close

Enter

Log in using OpenID

Ekonomi Bülteni Attach - İstanbul Sanayi Odası

embedDownload
İçindekiler
aylarında düşüş trendi göstererek Ağustos’ta 91,8’e
İSO Sanayi Gelişim ve Girdi Fiyatları Endeksi ................ 1
Reel Kesim ve Tüketici Güven Endeksi .......................... 2
Sektörel Güven Endeksleri .............................................. 2
Büyüme ........................................................................... 3
Fiyatlar ............................................................................ 3
Sanayi Üretim Endeksi .................................................... 4
Sanayi Ciro Endeksi ........................................................ 5
Kapasite Kullanım Oranı ................................................. 5
İstihdam........................................................................... 6
Dış Ticaret ....................................................................... 6
Dış Ticaret Endeksleri ..................................................... 7
İhracat Kayıtları ............................................................... 7
Merkezi Yönetim Bütçesi ................................................. 8
Ödemeler Dengesi .......................................................... 8
İç Borçlar ......................................................................... 9
Dış Borçlar ...................................................................... 9
Yatırım Teşvik Belgeleri ................................................ 10
Kredi Stoku.................................................................... 10
Mevduat ........................................................................ 10
Parasal Gelişmeler ........................................................ 11
Döviz Kurları ve İMKB Ulusal 100-Bileşik Endeksi ........ 11
------------------------------------------------------------------
gerilemiş, Eylül-Kasım dönemindeki sert dalgalanmayı
takiben Aralık’ta 101,2, Ocak’ta ise 88,1 seviyesine
gerilemiştir. Meslek Komitelerinin beklentileri, endeksin
Şubat 2014’te bir ölçüde toparlanarak 97,3’e yükseleceği,
Mart 2014’te ise 119,8 ile olumlu seviyede gerçekleşeceği
yönündedir.
İSO Sanayi Gelişim ve Girdi Fiyatları Endeksi
140,0
133,0
133,9
119,8
107,3
109,5
107,0
106,0
101,2
96,9
100,0
98,0
91,0
104,9
97,3
97,8
91,8
92,6
91,9
60,0
Komiteleri Aylık Durum Tespit Anketi kapsamında, İSO
Sanayi Gelişim Endeksi ve İSO Girdi Fiyatları Endeksi
olumlu
Endeksin
gelişmeye,
100’den
100’den küçük
büyük
olması
67,7
61,1
56,9
28,4
24,6
20,0
Oca.13
Şub.13
Mar.13
Nis.13
May.13
Haz.13
Tem.13
Ağu.13
Eyl.13
Eki.13
Kas.13
Ara.13
Oca.14
Şub.14
Beklenti
Mart.14
Beklenti
İSO Sanayi Girdi Fiyatları Endeksi
Kaynak: İSO
İSO Araştırma Şubesi tarafından yapılmakta olan Meslek
hesaplanmaktadır.
74,8
70,2
68,3
77,6
88,1
77,2
72,7
İSO Sanayi Gelişim Endeksi
İSO Sanayi Gelişim ve Girdi Fiyatları Endeksi
131,5
olması
olumsuz
gelişmeye, 100 olması ise ne olumlu, ne de olumsuz bir
duruma işaret etmektedir.
İSO Sanayi Girdi Fiyatları Endeksi, hammadde, hizmet
girdileri, ticari kredi faizleri, işçi ücretleri ve enerji fiyatları
endeksleri
toplamının
aritmetik
ortalaması
alınarak
hesaplanmaktadır. 2013’ün ilk 5 ayında artış eğilimi
göstererek
ekonomideki
Mayıs’ta 100’ün üzerine
gelişmelerin
etkisiyle
çıkan endeks,
Haziran-Temmuz
döneminde toplam 49,1 puanlık sert bir düşüşle 56,9’a
İSO Sanayi Gelişim Endeksi, üretim, iç satış, ihracat ve
kadar gerilemiştir. Ağustos-Ekim dönemindeki kısmi
istihdam
ortalaması
toparlanmayı takiben Kasım’da yeniden düşüşe geçen
alınarak hesaplanmaktadır. 2012 yılını 95 değeri ile 100
endeksleri
toplamının
aritmetik
endeks Ocak 2014’te mevsimselliğin de etkisiyle 39,3
endeks değerinin altında kapatan İSO Sanayi Gelişim
puanlık
Endeksi, Ocak 2013 ayındaki düşüşün ardından, takip
Beklentiler, endeksin Şubat’ta 24,6’ya geriledikten sonra
eden aylarda yükseliş eğilimi göstermiştir. Mayıs 2013’te
Mart’ta 77,6’ya yükseleceği, buna rağmen olumsuz
133,9 ile en yüksek seviyesine ulaşan endeks yaz
seviyede kalmayı sürdüreceği yönündedir.e
düşüş
göstermiş
ve
28,4’e
gerilemiştir.
1
Reel Kesim ve Tüketici Güven Endeksi
Sektörel Güven Endeksleri
TCMB tarafından yapılmakta olan İktisadi Yönelim Anketi
TÜİK tarafından yapılmakta olan Hizmet, Perakende
kapsamında Reel Kesim Güven Endeksi, TÜİK ve TCMB
Ticaret ve İnşaat sektörlerine uygulanan Aylık İşyeri
işbirliği
Anketi
Eğilim Anketleri kapsamında Sektörel Güven Endeksleri
kapsamında Tüketici Güven Endeksi hesaplanmaktadır.
hesaplanmaktadır. Endeksler 0-200 aralığında değer
Her iki endekste de, endeks değerinin 100’den büyük
alabilmekte, endeksin 100’den büyük olması sektörün
olması iyimser durum, 100’den küçük olması kötümser
mevcut ve gelecek döneme ilişkin iyimserliğini, 100’den
durum, 100 olması ise ne iyimser ne de kötümser durum
küçük
olduğunu göstermektedir.
Endeksler 2014 Ocak ayı itibariyle mevsimsellikten
ile
yürütülen
Aylık
Tüketici
Eğilim
2013 yılının ikinci yarısında sürekli düşüş eğilimi gösteren
olması
ise
kötümserliğini
göstermektedir.
arındırılmış olarak da yayınlanmaya başlamıştır.
ve yılı 102,1 değeriyle kapatan Reel Kesim Güven
Sektörel Güven Endeksleri
Endeksi, Şubat 2014’te bu eğilimi kırdıktan sonra Mart’ta
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
4 puan daha artarak 108,6’ya yükselmiştir. Bu artışta
120,0
Hizmet Sektörü Güven Endeksi
gelecek üç aya ait ihracat sipariş ve üretim hacmi beklenti
endekslerindeki düzelmelerin yanı sıra genel gidişata
ilişkin değerlendirmelerde kötümserliğin azalması etkili
110,0
108,6
106,8
105,1
100,0
106,8
104,8 104,0
104,5 103,6
103,2
daha artarak 105,6 seviyesinde gerçekleşmiştir.
