close

Enter

Log in using OpenID

Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash

embedDownload
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Ders Notu
OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYETİ (1300-1453)
1. OSMANLI'DA DEVLET ANLAYIŞI
Türkiye Selçuklu Devleti döneminde uç beyliği olarak Söğüt ve Domaniç yöresine yerleşen
Osmanlılar, kısa süre içinde Anadolu'nun dışında, Avrupa'da da egemenlik kuran güçlü bir
devlet konumuna geldi. Geniş alanlara hâkim olan Osmanlı Devleti, bünyesinde ırk, dil, din
ayrımı gözetmeksizin barındırdığı milletleri yüzyıllarca başarıyla yönetti.
Bu başarıyı gösterebilen Osmanlı Devleti'nde hükümranlık anlayışı, İslam hukukuna ve eski
Türk geleneklerine dayanıyordu. Bu unsurların karışımıyla Osmanlı devlet anlayışı ortaya
çıkmıştır. İslam hukukuna göre hâkimiyet, Allah'a aittir. Hükümdar, Allah'ın vekili olarak halkı
adaletle yönetmek, yönetilenlerde hükümdarın emirlerine uymak zorundaydı.
Türk geleneklerine göre ise İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarlara devleti idare etme
yetkisinin Tanrı tarafından verildiğine inanılıyordu. Tanrı'nın verdiği siyasi iktidar kut kavramı ile
açıklanıyordu. Ayrıca ülke, hanedanın ortak malı sayılır ve hükümdarın oğulları arasında
paylaştırılırdı. Bu durum, eski Türk devletlerinin kısa sürede yıkılmalarına sebep oluyordu.
Osmanlı Devleti'nde ise hükümdarlığa hanedan ailesinden kimin geçeceği konusunda bir kural
yoktu. I. Murat'tan itibaren "Ülke hanedanın ortak malıdır." anlayışının yerini "Ülke padişah ve
oğullarınındır." anlayışı aldı. Bu uygulamayla taht kavgalarının sınırlandırılması ve merkezî
1/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
otoritenin korunması hedeflenmiştir. Şehzadelerin devlet yönetiminde deneyim kazanmaları için
sancaklarda vali olarak görevlendirilirlerdi.
ŞEHZADELERİN SANCAĞA ÇIKMA UYGULAMASI
Şehzadeler belli bir yaşa gelince sancağa çıkardı. Sancaklara gönderilen şehzadelere bu
görevlerinde, lala adı verilen bilgili ve deneyimli kişiler yardımcı olurlardı. Şehzadeler bu
uygulama ile yönetimde deneyim kazanıyor ve devletin başına geçince bu deneyimlerinden
yararlanıyorlardı. İlk zamanlarda İzmit, Bursa, Kütahya, Manisa ve Amasya önemli şehzade
sancaklarıydı.
Prof. Dr. Yusuf HALAÇOĞLU, Osmanlılarda Devlet Teşkilatı ve Sosyal Yapı, s.4'ten
özetlenmiştir.
Şehzadelerin sancağa çıkma uygulamasının devlet yönetiminde sağlayacağı avantajlar neler
olabilir?
Osmanlı Devleti'nde hükümdar, ülkenin mutlak hâkimidir. Ancak bu durum onun her istediğini
yapabileceği anlamına gelmezdi. Devleti yönetirken şeri (dinî) ve geçmişten gelen geleneksel
kurallara uymak zorundaydı. Padişahın görevleri ise halkı korumak ve onlara karşı adaletli
olmak, kanunlara uygun olarak ülkeyi yönetmek, sınırları güvenlik altına almak, seferlere
çıkarak ülkenin topraklarını genişletmek ve halkın ekonomik ve sosyal refahını sağlamaktı.
Halkın görevi ise kanunlara ve padişahın emirlerine uymaktı.
Osmanlı devlet yöneticileri, kuruluştan I. Murat dönemine kadar bey ve gazi unvanlarını
kullandılar. I.Murat ile beraber hüdavendigâr, sultan, padişah, han gibi unvanlar da kullanılmaya
başlandı.
2. OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI
2/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
Osmanlı hükümdarları yasama, yürütme, yargı yetkilerini kendilerinde toplamışlardı. Ancak
padişahlar uygulamanın kolay ve seri olabilmesi için görev dağılımına gitmişler ve yetki
verdikleri görevlilerin, yaptıkları işlerde son söz hakkını yine ellerinde tutmuşlardı. Orhan Bey
döneminden itibaren toprakların genişlemesi, nüfusun çoğalıp devlet işlerinin yoğunlaşması
