close

Enter

Log in using OpenID

embedDownload
DĠOKSĠN ANALĠZ METOTLARI VE AVRUPA
KOMĠSYON DĠREKTĠFLERĠNDEKĠ YENĠ
UYGULAMALAR
TARIM, GIDA VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI
ANKARA GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ
2014

Adı Soyadı
:
ÇalıĢtığı Birim :
Demet UZUN
GTHB Ankara Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü

Konu
:
Dioksin Analiz Metotları Ve Avrupa Komisyon
Direktiflerindeki Yeni Uygulamalar

Gidilen Ülke
Görev Tarihi
:
:
Amsterdam- HOLLANDA
10-14 ġubat 2014


1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Dioksin ve PCB’lerin Tanımı, Kimyasal Yapısı,
Kaynakları
Dioksin Krizi
Dioksin Analiz Yöntemleri
DR Calux metodu ve güvenilirliği
DR Calux çalıĢma prensibi ve analiz alanları
Dioksin ile ilgili AB Stratejileri ve düzenlemeler
DR Calux için yeni kriterler
Sonuç hesaplama ve raporlama
Genel değerlendirme
DĠOKSĠNLER



Dioksin ve benzeri bileĢikler hemen her yerde bulunabilen insan
ve hayvan sağlığını tehdit eden toksik çevre kirleticileridir.
Lipofilik olmaları nedeniyle özellikle hayvansal gıdalarda
birikebilir. Besin zinciri yoluyla da insanlara ulaĢarak insan
sağlığını etkilerler.
Ġnsan sağlığı ve gıda güvenliği açısından dioksin
kontaminasyonunun belirlenmesi ve önlenmesi büyük önem
taĢımaktadır.
DĠOKSĠNLER
En çok bilinen dioksinler;
-Poliklorlu-ρ-dioksinler (PCDD),
-Poliklorludibenzofuranlar (PCDF) ve
-Poliklorlubifeniller (PCB)’dir.
Dioksin, iki oksijen köprüsüyle birbirine bağlanmıĢ
iki klorlu benzen halkası içeren bileĢen grubunun
genel ismidir.
Poliklorludibenzofuran tek oksijen köprüsüyle birbirlerine
bağlanmıĢ iki klorlu benzen halkası içeren bileĢen grubunun
genel ismidir.
75 PCDD izomeri
135 PCDF izomeri
PCB’LER

Poliklorlu bifeniller (PCB’ler) iki benzen halkasından oluĢan bir molekül olan
bifenile bağlı 1 ile 10 klor atomundan oluĢan organik bileĢiklerdir.
Toplam 209 PCB bulunmaktadır.

Bunların 12’si dioksin benzeri PCB’lerdir.

En bilinen ve toksik dioksin bileĢeni
2,3,7,8-tetraklorin-dibenzo-p-dioksin (TCDD)’ dir.
Dioksin



