: Akım ölçümü
A.1.2. Avometre’nin voltaj modu:
ak
SD
Ü
Te
kn

Avometre’deki uygun mod seçilmelidir.
Voltaj ölçümünü yapmak istediğimiz terminale avometre paralel olarak bağlanır.
Avometre’nin içdirenci sıfır kabul edilerek ölçüm yapılır.
DC devrelerde voltajın yönüne dikkat edilmelidir. Avometre’nin ters bağlanması
durumunda okuyacağımız değer negatif olacaktır. Bunun yanında AC devrelerde
bu durumun bir önemi yoktur.
olo
ji F


ült
es
i
Şekil 2’de görüldüğü gibi I2 akımı ölçülmek isteniyorsa akımını ölçmek istediğimiz yere
Avometre’yi seri olarak bağlayarak ölçümü gerçekleştirebiliriz.
Şekil 3: Voltaj ölçümü
Not: Avometre ile direnç ölçümü laboratuar dersinde gösterilecektir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
16
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
B. Karbon tipli dirençlerde değer okuma: En çok kullanılan direnç çeşidi karbon tip
dirençlerdir. Bu tip dirençlerde, direncin gövdesinde 4 tane renk bandı vardır. Bu renkler,
direncin ohm bazında değerini ve toleransını gösterirler. Okumaya sola en yakın olan banddan
başlanır. Direnç okunması ve renk tablosu aşağıda verilmiştir.
ült
es
i
R= AB x 10C ± D % ohm
Şekil 4. Örnek için kullanılan 200 KΩ’luk karbon direnç
0
Kahverengi
1
Kırmızı
2
Turuncu
3
Sarı
4
Yeşil
5
Mavi
Gri
Beyaz
2.Band
0
Çarpan
Tolerans
10
1
101
%1
2
102
%2
3
103
4
104
5
105
6
6
106
7
7
8
8
9
9
Ü
Te
kn
0
SD
Mor
1.Band
olo
ji F
Renkler
Siyah
ak
Renk Kodları:
Altın
10-1
%5
Gümüş
10-2
%10
Renksiz
%20
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
17
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
KONDANSATÖRLERĐN ÜZERĐNDEKĐ DEĞERLER
NEYĐ ĐFADE EDER?
10-18
10-15
10-12
10-9
10-6
10-3
10+3
10+6
10+9
10+12
10+15
10+18
a (atto)
f (femto)
p (piko)
n (nano)
µ (mikro)
m (mili)
k (kilo)
M (mega)
G (giga)
T (tera)
P (peta)
E (exa)
iF
Üretici firmanın ismi
olo
j
Suntan
2A473J
ak
ült
es
i
Yanda sembolü görülen kapasitörlerin (ya da kondansatörlerin)
değerinin okunması direnç değerlerinin okunmasına benzer.
Kondansatörlerin birimi Farad’tır ve F ile kısaltılır. Elektronikte
kullanılan kondansatör değerleri pF, nF ve µF mertebesindedir.
Dolayısıyla 1 mF, 1 F gibi kondansatörler oldukça büyük sayılabilecek
kondansatörlerdir. (Dikkat: Kondansatör değerlerinin belirli bir sıcaklık için
geçerli olduğunu ve kondansatörü oluşturan dielektrik malzemenin özelliğine
gore sıcaklık değişiminin kondansatör sığasını etkilediğini unutmayın. Bunun
yanında kondansatörler üretici tarafından belirtilen belirli gerilim değerlerine
kadar çalışabilirler ve bu gerilim aşıldığında aşırı gerilimden dolayı dielektrik
malzeme delinir ve kapasitör tahrip olur.) Kondansatörler küçük birimlerde
olduğundan k, M, G, T gibi büyüklükleri almazlar. Bu nedenle birimleri istisna
durumlar dışında pF cinsinden yazılır. Sık kullanacağımız dönüşümler için
yandaki tabloyu kullanabiliriz. Aşağıdaki seramik kondansatörün üzerindeki
değerleri okuyalım;
Üreticiye özgü kod
Kondansatör değeri (pF)
Tolerans
kn
473 = 47x103 pF = 47000 pF = 47 nF
Te
J = ±%5
SD
Ü
O halde bu kondansatör 47 nF ± %5 yani 44.65 nF ile 49.35 nF değerleri arasında
ölçülür. Tolerans kodları ise aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Harf
C
J
K
M
D
Z
Tolerans
± 0.25 pF
± %5
± %10
± %20
± 0.5 pF
+ %80 / - %20
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
18
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ÖRNEKLER:
103=10.103 pF = 10000 pF
= 10 nF
es
i
M = ± %20
iF
ak
ült
C= 10 nF ± %20 = 8...12 nF
kn
olo
j
102=10.102 pF = 1000 pF
= 1 nF
K= ± %10
1 KV Delinme Gerilimi 1000 V
SD
Ü
Te
C= 1 nF ± %20 = 0.8-1.2 nF
225=22.105 pF = 2200000 pF
= 2.2 µF
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
19
ak
ült
es
i
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
olo
j
iF
Yukarıda resmi gösterilen elektrolitik kondansatörler ise seramik kondansatörlerden farklı
olarak kutuplu kondansatörlerdir. Çalışmaları için belirli yönde DC gerilimle kutuplanmaları
gerekmektedir. Bu nedenle sembol olarak gösterilirken, kutuplu olduklarının anlaşılması için + uç
belirtilir. Yukaridaki resime dikkat edilirse + uç uzun, - uç kısa bacak bağlantılarına sahiptir. Bu bilgiyi
yeni aldığınız kondansatörler için kullanabilirsiniz, ancak herhangi bir devreden söktüğünüz
kondansatörlerin bacakları kısaltılmış ve aynı uzunlukta olacağından bu bilgi işe yaramaz. Üreticiler ”-” ucun
bilinmesi için bu ucu kondansatör üzerinde bacak bağlantısına doğru yönlenmiş beyaz ok şeklinde gösterirler.
ters bağlanması
Sığa: 10 µF 450V
SD
Ü
Te
kn
DĐKKAT :
Elektrolitik kondansatörlerin
uçlarının
kondansatörün aşırı ısınıp patlamasına neden olabilir!