102,0
103,9
105,1
104,3
99,6
87,6
83,7
84,9
84,0
85,0
83,6
84,6
83,3
83,7
Ağu.13
Eyl.13
85,1
84,6
83,9
82,5
Şub.13
Mar.13
Nis.13
May.13
Haz.13
Tem.13
Eki.13
Kas.13
Ara.13
Oca.14
Şub.14
Kaynak: TÜİK
112,1
112,0
112,5 111,8
108,7
110,0
108,5 107,5
104,5
107,5
102,1
101,4
104,6
108,6
Seri başlangıcı olan Ocak 2011’den itibaren hep olumsuz
değerlerde seyreden mevsimsellikten arındırılmış inşaat
100,0
sektörü güven endeksinin 2013 yılı boyunca yatay bir
90,0
80,0
70,0
106,9
70,0
130,0
120,0
103,6 103,3
104,5
105,4 105,4
90,0
80,0
Reel Kesim ve Tüketici Güven Endeksi
106,2 106,9 107,1
104,1 103,2 104,2
olmuştur. Mevsimsellikten arındırılmış endeks ise Şubat
2014’teki 0,4 puanlık artışın ardından Mart’ta 1 puan
Perakende Ticaret Sektörü Güven Endeksi
İnşaat Sektörü Güven Endeksi
74,9
75,6
77,5
Mar.13
Nis.13
May.13
76,2
78,5
77,2
72,1
75,5
77,5
seyir izlediği görülmektedir. Ocak 2014’te 3,7 puanlık bir
75,0
72,7
72,4
69,2
60,0
Haz.13
Tem.13
Ağu.13
Eyl.13
Reel Kesim Güven Endeksi
Eki.13
Kas.13
Ara.13
Oca.14
Şub.14
Mar.14
artışla 87,6’ya yükselerek yıla olumlu bir başlangıç yapan
endeks Şubat’ta 5,1 puan azalarak seri başlangıcından
Tüketici Güven Endeksi
beri en düşük seviye olan 82,5’e gerilemiştir.
Kaynak: TCMB, TÜİK
2013’ün ilk 8 ayında hafif bir iyileşme eğilimi gösteren
Hizmet
Tüketici Güven Endeksi Eylül’deki ani düşüşün ardından
arındırılmış verilerle 2013’ün ilk yarısında düşüş eğilimi
Ekim-Kasım aylarında toparlanma kaydetmiştir. Aralık
sergileyerek Temmuz 2013’te 99,7 ile olumsuz seviyeye
2013-Şubat 2014 döneminde genel ekonomik duruma
düşmüş, ancak kısa sürede toparlanarak yılı 105,4
ilişkin
seviyesinde kapatmıştır. Endeks Şubat 2014 ayında 0,4
değerlendirmelerin
kötüleşmesi
ve
tüketim
harcaması yapma beklentilerindeki bozulmalardan dolayı
sektörü
güven
endeksi,
mevsimsellikten
puanlık bir artışla 104,3 seviyesinde gerçekleşmiştir.
69,2’ye kadar düşen endeks Mart’ta önceki aya göre
%5’lik bir artışla 72,7’ye yükselmiştir. Tüketicilerin genel
Mevsimsellikten arındırılmış perakende ticaret sektörü
ekonomik duruma ilişkin görüş ve beklentilerinin yanı sıra
güven endeksi ise 2013’ün ilk yarısındaki düşüş eğiliminin
gelecek 12 aya ilişkin enflasyon ve dayanıklı tüketim malı
ardından yaz aylarından itibaren toparlanmaya başlamış
alma ihtimaline ilişkin öngörülerinin iyileşmesi tüketici
ve yılı son 10 ayın zirvesi olan 107,1 seviyesinde
güven endeksindeki artışta etkili olmuştur. Buna karşın
kapatmıştır. Endeks Şubat 2014 ayında ise önceki aya
endeks Mart 2013 değerinin %2,9 altında bulunmaktadır.
göre 1,8 puanlık bir düşüşle 105,1’e gerilemiştir.
2
Büyüme
2013 yılı son çeyreğinde, yerleşik hane halkı tüketim
TÜİK tarafından açıklanan milli gelir istatistiklerine göre,
2013’ün ilk üç çeyreğinde sırasıyla %2,9, %4,5 ve %4,3
oranında büyüyen GSYİH, yılın son çeyreğinde ise %4,4
oranında büyüme kaydetmiştir. GSYİH’nin %1,3 artış
gösterdiği
2013’ün
2012’nin
son
konusudur.
son
çeyreğiyle
çeyreğinde
Diğer
güçlü
yandan,
kıyaslandığında
bir
iyileşme
2012’de
%2,1
söz
olarak
gerçekleşen büyüme oranı, 2013’te %4’e yükselmiştir.
harcamaları %5,3, devletin nihai tüketim harcamaları
%6,8 oranında yıllık artış göstermiştir. Aynı dönemde
gayri safi sabit sermaye oluşumu %6,4 oranında artmıştır.
Özel yatırım harcamaları %4,9 artarken, kamu yatırım
harcamaları %11,5 oranında artış göstermiştir. Görüldüğü
gibi 2013 yılı son çeyreğinde GSYİH büyümesinde hane
halkı tüketim harcamalarındaki artışlar etkili olurken
devletin tüketim ve
yatırım
harcamalarında
önceki
döneme göre hızlanma gözlenmiştir.
İktisadi Faaliyet Kollarına Göre GSYİH Değişim
Fiyatlar
Oranları (%)
2012
TÜİK tarafından yayımlanan Üretici Fiyat Endeksleri,
2013
I.
Yıllık
Çey.
II.
Çey.
III.
Çey.
IV.
Çey.
Yıllık
Ocak 2014 itibariyle Nace Rev. 2 sınıflamasıyla uyumlu
olacak şekilde, sanayi kesimi kapsamında Yurtiçi Üretici
Tarım, Orm.
ve Balıkçılık
3,1
4,7
5,7
2,8
0,9
3,1
Madencilik
0,8
-4,5
-3,3
-2,5
-4,1
-3,5
Şubat 2014 ayında Yİ-ÜFE %1,38 artış göstermiştir.
İmalat Sn.
1,7
1,8
3,6
4,9
4,9
3,8
Şubat 2013’teki %0,13’lük düşüşün bu yılın aynı ayında
Elektrik, Gaz
3,4
-4,0
2,4
0,4
3,8
1,0
artışa dönmesi sonucu Ocak 2014’te %10,72 olan yıllık
Su Temini
2,7
3,6
5,4
4,5
5,3
4,7
Yİ-ÜFE enflasyonu, Şubat 2014’te %12,40’a yükselmiştir.
Hizmetler
2,4
4,1
5,3
6,0
6,6
5,5
GSYİH
2,1
2,9
4,5
4,3
4,4
4,0
Fiyat Endeksleri (Yİ-ÜFE) olarak hesaplanmaktadır.
Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi Değişim Oranları (%)
Yİ-ÜFE (Genel)
Kaynak: TÜİK
Şubat
2013
Şubat
2014
2013 yılı dördüncü çeyreğinde tarım katma değeri %0,9
Bir önceki aya göre değişim oranı
-0,13
1,38
artarken, imalat sanayi katma değeri %4,9 büyümüştür.
Bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim oranı
-0,31
4,75
Diğer alt sektörlerden konaklama ve yiyecek hizmetleri
Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı
1,84
12,40
%5,7, inşaat %6,2, toptan ve perakende ticaret %6,2,
12 aylık ortalamalara göre değişim oranı
4,72
6,11
ulaştırma-depolama %4,4 artış göstermiştir. Diğer hizmet
alt sektörlerinde de büyüme olmakla birlikte en hızlı artış
%12,7 ile finans ve sigorta faaliyetlerinde gerçekleşmiştir.