Doğal olarak oluĢmaz.
Ġnsan yapımı değildir.
Ortamda klor varlığında 200oC-1000oC’de organik
maddelerin yanması sonucu oluĢur.
PCB
Ġnsan yapımıdır.
DIOKSINLERIN OLUġUM KAYNAKLARI
 Atık yakma tesisleri
 Tıbbi ve evsel atık bertarafı
 Termik santraller
 Petrokimya endüstrisi
 Geri dönüĢüm metal endüstrisi
 Çimento fabrikaları
 Kağıt üretim tesisleri (beyazlatma)
 Doğal kaynaklar (madenler, volkanlar, orman yangınları)
 Hayvan karkaslarının yakılması vb.
DĠOKSĠN TOKSĠSĠTESĠ
YEM VE GIDALARDA DIOKSIN KRIZI
Brezilya
Turunçgil pulpu1998
Belçika
PCB’li yağ 1999
Almanya
Kil 1999
Belçika
Kolin klorid 2002
Almanya
Ekmekçilik atıkları 2003
Hollanda
Patates kabukları/kaolinic kil 2004
Belçika
Jelatin/Hidroklorik asit (HCl) 2006
Avustralya
Balık/Home bush bay-2,4,5-T 2006
Hindistan
Guara Gum/PCP 2007
Ġtalya
Mozzarella atıkları 2008
DIOKSIN ANALIZ YÖNTEMLERI
 HR-GCMS, Doğrulama metodudur. Kaynağın belirlenmesi için en iyi
yöntemdir .
 Biyotestler (örn: CALUX), tarama metodudur. Kontaminasyon sıklığı,
yerin belirlenmesi, boyutu için en iyi yöntemdir .
TOXIC EQUIVALENT (TEQ) HESAPLANMASI
GCMS methodu
x TEF1 =
TEQ1
2. Bileşik:
x TEF2 =
TEQ2
3. Bileşik:
x TEF3 =
TEQ3
n. Bileşik:
x TEFn =
TEQn
1. Bileşik:
1.nin konsantrasyonu
Numunenin toplam dioksin toksisitesi:
CALUX® methodu
NumuneninTEQ değerinin direkt ölçülmesi
ToplamTEQ
+
DR Calux metodu ve güvenilirliği;

CALUX patentli bir ürün olup; klinik, gıda, çevre, kanser ile ilgili
alanlarda ve büyük çoğunluğu hormon analizi üzerine
yoğunlaĢmıĢ toplam 19 çeĢit CALUX sistemi bulunmaktadır.
DR CALUX MEKANĠZMASI
16
IġIK EMISYONUNUN TANIMLANMASI
DR CALUX sisteminde, dioksin
Luminometer Centro XS3
ve benzeri maddelerin varlığında
Berthold Detection Systems
hücreler ışık yayar.

Tarama metotlarıyla elde edilen sonuçlar ulusal limitlerin %25’inden daha az olmalı
AYRIM ANALĠZĠ-CARBON VE FLOROSĠL KOLONU
PCB DIOKSIN/FURAN AYRıMı
1
2
3
Dioksin
4
5
5
6
6
7
7
PCB
Sonucu, ulusal limitin %25 altından daha
yukarıda kalan numuneler için dioksin ve PCB’lerin
ayrımı gerekmektedir.
BASKILAMA ANALIZI

Numune eksraktında var olan giriĢim yapan
bileĢikler tarafından yanıtın olası
baskılanmasını kontrol etmek için;
1. Ġlgi seviyesine karĢı gelen miktarda
2,3,7,8,-TCDD eklenerek
2. 2,3,7,8,- TCDD eklenmeden ölçülmelidir.
BASKILAMA ANALIZI
BIODETECTION SYSTEMS (BDS)