Negatif ucu belirten işaret
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
20
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Kondansatör Testi
Birçok multimetrede kondansatörün değerini ölçme kabiliyeti bulunmamaktadır.
Bu sebeple, amaç çoğu kez bir kondansatörün işlev görüp görmediğinin testidir.
ült
es
i
Bilindiği üzere kondansatöre gerilim uygulandığında, kondansatöre giden
elektrik yükleri sayesinde kondansatör şarj olur. Tam şarj gerçekleştikten sonra
(genellikle 1-2 saniye içinde) kondansatöre doğru yük akışı sona erer. Bu
prensip baz alınarak, çoklu ölçer; ohmmetre kademesine alınıp, ölçü aletinin iki
ucu kondansatörün iki ucuna bağlanır ve gösterge izlenir. Şayet, göstergeden
okunan değer, önce büyük bir değerden (sonsuz) başlayıp, hızla azaldıktan
sonra, hızla tekrardan çok büyük (sonsuz) bir değere çıkıyorsa kondansatör
işlevini gerçekleştiriyor demektir. Aksi durumlar kondansatörde bir sorun
olduğunu gösterir. (Ölçümlerde ohmmetrenin uygun çarpanı deneysel olarak
belirlenir; kondansatörün değeri küçüldükçe ohmmetrenin çarpanı
büyütülmelidir; x10; x100 gibi).
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
Testi yapılacak kondansatörün herhangi bir devreye bağlı olmaması ve herhangi
bir gerilim altında bulunmaması gerekir. Ayrıca kondansatörler üzerinde yük
biriktirdikleri için üzerlerinde gerilim kalmaktadır. Bu nedenle teste başlamadan
önce kondansatör uçları kısa devre edilerek (geçici olarak birleştirme) birikmiş
yük boşaltılmalıdır. Aksi halde, gerek insan sağlığı açısından, gerekse ölçüm
cihazları için tehlikeli durumlar oluşabilir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
21
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ÖN ÇALIŞMA ÖDEVİ:
1.
ült
es
a) 470 ± 10% b) 1000 ± 5% c) 220 ± 20% d) 330 ± 10%
2.
Kırmızı
Siyah
C
Kırmızı
b) Kırmızı
Kırmızı
c)
Mavi
Yeşil
d) Mor
Gri
D
ak
B
Gümüş
olo
ji F
a)
A
i
Aşağıda verilen direnç değerleri için uygun renk bandlarını bulunuz.
Kahverengi
Altın
Altın
Altın
Turuncu
Gümüş
kn
Yukarıda verilen renk bandları için direnç değerlerini bulunuz.
SD
Ü
Te
3. Osiloskop, güç kaynağı, multimetre, sinyal jeneratörü, potansiyometre(pot) nedir?
Araştırınız.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
22
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DENEYSEL ÇALIŞMA
V=5 V, R1=120 Ω, R2=100 Ω, R3=47 Ω, R4=47Ω
ült
es
i
Yukarıda verilen devrede her bir direncin üzerine düşen gerilimi ve üzerinden geçen akımı
ölçünüz. Teorik (hesaplama) sonuçlar ile deneysel (ölçüm) sonuçları aşağıdaki tablolara
kaydediniz.
ak
ÖLÇÜM SONUÇLARI
AKIM
GERİLİM
olo
ji F
R1=120 Ω
R2=100 Ω
R3=47 Ω
R4=47 Ω
TEORİK SONUÇLAR
AKIM
GERİLİM
55 mA
5,55 V
37 mA
4,45 V
18 mA
2,225 V
18 mA
2,225 V
SD
Ü
Te
kn
Deney sonucunda elde ettiğiniz verileri kullanarak Mutlak Hata, Bağıl Hata, Yüzde
Bağıl Hata, Bağıl Doğruluk ve Yüzde Bağıl Doğruluk değerlerini (her bir direnç
üzerinde ölçülen akım ve gerilim için) hesaplayınız. Hesaplamalarınızı ve sonuçlarınızı
işlemleri ile birlikte rapora ekleyiniz.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
23
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DENEY NO 2: OHM KANUNU VE KIRCHOFF KANUNLARI
Amaç: Deneysel olarak Ohm Kanunu ve Kirchoff Kanunları’nı doğrulamaN. Seri ve paralel
bağlı dirençlerde voltaj ve akım GH÷HUOHULQL gözlemleme.
A) GİRİŞ:
ült
es
i
A.1. Kirchoff Akım Kanunu: Bir düğüme giren akımların toplamı, çıkan akımların
toplamına eşittir. Ya da bir düğüme giren ve çıkan akımların toplamı sıfırdır şeklinde ifade
edilir.
olo
ji F
ak
i2 + i3 = i1 + i4
v1 + v2 + v3 + v4 =0
SD
Ü
Te
kn
A.1.1. Kirchoff Voltaj Kanunu: Kapalı bir göz (çevre, loop) içerisindeki toplam gerilim
düşümü sıfırdır. Ya da kapalı bir çevrede harcanan gerilimlerin toplamı, sağlanan gerilimlerin
toplamına eşittir.