Harcamalar Yöntemiyle GSYİH Değişim Oranları (%)
2012
Kaynak: TÜİK
Şubat 2014 Yİ-ÜFE oranları ana sanayi grupları itibarıyla
incelendiğinde ara mallarında %1,37, sermaye mallarında
%2,10, dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında ise
sırasıyla
2013
ve
%2,17
oranlarında
artışlar
görülmektedir. Buna karşılık enerji fiyatlarında %0,77’lik
Yıllık
II.
Çey.
Yrl. Han. Tük.
-0,5
3,4
5,1
4,7
5,3
4,6
Dev. Nih. Tük.
6,1
7,6
7,8
1,7
6,8
5,9
Şubat
G. S. Srm. Ol.
-2,7
1,5
3,4
6,0
6,4
4,3
incelediğinde ise imalat sanayi sektöründe %1,86,
-Kamu
10,3
51,3
27,5
17,1
11,5
22,9
madencilikte %1,29 ve su temininde %1,66’lık artışlara
-Özel
-4,5
-4,4
-0,9
3,6
4,9
0,7
karşılık elektrik, gaz sektöründe %2,97’lik fiyat düşüşü
Mal ve Hz. İhr.
16,3
5,1
0,1
-2,3
-1,5
0,1
gözlenmiştir.
Mal ve Hz. İth.
-0,4
7,1
11,8
5,8
9,3
8,5
Ocak 2014’te imalat sanayinde en yüksek aylık ÜFE artışı
2,1
2,9
4,5
4,3
4,4
4,0
%3,72 ile diğer mamul eşyalarda görülürken, düşüş
GSYİH
Kaynak: TÜİK
III.
IV.
Yıllık
Çey. Çey.
%1,99
I.
Çey.
gerileme söz konusudur.
2014
Yİ-ÜFE
oranları
sektörler
itibarıyla
yaşandığı tek sektör %0,64 ile tütün ürünleri olmuştur.
3
Ana Sanayi Gruplarına ve Sektörlere Göre Yurtiçi
önceki yılın aynı ayına göre sanayi üretimi %7,3 oranında
Üretici Fiyatları Endeksi Değişim Oranları (%)
artarken, imalat sanayi üretimi %7,8 oranında artış
Şubat
2014
Şubat
2014/
Aralık
2013
göstermiştir. Bu gelişme sanayi sektöründe yıllık bazda
Yıllık
Değişim
12 Aylık
Ort. Göre
Değ.
Ana Sanayi Gruplarına Göre
Ekim 2011’den bu yana en güçlü üretim artışına işaret
etmektedir.
Ocak 2014 ayında takvim etkisinden arındırılmış verilere
Ara Malı
1,37
5,17
13,48
5,94
Dayanıklı Tük. Malı
1,99
6,43
8,56
1,46
Dayanıksız Tük. Malı
2,17
4,42
11,95
6,93
6 alt sektörde yıllık bazda üretim azalması gerçekleşirken
-0,77
2,81
8,66
7,95
18 alt sektörde ise üretim artışları yaşanmıştır.
2,10
5,75
15,98
9,47
Madencilik
1,29
5,01
14,53
10,67
İmalat Sanayi
1,86
5,21
13,01
6,22
Elektrik, Gaz
-2,97
0,53
4,90
6,92
1,66
3,08
8,81
10,38
Enerji
Sermaye Malı
Sektörlere Göre
Su Temini
Kaynak: TÜİK
göre bakıldığında imalat sanayii altında faaliyet gösteren
Mal
göre
sınıflandırıldığında
ise
takvim
etkisinden arındırılmış verilere göre yıllık bazda üretim
artışlarının
ara
mallarda %9,4,
dayanıksız tüketim
mallarında %8,1, sermaye mallarında %7,4, dayanıklı
tüketim mallarında %2,8 ve enerjide %2,5 olarak
gerçekleştiği görülmektedir.
Sanayi Üretim Endeksi, Yıllık Değişim Oranları (%)
Şubat 2014’te TÜFE %0,43 oranında artarken, bu artışın
Şubat
gruplarına
2013’teki
%0,30’luk
artıştan
daha
(2010=100) (Takvim Etkisinden Arındırılmış)
hızlı
Ocak
gerçekleşmesi neticesinde Ocak 2014’te %7,75 olan yıllık
TÜFE artışı, Şubat 2014’te %7,89’a yükselmiştir.
Tüketici Fiyatları Endeksi Değişim Oranları (%)
2013
2014
Sanayi
2,0
7,3
İmalat Sanayi
3,4
7,8
Şubat
Şubat
-Gıda
3,4
14,1
2013
2014
-Tekstil
7,2
5,9
Bir önceki aya göre değişim oranı
0,30
0,43
-Giyim
5,6
-4,0
Bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim oranı
1,95
2,41
-Kimya
0,8
13,9
Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı
7,03
7,89
-Ana Metal
2,0
8,0
12 aylık ortalamalara göre değişim oranı
8,33
7,60
-Elekt. Teçhizat
4,3
6,7
-B.y.s. Mak. ve Ekp.
-0,4
18,1
-Motorlu Kara Taş.
6,9
-6,2
Madencilik
-2,9
9,4
Elkt., Gaz, Buh.ve İkl. Ürt. ve Dağ.
-3,4
3,5
TÜFE
Kaynak: TÜİK
Ocak 2014 ayında en yüksek fiyat artışlarının yaşandığı
harcama grubu, %2,29 ile ulaştırma olurken, fiyat düşüşü
görülen tek harcama grubu %5,06 ile giyim ve ayakkabı
olmuştur.
TÜFE enflasyonu 2013’ün ilk beş ayında beklentiler
doğrultusunda gerçekleşirken, yaz aylarından itibaren
gıda fiyatlarındaki dalgalanmaların yanı sıra TL’de
yaşanan değer kaybı enflasyonda artışa yol açmıştır.
Kaynak: TÜİK
Ocak 2014 ayında takvim etkisinden arındırılmış verilere
göre yıllık bazda en fazla üretim artışı gösteren imalat
sanayi alt sektörleri %28,3 ile makine ve ekipmanların
kurulumu ve onarımı, %26,3 ile bilgisayarların, elektronik
ve optik ürünlerin imalatı ve %21,3 ile temel eczacılık
Sanayi Üretim Endeksi
ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı alt
TÜİK tarafından yayımlanan 2010=100 bazlı aylık sanayi
sektörleri olmuştur. Aynı ayda en hızlı üretim düşüşü
üretim endeksi sonuçlarına göre, Ocak 2014 ayında
yaşanan üç sektör, %15,9 ile tütün ürünleri imalatı, %11,6
takvim etkisinden arındırılmış verilere bakıldığında, bir
diğer imalatlar ve %7,4 ile kok kömürü ve rafine edilmiş
petrol ürünleri imalatı alt sektörleri olmuştur.
4
Sanayi Üretim Endeksi Değişim Oranları (%)
Ocak 2014 ayında sanayi sektörünün yurtiçi ciro endeksi
(2010=100)
takvim etkisinden arındırılmış rakamlara göre yıllık %22,1
Mevsim ve Takvim
Arındırılmamış
Etkisinden
Arındırılmış
Değişim
Değişim
Endeks
Endeks
(Yıllık)
(Aylık)
oranında artarken yurtdışı ciro endeksi ise %24,7 ile daha
Ocak 2014
hızlı artış göstermiştir.