BDS, yem maddeleri, yağlar, et, süt ve balık ürünlerinde DR CALUX ile
Dioksin ve dioksin benzeri PCB’lerin tanımlanmasında ISO 17025
standardına göre akredite olmuĢtur.
DR CALUX ANALIZ ALANLARI
Kan/Anne sütü
Zehirli atıklar
Gazlar
Çevre /Toprak
Yem
Su
Gıda
Doğal yaşam alanları
Uluslararası tanınırlık
•
North America
Europe
Europe
Laboratories
Service laboratories
Japan: 3 Labs
Consultants
USA: 1
Ireland: 1
UK: 3
China: 2
Sweden: 1
Vietnam/Korea: 2
Asia
Denmark: 1
Thailand: 1
Netherlands: 6 Labs
Germany: 2 Lab
Belgium 3
Labs
South America: 2
France: 2
Taiwan: 4 Labs
New Zealand: 1
Czech Republic: 1
Slovakia: 1
Swiss: 2
Turkey: AGKLM /
Edip Sincer
Italy: 2
Australia:2
Spain: 2
Cyprus: 1
Avrupa Birliği (AB) bünyesinde 12 farklı ülkede, 21 laboratuvar DR.CALUX
sistemini kullanarak dioksin analizini gerçekleştirmektedir. Bu laboratuvarlar ve
bulunduğu ülkeler aşağıda verilmiştir:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Belgium; C.A.R.T.- University of Liege, Liege, VITO, Mol,
Czech Republic; Veterinary Research Institute, Brno,
The Netherlands;BioDetection Systems, Amsterdam,
CCL B.V., Veghel,
DWR, Amsterdam,
Keuringsdienst van Waren, Zutphen,
Masterlab BV, Boxmeer,
RIKILT, Wageningen,
AgriQuality Ltd., Lower Hutt,
New Zealand; CEFAS, Burnham-on-Crouch,
United Kingdom; EMPA, Dübendorf,
Switzerland; Instituto Superiore di Sanita, Rome,
Italy; Kaneka Techno Research Co., Ltd., Takasago-city,
Japan; NIES, Tsukuba-city,
Public Analyst's Laboratory, Galway,
Republic of Ireland; State Veterinary and Food Institute, Kosice,
Slovakia; LABTRASA, Murcia,
Spain; SGIT-INIA, Madrid,
Bureau of Food and Drug, Nangang Taipei,
Taiwan; Environmental Analysis Laboratory of EPA, Chung Li City.
2004-2007 YILLARI ARASINDA YAPILAN GC-HRMS ILE DR CALUX SONUÇLARININ KARġILAġTIRMALI
ÇALIġMALARI
WHO-PCDD/F/PCB-TEQ (1997) vs. CALUX-Total-TEQ(pg/g fat)
HRGC/HRMS Total-TEQ (TEF 1998)
10000.0
y = 2.093x + 62.652
R2 = 0.9556
9000.0
8000.0
7000.0
6000.0
5000.0
4000.0
3000.0
2000.0
1000.0
0.0
0
500
1000
1500
2000
2500
DR CALUX Total-TEQ
3000
3500
4000
4500
DR CALUX VE GC/HRMS ILE DIOKSIN ANALIZI MALIYETLERI
ULUSLARARASI DÜZENLEME ÇALIġMALARI VE AVRUPA
KOMĠSYON DĠREKTĠFLERĠ
AVRUPA KOMĠSYON DĠREKTĠFLERĠ
EC/252 (GIDA) VE EC/278 (YEM) NOLU DÜZENLEMELERDE
DR CALUX IÇIN YENI KRITERLER
2. Metod performansı
1.Kabul edilebilirlik
3. Kalite kontrol
31
EC/252 (GIDA) VE EC/278 (YEM) NOLU DÜZENLEMELERDE DR CALUX
IÇIN YENI KRITERLER
Biyoanalitik sonuçlar Bioanaliytical equivalents (BEQs) olarak ifade edilecek.

Kabul edilebilirlik kriterleri
- Kalibrasyon eğrisi ve çalıĢma aralığı
- Rakamsal sonuçların;
1) Procedure blank (prosedür kör)
2) Referans numune ile geri kazanım için düzeltilmesi
- Raporlama limitinin prosedür körden en az 3 kat fazla olması
- Geri kazanım oranının BEQ değerleri için %30-130 arasında olması
 BDS yeni uygulamada yarı kantitatif olarak
adlandırılan Calux için ne değişiklikler
yaptı?
 Yeni bir hesaplama dosyası hazırladı
 Bu hesaplama dosyası için genişletilmiş bir
kalibrasyon eğrisi oluşturdu
Ölçüm serisi içine bir referans numunesi ekledi
 Hesaplama dosyasına ilgi seviyeleri ekledi
EU NO 1883/2006 – TEBLİĞ NO 2012/5
TÜRK GıDA KODEKSI BELIRLI GıDA MADDELERINDE DIOKSINLERIN VE DIOKSIN BENZERI POLIKLORLU
BIFENILLERIN SEVIYESININ RESMI KONTROLÜ IÇIN NUMUNE ALMA, NUMUNE HAZıRLAMA VE ANALIZ
METODU KRITERLERI TEBLIĞI