A.1.2. Ohm Kanunu: Ohm kanunu bir elektrik devresinde iki nokta arasındaki iletkenden
üzerinden geçen akım potansiyel farkla (örn. voltaj veya gerilim düşümü) doğru; fakat iki
nokta arasındaki dirençle ters orantılıdır.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
24
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ült
es
i
Burada, I akım amper, V referans alınan iki nokta arasındaki potansiyel fark volt ve R ohmla
ölçülen ve direnç olarak adlandırılan devre değişkeni (volt/amper)dir. Potansiyel fark gerilim
olarakta bilinir ve bazen V nin yerine U, E veya emk (elektromotor kuvvet) sembolleri
kullanılır. Bu kanun basit elektriksel devrelerdeki telden geçen akım ve gerilim miktarını
açıklar.
ak
Ohm kanunu: V = IR
1.
Te
kn
R1
olo
ji F
ÖN ÇALIŞMA ÖDEVİ:
R2
R5
R4
R3
SD
Ü
V1
Yukarıdaki devre için direnç değerleri Reş=150 ohm, R2=R5=120 ohm, R3=180 ohm, R4=240
ohm‘dur. V1 gerilimini 6 V ve 12 V alarak her bir direnç üzerinden geçen akım ve gerilimi
bulunuz. Kirchoff yasalarını ispatlayınız.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
25
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ült
es
i
2.
olo
ji F
ak
Yukarıdaki devre için R1=1.2k, R2=4.7k, R3=R7=2.2k, R4=R5=R6=1.2k ‘dır. Bu
devredeki akım kaynağını 3 mA ve 6mA değerlerinde varsayarak E gerilim değeri ile her bir
dirence düşen akım ve gerilimi bulunuz.
SD
Ü
Te
kn
3.
Yukarıdaki devre için a ve b noktaları arasındaki Rab eşdeğer direncini hesaplayınız.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
26
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DENEYSEL ÇALIŞMA
A
R1
R2
R5
V1
R4
R3
ült
e
si
B
ji F
ak
1. Yukarıdaki devrede R1=150 Ω, R2=R5=120 Ω, R3=180 Ω, R4=240 Ω’dur. V1
gerilimini sırayla 6V ve 12V alarak tüm dirençler üzerindeki akım ve gerilimi
ölçünüz. Yaptığınız deneysel çalışmayı teorik olarak çözümlediğiniz sonuçlarla
karşılaştırınız.
olo
2. Elde ettiğiniz deneysel sonuçlarla Kirchoff Akım Kanunu ve Kirchoff Gerilim
Kanunu’nun geçerliliğini ispatlayınız. [ i2+i5 = i3 ; i1 = i3+i4 ; V+V1+V4 = 0]
Te
kn
3. A ve B noktaları arasındaki eşdeğer direnci (RAB) ölçünüz. [RAB = 270 Ω]
R1=150 Ω
R2= 120 Ω
R3=180 Ω
R4=240 Ω
R5=120 Ω
V1 = 12 V
R1=150 Ω
R2= 120 Ω
R3=180 Ω
R4=240 Ω
R5=120 Ω
TEORİK SONUÇLAR
GERİLİM
AKIM
3,3 V
22 mA
0,66 V
5,5 mA
2,02 V
11 mA
2,7 V
11 mA
0,66 V
5,5 mA
ÖLÇÜM SONUÇLARI
GERİLİM
AKIM
TEORİK SONUÇLAR
GERİLİM
AKIM
6,6 V
44 mA
1,32 V
11 mA
4,04 V
22 mA
5,4 V
22 mA
1,32 V
11 mA
ÖLÇÜM SONUÇLARI
GERİLİM
AKIM
SD
Ü
V1 = 6 V
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
27
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i
R1 üzerindeki V1 geriliminin ölçümünü gösteren Delikli Panel resimleri:
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
28
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i
R1’den geçen I1akımının ölçümünü gösteren şekil ve Delikli Panel resimleri:
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
29
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
DENEY 3:
Gerilim ve Akım Bölme
Amaç:
Gerilim ve akım bölme işlemini gerçekleştirmek.
Deneyde kullanılacak malzemeler:
1. Delikli Panel
2. Çeşitli Dirençler (1 KΩ, 2.4 KΩ, 5.6 KΩ ve 1.2 KΩ)
Teori:
es
i
Gerilim ve akım bölme bir devreyi analiz etme işlemini basitleştirir.
iF
ak
ült
Gerilim Bölme bir dizi seri dirençler üzerindeki toplam gerilimin ne kadarının herhangi bir
direnç üzerinde düştüğünü hesaplamaya yardımcı olur.
Şekil 1’deki devre için, Gerilim Bölme formülleri:
olo
j
R2
Vs
R1  R 2
(1)
(2)
SD
Ü
V2 
R1
Vs
R1  R 2
Te
kn
V1 
Şekil 1. Gerilim bölme.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
30
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
iF
ak
ült
es
i
Şekil 1’deki Eleman Gerilimlerinin Ölçülmesi ile İlgili Detaylar:
Te
kn
olo
j
Şekil 4. R1 üzerindeki V1 gerilimini ölçme.
SD
Ü
Şekil 5. R2 üzerindeki V2 gerilimini ölçme.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
31
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Şekil 2’deki Eleman Akımlarının Ölçülmesi İle İlgili Detaylar:
iF
ak
ült
es
i
Ampermetre olarak SMM kullanılır.
Şekil 6. R1’den geçen I1 akımını ölçme. (Not: Ampermetre R1 direncinden öncede
SD
Ü
Te
kn
olo
j
yerleştirilebilir.).
Şekil 7. R2’den geçen I2 akımını ölçme. (Not: Ampermetre R2 direncinden öncede
yerleştirilebilir.)
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
32
es
i
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
Şekil 8. Toplam akımın (veya kaynak akımının) ölçülmesi.
Şekil 9. Toplam akımın (veya kaynak akımının) ölçülmesi. (Diğer yöntem).
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
33
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
34
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
b) Her bir durumda (3) ve (4)’deki formülleri kullanarak I1 ve I2 akımlarını
hesaplayınız ve Tablo 2’ye yazınız
c) 2a ve 2b adımlarındaki sonuçları karşılaştırınız.