Ocak 2014'te bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek
Sanayi
114,5
7,2
120,7
1,1
oranlı ciro artışlarının görüldüğü imalat sanayi alt
İmalat Sanayi
114,2
7,7
122,1
1,3
sektörleri; %66,2 ile tütün ürünleri imalatı, %59,8 ile
Madencilik
103,3
9,3
113,6
3,9
makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımı ve %37,8
Elkt., Gaz, Buh.ve İkl.
Ürt. ve Dağ.
122,0
3,5
115,1
-1,9
ile de kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı alt
sektörleri olmuştur. Aynı ayda sanayi ciro endeksinin
Kaynak: TÜİK
azalma kaydettiği tek alt sektör %20,4 ile diğer ulaşım
Ocak
ayında
2014
mevsim
ve
takvim
etkisinden
araçlarının imalatı alt sektörü olmuştur.
arındırılmış verilere bakıldığında, bir önceki aya göre
sanayi üretiminin %1,1 artış gösterirken, imalat sanayi
üretiminin de %1,3 oranında arttığı görülmektedir.
Arındırılmış
sonuçlara
göre
aylık
Kapasite Kullanım Oranı
TCMB tarafından yayımlanmakta olan aylık imalat sanayi
sanayi
üretim
endeksinde bu gelişmeler yaşanırken, arındırılmamış
sonuçlara göre Ocak 2014 ayında bir önceki yılın aynı
ayına göre toplam sanayi üretimi %7,2, imalat sanayi
kapasite kullanım anketi sonuçlarına göre, Mart 2014
ayında imalat sanayi kapasite kullanım oranı %73,1
olarak
gerçekleşmiştir. Mart
2014 ayında kapasite
kullanım oranı bir önceki aya göre 0,2 puan azalırken, bir
önceki yılın aynı ayına göre 0,4 puanlık artış kaydetmiştir.
sektörü üretimi ise %7,7 oranında artmıştır.
İmalat Sanayi Aylık Kapasite Kullanım Oranları (%)
Sanayi Ciro Endeksi
TÜİK tarafından hesaplanan ve 2014 Mart itibariyle
Ağırlıklı Ortalama
(Arındırılmamış)
mevsim
2013
2014
2013
2014
Ocak
72,4
73,9
73,0
74,5
Şubat
72,2
73,3
73,2
74,4
Mart
72,7
73,1
74,0
74,3
Nisan
73,6
74,3
Mayıs
74,8
74,6
Haziran
75,3
74,8
Temmuz
75,5
74,9
ve
takvim
etkilerinden
arındırılmış
olarak
yayınlanmaya başlanan Sanayi Ciro Endeksi Ocak 2014
ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %22,8 artış
göstermiştir. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış
sanayi ciro endeksinde ise bir önceki aya göre %7,2’lik
söz
artış
konusudur.
Sanayinin
alt
sektörleri
incelendiğinde, 2014 Ocak’ta, bir önceki yılın aynı ayına
göre madencilik ve taşocakçılığı endeksi %10,3, imalat
sanayi endeksi ise %23,3 oranında artış göstermiştir
Mevsimsel Etkilerden
Arındırılmış
Ağustos
75,5
75,0
Sanayi Ciro Endeksi Değişim Oranları (%)
Eylül
75,4
75,0
(Takvim Etkisinden Arındırılmış, Yıllık)
Ekim
76,4
75,8
Kasım
75,6
75,0
Aralık
76,0
75,9
30,0
24,7
24,0
25,0
21,0
18,2
20,0
18,9
16,3
14,0
13,0
15,0
10,0
6,1
6,0
7,2
5,0
4,9
5,7
2,2
10,0
4,5
Kaynak: TCMB
15,4
12,9
10,3
10,4
9,3
22,1
Mart 2014 ayında mevsimsel etkilerden arındırılmış
9,3
8,1
imalat sanayi kapasite kullanım oranı ise bir önceki aya
2,1
0,0
-1,1
-5,0
Oca.13
Şub.13
Mar.13
Nis.13
May.13
Haz.13
Yurtiçi
Kaynak: TÜİK
Tem.13
Ağu.13
Eyl.13
Eki.13
Yurtdışı
Kas.13
Ara.13
Oca.14
göre 0,1 puanlık azalışla %74,3’e gerilemiştir. Bu oran,
ağırlıklı ortalama kapasite kullanım oranının 1,2 puan
üzerindedir.
5
2013 yılı boyunca %70’lerin üzerinde kalan ve artan bir
dahil
trend gösteren kapasite kullanım oranı, 2014’ün ilk
yükselmektedir.
çeyreğinde azalmaya başlamış olsa da önceki yılın aynı
dönemine kıyasla olumlu seviyelerdir.
2013 yılı Mart ayında %71,4 olan kapasite kullanım oranı,
2014’ün aynı ayında 4,8 puanlık azalışla %66,6’ya
gerilemiştir. Mart 2014 ayında en yüksek kapasite
oranlarına
sahip
alt
gerçek
işsizlik
oranı
%16’ya
Aralık 2013 döneminde kayıt dışı istihdam oranı %34,3
olurken, geçen yıl aynı döneme göre 3 puanlık bir azalış
İhracatın lokomotifi olan motorlu kara taşıtları sanayinde,
kullanım
edildiğinde
sektörler
%87
ile
bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı, %81,2
ile kağıt ve kağıt ürünlerinin imalatı ve %80,2 ile
söz konusu olmuştur.
Türkiye’nin en büyük sorunlarından biri istihdamdır.
OECD ülkeleri ve AB ülkeleri çalışabilir nüfusunun
%70’ine yakınını istihdam ederken, Türkiye %45,1’ini
istihdam edebilmektedir. Bu nedenle de ülkenin üretim ve
gelir seviyesi istenen seviyelere çıkarılamamaktadır.
kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı olmuştur. Mart
Dış Ticaret
2014 ayında en düşük kapasite kullanım oranlarına sahip
TÜİK tarafından yayımlanan dış ticaret verilerine göre
alt sektörler ise %54 ile diğer imalatlar, %58,2 ile
Şubat 2014 ayında ihracat önceki yılın aynı ayına göre
içeceklerin imalatı ve %63,4 ile deri ve ilgili ürünlerin
%6,2 oranında artarkan ithalat %5,9 azalmış, dış ticaret
imalatıdır.
açığı ise %27,2 oranında azalarak 5,1 milyar dolar
İstihdam
olmuştur. 2013 Şubat ayında %63,9 olan ihracatın ithalatı
TÜİK tarafından yayımlanan hane halkı işgücü anketi
sonuçlarına göre, Aralık 2013 döneminde işsiz sayısı
2.809.000 kişi iken, bu döneme ait işsizlik oranı %10'dur.
Aralık 2012 döneminde işsiz sayısı 2.790.000 kişi iken,
karşılama oranı ise 2014 Şubat’ta 72,1’e yükselmiştir.
Son döneme bakıldığında 2013 yılında özellikle ikinci ve
üçüncü çeyrekte çok zayıf seyreden ihracatın son aylarda
ivme kazanmaya başladığı görülmektedir.