Bir biyodeney uygulanırken; TCDD ya da dioksin/furan/dl-PCB karıĢımı bilinen ve farklı
konsantrasyonlarından oluĢan bir kalibrasyon seti kullanılmalıdır. Buna göre kalibrasyon
eğrisi için R2 > 0.95 olmalıdır.
34
EU NO 252/2012
Yeni hesaplama tablosu
Data formun resmini koy yeni
kalibrasyon serileri için
DR CALUX REFERANS MATERYALLERI


BDDs referans materyalleri: balık yağı ve yem materyali:
AB limit değerinin yarısı kadar Dioksin içeren numune,
AB seviyesinde Dioksin ve ToplamTEQ (Dioksin ve dl- PCB) içeren
numune
Yeni hesaplama tablosu
R2 > 0.98
Prosedür kör düzeltmesi
Biyodeney geri kazanım düzeltmesi
Prosedür kör düzeltmesi
Biyodeney geri kazanım düzeltmesi
EC/252 (GIDA) VE EC/278 (YEM) NOLU DÜZENLEMELERDE DR CALUX
IÇIN YENI KRITERLER

Metot performansı kriteri:

Tekrarlanabilirlik (RSDr) < %20
(TGK Tebliğ No: 2012/5 %30)

Laboratuvarlar arası yeniden üretilebilirlik (RSDR ) <%25
(Taslak tebliğde düzeltme!)

Hatalı uygun oranı < %5
(TGK Tebliğ No: 2012/5 %1 )

EĢik değer seviyeleri:
 Ġlgi
seviyesi (maksimum seviyenin %33 aĢağısı)
(TGK Tebliğ No: 2012/5 %25)
 Referans
numunenin BEQ/TEQ oranına göre belirlenir.
42
EC/252 (GIDA) VE EC/278 (YEM) NOLU DÜZENLEMELERDE DR CALUX
IÇIN YENI KRITERLER
Kalite kontrol gereklilikleri:
 Her çalıĢma kalite kontrol numuneleri içermeli
(procedure blank ve referans numune)
 Kalite kontrol tabloları oluĢturulmalı
 Tarama sonuçları GC/HRMS ile doğrulanmalı:
 Negatif
numunelerin %2-10
 Tüm Ģüpheli numuneler
Shewhartkaart 3 pM punt
3.5
3.3
--> pM 2,3,7,8-TCDD in well

3.1
-2 * s
+2 * s
-3 * s
2.9
+3 * s
gem
2.7
2.5
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
nr
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
43
YENĠ AVRUPA BĠRLĠĞĠ KOMĠSYON DÜZENLEMELERĠNE GÖRE;

Gıda ve yem numunelerinde bir biyodeney yöntemi kullanılmıĢsa
sonuçlar BEQ olarak verilmelidir, TEQ olarak değil.

Yeni düzenlemelere göre raporlamada UYGUN veya ġÜPHELĠ
olarak sonuç verilir. Dolayısıyla laboratuvar doğru hesaplamaları
yapabilmek için dikkat etmelidir.

Numunenin uygun ya da Ģüpheli olması numunenin bulunduğu
ürün grubuna bağlıdır. Dolayısıyla eğer bir sıkıntı varsa ürün
grupları doğru değerlendirilmeli, eĢik değerler doğru belirlenerek
BEQ düzeltmeleri tekrar yapılmalıdır.
GENEL DEĞERLENDIRME
Yeni düzenlemelerle;
 DR CALUX metodu için sınırlar belirginleĢmiĢ,
anlaĢılır hale gelmiĢtir.
 Kabul edilebilirliği kesinleĢmiĢtir.
 Ülkemizde Bakanlığımız tarafından 252/2012
nolu direktifler taslak haline getirilmiĢtir.
 Taslağın Türkçe’ye uyarlanmasında sıkıntılar
vardır.
TEŞEKKÜRLER
ANKARA GIDA KONTROL LABORATUVAR
MÜDÜRLÜĞÜ
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
6 830 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content