Tablo 2.
Durumlar
Ölçülen Değerler
Hesaplanan Değerler
Is
I1
I2
Is
I1
I2
(mA)
(mA)
(mA)
(mA)
(mA)
(mA)
R1=5.6K, R2=2.4, Rs=1K
Laboratuar Raporu İçin Sorular:
iF
ak
ült
es
i
R1=R2=2.4K, Rs=1K
1. Hesaplanan ve ölçülen çıkışlar birbirleri ile ne kadar uyuştu? Aralarında bir fark varsa
açıklayınız.
2. Şekil 3’de gösterilen devrede I1 ve I2 akımlarını elde etmek için akım bölme işlemini
SD
Ü
Te
kn
olo
j
uygulayabilir miyiz? Kısaca açıklayınız
Şekil 3. Rapor için kullanılacak deney devresi.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
35
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
OSİLOSKOP g/dh0/(5ø
Bu doküman Agilent DSO 1002A çift kanallı 60 MHz’lik osiloskobun kullanımı
hakkında bilgi vermektedir. Şekil 1 aletin ön görünümünü içermektedir.
3
5
4
2
6
7
8
10
9
11
12
13
es
i
14
iF
ak
ült
15
16
17
18
19
20
1
35
Te
kn
olo
j
21
34
33
32
31 30 29 28
Şekil 1. Ön görünüm.
22
27
26
25
24
23
SD
Ü
Şekil 1’de belirtilen kısımların açıklamaları Tablo 1’de verilmiştir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
55
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Tablo 1. Ön görünümdeki tuşların açıklamaları.
es
i
19- Yazdırma tuşu
20- Ayar ve sinyal kaydetme-geri
yükleme tuşu
21- Fabrika ayarlarına geri döndürme
tuşu
22- Otomatik ölçeklendirme tuşu
23- Dış tetikleme bağlantısı
24- İkinci
kanalın
dikey
eksen
ölçeklendirme silindiri
25- Dfds
26- İkinci kanal seçim ve ayarlama tuşu
27- İkinci kanal için dikey kaydırma
silindiri
28- İkinci kanal bağlantısı
29- Matematik fonksiyonları menüsü
30- Birinci kanal seçim ve ayarlama tuşu
31- Birinci kanal için dikey kaydırma
silindiri
32- Birinci kanal bağlantısı
kanalın
dikey
eksen
33- Birinci
ölçeklendirme silindiri
34- Test sinyal çıkışı
35- USB harici bellek bağlantısı
olo
j
iF
ak
ült
1- Açma-kapama tuşu
2- Menü seçim tuşları
3- Son açılan menüyü açma-kapama
tuşu
4- Menü seçim silindiri
5- Ekran işaretçileri menüsü
6- Yatay ekseni ölçeklendirme ve
yakınlaştırma silindiri
7- Ölçüm menüsü
8- Yakınlaştırma menüsü
9- Örnekleme menüsü
10- Yatay eksen hareket silindiri
11- Gösterme menüsü
12- Koşturma-durdurma tuşu
13- Yardım tuşu
14- Anlık ekran dondurma tuşu
15- Ayarlar tuşu
16- Tetikleme silindiri
17- Tetikleme menü tuşu
18- Tetikleme zorlayıcısı ve dış bağlantı
sonlandırma tuşu
SD
Ü
Te
kn
1- Birinci ve ikinci kanallardan birinci kanal (32) ve ikinci kanal bağlantılarından (28)
hangileri kullanılacaksa o ölçüm uçlarının pozitif uçları ölçüm yapılacak düğüme
negatif uçları ise devrenin referans voltajına bağlanır.
2- Sinyallerin ekrandaki ölçeklendirmesi otomatik ve elle yapılabilir.
 Auto-Scale (22) tuşuna basılarak ölçüm uçlarının devreye bağlı olup
olmadıkları otomatik bir şekilde kontrol edilir. Devreden gelen sinyaller yatay
ve dikey eksenlerde otomatik olarak ölçeklendirilir.
 Sinyalleri elle ölçeklendirmek için ise birinci kanal seçim ve ayarlama tuşu
(30) ve ikinci kanal seçim ve ayarlama tuşlarıyla (26) kanallar seçilebilir.
Birinci ve ikinci kanalların yatay ölçeklendirmesi birinci kanalın dikey eksen
ölçeklendirme (33) ve ikinci kanalın dikey eksen ölçeklendirme silindirleri
(24) ile yapılır. Bu silindirlere basılarak ince ve kaba ayar fonksiyonları
arasında geçiş yapılır. Silindirler çevrilerek dikey ölçeklendirme değiştirilir.
Yatay ekseni ölçeklendirme ve yakınlaştırma silindiri (6) ile her iki kanalın
yatay ölçeklendirilmesi yapılır. Sinyalleri dikey olarak kaydırmak için birinci
kanal için dikey kaydırma (31) ve ikinci kanal için dikey kaydırma silindirleri
(27) çevrilebilir. İki kanal birden aktifken bu silindirler tıklanarak ölçülen
sinyallerin x eksenleri kesiştirilebilir. Yatay eksen hareket silindiri (10) ile
sinyaller yatay eksende kaydırılabilir. Aynı silindire basılarak yatay eksende
kaydırılmış sinyaller ilk konumlarına getirilebilir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
56
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i
3- Seçilen kanalların ayarları menü seçim tuşları (2) ve menü seçim silindiri (4) ile
yapılabilir. Bunun için birinci kanal seçim ve ayarlama (30) ve ikinci kanal seçim ve
ayarlama tuşlarıyla (26) kanalların menüleri açılır.