Dış Ticaret (Milyon $)
işsizlik oranı %10,1 idi. Görüldüğü gibi Kasım 2013
İhracat
döneminde işsiz sayısı 19.000 kişi artış, işsizlik oranı ise
Değer
0,1 puan düşüş kaydetmiştir.
Temel İşgücü Göstergeleri
Türkiye
Ara.12
Ara.13
İthalat
Değ. (%)
Değer
Değ. (%)
Şub.13
13.150
6,2
18.250
-5,9
Oca.14
12.442
8,4
19.292
2,6
2013
151.807
-0,4
251.650
6,4
Kurumsal olmayan nüfus (000)
74.026
74.867
2012
152.462
13,0
236.545
-1,8
15 ve daha yukarı yaştaki nüfus (000)
55.162
56.012
2011
134.907
18,5
240.842
29,8
İşgücü (000)
27.556
28.071
2010
113.883
11,5
185.544
31,7
24.766
25.262
2009
102.143
-22,6
140.928
-30,2
2.790
2.809
2008
132.027
23,1
201.964
18,8
İşgücüne katılma oranı (%)
50,0
50,1
2007
107.272
25,4
170.063
21,8
İstihdam oranı (%)
44,9
45,1
2006
85.535
16,4
139.576
19,5
İşsizlik oranı (%)
10,1
10,0
2005
73.476
16,3
116.774
19,7
Tarım dışı işsizlik oranı (%)
12,4
12,1
2004
63.167
33,7
97.540
40,7
Genç nüfusta işsizlik oranı(1)(%)
19,8
18,7
2003
47.253
31,0
69.340
34,5
İşgücüne dahil olmayanlar (000)
27.605
27.941
2002
36.059
15,1
51.554
24,5
Kaynak: TÜİK
2001
31.334
12,8
41.399
-24,0
(1) 15-24 yaş grubundaki nüfus
Kaynak: TÜİK
İstihdam (000)
İşsiz (000)
Aralık 2013 döneminde işsizlik oranına iş aramayıp
çalışmaya hazır olanlar ve mevsimlik çalışanlar oranları
Şubat 2014’te fasıllar itibarıyla ihracat incelendiğinde,
1.454,3 milyon dolar ile motorlu kara taşıtlarının ilk sırada
6
yer aldığı görülmektedir. Bu faslın ardından 1.139,2
de birim değer olarak ithalata göre daha olumlu bir yılı
milyon dolar ile kıymetli veya yarı kıymetli taşlar ve
geride bırakmıştı.
madenler, 1.087,7 milyon dolar ile de kazan ve mekanik
2013 yılının tamamında ihracat miktar olarak %0,6
cihazlar ihracatı gelmektedir. 2013 yılında da 17.001,3
oranında azalmış, birim değer olarak ise %0,5 oranında
milyon dolar ile motorlu kara taşıtları ihracatı ilk sırada yer
artış göstermiştir. Buna karşılık ithalat miktar olarak 2013
almıştı.
yılının tümünde %8 oranında artış gösterirken birim değer
Mal grupları itibarıyla ithalat incelendiğinde, 2014 yılı
Şubat ayında sermaye malı ithalatının yıllık bazda %8,8,
tüketim malı ithalatının %2,3 ve ara malı ithalatının da
bazında %1,6 düşüş kaydetmiştir. Başka bir deyişle, 2012
yılında ihracat lehine olan durum, 2013 yılında ithalat
lehine değişmiştir.
%5,9 oranında azalmış olduğu görülmektedir. Sermaye
2014’ün Ocak ayında takvim etkisinden arındırılmış
malı ithalatındaki düşüş ve ara mal ithalatındaki belirgin
sanayi sektörü üretimi, 2013 yılı aynı ayına göre %7,3
yavaşlama, ekonominin hem yatırım hem de üretim
oranında
tarafında yavaşlama eğilimine işaret ederken tüketim malı
etkisinden arındırılmış ihracat miktar endeksi yalnızca
ithalatındaki seyir ekonomideki gelişmelerin iç tüketim
%10,1 oranında artış kaydetmiştir. Bu bulgu, 2014’ün ilk
talebine yansımaya başladığını ortaya koymaktadır.
ayında dış talebin dış talepten daha kuvvetli olduğunu,
Şubat 2014’te en fazla dış ticaret açığı verdiğimiz iki ülke
1.724,3 milyon dolar ile Çin ve 1.563,9 milyon dolar ile
Rusya Federasyonu olup bu iki ülke ile olan dış ticaret
açığımızın toplam dış ticaret açığı içindeki payı %64,8’dir.
artış
gösterirken,
aynı
dönemde
takvim
başka bir deyişle geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla
gerçekleşen üretim artışının daha çok dış talep artışından
kaynaklı olduğunu göstermektedir.
Mevsim
ve
takvim
etkisinden
arındırılmış
verilere
bakıldığında ise Ocak 2014’te bir önceki aya göre ihracat
Ülke grupları itibarıyla ihracatın dağılımı incelendiğinde,
miktar endeksi %1,8 artarken ithalat miktar endeksinin ise
Şubat 2013’te %41,1 olan AB ülkelerinin toplam ihracat
%0,5 azaldığı görülmektedir.
içindeki payı, Şubat 2014’te %41,6’ya yükselmiştir. Bu
Dış Ticaret Endeksleri Değişim Oranları (%)
ülke grubuna yönelik ihracatımız %7,5 artmıştır. Aynı
(2010=100)
dönemde diğer Avrupa ülkelerinin payı %9’dan %11,9’a
Miktar Endeksi
yükselirken Amerika ülkelerinin payı %6,6’dan %5,7’ye,
İhracat
İthalat
İhracat
İthalat
10,1
5,6
-1,3
-2,8
2013
-0,6
8,0
0,5
-1,6
2012
16,7
1,0
-3,1
-2,8
15,8
Asya ülkelerinin payı %31,4’ten %29,3’e gerilemiş, Afrika
Oca.14
ülkelerinin payı ise %9,7 ile değişmeden kalmıştır.
Dış Ticaret Endeksleri
Birim Değer Endeksi
2011
6,2
12,1
11,6
TÜİK tarafından açıklanan 2010=100 bazlı dış ticaret
2010
6,3
20,8
4,9
9,0
endekslerine göre, Ocak 2014 ayında bir önceki yılın aynı
2009
-7,2
-12,7
-16,6
-20,1
ayına göre ihracat miktar endeksi %10,1 artarken, ihracat
birim değer endeksi %1,3 oranında azalmıştır. Aynı ayda
ithalat miktar endeksi %5,6 artarken, ithalat birim değer
Kaynak: TÜİK
İhracat Kayıtları
endeksi ise %2,8 azalış göstermiştir. Bu oranlar, ihracatta
Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin ihracat kayıtlarına göre,
önceki aylara kıyasla güçlü bir toparlanmaya işaret
Mart 2014’te bir önceki yılın aynı ayına göre %4,3
ederken, ithalatta miktar bazında görülen artış, iç talebin
oranında artan ihracat 13 milyar dolara yükselmiştir.
de son aylardaki ekonomik çalkantılara rağmen hızını
Böylece Ocak-Mart dönemi toplam ihracatı bir önceki yılın
koruduğu izlenimini uyandırmaktadır.