üzerine idari, askerî, ekonomik ve hukuki düzenlemeler yapılarak devlet teşkilatının kurulup
gelişmesini sağlamaya çalıştılar.
Orhan Bey zamanında başkentte, devlet işlerinin görüşülüp karara varılması amacıyla
Sasaniler, Araplar, Selçuklular ve diğer Türk devletlerindeki uygulamaları örnek alınarak
Divanıhümayun kuruldu. Padişahın başkan­lığında toplanan divanda siyasi, askerî, adli,
ekonomik, işler görülür, davalara bakılırdı. Divan, din, dil, ırk, cinsiyet, meslek vb. ayrımı
yapılmaksızın herkese açıktı. Divanıhümayun toplantılarına veziriazam, vezirler, kazaskerler,
defterdar ve nişancı katılırdı.
Devletin sınırlarının genişlemesiyle I. Murat zamanında beylerbeyilik kurularak ülke yönetim
bölümlerine ayrıldı. Böylece ülke eyaletlere, eyaletler sancaklara, sancaklar kazalara, kazalar
ise köylere ayrıldı. İlk olarak Rumeli Beylerbeyliği daha sonra da Anadolu Beylerbeyliği kuruldu.
Askerî alanda düzenli ordunun kurulmasına çalışıldı. Bu amaçla Orhan Bey zamanında Yaya ve
Müsellemler, I. Murat zamanında da Kapıkulu Ocağı kuruldu. Osmanlı Devleti, ilk olarak
Karesioğulları Beyliği'nin donanmasını alarak denizcilik faaliyetlerine başladı. Bu doğrultuda
önce Karamürsel ve Edincik'te daha sonra da Yıldırım Bayezit zamanında Gelibolu'da
birertersane kuruldu.
Ekonomi alanında ise akçe adı verilen ilk Osmanlı parası Osman Bey zamanında, daha sonra
da Orhan Bey zamanında bastırıldı. Ekonomisinin temeli tarıma dayanan Osmanlı Devleti'nde I.
Murat döneminde tımar sistemi kurularak dirlik adı verilen ülke toprakları gelirine göre has,
zeamet ve tımar olarak bölümlere ayrılmaya başlandı.
Bu dönemde hukuk ve eğitim alanında da eyalet, sancak, kaza ve köylere davalara bakması
için kadılar görevlendirildi. İznik'in alınmasıyla birlikte burada ilk Osmanlı medresesi kuruldu ve
başına dönemin en önemli müderrislerinden olan Kayserili Davut atandı. Daha sonra Bursa ve
Edirne'de de medreseler yapılarak eğitimin geliştirilmesine çalışıldı.
3/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
ARAZİ (Devlet Araasî) Osmanlı topraklarının büyük çoğunluğunu oluşturuyordu. Bu toprağın
sahibi devletti. Mülkiyeti devlete ait olan bu topraklar, ekilip biçilmesi ve işlenmesi amacıyla
reayaya bırakılmıştı.
ARAZİ
Kişilerin elinde bulunan ve tamamen kişilere ait olan topraklardır. Fetihler öncesinde halka ait
olan bu topraklar fetihler sonrasında yine o yöre halkına bırakılırdı.
r
T
i
.
.......
,
4/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
ÖŞRÎ TOPRAK
Mülkiyeti Müslümanlara ait olan topraklardır.
Mülkiyeti Müslüman olmayanlara ait olan topraklardır.
T
5/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
DİRLİK
PAŞMAKLIK
OCAKLIK
VAKIF
MU KATA A .
Gelirleri yararlılığı görülen kişilere verilen topraklardır.
Gelirleri padişah
l
kızlarına,
annelerine ve eşlerine
6/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
ayrılan topraklardır.
Gelirleri kale muhafızları­na ve tersane giderlerine
ayrılan topraklardır.
Üstün hizmetlerine karşılık, bazı
devlet görevlilerine
verilen topraklardır. §
Gelirleri sınır
boylarındaki askerlere verilen
7/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
topraklardır. Bu şekilde sınırların güvenliği
sağlanıyordu
Devlet
Gelirleri hazinesine doğrudan
8$US
d
°â7,
a
mülk arazi
devlet
gelirlerinin
hazinesine sosyal
ıçın ayırdığı
r
gitmek üzere kuruml
topraklardır.
8/9
Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım
Perşembe, 12 Kasım 2009 06:53 - Son Güncelleme Çarşamba, 02 Temmuz 2014 13:06
I
HAS
ZEAMET
TIMAR
//
9/9
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
245 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content