 Açılan menülerdeki Coupling ayarıyla algılanan sinyalin AC, DC ve GND
modlarında gözlemlenmesi sağlanır.
o DC modunda sinyallerdeki DC ve AC bileşenler aynı anda
gözlemlenir.
o AC modunda sinyallerin sadece AC bileşenleri gözlemlenir.
o GND modunda sinyallerin referans voltaj seviyeleri gözlemlenir.
 BW Limit seçeneği ile 20 MHz üzerindeki sinyal bileşenleri filtrelenebilir.
 Probe ayarı ile ölçüm ucundaki sinyalin büyütme katsayısı ayarlanabilir.
 Digital Filter ayarı ile sinyale dijital filtre uygulanabilir.
 Volt/Dive ayarı ile birinci kanalın dikey eksen ölçeklendirme (33) ve ikinci
kanalın dikey eksen ölçeklendirme silindirlerine (24) basılarak da yapılabilen
ince ve kaba ayar fonksiyonları arasında geçişin yapılması sağlanabilir.
 Invert ayarı ile kanallardaki sinyaller terse alınabilir.
 Unit ayarı ile gözlemlenen sinyalleri dikey eksenlerinin birimi ayarlanabilir.
4- Math (29) tuşuyla matematiksel fonksiyonlar menüsü açılır. Operate ayarı ile
kanallardaki sinyaller toplanabilir, çıkarılabilir, çarpılabilir ve hızlı Fourier dönüşümü
yapılabilir. Uygulanan matematiksel fonksiyona göre gerekli olan seçimler menü
seçim tuşları (2) ve menü seçim silindiri (4) ile yapılabilir.
5- Ölçülen sinyallerle herhangi bir referans sinyalini karşılaştırmak için Ref (25) tuşu
kullanılır. REF menüsündeki Source ayarıyla kanallardaki sinyaller veya bunların
matematiksel fonksiyonlardan geçirilmiş halleri referans alınmak için seçilir. Save
tuşu ile seçilen sinyal referans alınmak için kaydedilir. Menünün ikinci sayfasına
gelinerek menü seçim silindiriyle (4) referans sinyalinin kaydırma işlemi yapılır.
6- Son açılan menü 3 numaralı tuş ile tekrar açılıp kapatılabilir.
7- Ölçüm menüsü Measure (7) tuşuyla açılabilir, menü seçim tuşları (2) ve menü seçim
silindiri (4) ile ayar yapılabilir.
 Source ayarı ile kanal seçimi yapılır.
 Voltage ayarı ile sinyallerin maksimum, minimum, tepeden tepeye voltaj
büyüklükleri gibi değerleri seçilerek, ölçümler ekrana aktarılabilir.
 Time ayarı ile sinyallerin periyot, frekans, yükselme ve düşme zamanı gibi
zamana bağlı özellikleri seçilerek ölçümler ekrana aktarılabilir.
 Clear ayarı ile ekrana aktarılan ölçümler kaldırılabilir.
 Display All ayarı ile sinyalin tüm ölçüm özellikleri ekrana aktarılır.
 Delay/Phase ayarı ile gecikme ve faz ayarları yapılabilir.
 Counter ayarı ile sayaç açılabilir.
8- Cursor (5) tuşu ile osiloskop ekranındaki sinyaller üzerinde ölçüm yapmayı sağlayan
gösterge menüsü açılabilir.
 Mode ayarı ile göstergelerin otomatik, elle veya takip modunda çalışması
seçilebilir.
 Type ayarı ile yatay veya dikey eksende ölçüm yapması seçilir.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
57
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Source ayarı ile ölçüm yapılacak kanal seçilebilir.
CurA ve CurB ayarları ile A ve B göstergeleri seçilebilir. Menü seçim silindiri
(4) ile göstergelerin yatay ve dikey konumları değiştirilebilir.
 Göstergelerin bulunduğu konumların yatay ve dikey eksenlerdeki değerleri ile
göstergeler arasındaki mesafenin yatay ve dikey eksenlerdeki büyüklüğü
ekranda gösterilir.
9- Koşturma - durdurma (12) ve anlık ekran dondurma tuşlarıyla (14) osiloskop
ekranındaki değerler anlık olarak durdurulup harekete geçilirilebilir.
10- Menu/Zoom (8) tuşuyla yakınlaştırma menüsü açılır. Menü seçim tuşları (2) ve menü
seçim silindiri (4) ile ayar yapılabilir.
 Zoom özelliğiyle yakınlaştırma fonksiyonu açılır.
 Time Base ayarı ile ekranda görünen sinyalin Y-T, X-Y ve kayma modları
arasında geçiş yapması sağlanır.
 Zoom özelliği açıkken yakınlaştırma yapılan sinyalin konumu 10 numaralı
silindir ile ayarlanabilir.
11- Acquire (9) tuşuyla örnekleme menüsü açılır. Menü seçim tuşları (2) ve menü seçim
silindiri (4) ile ayar yapılabilir.
 Acquisition ayarı ile osiloskobun ölçüm uçlarındaki sinyalleri örnekleyip
ekranda gösterirken kullanacağı yöntem seçilebilir.
 Sinx/x ayarı ile osiloskobun enterpolasyon yardımıyla daha kaliteli sinyal
formları göstermesi sağlanabilir.
12- Display (11) tuşuyla gösterim menüsü açılır. Menü seçim tuşları (2) ve menü seçim
silindiri (4) ile ayar yapılabilir.
 Type ayarıyla sinyallerin vektörel ya da noktasal gösterimleri ayarlanır.
 Clear ayarıyla ekranda gösterilen hafızada kayıtlı sinyal formları ekrandan
temizlenir.
 Intensity ayarıyla ekrandaki sinyallerin gösterim yoğunluğu ayarlanır.
 Grading ayarıyla ekrandaki sinyallerin sabit yoğunlukla gösterilmesi veya azar
azar yok olacak bir şekilde gösterilmesi seçilebilir.