aynı dönemine göre %6,2’lik artışla 38,6 milyar dolar
2012 yılında ihracat miktar endeksi %16,7 artarken,
olarak gerçekleşmiştir.
ihracat birim değer endeksi %3,1 azalış göstermişti. Bir
başka ifade ile 2012 yılında ihracat gerek miktar, gerekse
7
Merkezi Yönetim Bütçesi
türleri
Ocak-Şubat 2014 döneminde merkezi yönetim bütçe
gelirleri %4,3
oranında artarak
72,3 milyar TL’ye
ulaşırken, bütçe giderleri %6’lık artışla 68,8 milyar TL
olmuştur. Böylece 2014 yılının ilk iki ayında 3,6 milyar TL
bütçe fazlası verilirken, faiz dışı fazla %19 azalarak 11,9
milyar TL’ye gerilemiştir.
itibarıyla
Ocak
gerçekleşmelerine
2014
bakıldığında, Kurumlar Vergisi hariç tüm vergi türlerinde
bir önceki yılın aynı dönemine göre değişen oranlarda
artışların gerçekleştiği görülmektedir. Diğer taraftan 31
Ocak 2014 tarihi itibarıyla 6111 sayılı Kanun kapsamında
tahsil edilen genel bütçe vergi gelirleri, teşebbüs mülkiyet
gelirleri ile faiz, pay ve ceza gelirleri toplam tutarı 25,5
TL
milyar
olmuştur.
Böylece
Ocak-Şubat
2013
gelirlerinin
bütçe
Ocak-Şubat 2014 döneminde faiz dışı harcamalar %10,5
döneminde
artarak 60,4 milyar TL’ye ulaşırken, faiz harcamaları
giderlerini karşılama oranı, 2013’ün aynı döneminde
%18,4 azalışla 8,3 milyar TL'ye gerilemiştir. Bütçe
%105,2’ye gerilemiştir.
giderleri içinde en büyük paya sahip olan cari transferler
%5,3 artışla 27,4 milyar TL’ye yükselmiştir.
Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri (Milyon TL)
OcaŞub.13
OcaŞub. 14
Gerç./
Prog.
Değ. (%)
Hedefi
(%)
%106,9
olan
bütçe
Ödemeler Dengesi
TCMB
tarafından
açıklanan
ödemeler
dengesi
istatistiklerine göre, Ocak 2013 ayında 5.809 milyon dolar
olan cari işlemler açığı, Ocak 2014 ayında %16 oranında
azalma kaydetmiş ve 4.877 milyon dolara olarak
Harcamalar
64.881
68.757
6,0
15,8
gerçekleşmiştir. Bu gelişmeye bağlı olarak 12 aylık
1-Faiz Hariç Harcama
54.662
60.416
10,5
15,7
kümülatif cari açık Aralık 2013’te 64,9 milyar dolar iken
Personel Giderleri
17.560
20.486
16,7
18,6
Ocak 2014’te 64 milyar dolara gerilemiştir.
Sos.Güv.Kur. Dv.Pr.
2.979
3.532
18,6
18,7
En son yayımlanan 2014-2016 Orta Vadeli Program’da
Mal ve Hiz. Al.
3.182
3.606
13,3
9,6
2014 yılı için cari işlemler açığı 55,5 milyar dolar olarak
Cari Transferler
26.010
27.400
5,3
16,8
öngörülmüştür. Bu hedefin %8,8’inin yılın ilk ayında
2.730
2.852
4,5
7,8
144
507
252,4
7,8
2.057
2.032
-1,2
26,6
2-Faiz Harcamaları
10.219
8.341
-18,4
16,0
Gelirler
69.372
72.332
4,3
17,9
1-Genel Bütçe Gel.
67.087
69.610
3,8
17,7
Sermaye Giderleri
Sermaye Transferleri
Borç Verme
Vergi Gelirleri
56.028
62.230
11,1
17,9
gerçekleştiği görülmektedir.
Ödemeler Dengesi Gelişmeleri (Milyon $)
Ocak 2013
İhracat (FOB)
İthalat (CIF)
Değişim
Ocak 2014
(%)
11.793
13.082
10,9
-18.802
-19.292
2,6
Dış Ticaret Açığı
-5.590
-5.029
-10,0
1.084
1.787
64,9
22,0
Al.Bğ.ve Yrd.-Öz.Gl.
340
432
27,1
27,8
Öd. Deng. Tan.
Göre Dış Tic. Aç.
-5.869
-5.239
-10,7
Faizler, Payl.ve Cez.
4.894
3.663
-25,1
14,1
Cari İşl. Dengesi
-5.809
-4.877
-16,0
Sermaye Gelirleri
4.722
1.458
-69,1
16,7
19
39
104,0
27,7
2-Özel Bt. İd.Öz. Gel.
1.195
1.483
24,1
20,5
Finans hesabı alt kalemlerinden olan doğrudan yatırımlar
3-Düz.ve Den.Kr.Gel.
1.091
1.240
13,7
41,5
incelendiğinde, yurt dışında yerleşik kişilerin Türkiye’de
Bütçe Dengesi
4.492
3.575
-20,4
-10,7
gerçekleştirdikleri gayrimenkul yatırımlarını da içeren net
Faiz Dışı Denge
14.711
11.916
-19,0
63,6
yatırımlarının Ocak 2014 döneminde 1.211 milyon dolar
Teş. ve Mülk. Gel.
Alacaklardan Tah.
Kaynak: Maliye Bakanlığı
Kaynak: TCMB
olduğu görülmektedir. 2013 yılı aynı döneminde bu tutar
802 milyon dolar seviyelerinde gerçekleşmişti. Yurt içinde
Ocak-Şubat 2014 döneminde bütçe gelirlerinin %86'sını
yerleşik
oluşturan vergi gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre
yatırımlar ise aynı dönemde 199 milyon dolardan 294
%11,1’lik artışla 62,2 milyar TL’ye yükselmiştir. Vergi
milyon dolara yükselmiştir. Sonuç olarak doğrudan
kişilerin,
yurt
dışında
yaptıkları
doğrudan
8
yatırımlar kaleminde, 2013’ün Ocak ayında 603 milyon
ortalama süresi, Aralık 2013 sonunda 46,9 aya, Şubat
dolar olarak gerçekleşen net doğrudan yatırım girişi,
2014 sonunda ise 48,9 aya yükselmiştir.
2014’ün aynı ayında %52,1 oranında artış göstermiş ve
İç Borç Stoku (Milyon TL)
917 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.
Devlet
Tahvili
Portföy yatırımlarında ise 2013 yılının Ocak ayında 1,375
Hazine
Bonosu
Genel
Toplam
2005 Aralık Sonu
226.964
17.818
244.782
2006 Aralık Sonu
241.876
9.594
251.470
2007 Aralık Sonu
249.176
6.134
255.310
2008 Aralık Sonu
260.849
13.978
274.827
2009 Aralık Sonu
315.969
14.036
330.005
2010 Aralık Sonu
343.317
9.525
352.841
2011 Aralık Sonu
368.778
0
368.778
2014 Ocak ödemeler dengesi verileri, cari açıkta daralma
2012 Aralık Sonu
382.858
3.684
386.542
eğiliminin başlamış olabileceğini ve Türkiye’ye yönelik net
2013 Aralık Sonu
403.007
0
403.007
yabancı sermaye yatırımlarının bir önceki yıla göre
2014 Ocak Sonu
406.266
0
406.266
önemli ölçüde azaldığını göstermektedir. Veriler iç
2014 Şubat Sonu
407.052
0
407.052
milyon dolar olan net giriş, 2014 Ocak’ta %94,8 oranında
azalarak 72 milyon dolara gerilemiştir.