 Grid ayarıyla ekrandaki sinyallerin okunmasını kolaylaştıran referans
çizgilerinin çeşidi ayarlanabilir.
 Menu Display ayarıyla açılan menülerin ekranda kalma süreleri ayarlanabilir.
 GridBright ayarıyla referans çizgilerinin parlaklığı ayarlanabilir.
 Screen ayarıyla ekran rengi değiştirilebilir.
 Screen Persist ayarıyla örnekleme için son algılanan sinyalin yalnız başına
veya daha önce alınan sinyallerle beraber gösterilmesi seçilebilir.
13- Default Setup (21) tuşuyla osiloskop ayarları ilk ayarlarına geri döndürülür.
14- Save Recall (20) tuşuyla ayar ve sinyal kaydetme-geri yükleme menüsü açılır.
 Storage ayarlarıyla osiloskop ayarlarının ya da kanallardaki sinyalleri üzerinde
işlem yapılacağı seçilir.
 Internal ayarıyla osiloskobun dahili ayarlar veya sinyal formaları hafızasına
yüklenip hafızasından geri çağrılabilir.
SD
Ü
Te
kn
olo
j
iF
ak
ült
es
i


Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
58
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
USB bağlantısı (35) yardımıyla harici bellek bağlandığı zaman ortaya çıkan
External seçeneğiyle, ayarlar veya sinyal formaları hafızaya yüklenip
hafızadan geri çağrılabilir.
15- Print (19) tuşuyla ekran görüntüsü yazdırılabilir.
16- Utility (15) tuşuyla ayarlar menüsü açılır. Ses açıp kapama, dil seçimi, zaman ayarı
gibi özellikler değiştirilebilir.
17- Help (13) tuşuna basılarak cihazdaki tuşların fonksiyonları hakkında bilgi edinilebilir.
Bunun için help tuşuna basıldıktan sonra hakkında bilgi alınmak istenilen tuşa basılır.
18- Tetikleme silindiriyle (16) tetikleme seviyesi belirlenir. 17 tuşuyla tetikleme menüsü
açılır. Buradan tetikleme modu, tetikleme kaynağı gibi ayarlar yapılabilir.
19- Tetikleme zorlayıcısı ve dış bağlantı sonlandırma tuşuyla (18) normal ve tek
tetiklemeli kaymalarda tetikleme zorlanır. Ayrıca bu tuşla cihaz dışarıyla bağlantılı
haldeyken bağlantısı kesilebilir.
20- Dış tetikleme bağlantısı (23) ile dışarıdan bir kaynaktan tetikleme sağlanacaksa
bağlantı yapılır.
21- Osiloskobun bağlantı uçlarının çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için test sinyal
çıkışı (34) kullanılabilir.
iF
ak
ült
es
i

Kaynaklar
SD
Ü
Te
kn
olo
j
1- Agilent Technologies 1000 Series Portable Oscilloscopes Data Sheet.
2- Agilent 1000 Series Oscilloscopes User’s Guide.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
59
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
ak
.
DENEY 4: Diyot Doğrultucu Devrelerinin Osiloskop Yardımıyla Analizi
kn
olo
ji F
Deneyin Amacı:
• Doğrultucu çalışma prensiplerinin kavranması
• Filtreleme kondansatörünün doğrultucu çıkışa etkisinin incelenmesi
Ü
Te
Teorik Bilgi:
Yr
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
NO
L
SD
AC gerilim isminden de anlaşılacağı üzere, yönü periyodik, değeri sürekli olarak değişen
gerilimdir. DC gerilim de yönü ve değeri sabit olan gerilimi ifade etmektedir. Çoğu elektronik
cihazın doğru akım gereksiniminden dolayı, alternatif gerilimi doğru gerilime çevirmek
gerekmektedir. AC gerilimi uygun bir DC gerilime çeviren devreye ya da cihaza doğrultucu
adı verilir. Elektronik devrelerde kullanılan üç tür doğrultucu devre vardır. Bunlar, yarım
dalga, tam dalga ve köprü doğrultuculardır.
Şekil 1
Şekil 2
Periyodik işaretlerin RMS ve ortalama (avg) değerlerini aşağıdaki eşitlikleri kullanarak
bulabiliriz.
T
T
1
VRMS =
v(t) 2 dt
∫
T0
Tepe Faktörü =
Vp
VRMS
,
1
Vavg = ∫ v(t)dt
T0
Form Faktörü =
VRMS
Vort
Sinüs dalga şekli için yukarıdaki eşitlikler çözüldüğünde aşağıdaki değerleri elde ederiz;
VRMS = 0.707 x Vp
Vort= 0.637xVp
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
Vpp = 2Vp
40
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Köprü doğrultucular aslında tam dalga doğrultucu özelliğinde olup sadece giriş gerilim kaynağı tam
dalga doğrultucu gibi ortası sıfırlı olmayıp, tek bir AC kaynak ile beslenmektedir. Aşağıdaki şekilde köprü
doğrultucu görülmektedir.
Ü
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
NO
L
2.
İki diyotlu tam dalga doğrultuculara göre daha küçük transformatör kullanılabileceğinden, maliyet, yer,
ısınma bakımından avantaj sağlanır.
Dört diyot bir gövde üzerinde hazırlandığından montaj kolaylığı olmalıdır.
SD
1.
Te
Köprü tipi doğrultucuların avantajları:
Yr
Şekil- Köprü Tipi Doğrultmaç
Yukarıdaki devrenin girişine (e-f uçları arasına) bir alternatif gerilim uygulayalım. t1 zamandan itibaren
pozitif yönde yükselmeye başlayan giriş gerilimi, a ucunu pozitif b ucunu da negatif yapacaktır. Bu anda a ucuna
bağlı diyotlardan D1 diyotunun anodu, D3 diyotunun da katodu pozitif olacaktır. Aynı şekilde b ucuna bağlı
diyotlardan D2 diyotunun katodu negatif, D4 diyotunun da anodu negatif olacaktır. Dikkat edilirse D1-D4
diyotlarının katotlarının birleştiği c noktası ile D3-D2 diyotlarının anotlarının birleştiği d noktaları arasına bir
yük direnci bağlanmıştır. (Yük direnci bizim kullandığımız elektronik bir devre olabileceği gibi şekildeki hali ile
bir direnç de olabilir.) Anodu pozitif olan D1 diyotu ile katodu negatif olan D2 diyotu üzerinden bir akım
akmaya başlar. Akan akım yük direncinin üst ucundan girip ait ucunda çıktığı için yük direncinin üst ucunu
pozitif, alt ucunu da negatif yapacaktır. D1 ve D2 diyotları üzerinden akan akım t1-t2 zamanı boyunca yani a
noktasının pozitif, b noktasının negatif olduğu sürece devam edecektir. Bu durum aşağıdaki şekilde
görülmektedir.
Şekil-Pozitif Alternans Sırasında İletimde Olan Diyotlar
t2 zamanda sıfır volt değerine düşen giriş gerilimi hemen negatif yönde yükselmeye başlayacaktır. t2
zamandan itibaren negatif yönde yükselmeye başlayan giriş gerilimi, a ucunu negatif b ucunu da pozitif
yapacaktır. Bu anda a ucuna bağlı diyotlardan D1 diyotunun anodu, D3 diyotunun da katodu negatif olacaktır.
Aynı şekilde b ucuna bağlı diyotlardan D2 diyotunun katodu pozitif. D4 diyotunun da anodu pozitif olacaktır.
Anodu pozitif olan D4 diyotu ile katodu negatif olan D3 diyotu üzerinden bir akım akmaya başlar. Akan akım
yük direncinin üst ucundan girip ait ucunda çıktığı için yük direncinin üst ucunu pozitif, alt ucunu da negatif
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
41
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
am
az
an
ŞE
NO
L
SD
Ü
Te
yapacaktır. D4 ve D3 diyotları üzerinden akan akım t2-t3 zamanı boyunca yani a noktasının negatif, b noktasının
pozitif olduğu sürece devam edecektir. Bu durum aşağıdaki şekilde görülmektedir.
Şekil- Negatif Alternans Sırasında İletimde Olan Diyotlar
Yr
d.
Do
çD
r.R
Çıkış gerilimin doğru akım (DC) şeklinde olabilmesi için yük direncine paralel bir kondansatör
koyarsak çıkış dalga şekli ve devre aşağıdaki gibi olur.
(b)
(a)
Şekil- (a) Kondansatör Bağlanmış Köprülü Doğrultma Devresi ve (b) Yaklaşık Çıkış Gerilimi Eğrisi
Deneyin Amacı: Diyotlarla yapılan bazı uygulamalardan kenetleyici, kırpıcı ve doğrultucu devrelerin
anlaşılması, gerçeklenmesi ve kullanım yerlerinin kavranması
Kullanılacak Materyaller:
4 x Si Diyot 1N4148
1 x 1uF
1x 100uF
1x 10kΩ
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
42
a)
b)
çD
 Vi ve V
r.R
am
az
an
ŞE
NO
L
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Yr
d.
Do
gerilimi arasındaki genlik farkına dikkat ediniz. Bu fark diyod üzerinde düşen
gerilimden kaynaklanmaktadır.
L
 Osiloskopun CH1 ve CH2 kanalına ait GND uçları ortak olduğu için Vi ve Vd aynı anda
ölçülemez. Aksi halde, böyle bir bağlantıda R L kısa devre edilmiş olur.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
43
NO
L
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Yr
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
Şekil : Vi nin ölçülmesi ve elde edilecek grafik
Şekil : VL nin ölçülmesi ve elde edilecek grafik
Şekil : Vd1-Vd2 nin ölçülmesi ve elde edilecek grafik
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
44
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
kn
olo
ji F
ak
Deney 4:Diyot Doğrultucu Devreleri Yarım Dalga Doğrultma
SD
Ü
Te
Ön Hazırlık Çalışması
NO
ŞE
2. Yarım Dalga Doğrultma için geçerli olan DC ve AC formülleri yazınız.
L
1.Yarım dalga Doğrultma Nedir? Açıklayınız.
Eav
r.R
çD
2
d.
T, VP-P, f
Yr
1
Hesaplama Sonucu ve Birimi
Do
Sonuç No. Hesaplanan/Ölçülen
Nicelik
am
az
an
3. Aşağıdaki tablodaki değerleri yarım dalga doğrultma deneyine (Deney 4) göre hesaplayınız.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
45
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
kn
olo
ji F
Deney 4:Diyot Doğrultucu Devreleri Yarım Dalga Doğrultma
1.
NO
L
SD
Ü
Te
Şekil 3’ deki devreyi gerekli bağlantıları yaparak (kondansatörsüz) modül üzerinde kurun.
3.
4.
5.
6.
7.
AC 0-9V kaynağını AC9V girişine uygulayın. Bu devre filtre kondansatörü olmayan
yarım dalga doğrultucudur.
Osiloskop kullanarak, AC kaynak dalga şeklini ölçün ve TIME/DIV, VOLT/DIV
değerlerini belirterek osiloskop kâğıdına çiziniz. AC kaynağının periyot (T), tepeden
tepeye genliğini (VP-P) ve frekansını (f) hesaplayınız ve kaydediniz. (1)
Osiloskop kullanarak, R4 direnci üzerindeki dalga şeklini ölçün ve TIME/DIV,
VOLT/DIV değerlerini belirterek osiloskop kâğıdına çiziniz.