Ocak 2014 döneminde resmi rezervler 5.800 milyon dolar
azalma göstermiştir. Aynı dönemde net hata ve noksan
(kaynağı bilinmeyen sermaye hareketleri) 2.217 milyon
dolar giriş olarak gerçekleşmiştir.
talepteki yavaşlamayla birlikte önümüzdeki aylarda cari
açığın
daralma
eğiliminin
devam
edeceğine
ve
Kaynak: Hazine Müsteşarlığı
yılsonunda Orta Vadeli Program hedefini tutturulacağına
Dış Borçlar
işaret etmektedir.
Türkiye’nin dış borç stoku, 2012 yılı sonunda 338,3 milyar
İç Borçlar
dolar iken, 2013 yılsonu itibariyle %14,8 oranında (49,9
Hazine Müsteşarlığı verilerine göre, kriz yılı olan 2001 yılı
sonunda 122,2 milyar TL olan iç borç stoku, 2012 yılı
sonu itibarıyla 3 kattan fazla artarak 386,5 milyar TL'ye
yükselmiştir. Aralık 2013 sonunda ise iç borçlar 2012 yılı
sonuna göre %4,3 oranında artarak 403 milyar TL’ye
yükselmiştir.
Şubat 2013’te 385,3 milyar TL olan merkezi yönetim iç
borç stoku 2014’ün aynı ayı itibariyle %4,2 oranında
artışla 407,1 milyar TL’ye yükselmiş durumdadır. Bir
önceki ayla kıyaslandığında ise iç borç stokunda %0,2
oranında artış söz konusudur.
milyar dolar) artışla 388,3 milyar dolara yükselmiştir. Aynı
dönemde kısa vadeli borçlar 28,6 milyar dolar artarak
129,1 milyar dolara, uzun vadeli borçlar ise 21,4 milyar
dolar artarak 259,1 milyar dolara yükselmiştir. 2012 yılı
sonunda kısa vadeli dış borçların toplam dış borç stoku
içindeki payı %29,7 iken bu oran yılsonunda %33,3’e
yükselmiştir. Aynı dönemde uzun vadeli borçların payı ise
%70,3’ten %66,7’e gerilemiştir.
2012 yılsonunda 227,2 milyar dolar olan özel sektör
borçlarının toplam dış borç stoku içerisindeki payı %67,2
iken, 2013’te özel sektör borç stoku 267 milyar dolara,
toplam dış borç stoku içindeki payı ise %68,8’e
Şubat 2014 sonunda nakit tahvil stoku 405 milyar TL,
yükselmiştir. Aynı dönemde kamu kesimi borçlarının payı
nakit dışı tahvil stoku ise 1,3 milyar TL düzeyinde
104 milyar dolardan 116 milyar dolara yükselmiş, borç
bulunmaktadır.
stoku içindeki payı ise ile %30,7’den %29,9’a gerilemiştir.
Şubat 2014 itibariyle merkezi yönetim iç borç stokunun
tamamı devlet tahvillerinden oluşmaktadır. Aralık 2012
5,2 milyar dolar olan T.C. Merkez Bankası borçlarının
toplam borç stoku içerisindeki payı ise %1,3’üir.
sonunda tahvillerin payı %99, bonoların payı %1 iken,
2013 yılsonunda özel sektör dış borçları 2012 yılsonuna
bono cinsinden borçlar Eylül 2013 itibarıyla sıfırlanmış
göre 39,8 milyar dolar, kamu borçları 12 milyar dolar
durumdadır. İç borçların vade yapısı incelendiğinde 2012
artarken, T.C. Merkez Bankası borçları ise 1,9 milyar
yılı sonunda 33,6 ay olan iç borç stokunun vadeye kalan
dolar azalma göstermiştir.
9
Dış Borç Stoku (Milyar $)
sanayi
yönelik
teşvikli
yatırımlar
%30,3
oranında azalarak 1,9 milyar TL’ye gerilemiştir. Toplam
2012
2013
I.Çey.
2013
II.Çey.
2013
III.Çey.
Dış Borç Stoku
338,3
351,8
367,4
373,1
388,2
Kısa Vade
100,5
114,5
124,9
125,0
129,1
azalarak 530 milyon TL’ye gerilemiştir. Bu sektörlerin
Kamu
11,0
12,6
15,4
16,6
17,6
dışında Ocak 2014 döneminde madencilik sektörüne
TCMB
1,0
1,0
1,0
0,9
0,8
verilen teşvik tutarı 203 milyon TL iken, tarım sektörüne
88,5
100,9
108,6
107,5
110,7
Uzun Vade
237,8
237,3
242,5
248,1
259,1
Kamu
93,0
92,3
93,2
95,2
98,4
TCMB
6,1
5,7
5,4
4,7
4,4
138,7
139,4
143,8
148,2
156,4
Tarım
2,9
1,4
0,9
0,6
1,1
Kamu Sektörü
104,0
104,9
108,6
111,8
116,0
Madencilik
2,6
3,8
8,1
1,7
3,4
Kısa Vade
11,0
12,6
15,4
16,6
17,6
İmalat
40,4
46,7
34,8
50,5
31,4
Uzun Vade
93,0
92,3
93,2
95,2
98,4
Enerji
27,6
21,7
35,1
29,6
8,9
7,1
6,6
6,4
5,6
5,2
Hizmetler
26,5
26,4
20,9
17,6
55,2
Kısa Vade
1,0
1,0
1,0
0,9
0,8
Toplam
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
Uzun Vade
6,1
5,7
5,4
4,7
4,4
Kaynak: Ekonomi Bakanlığı
Özel Sektör
227,2
240,3
252,4
255,7
267,0
Kısa Vade
88,5
100,9
108,6
107,5
110,7
138,7
139,4
143,8
148,2
156,4
Özel
Özel (*)
TCMB
Uzun Vade (*)
2013
IV.Çey.
sektörüne
(*) 01.10.2001 tarihinden itibaren TCMB tarafından
izlenmektedir.
Bilindiği gibi dış borç istatistiklerinde uluslararası standart,
büyüklüklerin ABD Doları cinsinden ifade edilmesidir. Bu
dış
borç
büyüklüklerinin
sektörüne yönelik teşvikli yatırımlar ise %66,4 oranında
verilerin teşvik tutarı 68 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
Yatırım Teşvik Belgelerinin Sektörel Dağılımı (%)
2011
2012
2013
Oca.13
Oca.14
Kredi Stoku
Mali olmayan kesime verilen yurt içi kredi stoku, 2010
yılındaki %43,9 ve 2011 yılındaki %33,5’lik oldukça hızlı
Kaynak: Hazine Müsteşarlığı
durum,
teşvikli yatırımlar içinde %8,9’luk paya sahip olan enerji
çapraz
kurlarda
gerçekleşen hareketlerden etkilenmesine yol açmaktadır.
Eylül-Aralık 2013 döneminde dış borç stoku, döviz kuru
değişikliklerinden dolayı yaklaşık 820 milyon dolar
artışların ardından 2012 yılında %18,6 ile daha yavaş
artarak 738,1 milyar TL’ye ulaşmış, 2013 yılında ise
%34,2 ile yeniden güçlü bir artışla 990,8 milyar TL’ye
yükselmiştir. 21 Mart 2014 tarihli verilere göre mali
olmayan kesime
verilen
yurtiçi
kredi
hacmi
2013
yılsonuna göre %3,5 oranında artışla 1.023,8 milyar TL
seviyesine yükselmiş durumdadır.
Bankacılık Sektörü Kredi Hacmi (Milyon TL) (*)
artmıştır.
Aralık 2013
Mart 2014
Değişim
(%)
Yatırım Teşvik Belgeleri
Tüm Banka Kredileri
990.796,5
1.023.822,3
3,3
2014 Ocak ayında yılında yatırım teşvik belgesine
Mevduat Bankaları
886.292,3
915.108,2
3,3
bağlanan yatırımların toplam tutarı, bir önceki yılın aynı
Kalkınma ve Yat. Bank.
44.026,5
50.201,5
14,0
ayına göre %12,1 oranında artarak 6 milyar TL’ye
Katılım Bankaları
60.477,6
58.512,5
-3,2
yükselmiştir. Bu yatırımlar gerçekleştirildiği takdirde,
Kaynak: TCMB, Haftalık Para ve Banka İstatistikleri
14.880 kişiye istihdam yaratılması öngörülmektedir.
(*) Mali olmayan kesime verilen yurtiçi kredileri
göstermektedir.
2014 Ocak ayında en yüksek tutarda yatırım %55,2 pay
ile hizmetler sektörüne yapılmıştır. Hizmetler sektöründe
Mevduat
teşvike bağlanan yatırımlar, bir önceki yıla kıyasla
Bankacılık sistemi toplam mevduat hacmi 2010’daki
%251,9 oranında artarak 3,3 milyar TL’ye ulaşmıştır. Aynı
%18,9 ve 2011’deki %14,7’lİk artışların ardından, 2012
dönemde %31,4’iük pay ile ikinci sırada yer alan imalat
yılında %13,9 ile daha yavaş bir artış göstererek 742,8
10
milyar TL’ye yükselmiştir. 2013 yılını %22,5 ile oldukça
rekor seviyelere ulaşan döviz kurları Merkez Bankası’nın
hızlı bir artışla tamamlayan mevduat hacmi, 21 Mart 2014
faiz artırım kararıyla kısmen gerilemiş, 31 Mart 2014
tarihli verilere göre 2013 yılsonuna kıyasla %3 oranında
tarihli verilere göre dolar alış kuru 2,1898, TL, Euro alış
artışla 937,4 milyar TL seviyesine yükselmiştir.
kuru 3,0072 TL olarak gerçekleşmiştir.
Bankacılık Sektörü Mevduatları (Milyon TL)
Aralık 2013
Toplam Mevduat
Mart 2014
Küresel para arzındaki artışla birlikte 2012 yılı ortalarında
Değişim
(%)
keskin bir artış eğilimine giren Borsa İstanbul Ulusal-100
endeksi, yılı 78.208 seviyesinde kapatmıştır. Bu eğilim
909.638,8
937.430,6
3,1
2013’ün ilk 5 ayında da sürmüş, endeks 22 Mayıs’ta
876.097,7
900.972,0
2,8
93.179’a ulaşmıştır. FED’in parasal genişleme programını
814.973,0
840.989,9
3,2
yavaşlatma sinyaliyle hızlanan satışların etkisiyle düşüşe
TL Mevduat
548.440,4
534.479,3
-2,5
geçen endeks, Ağustos 2013’te 65 bin seviyelerine kadar
YP Mevduat
266.532,6
306.510,6
15,0
gerilemiştir. Eylül-Ekim döneminde kısmen toparlanarak
61.124,6
59.982,1
-1,9
80 binlere yaklaşan BİST 100 endeksi, Kasım’da yeniden
TL Mevduat
36.277,6
35.429,6
-2,3
75 bin seviyelerine çekilmiştir. Aralık ayında ise FED’in
YP Mevduat
24.847,0
24.552,6
-1,2
tahvil
33.541,2
36.458,6
8,7
Yurtiçi Yerl. Mevd.
Mevduat Bankaları
Katılım Bankaları
Yurtdışı Yerl. Mevd.
Kaynak: TCMB, Haftalık Para ve Banka İstatistikleri
alımlarını
kararının
yanı
sıra
yurtiçindeki gelişmelerden olumsuz etkilenen endeks
2013 yılını 67.802 seviyesinde tamamlamıştır. Ocak’taki
keskin düşüşün ardından Şubat’ta kısmen toparlanan
Parasal Gelişmeler
BIST 100’ün 31 Mart 2014 kapanışı ise
2013 yılında parasal büyüklüklerden M-1 %23,7, M-2
Kurlardaki Gelişmeler ve BIST-100 Endeksi
Mart 2014 tarihli verilere göre ise 2013 sonuna göre M1’de %1,9, M-2’de %4,1, M-3’te ise %4,1 oranında
Dolar (*)
(TL)
artışlar söz konusudur.
Parasal Gelişmeler (Milyon TL)
Aralık 2013
224.785,3
Mart 2014
Değişim
(%)
228.965,5
1,9
M2
908.513,5
945.862,8
4,1
M3
949.440,6
988.809,7
4,1
Kaynak: TCMB
Döviz Kurları ve BİST Ulusal 100-Bileşik Endeksi
69.736
seviyesinde gerçekleşmiştir.
%21,3, M-3 ise %19,9 oranında artışlar göstermiştir. 21
M1
yavaşlatma
Euro (*)
(TL)
Euro/
Dolar
Paritesi
(*)
BIST 100
Endeksi
(Dönem
Sonu )
2008
1,5123
2,1408
1,4156
26.864
2009
1,5057
2,1603
1,4347
52.825
2010
1,5460
2,0491
1,3254
66.004
2011
1,9065
2,4592
1,2899
51.267
2012
1,7826
2,3517
1,3193
78.208
2013
2,1343
2,9365
1,3759
67.802
Oca.14
2,2795
3,1003
1,3601
61.858
Şub.14
2,2342
3,0508
1,3655
62.553
31.Mar.14
2,1898
3,0072
1,3733
69.736
Kaynak: TCMB, Borsa İstanbul.
2011 yılının ikinci yarısı ile birlikte küresel piyasalara
(*) Dönem sonu TCMB Döviz alış kurları kullanılmıştır.
ilişkin belirsizlik ve aşağı yönlü risklerin artmasının
etkisiyle 2011 yılı sonunda dolar alış kuru 1,9065 TL,
Euro alış kuru 2,4592 TL’ye yükselmiştir. 2012 yılında ise
kurlarda nispi bir düşüş eğilimi söz konusudur. 2013
Mayıs-Ağustos döneminde keskin bir artış gösteren kurlar
Eylül-Ekim’deki geçici aşağı yönlü seyrin ardından
Kasım’da yeniden yükselişe geçmiş, böylece 2013 yılı
sonunda dolar alış kuru 2,1343, Euro alış kuru ise 2,9365
seviyelerinde gerçekleşmiştir. 2014 Ocak ayı sonlarında
11
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
10
File Size
562 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content