Eav=Epk/π=(Vp-p/2)/π denklemine göre gerilimin ortalama değeri hesaplayınız ve
kaydediniz. (2)
Şekil 3’te gerekli bağlantı ları yaparak C1 kondansatörünü devreye bağlayın. Çıkış
dalga şeklini ölçün ve TIME/DIV, VOLT/DIV değerlerini belirterek osiloskop
kâğıdına çiziniz.
Yr
d.
2.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
Şekil 3
Şekil 3’te C1’in yerine C2 kondansatörünü bağlayın ve 6. adımı tekrarlayın. Bu
durumda bulduğunuz Eav ile 6. adımdakini karşılaştırınız ve filtreleme kondansatörü
ile Eav arasındaki ilişkiyi tanımlayınız. (3)
ELDE EDİLEN SONUÇLAR
Çizelge 1: Hesaplama ve ölçüm sonuçları.
Sonuç No. Hesaplanan/Ölçülen
Nicelik
1
T, VP-P, f
2
Eav
3
Filtreleme
kondansatörü ile Eav
arasındaki ilişkiyi
Hesaplama/Ölçüm Sonucu ve Birimi
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
46
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
kn
olo
ji F
DENEY SONUÇLARI ÇİZELGESİ
(Bu çizelgeyi deney bitiminde laboratuvar sorumlusuna onaylatılıp teslim ediniz)
SD
Ü
Te
Deney 4:Diyot Doğrultucu Devreleri Yarım Dalga Doğrultma
2
Eav
3
Filtreleme
kondansatörü ile Eav
arasındaki ilişkiyi
r.R
çD
T, VP-P, f
Do
1
Hesaplama/Ölçüm Sonucu ve Birimi
Yr
d.
Sonuç No. Hesaplanan/Ölçülen
Nicelik
am
az
an
ŞE
NO
L
Lab. Grup No.:
Hazırlayanlar : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
....................
....................
Çizelge 1: Hesaplama ve ölçüm sonuçları.
Laboratuvar Sorumlusu Onayı:
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
47
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
SD
Ü
Te
Ön Hazırlık Çalışması
kn
olo
ji F
Deney : Diyot Doğrultucu Devreleri Köprü Tipi Doğrultma
L
1.Köprü Doğrultma Nedir? Açıklayınız.
ŞE
NO
2. Köprü Doğrultma için geçerli olan DC ve AC formülleri yazınız.
2
Eav
r.R
çD
T, VP-P, f
Yr
d.
1
Hesaplama Sonucu ve Birimi
Do
Sonuç No. Hesaplanan/Ölçülen
Nicelik
am
az
an
3. Aşağıdaki tabloda verilen değerleri köprü doğrultma deneyine (Deney 5) göre hesaplayınız.
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
48
Deney . Köprü Tipi Doğrultma
Şekil 4’ deki devreyi gerekli bağlantıları
yaparak modül üzerinde kurun.
kn
olo
ji F
1.
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
çD
r.R
am
az
an
ŞE
NO
L
SD
Ü
Te
Şekil 4
Osiloskop kullanarak, R4 direnci üzerindeki çıkış dalga formunu ölçün ve TIME/DIV,
VOLT/DIV değerlerini belirterek osiloskop kâğıdına çiziniz. Ripple frekansını
belirtin. (1)
Yr
d.
Do
2.
3.
Eav=2Epk/π denklemini kullanarak, Eav ortalama çıkış gerilimini hesaplayın ve
kaydedin. (2)
4.
Şekil 4’de C1’i bağlayı n, çıkış dalga formunu ölçün ve TIME/DIV, VOLT/DIV
değerlerini belirterek osiloskop kâğıdına çiziniz.
5.
Şekil 4’de C1 yerine C2’ yi bağlayın ve 4. adımı tekrarlayın. Bu durumda
bulduğunuz Eav ile 3. adımdakini karşılaştırınız ve filtreleme kondansatörü ile Eav
arasındaki ilişkiyi tanımlayınız. (3)
ELDE EDİLEN SONUÇLAR Deney 5. Köprü Tipi Doğrultma
Çizelge 1: Hesaplama ve ölçüm sonuçları.
Sonuç No. Hesaplanan/Ölçülen
Nicelik
Ripple frekansı
1
2
Hesaplama/Ölçüm Sonucu ve Birimi
Eav
3
Filtreleme
kondansatörü ile Eav
arasındaki ilişkiyi
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
49
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
kn
olo
ji F
DENEY SONUÇLARI ÇİZELGESİ
(Bu çizelgeyi deney bitiminde laboratuvar sorumlusuna onaylatılıp teslim ediniz)
SD
Ü
Te
Deney :Diyot Doğrultucu Devreleri Yarım Dalga Doğrultma
2
Eav
3
Filtreleme
kondansatörü ile Eav
arasındaki ilişkiyi
r.R
çD
Ripple frekansı
Do
1
Hesaplama/Ölçüm Sonucu ve Birimi
Yr
d.
Sonuç No. Hesaplanan/Ölçülen
Nicelik
am
az
an
ŞE
NO
L
Lab. Grup No.:
Hazırlayanlar : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
....................
....................
Çizelge 1: Hesaplama ve ölçüm sonuçları.
Laboratuvar Sorumlusu Onayı:
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
50
NO
L
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Yr
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
2-7
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
51
NO
L
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Yr
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
2-8
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
52
NO
L
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
.
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Yr
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
2-9
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
53
SDÜ Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği
Deney 2
NO
L
SD
Ü
Te
kn
olo
ji F
ak
.
Elektronik-I Laboratuvarı
Yr
d.
Do
çD
r.R
am
az
an
ŞE
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
TIME/DIV
VOLT/DIV (CH1)
VOLT/DIV (CH2)
2-10
Temel Elektrik Elektronik Dersi 2014 Bahar Dönemi
54
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
12
File Size
4 694 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content